Raport.

GRUPA LOTOS SA Raport okresowy roczny skonsolidowany za 2017 RS

WYBRANE DANE FINANSOWE w mln. z? w tys. EUR 2017 2016 2017 2016 Dane w mln PLN w mln PLN w mln EUR w mln EUR Przychody ze sprzeda?y 24.185,6 20.931,1 5.697,8 4.783,5 Zysk operacyjny 2.228,5 1.854,7 525,0 423,9 Zysk przed opodatkowaniem 2.447,7 1.579,4 576,6 361,0 Zysk netto 1.671,8 1.015,2 393,9 232,0 Zysk netto przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominuj?cej 1.671,8 1.015,2 393,9 232,0 Zysk netto przypisany udzia?om niekontroluj?cym 0 0 0 0 Ca?kowite dochody/(straty) og??em 2.286,5 898,7 538,7 205,4 Ca?kowite dochody/(straty) og??em przypisane akcjonariuszom Jednostki Dominuj?cej 2.286,5 898,7 538,7 205,4 Ca?kowite dochody/ (straty) og??em przypisane udzia?om niekontroluj?cym 0 0 0 0 Przep?ywy pieni??ne netto z dzia?alno?ci operacyjnej 3.126,5 2.653,9 736,6 606,5 Przep?ywy pieni??ne netto z dzia?alno?ci inwestycyjnej (1.448,7) (1.003,2) (341,3) (229,3) Przep?ywy pieni??ne netto z dzia?alno?ci finansowej (482,7) (1.201,4) (113,7) (274,6) Przep?ywy pieni??ne netto razem 1.195,1 449,3 281,6 102,7 Podstawowy zysk netto na jedn? akcj? (w z?otych/EUR) 9,04 5,49 2,13 1,25 Rozwodniony zysk netto na jedn? akcj? (w z?otych/EUR) 9,04 5,49 2,13 1,25 Stan na 31.12.2017 Stan na 31.12.2016 Stan na 31.12.2017 Stan na 31.12.2016 Aktywa razem 21.171,2 19.326,3 5.075,9 4.368,5 Kapita? w?asny przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominuj?cej 10.712,4 8.610,8 2.568,4 1.946,4 Udzia?y niekontroluj?ce 0,1 0,1 0,0 0,0 Kapita? w?asny razem 10.712,5 8.610,9 2.568,4 1.946,4

Lista plików:

  • Załącznik nr: 1

    Pobierz plik

    Skonsolidowane sprawozdanie
    z płatności na rzecz admi nistracji
    publicznej za rok 2017



    Skonsolidowane sprawozdanie z płatności na rzecz admini stracji publicznej za rok 2017
    2
    1. Podstawa sporządzenia ................................ ................................ ................................ ........ 3
    2. Zasady raportowania ................................ ................................ ................................ ............. 3
    3. Płatności według krajów ................................ ................................ ................................ ...... 7
    POLSKA ………………..……………………………………………………………… ………. ………. .8
    NORWEGIA ................................ ............................... ………………………………….………….. 9
    LITWA ……………………………………………………………………………… ………… ………… 10



    Skonsolidowane sprawozdanie z płatności na rzecz admini stracji publicznej za rok 2017
    3
    1. P o d s t a w a s p o r z ą d z e n i a
    Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie z płatności na rzecz administracji publicznej („sprawozdanie
    z płatności”, „sprawozdanie”) zostało sporządzone zgodnie z ustawą z dnia 29 września 1994 roku
    o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r. poz. 330 z późniejszymi zmianami) („ustawa”). Zapisy ustawy są w tym
    zakresie implementacją do przepisów krajowych Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE
    z dnia 26 czerwca 2013 r oku w sprawie rocznych sprawo zdań finansowych, skonsolidowanych sprawozdań
    finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, zmieniająca dyrektywę Parlamentu
    Europejskiego i Rady 2006/43/W E oraz uchylająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG. Zgodnie
    z ustawą Gru pa Kapitałowa LOTOS S.A. („Grupa Kapitałowa LOTOS”, „Grupa Kapitałowa”, „Grupa”)
    sporządza sprawozdanie z płatności za każdy rok obrotowy w odniesieniu do działalności wydobywczej
    realizowanej poprzez segment wydobywczy prowadzący działalność w zakresie po zyskiwania oraz
    eksploatacji złóż ropy naftowej i gazu ziemnego. Skonsolidowane sprawozdanie z płatności obejmuje Grupę
    LOTOS S.A. jako Jednostkę Dominującą oraz jednostki przez nią kontrolowane. Jednostki współkontrolowane
    przez Jednostkę Dominującą nie są objęte niniejszym sprawozdaniem.
    2. Z a s a d y r a p o r t o w a n i a
    Rodzaje działalności będące w zakresie sprawozdania
    Grupa prezentuje w niniejszym sprawozd aniu płatności na rzecz administ racji publicznej dokonane w 2017
    roku, związane z działalnością segmentu wydobywczego. Są to działania polegające na eksploracji,
    poszukiwaniu, odkrywaniu, eksploatacji i wydobyciu złóż minerałów, ropy i gazu ziemnego lub innych
    materiałów („działalność wydobywcza”). Płatności związane z działalnością segmentu produkcji i handlu,
    obejmujące działalność w zakresie wytwarzania, przetwarzania produktów rafinacji ropy naftowej, jak również
    ich sprzedaży hurtowej i detalicznej oraz działalność pomocniczą, transportową i serwisową nie są objęte
    zakresem niniejszego sprawozdania.
    Administracja publiczna
    Administrację publiczną definiuje się jako wszelkie organy administracji państwowej, regionalnej lub lokalnej
    poszczególnych krajów objętych niniejszym sprawozdaniem, włączając w to departament y, agencje lub
    jednostki kontrolowane przez te organy.
    Płatność
    Płatność oznacza zapłaconą kwotę, w gotówce lub w naturze i prezentowana jest według zasady kasowej.
    Oznacza to, że Grupa ujawnia płatność w okresie, kiedy ją reguluje. Jest to zasada przeci wn a do zasady
    memoriału, gdzie ujawnienie dotyczy okresu, w którym powstaje zobowiązanie. Płatności na rzecz Grupy
    również ujawniane są w s prawozdan iu z płatności na rzecz organów administracji państwowej w okresie ich


    Skonsolidowane sprawozdanie z płatności na rzecz admini stracji publicznej za rok 2017
    4
    otrzymania przez Grupę i prezentowane są w wartościach ujemnych. W przypadku płatności w naturze,
    w sprawozdaniu ujmuje się jej wartość i wielko ść wraz z informacją jak ta wartość została ustalona.
    Projekt
    Zgodnie z wymogami przepisów płatności są ujawniane w podziale na projekty (jako kategoria w ramach
    podziału na poszczególne kraje). Projekt oznacza działalność operacyjną regulowaną jedną umową, licencją,
    najmem lub dzierżawą, koncesją lub podobną umową prawną i stanowiącą podstawę zobowiązań płatniczych
    wobec administracji rządowej. Niemniej jednak, jeżeli kilka takich umów jest ze sobą znacząco powiązanych,
    jest to uznawane za jeden projekt. Znacząco ze sobą powiązane umowy prawne powinny być rozumiane, jako
    zestaw operacyjnie i geograficznie zintegrowanych umów, licencji, najmów lub dzierżaw, koncesji
    lub powiązanych umów o znacząco podobnych warunkach, które są podpisywane z administracją rządową,
    wskutek czego powstają zobowiązania płatnicze. Takie umowy mogą być regulowane przepisami jednej
    umowy, umowy spółki joint venture, przep isami porozumienia o podziale produkcji lub inną ogólną umową
    prawną. Grupa określa, czy umowy lub licencje są znacząco ze sobą powiązane jako zestaw operacyjnie
    i geograficznie zintegrowanych umów, jeśli są objęte wspólnym zarządzaniem, lokalizacją w rama ch
    określonego obszaru i wspólnym korzystaniem z infrastruktury. Liczba projektów jest zależna od ustaleń
    umownych w obrębie kraju, a nie od skali działalności.
    Niekiedy przypisanie płatności na poziomie projektu może być niemożliwe. W takich przypadkach Grupa
    ujawnia wymogi nałożone na poziomie kraju, a nie na poziomie projektu. Typowym przykładem takiej płatności
    jest podatek dochodowy od osób prawnych.
    Próg istotności
    Grupa prezentuje płatność w niniejszym sprawozdaniu , jeżeli pojedyncza płatność lub suma płatności
    powiązanych, stanowi w danym roku obrotowym co najmniej równowartość kwoty 424,7 tys. zł.
    Waluta transakcji
    Walutą funkcjonalną Jednostki Dominującej i walutą prezentacji skonsolidowanego sprawozdania z płatności
    na rzecz organów administr acji państwowej jest złoty polski („złoty”, „zł”, „PLN”). Niniejsze sprawozdanie
    zostało sporządzone w tysiącach złotych. Płatności wyrażone w walutach obcych ujmuje się w sprawozdaniu
    po ich przeliczeniu na walutę prezentacji, według kursu stanowiącego śr ednią arytmetyczną średnich kursów
    ustalonych przez NBP na ostatni dzień każdego zakończonego miesiąca roku obrotowego.



    Skonsolidowane sprawozdanie z płatności na rzecz admini stracji publicznej za rok 2017
    5
    Wspólne działania
    Rozliczenia z tytułu prowadzonych wspólnie z innymi udziałowcami prac na złożach, odbywają się między
    operatorem a konsorcjantami na zasadzie przedpłat (ang. „cash calls”), które są następnie rozliczane za
    pomocą rachunków operatora (ang. „billings”) w śla d za zrealizowaniem kolejnych działań.
    Płatności dotyczące wspólnych działań dokonane przez Grupę bezpośrednio do organów administracji
    publicznej są ujmowane w niniejszym sprawozdaniu w całości, tylko w przypadku gdy Grupa jest operatorem
    w ramach proje ktu, nawet gdy płatności są rozdzielane proporcjonalnie między pozostałych partnerów.
    Płatności nie ujmuje się w sprawozdaniu, gdy w ramach wspólnych działań, inni uczestnicy konsorcjum pełnią
    rolę operatora i przek azują udział Grupy w płatności na rzecz administracji publicznej.
    Kategorie płatności
    Podmioty sprawozdawcze są zobowiązane do ujawnienia łącznej kwoty płatności dokonanych corocznie
    na rzecz administracji publicznej danego państwa, w gotówce lub w naturze, dla poszczególnych projektów,
    w przypadku gdy płatności nastąpiły z poniższych tytułów:
    • Należności z tytułu produkcji
    Obowiązek przekazania na rzecz administracji publicznej kraju wydobycia części produkcji wynikającej
    z kontraktu. Płatność ta jest zazwyczaj dokonywana w naturze. W okr esie zakończonym 31 grudnia 2017 roku
    nie wystąpiły należności z tytułu produkcji.
    • Podatki
    Sprawozdanie zawiera podatki pobierane od dochodu, produkcji lub zysków jednostek wchodzących w skład
    Grupy, a także potrącane z dywidend, tantiemów i odsetek otrzymanych. Podatki nakładane na konsumpcję,
    takie jak podatek od towarów i usług, podatek dochodowy od osób fizycznych lub podatek od sprzedaży
    (w tym: podatek akcyzowy, podatek od czynności cywilnoprawnych) , a także podatek na ochronę środowiska,
    cło i akcyza nie podlegają ujawnieniu w niniejszym sprawozdaniu.
    • Tantiemy
    Są to płatności za prawa do wydobycia zasobów ropy naftowej i gazu, stanowiące odsetek produkcji należny
    właścicielowi tych praw. Tantiemy mogą być wy płacane w gotówce lub w naturze.



    Skonsolidowane sprawozdanie z płatności na rzecz admini stracji publicznej za rok 2017
    6
    • Dywidendy
    Dywidendy obejmują dywidendy wypłacane na rzecz Skarbu Państwa, inne niż te, które są wypłacane na tych
    samych warunkach co pozostałym akcjonariuszom, chyba że są one wypłacane w zamian za prawa
    do działalności wydobywczej. Z a rok zakończony 31 grudnia 2017 roku nie wystąpiły płatności z tytułu
    dywidend na rzecz administracji publicznej.
    • Premie
    Są to płatności otrzymane, związane głównie z osiągnięciem lub niepowodzeniem określonych poziomów
    produkcyjnych, a także odkryciem złóż zasobów mineralnych. W okr esie zakończonym 31 grudnia 2017 roku
    nie wystąpiły płatności z tytułu premii.
    • Opłaty licencyjne i inne
    Kategoria opłaty obejmuje: opłaty licencyjne, opłaty za wynajem, o płaty za rozpoczęcie działalności oraz inne
    świadczenia z tytułu przyznania licencji lub koncesji. Opłaty administracyjne, które nie są wyraźnie związane
    z działalnością wydobywczą są poza zakresem niniejszego sprawozdania.
    • Ulepszenia infrastruktury
    Są to płatności związane z budową (ulepszeniem) infrastruktury (drogi, mosty), z wyjątkiem gdzie
    ta infrastruktura jest wykorzystywana wyłącznie dla celów operacyjnych. W okresie zakończonym 31 grudnia
    2016 nie wystąpiły płatno ści z tytułu ulepszenia w zakresie infrastruktury.



    Skonsolidowane sprawozdanie z płatności na rzecz admini stracji publicznej za rok 2017
    7
    3. P ł a t n o ś c i w e d ł u g k r a j ó w
    W poniższych tabelach przedstawione są płatności na rzecz administracji publicznej dokonane przez Grupę
    Kapita łową LOTOS w roku obrotowym 2017 roku w podziale na kraje i typy płatności oraz organy administracji
    publicznej na rzecz których płatności zostały dokonane.
    Kraj Należności
    z tytułu produkcji Podatki Tantiemy Opłaty Premie Ulepszenia
    infrastruktury Razem
    Polska - 2.585 - 13.578 - - 16.163
    Norwegia - 82.913 - 3.882 - - 86.795
    Litwa - 127 9.822 1.821 - - 11.770
    Razem - 85 .625 9.822 19.281 - - 114 .728



    Skonsolidowane sprawozdanie z płatności na rzecz admini stracji publicznej za rok 2017
    8
    P O L S K A
    Administracja
    publiczna
    Należności
    z tytułu produkcji Podatki Tantiemy Opłaty Premie Ulepszenia
    infrastruktury Razem
    Pomorski Urząd
    Skarbowy - 2.090 - - - - 2.090
    Urząd Miasta Gdańsk - 495 - 248 - - 743
    Narodowy Fundusz
    Ochrony Środowiska - - - 12.028 - - 12.028
    Ministerstwo
    Środowi ska - - - 1.222 - - 1.222
    Urzędy Gminy
    oraz Urzędy Miasta - - - 80 - - 80
    Razem - 2.585 - 13.578 - - 16.163
    Projekt Należności
    z tytułu produkcji Podatki Tantiemy Opłaty Premie Ulepszenia
    infrastruktury Razem
    Projekt B -3 - - - 5.386 - - 5.386
    Projekt B -8 - (455) - 6.253 - - 5.798
    Projekt Łeba - - - 553 - - 553
    Projekt Rozewie - - - 560 - - 560
    Projekt Młynary - - - 90 - - 90
    Projekt Gotlandia - - - 408 - - 408
    Płatności
    nieprzypisane
    do projektów - 3.040 - 328 - - 3.368
    Razem - 2.585 - 13.578 - - 16.163



    Skonsolidowane sprawozdanie z płatności na rzecz admini stracji publicznej za rok 2017
    9
    N O R W E G I A
    Administracja
    publiczna
    Należności
    z tytułu produkcji Podatki Tantiemy Opłaty Premie Ulepszenia
    infrastruktury Razem
    The Norwegian Tax
    Administration - 82.913 - 3.882 - - 86.795
    Razem - 82.913 - 3.882 - - 86.795
    Projekt Należności
    z tytułu produkcji Podatki Tantiemy Opłaty Premie Ulepszenia
    infrastruktury Razem
    PL029 (Sleipner West) - - - 3.882 - - 3.882
    Płatności nieprzypisane
    do projektów - 82.913 - - - 82.913
    Razem - 82.913 - 3.882 - - 86.795



    Skonsolidowane sprawozdanie z płatności na rzecz admini stracji publicznej za rok 2017
    10
    L I T W A
    Administracja
    publiczna
    Należności
    z tytułu produkcji Podatki Tantiemy Opłaty Premie Ulepszenia
    infrastruktury Razem
    Tax inspection ( LR VMI) - 127 9.822 1.809 - - 11.758
    Palanga Municipality - - - 8 - - 8
    Kretingos Municipality - - - 4 - - 4
    Razem - 127 9.822 1.821 - - 11.770
    Projekt Należności
    z tytułu produkcji Podatki Tantiemy Opłaty Premie Ulepszenia
    infrastruktury Razem
    Palanga - - 1.363 404 - - 1.767
    Kretingos - - 5.292 571 - - 5.863
    Klaipedos - - 3.167 783 - - 3.950
    Plungės - - - 63 - - 63
    Płatności nieprzypisane
    do projektów - 127 - - - - 127
    Razem - 127 9.822 1.821 - - 11.770






    Treść w podglądzie może zawierać błędy powstałe podczas konwersji plików pdf.
  • Załącznik nr: 2

    Pobierz plik

    Komentarz Z arządu
    Grupy LOTOS S.A.
    do wyników skonsolidowanych
    za 4 kwartał 201 7 roku


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    2
    ISIN Giełda Papierów
    Wartościowych Thomson Reuters Bloomberg
    PLLOTOS00025 LTS LTSP.WA LTS PW
    Otoczenie rynkowe ................................ ................................ .............................. 3
    Segment wydobywczy ................................ ................................ ................................ ............ 6
    Segment pr odukcji i handlu ................................ ................................ ............................... 13
    Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów ................................ ...19
    Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej ................................ ........... 24
    Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych ................................ 27
    Dan e operacyjn e i finansow e za 4 kw. 201 7 roku i poprzednie okresy są opublikowane ( plik excel )
    w internetowym serwisie relacji inwestorskich inwestor.lotos.pl pod nazwą → databook


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    3
    O t o c z e n i e r yn k o w e
    • Istotny w zrost notowań cen ropy naftowej i gazu ziemnego w ujęciu r/r (odpowiednio: ropa naftowa
    +25,2% , tj. +12,35 USD/ bb l1; gaz ziemny + 21,5%, tj. +6,79 USD/boe 2)
    • Osłabienie r/r cracku dla ciężkiego oleju opałowego ( -48,0 %) i obniżka dwóch kluczowych cracków
    produktowych (najważniejszych przy liczeniu rentowności „modelowej baryłki” LOTOS U): na oleju
    napędowym ( -0,9 %) oraz na benzynie ( -21,2 %)
    • Zawężenie się r/r średniokwartalnego spreadu Brent/Ural o 1,27 USD/bbl
    • Wyraźny t rend spadkowy średniokwartalnego kursu USD/PLN ( -11,3 % r/ r) i osłabienie kursu
    USD/PLN na koniec okresu ( -16,7% r/r)
    • Obniżenie r/r modelowej marży rafineryjnej Grupy LOTOS (z uwzględnieniem dyferencjału Ural/Brent)
    do poziomu 7,07 USD/ bbl ( tj. -14,2 % r/r)
    • Zrealizowana marża w segmencie produkcji i handlu wsparta premią lądową w sp rzedaży paliw
    na krajowym rynku, w efekcie ograniczenia tzw. „szarej strefy” w handlu paliwami
    Notowa nia cen ropy Brent/Ural (USD/bbl ), gazu ziemnego (USD/ bbl)
    oraz kursu walutowego (USD/PLN)
    4kw. 2016 4kw. 2017
    Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Thomson Reuters oraz Narodowego Banku Polskiego
    1 Baryłka ropy naftowej 2 Baryłka ekwiwalentu ropy naftowej
    60%
    80%
    100%
    120%
    140%
    160%
    180%
    200%
    220%
    paź 16 lis 16 gru 16 sty 17 lut 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17
    USD/PLN Brent Ural Gaz ziemny BTU


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    4
    Notowania cen ropy Brent, spreadu Brent/Ural i gazu
    oraz modelowa marża rafineryjna Grupy LOTOS
    USD/bbl 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17 /3kw.17 4kw.17 /4kw.16
    Notowania DATED Brent FOB 3 61,40 52,10 49,05 17,9% 25,2%
    Spread Brent/Ural 0,91 1,01 2,18 -9,9% -58,3%
    Notowania gazu ziemnego UK NBP 4 38,42 30,32 31,63 26,7% 21,5%
    Modelowa marża rafineryjna 5 7,07 8,57 8,24 -17,5% -14,2%
    Źródło: Spółka oraz Thomson Reuters
    Cracki produktowe 6
    USD/bbl 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17 /3kw.17 4kw.17 /4kw.16
    Benzyna 10,81 16,29 13,71 -33,6% -21,2%
    Benzyna surowa 1,93 0,83 2,42 132,5% -
    ON (10 ppm) 14,92 15,21 15,05 -1,9% -0,9%
    Lekki olej opałowy 12,92 13,64 14,42 -5,3% -10,4%
    Paliwo lotnicze 14,26 14,65 14,29 -2,7% -0,2%
    Ciężki olej opałowy -7,65 -4,52 -5,17 -69,2% -48,0%
    Źródło: Thomson Reuters
    Notowania kursu walutowego
    USD/PLN 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17 /3kw.17 4kw.17 /4kw.16
    Kurs dolara na koniec okresu 3,48 3,65 4,18 -4,7% -16,7%
    Średniokwartalny kurs dolara 3,60 3,63 4,06 -0,8% -11,3%
    Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Narodowego Banku Polskiego
    3 Źródło: Thomson Reuters 4 Notowania gazu ziemnego wg UK NBP (tj. brytyjski National Balancing Point) dla porównywalności zostały przeliczone z USD/MWh na USD/boe przy zastosowan iu przelicznika 1,6282 MWh/boe 5 Zgodnie z metodologią przyjętą przez Spółkę, marża modelowa została obliczona na podstawie danych Thomson Reuters, oddających w dłuższym o kresie kierunkowy trend cen, w oparciu, o które, Spółka prowadzi działalność handlową. W krótszym horyzoncie czasowym mogą występować różnice pomiędzy notowaniami, na których opiera się marża modelowa a notowaniami stosowan ymi w działalności handlowej 6 Crack produktowy liczony jest jako różnica pomiędzy notowaniem danego produktu na baryłkę (notowania na tonę po uwzględnieniu odpowiedniego współczynnika gęstości) a notowaniem ropy Ural (notowanie Brent skorygowane o spread Brent/Ural)


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    5
    Na wyniki finansowe Grupy Kapitałowej LOTOS w 4 kw. 201 7 roku największy wpływ miały:
    • Surowce i produkty
    o segment produkcji i handlu
    niższy o ok. 14,2 % r/r poziom modelowej marży rafineryjnej przy maksymalnym wykorzystaniu
    nominalnych mocy wytwórczych gdańs kiej rafinerii wpłynął na wypracowanie oczyszczonego zysku
    EBITDA LIFO w 4 kw. 2017 roku w segmencie produkcji i handlu na poziomie 547,2 mln PLN ( -
    13,9% r/r)
    o segment wydobywczy
    wzrost r/r notowań ropy naftowej o 25,2 % r/r oraz gazu ziemnego wg UK National Balancing Point o
    21,5 % wsparł wynik segmentu wydobywczego i złagodził efekt niższego r/r wolumenu sprzedaży
    węglowodorów ( -17,3%), w rezultacie oczyszczony wynik EBITDA segmen tu wydo bywczego
    osiągnął poziom 217 ,0 mln PLN (-1,8 % r/r)
    • Kursy walut
    o istotnie niższy r/r (-11 ,3%) średniokwartalny kurs dolara powiększył negatywny wpływ niższych
    cracków produktowych na wyniki segmentu produkcji i handlu
    o spadek kursu dolara (-4,7 % kw/kw) na koniec kwartału poskutkował dodatnimi różnicami kursowymi
    z przeszacowania kredytów walutowych


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    6
    S e g m e n t w yd o b yw c z y
    • Wzrost kw./kw. rezerw produkcyjnych 2P wskutek rozpoznania dodatkowych ok. 5 mln boe
    w ramach złóż obszaru Sleipner oraz przeniesienia ok. 13 mln boe zasobów złoża Yme
    z kategorii C do kategorii 2P
    • Zatwierdzenie P lan u Zagospodarowania z łoża Yme przez partnerów koncesji
    • 2 nowe koncesje poszukiwawczo -wydobywcze na Norweskim Szelfie Kon tynentalnym
    przyznane w ramach rundy koncesyjnej APA 2017
    • Wydobycie węglowodorów w 4 kw. 2017 roku na poziomie ok. 20,73 tys. boe/d 7, tj. - 23% r/r
    • Oczyszczony zysk EBITDA segmentu wydobywczego na p oziomie 217,0 mln PLN, tj. -1,8 % r/r
    Zasoby, wydobycie i sprzedaż łącznie ropy naftowej i gazu
    Zasoby ropy i gazu na dzień ( mln boe) 8 31.12.2017 30.09.2017 31.12.2016
    Norwegia 39,30 22,61 27,59
    Polska 45,30 46,00 38,57
    Litwa 3,60 3,69 6,54
    Razem 88,20 72,30 72,70
    Wydobycie (boe/d) 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17 /3kw.17 4kw.17 /4kw.16
    Norwegia 14 993 15 278 20 665 -1,9% -27,4%
    Polska 4 861 4 836 5 202 0,5% -6,6%
    Litwa 874 951 1 052 -8,1% -16,9%
    Razem 20 728 21 065 26 919 -1,6% -23,0%
    Wydobycie (boe) 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17 /3kw.17 4kw.17 /4kw.16
    Norwegia 1 379 356 1 405 576 1 901 180 -1,9% -27,4%
    Polska 447 212 444 912 478 584 0,5% -6,6%
    Litwa 80 408 87 492 96 784 -8,1% -16,9%
    Razem 1 906 976 1 937 980 2 476 548 -1,6% -23,0%
    7 Wydobycie dzienne = wydobycie w okresie / liczba dni kalendarzowych 8 2P - zasoby pewne oraz prawdopodobne według międzynarodowej klasyfikacji SPE -PRMS


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    7
    Sprzedaż ropy naftowej i gazu
    ziemnego (boe) 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17 /3kw.17 4kw.17 /4kw.16
    Norwegia 1 389 936 1 355 528 1 961 624 2,5% -29,1%
    Polska 545 928 326 876 399 648 67,0% 36,6%
    Litwa 92 276 51 060 90 988 80,7% 1,4%
    Razem 2 028 140 1 733 464 2 452 260 17,0% -17,3%
    LOTOS Upstream („LUPS”)
    Dla zapewnienia efektywnej realizacji Strategii Grupy LOTOS S.A. w obszarze wydobycia, przeprowadzona
    została reorganizacja kapitałowa tego obszaru. Utworzona została nowa spółka zarządzająca segmentem
    wydobywczym – LOTOS Upstream (tzw. „LUPS”), która skup i w sobie następujące funkcje biznesowo -
    administracyjne , m.in.: realizacja strategii i rozwój biznesu, zarządzanie portfelem aktywów, nadzór
    właścicielski, kontroling oraz organizacja finansowania zewnętrznego. LUPS będzie realizował plany
    rozwojowe w op arciu o spółki zależne: LOTOS Norge ( na Norweskim Szelfie Kontynentalnym ), LOTOS
    Geonafta ( na lądowych koncesjach na Litwie ) oraz Baltic Gas ( realizacja tzw. Baltic Gas Project na gazowych
    złożach B4 /B6). Spółka LOTOS Petrobaltic skoncentruje się na działa lności operacyjno -serwisowej
    w obszarze Morza Bałtyckiego.
    W ramach realizowanego procesu reorganizacji obszaru wydobycia, w dniu 12 grudnia 2017 roku nastąpiło
    zamknięcie transakcji sprzedaży przez LOTOS Petrobaltic S.A. do LUPS wszystkich posiadanych akcji
    w spółkach LOTOS E&P Norge AS w Norwegii oraz AB LOTOS Geonafta na Litwie.
    LOTOS Petrobaltic S.A. („LPB”)
    Koncesje spółek Grupy LOTOS Petrobaltic na Morzu Bałtyckim
    na dzień 31 grudnia 2017 roku
    Źródło: opracowanie własne


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    8
    W 4 kw. 2017 roku spółka LPB kontynuowała wydobycie ropy naftowej ze złoża B3 na Morzu Bałtyckim.
    W grudniu 2017 roku Minister Środowiska zawiadomił o wszczęciu postępowania na wniosek LPB w sprawie
    zmiany koncesji eksploatacyjnej B3, w zakresie wydłużenia okresu obowiązywania koncesji oraz możliwości
    wiercenia dodatkowych otworów (maksymalnie do 5 now ych otworów: 4 produkcyjnych i 1 zatłaczającego)
    wraz z ewentualną rekonstrukcją otworów już istniejących. Na podstawie zatwierdzonej decyzją Ministra
    Środowiska "Dokumentacji geologiczno -inwestycyjnej złoża ropy naftowej B3", wskazano wzrost możliwych
    do wydobycia zasobów węglowodorów ze złoża. Aktualizacja wielkości wolumenu zasobów B3 nastąpi
    po wydaniu przez Ministra Środowiska decyzji zmieniającej warunki koncesji – szacowany termin decyzji
    to 1 kw. 2018 roku.
    Spółka celowa B8 Sp. z o.o. Baltic S.K.A. („SPV B8”) realizowała wstępne wydobycie ropy naftowej ze złoża
    B8 na Morzu Bałtyckim i jednocześnie prowadziła prace związane z przebudową platformy, która będzie
    pełniła funkcję centrum produkcyjnego na tym złożu.
    LPB we współpracy z partnerem, firmą CalEnergy Resources Poland Sp. z o.o., kontynuowała prace
    przygotowawcze do zagospodarowania złóż gazowych B4 /B6 w ramach tzw. Baltic Gas Project.
    W ramach działalności poszukiwawczej prowadzonej na lądzi e we współpracy z PGNiG, rozpoczęto prace
    przygotowawc ze do planowanych na 1 kw. 2018 roku badań sejsmicznych 3D na koncesji Górowo Iławeckie
    oraz dokumentowano wyniki otworu poszukiwawczego Stawno -1 na koncesji Kamień Pomorski, który z uwagi
    na brak przep ływu węglowodorów został zlikwidowany.
    Na koncesji lądowej Młynary, rozpoczęto terenowe prace przygotowawcze, związane z planowanymi
    do wykonania badaniami sejsmicznymi 2D.


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    9
    LOTOS Exploration & Production Norge AS (LOTOS Norge)
    Koncesje LOTOS Exploration & Production Norge AS
    na dzień 31 grudnia 2017 roku
    Źródło: opracowanie własne
    W 4 kw. 2017 roku spółka LOTOS Norge w ramach konsorcjum wydobywała gaz ziemny i kondensat ze złóż
    Heimdal i Skirne w obszarze Heimdal, a także ze złóż Sleipner Ost i Vest, Loke oraz Gungne w obszarze
    Sleipner.
    Na wielkość realizowanego wydobycia z obszaru He imdal wpływ miały przestoje produkcyjne na złożach Vale
    i Skirne. Od 9 czerwca 2017 roku do 10 stycznia 2018 roku trwał przestój w produkcji na złożu Vale, który był
    główną przyczyną ograniczenia wydobycia z obszaru Heimdal ( -1,4 kboe/d kw./kw, w proporcji ok. 40%
    kondensatu vs. ok. 60% gazu ziemnego). Od 10 do 30 grudnia 2017 roku dodatkowo miał miejsce przestój
    produkcji na złożach Heimdal i Skirne z powodu wykrycia nieszczelności w lądowej części rurociągu Forties,
    transportując ego ropę naftową z Morza P ółnocnego do Wielkiej Brytanii. Nieszczelność wykryto w okolicach
    Netherley (Aberdeenshire). Po usunięciu nieszczelności, rurociąg przywrócono do użytkowania, uruchamiając
    także pełne wydobycie ze złóż Heimdal i Skirne.
    Po przywróceniu w dniu 10 stycznia 2018 roku wydobycia ze złoża Vale zaobserwowano pozytywne rezultaty
    produkcyjne, jednakże ok. tydzień po uruchomieniu zatrzymano produkcję na całej platformie Heimdal,
    z powodu zidentyfikowanych nieszczelności w wymiennikach ciepł a. Przywrócenie produkcji na platformie
    Heimdal nastąpiło 27 stycznia 2018 roku, za wyjątkiem złoża Vale, które poddane zostało osobnym analizom
    wpływu na proces wydobywczy na platformie.
    W 4 kw. 2017 roku LOTOS Norge rozpoznała dodatkowe rezerwy produkcyj ne (2P) ze złóż obszaru Sleipner
    na poziomie ok. 5 mln boe. W zrost rezerw jest efektem realizowanego programu intensyfikacji produkcji


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    10
    z posiadanych złóż, który zakłada wiercenie dodatkowych otworów produkcyjnych (ang. infills wells ), a także
    wydłużenia okresu eksploatacji istniejących otworów.
    W ramach projektu Yme, w dniu 27 października 2017 roku partnerzy koncesji zatwierdzili Plan
    Zagospodarowania Złoża (ang. PDO ), który w dniu 19 grudnia 2017 roku został złożony do Minist erstwa Ropy
    i Energii celem jego zatwierdzenia. W listopadzie 2017 roku, Repsol Norge AS działając jako operator projektu,
    zawarł umowę z Maersk Drilling na dostawę platformy produkcyjno -wiertniczej „Mærsk Inspirer”, która będzie
    służyła jako centrum produ kcyjne na złożu Yme. Zasoby wydobywalne złoża Yme to 12,9 mln bbl ropy naftowej
    dla udziału LOTOS. Rozpoczęcie komercyjnej produkcji ze złoża planowane jest w 1 połowie 2020 roku.
    W związku z zatwierdzeniem PDO, zasoby wydobywalne z łoża Yme przekwalifikowane zostały z kategorii 2C
    (tzn. zasoby warunkowe) do kategorii 2P (tzn. zasoby pewne i prawdopodobne) . Zgodnie z przyjętym PDO,
    szacowane nakłady inwestycyjne związane z zagospodarowaniem złoża YME to ok. 190 mln USD dla udziału
    LOT OS. W zrost kwoty inwestycji w stosunku do założeń bazowych przyjętych w Strategii wynika z innej
    alokacji kosztów – aktualnie większa ich część alokowana jest w poczet CAPEXu, a nie OPEXu jak zakładano
    pierwotnie. W zrost CAPEXu zostanie częściowo skompenso wany niższymi kosztami operacyjnymi na etapie
    eksploatacji złoża .
    W 4 kw. 2017 roku kontynuowany był projekt zagospodarowania złoża Utgard. Operatorem złoża jest firma
    Statoil, a zagospodarowanie realizowane jest w modelu tzw. szybkiej ścieżki , przy wykorzystaniu synergii
    z istniejącą infrastrukturą hubu Sleipner. Zasoby wydobywalne złoża Utgard to 8,1 mln boe dla udziału LOTOS.
    Rozpoczęcie komercyjnej produkcji ze złoża planowane jest na początek 2020 roku. W pierwszych p ięciu
    latach eksploatacji zakłada się roczny wolumen wydobycia na poziomie 4 tys. boe/dzień dla udziału LOTOS.
    Ponadto, w ramach rozstrzygnięcia dorocznej rundy koncesyjnej APA 2017 ( ang. Awards in Predefined Areas),
    w dniu 16 stycznia 2018 roku spółka LO TOS Norge otrzymała od władz norweskich ofertę 2 nowych koncesji
    poszukiwawczo -wydobywczych na Szelfie Norweskim: PL918S oraz PL910. Koncesja PL918S zlokalizowana
    jest na zachód od hubu Heimdal i obejmuje odkryte złoże Peik , możliwe do zagospodarowania pop rzez
    podłączenie go do istniejącej infrastruktury Heimdal. Operatorem koncesji jest firma Statoil z udziałem 75%,
    udział LOTOS Norge to 25%. Koncesja PL910 zlokalizowana jest na północny -wschód od złoża Yme
    i obejmuje zidentyf ikowane prospekty poszukiwawcze, które w przypadku potwierdzenia mogłyby zostać
    zagospodarowane przy wykorzystania infrastruktury złoża Yme. Operatorem koncesji jest firma Repsol
    z udziałem 61,111%, pozostali partnerzy to LOTOS N orge 22,222% oraz firma OKEA 16,667%. Nowe
    koncesje wpisują się w strategię rozwoju działalności w Norwegii, która zakłada wzmacnianie pozycji wokół
    istniejących hubów i efektywny rozwój nowych złóż przy wykorzystaniu istniejącej lub budowanej infrastruktu ry
    technicznej. Po przyjęciu nowych koncesji przez władze Spółki, łączna liczba koncesji LOTOS Norge wzrośnie
    do 28.



    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    11
    Grupa Kapitałowa AB LOTOS Geonafta
    Koncesje Grupy Kapitałowej AB LOTOS Geonafta
    na dzień 31 grudnia 2017 roku
    Źródło: opracowanie własne
    W 4 kw. 2017 roku spółki z litewskiej Grupy Kapitałowej AB LOTOS Geonafta skupiały się na optymalizacji
    wydobycia z istniejących lądowych złóż ropy naftowej: Girkaliai, Kretinga, Nausodis i Genciu, Vezaiciai, Liziai,
    Ablinga.



    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    12
    Wyniki operacyjne segmentu wydobywczego
    mln PLN 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17/3kw.17 4kw.17/4kw.16
    Przychody ze sprzedaży 389,8 256,0 366,8 52,3% 6,3%
    Wynik operacyjny EBIT 102,3 98,8 49,3 3,5 % 107,5 %
    Amortyzacja 75,2 69,3 181,6 8,5% -58,6%
    EBITDA 177,5 168,1 230,9 5,6 % -23,1 %
    Oczyszczony wynik EBIT 9 141,8 98,8 39,3 43,5% 260,8%
    Oczyszczony wynik EBITDA 217,0 168,1 220,9 29,1% -1,8%
    Wzrost poziomu przychodów ze sprzedaży segmentu wydobywczego w 4 kw. 201 7 roku w porównaniu
    do 4 kw. 201 6 roku o 6,3 % jest efektem wyższ ych notowań ropy (+25,2% r/r) i gazu ziemnego (+21,5% r/r)
    skorygowanym o obniżenie się średniokwartalnego kursu dolara ( -11,3% r/r) oraz spadkiem ( -17,3% r/r)
    wolumenu sprzedaży segmentu (ze złóż norweskich).
    Wzrost przychodów ze sprzedaży w porównaniu z 3 kw. 201 7 roku o 52,3 % to przede wszystkim efekt
    wyższych notowań ropy Brent D td (+17,9%) oraz wyższego o 17,0 % wolumenu sprzedaży segmentu, głównie
    ze złóż bałtyckich.
    Niższa amortyzacj a (r/r) segmentu to efekt zmiany szacunków amortyzacji naturalnej majątku morskich kopalń
    ropy naftowej i gazu ziemnego w Norwegii w wyniku m.in. wzrostu zasobów wydobywalnych węglowodorów
    z obszar ów Sleipner i Heimdal w LOTOS Norge.
    Oczyszczony wynik EBITDA segmentu wy dobywcze go za 4 kw. 201 7 roku jest o 29,1 % wyższy
    od wyniku EBITDA segmentu w 3 kw. 201 7 roku i na zbliżonym poziomie do oczyszczonego wyniku EBITDA
    w 4 kw. 201 6 roku. W zrost (kw./kw.) oczyszczonego zysku EBITDA jest głównie efektem wyższego wolumenu
    sprzedaży (+17,0%) oraz wzrostu notowań ropy naftowe j (+17,9%) i gazu ziemnego (+26,7%) .
    9 Wynik operacyjny oczyszczony z efektów zdarzeń jednorazowych:
    • w 4kw 2017 bilans odpisów z tytułu utraty wartości aktywów, strat z tytułu zaniechanych inwestycji i aktualizacji szacunków rezerw w łącznej kwocie około -39,5 mln PLN • w 4kw 2016 bilans odpisów z tytułu utraty wartości aktywów, strat z tytułu zaniechanych inwestycji i aktualizacji szacunków r ezerw w łączne j kwocie około +10 mln PLN


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    13
    S e g m e n t p r o d u k c j i i h a n d l u
    • Maksymalne w ykorzystanie nominalnych mocy wytwórczych rafinerii Grupy LOTOS
    • Trwała poprawa wyniku finansowego Grupy Kapitałowej LOTOS,
    związana z ograniczeniem szarej strefy w handlu paliwami na krajowym rynku
    • Oczyszczony zysk EBITDA LIFO segment u produkcji i handlu w 4 kw. 2017 roku na poziomie
    547,2 mln PLN (-13,9% r/r) , wsparty zwiększonym popytem na krajowym rynku paliw
    Struktura przerobu ropy naftowej
    tys.ton 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17/3kw.17 4kw.17/4kw.16
    Przerób ropy w rafinerii w Gdańsku
    2 700,1 2 784,6 2 714,2 -3,0% -0,5%
    w tym:
    ropa Ural 2 080,5 2 401,8 1 922,4 -13,4% 8,2%
    ropa Rozewie 50,4 55,5 58,3 -9,2% -13,6%
    ropa litewska 7,1 12,8 9,3 -44,5% -23,7%
    ropa Lubiatów 69,6 76,0 75,0 -8,4% -7,2%
    pozostałe gatunki ropy 492,5 238,5 649,2 106,5% -24,1%
    Wykorzystanie nominalnych zdolności przerobowych rafinerii w Gdań sku kształtowało się w 4 kw. 2017 roku
    na poziomie 102 %. Rafineria pracowała stabilnie, utrzymując przerób ro py na poziomie 2 700,1 tys. ton ropy
    naftowej.
    Kluczow ym projekt em inwestycyjn ym Grupy LOTOS , tj. Programu EFRA (tj. Efektywna Rafinacja), który jest
    kontynuacją technologicznego unowocześniania rafinerii i naturalnym dopełnieniem konfiguracji pogłębionego
    przerobu ropy naftowej osiągniętej w ramach inwestycyjnego Programu 10+ .
    Dalsze pogłębienie konwersji rop y naftowej, wsparte efektami synergii z istniejącymi instalacjami rafinerii
    w Gdańsku, spowoduje zwiększenie realizowanej marży rafineryjnej z każdej przerobionej baryłki surowca
    o ok. 2 USD/bbl . Instalacje produkcyjne Programu EFRA wygenerują rocznie ok. 900 tysięcy ton
    wysokomarżowych paliw .
    W 4 kw. 2017 roku zakończono prace projektowe, zakupy i dostawy urządzeń i materiałów dla głównych
    instalacji Projektu. Kontynuowano prace budowlano -monta żowe i działania rozruchowe poszczególnych
    obiektów, również w zakresie instalacji i systemów pomocniczych oraz infrastruktury ogólnej. W październiku
    przekazano do prób i testów eksploatacyjnych nową instalację produkcji tlenu (OGU) i zmodernizowaną
    insta lację sprężonego powietrz a, a także kolejne rurociągi mię dzyobiektowe, w tym rurociągi potrzebne
    dla instalacji produkcji wodoru (HGU ). Na 31 grudnia 2017 roku całkowity postęp prac Projektu EFRA
    uwzględniający projektowanie, zakup y oraz prace budowlano -montażowe wyniósł 89,8%.


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    14
    W związku z urzeczywistnieniem się ryzyka niedotrzymania założonego terminu uzyskania pełnej gotowości
    operacyjnej instalacji koksowania ( raport bieżący nr 2/2018 Zarządu Grupy LOTOS S.A. z dnia 12 stycznia
    2018 r.), kontynuowane są rozmowy z głównym wykonawcą instalacji DCU/CNHT (firma KT - Kinetics
    Technology S.p.A.) w celu wypracowania realnego harmonogramu prac. Przesunięcie umo wnego terminu
    uzyskania pełnej gotowości operacyjnej spowoduje, że zakładane efekty ekonomiczne wynikające
    z eksploatacji instalacji projektu EFRA (awizowane w raporcie bieżącym 24/2015 i następnych komunikatach
    publiczn ych Emitenta) nie pojawią się w pełnej zakładanej wysokości w skonsolidowanych wynikach grupy
    kapitałowej za 2018 rok.
    Struktura wytw orzenia produktów rafineryjnych 10
    Produkcja razem (tys.ton)
    4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17/3kw.17 4kw.17/4kw.16
    2 911,6 2 963,2 2 901,2 -1,7% 0,4%
    Benzyny 409,3 413,0 410,2 -0,9% -0,2%
    Benzyna surowa 126,8 120,8 161,4 5,0% -21,4%
    Oleje napędowe 1 317,8 1 359,5 1 187,5 -3,1% 11,0%
    Lekkie oleje opałowe 83,6 73,7 91,2 13,4% -8,3%
    Paliwo lotnicze JET 136,8 133,0 131,9 2,9% 3,7%
    Produkty ciężkie 11 514,9 525,4 581,8 -2,0% -11,5%
    Pozostałe 12 322,4 337,8 337,2 -4,6% -4,4%
    10 różnica pomiędzy wolumenem przerobionej ropy naftowej i wolumenem produkcji wynika z faktu, że oprócz ropy naftowej na instalacje i do komponowania wyrobów gotowych kierowane są strumienie biokomponent ów, dodatków uszlachetni ających oraz średnich destylatów naftowych, zakupione od zewnętrznych dostawców 11 ciężki olej opałowy i komponenty asfaltowe 12 m.in. gazy opałowe i techniczne, siarka, oleje bazowe, frakcja ksylenowa, LPG, paliwo bunkrowe, ekstrakty, rafinaty, gacze


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    15
    Struktura sprzedaży segmentu produkcji i handlu
    tys.ton
    4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17/3kw.17 4kw.17/4kw.16
    3 126,6 2 960,2 2 954,2 5,6% 5,8%
    Benzyny 408,6 420,7 435,7 -2,9% -6,2%
    Benzyna surowa 126,8 120,8 161,5 5,0% -21,5%
    Oleje napędowe 1 357,6 1 465,4 1 269,7 -7,4% 6,9%
    Lekkie oleje opałowe 83,7 66,7 91,2 25,5% -8,2%
    Paliwo lotnicze JET 143,0 133,2 145,2 7,4% -1,5%
    Produkty ciężkie 13 542,3 531,0 609,3 2,1% -11,0%
    Ropa naftowa towar 14 259,1 0,0 24,8 - 944,8%
    Pozostałe ropopochodne 15 205,5 222,4 216,8 -7,6% -5,2%
    Rynek produktów naftowych w Polsce i sprzedaż Grupy Kapitałowej LOTOS w 2017 roku
    - informacja za 4 kwartał 2017 roku
    W 4 kw. 2017 roku konsumpcja paliw płynnych (tj. oleju napędowego, benzyny oraz lekkiego oleju opałowego)
    w Polsce wzrosła r/r o 6,1%. Olej napędowy odnotował wzrost na poziom ie 7,7%, benzyna 4,6%, a lekki olej
    opałowy spadek o 12,7%.
    Benzyna motorowa
    Konsumpcja benzyn w 2017 roku wzrosła o 5,8%, natomiast w samym czwartym kwartale zanotowano wzrost
    na poziomie 4,6%. Sprzedaż krajowa benzyny realizowana przez Grupę Kapitałową LOTOS w 4 kw .2017
    wzrosła o 1 8,3 %. Całkowita sprzedaż benzyn spadła w tym okresie o 6 ,2%, co wynika ze spadku sprzedaży
    w kanale eksportowym i jest pochodną optymalizacji produkcji w celu maksymalizacji marży rafineryjnej.
    W 4 kw. 2017 roku średnia z notowań marży na benzynie na światowych rynkach była r/r o 2 ,9 USD/bbl niższa.
    13 cięż ki olej opałowy i komponenty asfaltowe 14 obrót ropą naftową, realizując kontrakty z Agencją Rezerw Materiałowych 15 m.in. gazy płynne, oleje bazowe, oleje smarowe, siarka, frakcja ksylenowa, gacz parafinowy, reformat, paliwa bunkrowe, plasty fikator


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    16
    Benzyna motorowa – średniomiesięczna marża z notowań w USD/bbl
    październik 2016 – grudzień 2017
    4kw. 2016 4kw. 20 17
    Źródło: opracowanie własne Spółki na podstawie danych Thomson Reuters
    Olej napędowy
    Rok 2017 to kontynuacja rosnącego popytu na olej napędowy. Narastająco konsumpcja oleju napędowego
    wzrosła o 14,7% natomiast w 4 kw. o 7,7%.
    W 4 kw. 2017 roku średnia z notowań marży na oleju napędowym na światowych rynkach była r/r zbliżona
    do zeszłorocznego poziomu. Sprzedaż Grupy Kapitałowej LOTOS na rynku krajowym w 4 kw. 2017 roku
    wzrosła o 13 ,1%, sprzedaż całkowita była r/r o 6,9 % wyższa. W całym 2017 roku Grupa Kapitałowa LOTOS
    zrealizowała sprzedaż oleju napędowego na poziomie 8,4% wyższym niż w 2016 roku.
    Olej napędowy – średniomiesięczna marża z notowań w USD/bbl
    październik 2016 – grudzień 2017
    4kw. 2016 4kw. 2017
    Źródło: opracowanie własne Spółki na podstawie danych Thomson Reuters
    Ciężki olej opałowy
    W 4 kw. 2017 roku średnia z notowań ujemnej marży na ciężkim oleju opałowym (tj. COO) na światowych
    rynkach była na poziomie -7,65 USD/bbl, co stanowi pogorszenie r/r o 2,48 USD/bbl . W analizowanym okresie,
    15,34
    13,45
    12,28
    14,02
    15,08
    13,23
    16,49
    14,82 15,23 14,46 16, …
    18,25
    11,56
    12,21
    8,29
    6
    8
    10
    12
    14
    16
    18
    20
    paź 16 lis 16 gru 16 sty 17 lut 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17
    15,71
    15,27
    14,11
    13,12 13,58 13,77
    14,53
    12,81 12,25
    13,68 14,21
    17,80
    16,54
    14,19
    13,85
    10
    12
    14
    16
    18
    20
    paź 16 lis 16 gru 16 sty 17 lut 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    17
    z uwagi na niższe marże i podjęte decyzje optymalizacyjne Grupa Kapitałowa LOTOS zmniejszyła sprzedaż
    COO o 16 %, w całym 2017 roku sprzedaż produktu spadła o 23,1%.
    Ciężki olej opałowy – średniomiesięczna marża z notowań w USD/bb l
    październik 2016 – grudzień 2017
    4kw. 2016 4kw. 2017
    Źródło: op racowanie własne Spółki na podstawie danych Thomson Reuters
    Lekki olej opałowy
    Konsumpcja lekkiego oleju opałowego w okresie 2017 roku spadła o 1,6%, natomiast w 4 kw. zanotowano
    spadek na poziomie 12,7%. Grupa Kapitałowa LOTOS w 4 kw. zmniejszyła sprzedaż lekkiego oleju opałowego
    w kraju o 8,2% r/r.
    Wyniki operacyjne segmentu produkcji i handlu
    mln PLN 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17/3kw.17 4kw.17/4kw.16
    Przychody ze sprzedaży 6 79 1,7 6 098,1 6 108,3 11,4% 11,2%
    Wynik operacyjny EBIT 630,9 650,4 682,9 -3,0 % -7,6%
    Amortyzacja 129,9 132,9 126,5 -2,3 % 2,7%
    EBITDA 760,8 783,3 809,4 -2,9% -6,0 %
    EBIT LIFO 433,4 662,5 597,0 -34, 6% -27,4 %
    EBITDA LIFO 563,3 795,4 723,5 -29,2 % -22,1 %
    Oczyszczony EBITDA LIFO 16 547,2 750,4 635,9 -27,1 % -13 ,9%
    16 Wynik operacyjny EBITDA, uwzględniający efekt LIFO na wycenie zapasów, bez uwzględnienia teoretycznego odpisu na poziomie wyceny zapasów LIFO, oczyszczony o odpisy aktualizujące wartość zapasów oraz różnice kursowe z działalności operacyjnej; dodatkowo w 4 kw. 2017 roku i 4kw. 2016 roku o odpisy aktualizujące wartość stacji paliw oraz w 4kw. i 3kw. 2017 roku rozliczenie koszt ów remontu „Wiosna 2017”
    -6,05
    -4,24 -5,27
    -5,63
    -5,88 -5,80 -5,31 -4,99
    -2,41 -3,31
    -5,01 -5,22 -6,07
    -7,30
    -9,89
    -12
    -10
    -8
    -6
    -4
    -2
    0
    2
    paź 16 lis 16 gru 16 sty 17 lut 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    18
    Wyższe o 11,2 % przychody ze sprzedaży segmentu produkcji i handlu r/r są efektem wyższej średniej ceny
    sprzedaży netto oraz wzrostu wolumenu sprzedaży segmentu o 5,8 %. Średnia cena sprzedaży netto
    w segmencie produkcji i handlu w 4 kw. 201 7 roku wyniosła 2. 172 PLN/t i wzrosła r/r o 5,0 % na skutek przede
    wszystkim wyższych notowań produktów naftowych na rynkach światowych.
    Wzrost przychodów ze sprzedaży segmentu produkcji i handlu w 4 kw. 201 7 roku vs . 3 kw. 201 7 roku ( 11,4 %)
    związany jest głównie z wyższą średnią ceną sprzedaży netto w segmencie produkcji i handlu w 4 kw. 201 7
    roku (+ 5,4 %) oraz z wyższym o 5,6 % wolumen em sprzedaży.
    Oczyszczony wynik EBITDA LIFO segmentu produkcji i handlu w 4 kw. 201 7 roku wyniósł 547,2 mln PLN,
    tj. o 27,1 % mniej niż w poprzednim kwartale i o 13,9% mniej niż w kwartale porównywalnym poprzedniego
    roku. Spadek wyników na poziomie operacyjnym jest skutkiem niższych cracków produktów rafineryjnych oraz
    niższego średniokwartalnego kursu dolara.
    Liczba stacji paliw w sieci LOTOS
    na dzień 31 gr udnia 2017 roku
    31.12.2017 30.09.2017 31.12.2016 4kw.17 /3kw.17 4kw.17 /4kw.16
    493 485 487 8 6
    Stacje własne CODO 305 302 300 3 5
    w tym: LOTOS OPTIMA 121 121 121 0 0
    Stacje partnerskie DOFO 188 183 187 5 1
    w tym: LOTOS OPTIMA 83 83 84 0 -1
    Na koniec 2017 roku Grupa Kapitałowa LOTOS posiadała w swojej sieci 493 stacji paliw. W porównaniu
    do stanu na koniec 2016 roku nastąpił wzrost liczby stacji paliw o 6 placówek (+5 stacji CODO, +1 stacji
    DOFO).
    Polski rynek detaliczny
    na dzień 31 grudnia 2017 roku



    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    19
    Źródło: POPiHN
    Wyniki operacyjne obszaru detalicznego
    mln PLN 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17
    /3kw.17
    4kw.17
    /4kw.16
    Wolumen sprzedaży (tys. ton) 299,8 320,5 272,5 -6,5% 10,0%
    Przychody ze sprzedaży 1 497,6 1 515,1 1 333,0 -1,2% 12,3%
    Wynik operacyjny -16,8 43,1 7,6 -139,0% -321,1%
    Amortyzacja 18,2 18,2 17,7 0,0% 2,8%
    EBITDA 1,4 61,3 25,3 -97,7% -94,5%
    Oczyszczony EBIT 12,0 43,1 19,7 -72,2% -39,1%
    Oczyszczony EBITDA 30,2 61,3 37,4 -50,7% -19,3%
    Począwszy od 2017 roku wyniki kanału SDS (t.j. System Diesel Service), nie są już ujmowane w obszarze
    detalicznym, są raportowane w całościowych wynikach segmentu produkcji i handlu. W celu zapewnienia
    porównywalności w powyższej tabeli również dane za 4 kw. 2016 roku zostały odpowiednio dostosowane .
    W 4 kw. 2017 roku obszar detaliczny wykazał stratę na poziomie operacyjnym w wysokości -16,8 mln PLN
    Uwzględnia ona m.in. odpisy na utratę wartości stacji paliw . Oczyszczony o zdarzenia nietypowe, jednorazowe
    wynik EBITDA jest o -19,3% (r/r) i -50,7% (kw/kw) niższy głównie z powodu niższej jednostkowej marży
    paliwowej oraz wyższy ch koszt ów operacyjny ch związany ch z rozszerzoną działalnością.
    Niezależne2 700
    Orlen1 776 BP537
    LOTOS493
    SHELL423 Circle K (d. STATOIL) 349
    Sieci sklepowe 187
    AMIC (d.Łukoil) 115
    Total23
    IDS14
    AS 2426


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    20
    S k o n s o l i d o w a n e s p r a w o z d a n i e z c a ł k o w i t yc h d o c h o d ó w
    Wyniki operacyjne Grupy Kapitałowej LOTOS
    mln PLN 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016 4kw.17/3kw.17 4kw.17/4kw.16
    Przychody ze sprzedaży 7020,9 6 262,6 6 366,1 12,1% 10,3%
    Wynik operacyjny EBIT 722,7 756,5 734,6 -4,5% -1,6%
    Amortyzacja 204,9 202,2 307,7 1,3% -33,4%
    EBITDA 927,6 958,7 1 042,3 -3,2% -11, 0%
    Efekt LIFO 17 -197,5 12,1 -85,9 - -
    EBIT LIFO 525,2 768,6 648,7 -31, 7% -19, 0%
    Oczyszczony wynik EBIT LIFO 18 544,1 725,0 551,1 -25,0 % -1,3 %
    Oczyszczony wynik EBITDA LIFO 18 753,5 925,8 858,8 -18,6 % -12,3 %
    Grupa Kapitałowa LOTOS, zgodnie z przyjętymi zasadami wyceny zapasów, stosuje do wyceny rozchodu
    zapasów metodę średniej ważonej ceny nabycia. Stosowanie takiej metody wyceny zapasów powoduje
    opóźnienie przenoszenia efektów zmiany cen ropy w stosunku do ce n wyrobów gotowych. W związku
    z powyższym, wzrostowa tendencja cen ropy wpływa pozytywnie, a tendencja spadkowa wpływa negatywnie
    na osiągane wyniki finansowe.
    Wyniki operacyjne uwzględniające powyższą metodę wyceny zapasów zapre zentowano w tabeli
    w pozycjach EBITDA, wynik operacyjny EBIT. Równocześnie dokonano szacunków wyceny rozchodu
    wg metody LIFO i zaprezentowano w tabeli: efekt LIFO, EBIT LIFO, oczyszczony EBIT LIFO oraz oczyszczona
    EBITDA LIFO.
    Grupa Kapitałowa LOTOS wykazała w 4 kw. 201 7 roku zysk operacyjny w wysokości 722, 7 mln PLN, na który
    składały się zysk operacyjny segmentu produkcji i handlu 630,9 mln PLN, zysk operacyjny segmentu
    wydobywczego 102,3 mln PLN oraz korekty konsolidacyjne w wysokości -10,5 mln PLN (głównie korekta
    zrealizowanej marży na sprzedaży ropy Rozewie i ropy litewskiej o marżę na ropie pozostającą na zapasie
    w Grupie Kapitałowej). Wynik operacyjny powiększony o amorty zację wg szacunkowej wyceny zapasów
    metodą LIFO (bez uwzględnienia teoretycznych odpisów wg LIFO) za 4 kw. 201 7 roku, z wyłączeniem zdarzeń
    jednorazowych oraz różnic kursowych z działalności operacyjnej (tzw. oczyszczony EBITDA LIFO) , wyniósł
    753,5 mln PLN .
    Wynik na działalności finansowej w Grupie Kapitałowej LOTOS w 4 kw. 201 7 roku wyniósł +11,9 mln PLN.
    Składa się on głównie z dodatniego efektu wyceny i rozliczenia transakcji zabezpieczających w wysokości
    17 Efekt LIFO = EBIT LIFO (oszacowany przy zastosowaniu metody wyceny rozchodu zapasów wg Last In First Out, tj. „ostatnie przyszło – pierwsze wyszło”) – EBIT 18 Wynik operacyjny EBITDA, uwzględniający efekt LIFO na wycenie zapasów, bez uwzględnienia teoretycznego odpisu na poziomie wyceny zapasów LIFO (rozwiązanie odpisów w 4kw. 2017 29,8 mln PLN, w 3kw. 2017 4 2,5 mln PLN i w 4kw. 2016 120,9 mln PLN), oczyszczony o odpisy aktualizujące wartość zapasów, różnice kursowe z działalności operacyjnej oraz dodatkowo bilans odpisów z tytułu utraty wartości aktywów, strat z tytułu zaniechanych inwestycj i i aktualizacji szacunków rezerw w segmencie wydobywczym i odpisy aktualizujące wartość stacji paliw w segmencie produkcji i handlu oraz koszty remontu postojowego „Wiosna 2017”


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    21
    82,1 mln PLN , ujemnego wyniku z tytułu skompensowania odsetek od zadłużenia, przychodów odsetkowych
    i prowizji na poziomie -47 ,8 mln PLN oraz ujemnych różnic kursowych na poziomie -14, 3 mln PLN .
    Efekt wyceny i rozliczenia transakcji zabezpieczających ryzyko rynkowe w 4 kw. 201 7 roku w Grupie
    Kapitałowej LOTOS zawiera nadwyżkę dodatniego rozliczenia i wyceny transakcji zabezpieczających poziom
    kursów walutowych w wysokości 54,1 mln PLN, nadwyżkę dodatniego rozliczenia i wyceny transakcji
    zabezpieczających poziom cen prod uktów naftowych oraz opcji w łącznej wysokości 16,8 mln PLN , dodatni
    efekt rozliczenia i wyceny transakcji IRS zabezpieczających poziom stopy procentowej w wysokości 8,5 mln
    PLN oraz dodatni efekt rozliczenia i wyceny transakcji futures zabezpieczających ceny uprawnień do emisji
    CO 2 w wysokości 2,7 mln PLN.
    Wykaz transakcji zabezpieczających poziom cen produkt ów naftowych
    na dzień 31 grudnia 2017 roku
    kupno sprzedaż
    Okres Produkt/Surowiec
    Ciężki olej opałowy Lekki olej opałowy
    3.5 PCT Barges FOB
    Rotterdam
    Gasoil .1 Cargoes CIF
    NWE / ARA
    1kw. 2018
    Wolumen (mt) 2 411 -222
    Przedział ceny (USD/mt) 217,5 -224,75 417 - 432,5
    2kw. 2018
    Wolumen (mt) 47 075 -4 351
    Przedział ceny (USD/mt) 217,5 -339,6 412 -545,75
    3kw. 2018
    Wolumen (mt) 39 055 -3 610
    Przedział ceny (USD/mt) 217,5 -342 412 -549,5
    4kw. 2018
    Wolumen (mt) 18 572 -1 716
    Przedział ceny (USD/mt) 217,5 -339,6 412 -545,75
    2kw. 2019
    Wolumen (mt) 4 764 -440
    Przedział ceny (USD/mt) 287 -287 488,25 -488,25
    Wykaz transakcji terminowych zabezpieczających poziom kursó w walutowych
    na dzień 31 grudnia 2017 roku
    Para walut Instrument Wolumen Waluta Przedział kursu
    Kursy EUR/USD Forward 37 164 752 EUR 1,1153 - 1,178
    Kursy EUR/PLN Forward 100 000 EUR 4,1815 - 4,2995
    Kursy USD/PLN Forward -350 935 479 USD 3,4793 - 3,73



    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    22
    Wykaz transakcji terminowych zabezpieczających poziom stopy procentowej
    na dzień 31 grudnia 2017 roku
    Instrument Data początkowa Data końcowa Nominał Waluta Przedział stopy
    procentowej
    Stopa
    referencyjna
    IRS
    od 17.07.2017 od 15.01.2018
    701 500 019 USD 1,145% -4,045% LIBOR 3M -
    LIBOR 6M do 21.09.2021 do 21.12.2021
    Wykaz transakcji terminowych zabezpieczających ryzyko cen uprawnień do emisji CO 2
    na dzień 31 grudnia 2017 roku
    2018 2019 2020
    Wolumen
    (mt)
    Przedział ceny
    (EUR/mt)
    Wolumen
    (mt)
    Przedział ceny
    (EUR/mt)
    Wolumen
    (mt)
    Przedział
    ceny
    (EUR/mt)
    EUA Futures 691 000 4,45 - 7,27 873 000 7,64 - 8,6 -10 000 7,19



    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    23
    Dekompozycja skonsolidowanych wyników Grupy Kapitałowej LOTOS
    w 4kw. 201 7 roku
    Skonsolidowany zysk netto Grupy Kapitałowej LOTOS w 4 kw. 2017 roku wyniósł 484,7 mln PLN.
    Wyniki EBIT, wynik brutto i wynik netto Gru py Kapitałowe j LOTOS
    mln PLN 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016
    Wynik operacyjny EBIT 722,7 756,5 734,6
    Wynik przed opodatkowaniem 735,0 819,0 499,3
    Wynik netto 484,7 618,8 303,5
    mln PLN


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    24
    S k o n s o l i d o w a n e s p r a w o z d a n i e z s yt u a c j i f i n a n s o w e j
    Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej – aktywa
    31.12.2017 31.12.2016 31.12.2015 zmiana w
    2017 %
    mln PLN 21 171,2 19 326,3 19 169,3 1 844,9 9,5%
    Aktywa trwałe 12 462,1 12 330,7 12 437,7 131,4 1,1%
    Rzeczowe aktywa trwałe segmentu
    produkcji i handlu 8 761,5 8 261,7 7 845,0 499,8 6,0%
    Wartości niematerialne segmentu produkcji
    i handlu 163,2 170,0 174,7 -6,8 -4,0%
    Rzeczowe aktywa trwałe segmentu
    wydobywczego 2 404,2 2 390,0 2 723,4 14,2 0,6%
    Wartości niematerialne segmentu
    wydobywczego 304,8 481,8 489,7 -177,0 -36,7%
    Wspólne przedsięwzięcia wyceniane
    metodą praw własności 106,5 98,1 70,7 8,4 8,6%
    Aktywa z tytułu podatku odroczonego 415,4 596,0 924,5 -180,6 -30,3%
    Pochodne instrumenty finansowe 2,7 20,9 8,7 -18,2 -87,1%
    Pozostałe aktywa długoterminowe 303,8 312,2 201,0 -8,4 -2,7%
    Aktywa obrotowe 8 709,1 6 995,1 6 723,2 1 714,0 24,5%
    Zapasy 3 559,6 3 333,6 3 235,8 226,0 6,8%
    Należności z tytułu dostaw i usług 2 677,0 2 251,7 1 550,9 425,3 18,9%
    Należności z tytułu podatku dochodowego 1,3 8,0 12,0 -6,7 -83,8%
    Pochodne instrumenty finansowe 161,8 80,0 208,5 81,8 102,3%
    Pozostałe aktywa krótkoterminowe 388,7 577,2 856,3 -188,5 -32,7%
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 1 920,7 744,6 859,7 1 176,1 158,0%
    Aktywa przeznaczone do sprzedaży 0,0 0,5 8,4 -0,5 -100,0%
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku suma bilansowa Grupy Kapitałowej LOTOS wyniosła 21. 171,2 mln PLN
    (+1. 844,9 mln PLN vs. 31 grudnia 2016 roku).
    Główne zmiany w pozycjach aktywów:
    • wzrost o 1.176,1 mln PLN stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów
    • wyższy o 425,3 mln PLN poziom należności z tytułu dostaw i usług związany głównie z wyższymi
    cenami produktów na koniec 2017 roku w porównaniu z cenami na koniec 2016 roku
    • wyższy o 499,8 mln PLN poziom rzeczowych aktywów trwałych segmentu produkcji i handlu zwią zany
    z realizacją projektów inwestycyjnych (głównie w spółce LOTOS Asfalt z o.o. – projekt EFRA)
    • wzrost o 226,0 mln PLN poziomu zapasów w związku z wyższymi cenami zapasów produktów i ropy
    utrzymywanych na koniec 2017 roku w porównaniu z zapasami na koniec 2016 roku
    • spadek o 180,6 mln PLN stanu aktywów z tytułu podatku odroczonego


    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    25
    • spadek o 177,0 mln PLN stanu wartości niematerialnych segmentu wydobywczego
    • spadek o 196,9 mln PLN poziomu pozostałych aktywów (głównie lokat).
    Skonsolidowane sprawozdanie z s ytuacji finansowej – źródła finansowania
    mln PLN 31.12.2017 31.12.2016 31.12.2015 zmiana w
    2017 %
    Kapitał własny i zobowiązania 21 171,2 19 326,3 19 169,3 1 844,9 9,5%
    Kapitał własny 10 712,5 8 610,9 7 712,2 2 101,6 24,4%
    Kapitał podstawowy 184,9 184,9 184,9 0,0 0,0%
    Nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością
    nominalną akcji 2 228,3 2 228,3 2 228,3 0,0 0,0%
    Kapitał rezerwowy z wyceny zabezpieczeń
    przepływów pieniężnych -225,2 -812,8 -700,9 587,6 -72,3%
    Zyski zatrzymane 8 432,2 6 945,4 5 928,5 1 486,8 21,4%
    Różnice kursowe z przeliczenia 92,2 65,0 71,3 27,2 41,8%
    Udziały niekontrolujące 0,1 0,1 0,1 0,0 0,0%
    Zobowiązania długoterminowe 4 264,4 5 443,7 6 031,2 -1 179,3 -21,7%
    Kredyty, pożyczki, obligacje oraz
    zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 2 738,3 3 980,5 4 454,5 -1 242,2 -31,2%
    Pochodne instrumenty finansowe 6,7 36,3 54,3 -29,6 -81,5%
    Zobowiązania z tytułu podatku
    odroczonego 277,7 57,4 47,6 220,3 383,8%
    Świadczenia pracownicze 169,3 168,5 182,2 0,8 0,5%
    Pozostałe zobowiązania i rezerwy 1 072,4 1 201,0 1 292,6 -128,6 -10,7%
    Zobowiązania krótkoterminowe 6 194,3 5 271,7 5 425,9 922,6 17,5%
    Kredyty, pożyczki, obligacje oraz
    zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 1 687,6 1 576,7 2 544,8 110,9 7,0%
    Pochodne instrumenty finansowe 72,7 172,9 110,8 -100,2 -58,0%
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 2 201,7 1 718,2 1 232,5 483,5 28,1%
    Zobowiązania z tytułu podatku
    dochodowego 210,0 49,2 11,8 160,8 326,8%
    Świadczenia pracownicze 145,3 135,6 122,2 9,7 7,2%
    Pozostałe zobowiązania i rezerwy 1 877,0 1 619,1 1 403,8 257,9 15,9%
    Wzrost stanu kapitału własnego Grupy Kapitałowej LOTOS na koniec 2017 roku do poziomu 10.712,5 mln
    PLN (+2.101,6 mln PLN vs. 2016) nastąpił głównie na skutek wzrostu poziomu zysków zatrzymanych o 1.486,8
    mln PLN powiększonego o odniesione na kapitał rezerwowy dodatnie różnice kursowych z wyceny
    zabezpieczeń przepływów pieniężnych skorygowanych o efekt podatkowy w kwocie 587,6 mln PLN.



    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    26
    Udział kapitału własnego w sumie pasywów wzrósł o 6,0 punktu procentowego (vs. 2016) i wyniósł 50,6%.
    Główne zmiany w pozycjach zobowiązań ( -256,7 mln PLN):
    • niższy o 1.131,3 mln PLN stan kredytów, pożyczek, obligacji oraz zobowiązań z tytułu leasingu
    finansowego głównie na skutek częściowej spłaty kredytów walutowych oraz wycen y kredytów
    walutowych po niższym o 16,7% kursie walutowym na koniec roku 2017 roku
    • wzrost poziomu zobowiązań z tytułu dostaw i usług o 483,5 mln PLN, przede wszystkim na skutek
    wyższych wolumenów i cen ropy zakupionej w listopadzie i grudniu 2017 roku w porównaniu do ropy
    zakupionej w analogicznym okresie 2016 roku
    • wzrost o 220,3 mln PLN stanu zobowiązań z tytułu podatku odroczonego
    • niższy 129,8 mln PLN poziom ujemnej wyceny pochodnych instrumentów finansowych
    • wyższy o 129,3 mln PLN stan pozostałych zobowiązań i rezerw, przede wszystkim zobowiązań
    budżetowych wynikających głównie z wyższych zobowiązań z tytułu podatku VAT, akcyzy i opłaty
    paliwowej
    • wzrost o 160,8 mln PLN stanu zobowiązań z tytułu podatku dochodowego.
    Dług finansowy Grupy Kapitałowej LOTOS na 31 grudnia 2017 roku osiągnął poziom 4.425,9 mln PLN ( -
    1.131,3 mln PLN v s. 31 grudnia 2016 roku). Wskaźnik relacji długu finansowego skorygowanego o wolną
    gotówkę do kapitału własnego wyniósł 23,4% i obniżył się o 32,5 punktów procentowych vs. 31 grudnia 2016
    roku).



    Komentarz Zarządu Grupy LOTOS S.A. do wyników skonsolidowanych za 4 kwartał 201 7 roku
    27
    S k o n s o l i d o w a n e s p r a w o z d a n i e z p r z e p ł yw ó w p i e n i ę ż n yc h
    Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych
    mln PLN 4kw. 2017 3kw. 2017 4kw. 2016
    Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 1 013, 7 1 244,2 527,4
    Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej -344, 2 -275,3 -376,3
    Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej -278,2 -322,9 -672,0
    Zmiana stanu środków pieniężnych z tytułu różnic kursowych -0,2 -2,4 12,7
    Zmiana stanu środków pieniężnych netto 391,1 643,6 -508,2
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu 1 529,5 885,9 1 239,0
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu 1 920,6 1 529,5 730,8
    Stan środków pieniężnych na 31 grudnia 201 7 roku w Grupie Kapitałowej LOTOS (uwzględniający zadłużenie
    w rachunkach bieżących) wyniósł 1.920,6 mln PLN. Przepływy pieniężne netto z większyły stan środków
    pieniężnych ich ekwiwalentów w okresie 4 kw. 201 7 roku o 391,1 mln PLN.
    Dodatnie saldo przepływó w środków pieniężnych z działalności operacyjnej w 4 kw. 201 7 roku wynoszące
    1.013, 7 mln PLN związane jest głównie z wypracowanym zyskiem netto powiększonym o amortyzację.
    Obejmuje ono również wzrost w 4 kw. 201 7 roku stanu zobowiązań z tytułu dostaw i usł ug oraz wzrost stanu
    zapasów .
    Ujemne saldo przepływów środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej w kwocie (-344, 2 mln PLN)
    dotyczy przede wszystkim zakupu rzeczowych aktywów trwałych i pozostałych aktywów niematerialnych
    związanych z segmentem produkcji i handlu (Projekt EFRA, rozbudowa stacji paliw i budowa instalacji Węzła
    Odzysku Wodoru) oraz segmentem wydobywczym.
    Saldo przepływów środków pieniężnych z działalności finansowej w 4 kw. 201 7 roku wynoszące -278,2 mln
    PLN uwzględnia głównie ujem ne saldo wpływów z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, wydatków
    z tytułu ich spłaty i zapłaconych odsetek w kwocie -330,3 mln PLN , skorygowane o dodatnie rozliczenie
    instrumentów finansowych.



    Treść w podglądzie może zawierać błędy powstałe podczas konwersji plików pdf.
  • Załącznik nr: 3

    Pobierz plik
    Skonsolidowany raport roczny Grupy LOTOS S.A.
    S kon s olidowany
    raport roczny
    Grupy LOTOS S.A.


    Skonsolidowany raport roczny Grupy LOTOS S.A.
    A. List Prezesa Zarządu
    B. Grupa Kapitałowa LOTOS - Wybrane skonsolidowane dane finansowe
    C. Grupa Kapitałowa LOTOS - Skonsolidowane sp rawozdanie finansowe za rok 2017
    D. Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017
    E. Opinia niezależne go biegłego rewidenta wraz z raportem z badania
    skonsolidowanego spra wozdania finansowego za rok 2017









    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS WYBRANE SKONSOLIDOWANE DANE FINANSOWE
    WYBRANE SKONSOLIDOWANE DANE FINANSOWE
    mln PLN mln EUR za rok 2017 za rok 2016 za rok 2017 za rok 2016 Przychody ze sprzedaży 24.185,6 20.931,1 5.697,8 4.783,5 Zysk operacyjny 2.228,5 1.854,7 525,0 423,9 Zysk przed opodatkowaniem 2.447,7 1.579,4 576,6 361,0 Zysk netto 1.671,8 1.015,2 393,9 232,0 Zysk netto przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej 1.671,8 1.015,2 393,9 232,0 Zysk netto przypisany udziałom niekontrolującym - - - - Całkowite dochody/(straty) ogółem 2.286,5 898,7 538,7 205,4 Całkowite dochody/(straty) ogółem przypisane akcjonariuszom Jednostki Dominującej 2.286,5 898,7 538,7 205,4
    Całkowite dochody/( straty ) ogółem przypisane udziałom niekontrolującym - - - - Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej 3.126,5 2.653,9 736,6 606,5
    Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej (1.448,7) (1.003,2) (341,3) (229,3)
    Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej (482,7) (1.201,4) (113,7) (274,6)
    Przepływy pieniężne netto razem 1.195,1 449,3 281,6 102, 7
    Podstawowy zysk netto na jedną akcję (w złotych/EUR) 9,04 5,49 2,13 1,25 Rozwodniony zysk netto na jedną akcję (w złotych/EUR) 9,04 5,49 2,13 1,25
    mln PLN mln EUR
    Stan na Stan na Stan na Stan na
    31.12.2017 31.12.2016 31.12.2017 31.12.2016 Aktywa razem 21.171,2 19.326,3 5.075,9 4.368,5 Kapitał własny przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej 10.712,4 8.610,8 2.568,4 1.94 6,4 Udziały niekontrolujące 0,1 0,1 0,0 0,0 Kapitał własny razem 10.712,5 8.610,9 2.568,4 1.946,4 W celu przeliczenia pozycji wykazanych w tabeli "W ybrane dane finansowe" na EUR zastosowano następujące kursy wymiany: Pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej przeliczono stosując średni kurs NBP obowiązujący w dniu kończącym okres sprawozdawczy:
    na dzień 31.12.201 7 na dzień 31.12.201 6
    1 EUR = 4,1709 PLN 1 EUR = 4,4240 PLN
    Pozycje sprawozdania z całkowitych dochodów oraz sprawozdania z przepływów pienię żnych przeliczono stosując kurs stanowiący średnią arytmetyczną średnich kursów NBP ustalonych na ostatni dzień każdego miesiąca kalendarzowego okresu sprawozdawczego:
    za rok 201 7 za rok 201 6
    1 EUR = 4,2447 PLN 1 EUR = 4,3757 PLN




    Grupa Kapitałowa LOTOS
    Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017
    sporządzone
    według Międzynarodowych Standardów
    Sprawozdawczości Finansowej
    zatwierdzonych przez Unię Europejską
    wraz ze sprawozdaniem niezależnego biegłego r ewidenta z badania



    2
    SKONSOLIDOW ANE SPRAWOZDANIE Z CAŁKOW ITYCH DOCHODÓW ................................ ................................ ................................ ................. 4 SKONSOLIDOW ANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ ................................ ................................ ................................ ......................... 5 SKONSOLIDOW ANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYW ÓW PIENIĘŻNYCH ................................ ................................ ................................ ................ 6 SKONSOLIDOW ANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM ................................ ................................ ................................ ............ 7 DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA ................................ ................................ ................................ ................................ .............................. 8 1. Informacje ogólne ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ . 8 2. Skład Grupy Kapitałowej oraz jego zmiany ................................ ................................ ................................ ................................ .......................... 8 3. Podstawa sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych ................................ ................................ ................................ ............. 10 4. Nowe standardy i interpretacje ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 10 5. Zastosowanie założeń, szacunków i osądów w rachunkowości ................................ ................................ ................................ ........................ 11 6. Zmiana danych prezentowanych we wcześniejszych okresach sprawozdawczych oraz zmiana zasad rachunkowości ................................ . 13 7. Zasady rachunkowości ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 13 7.1 Konsolidacja ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .. 13 7.2 Przychody ze sprzedaży ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............... 13 7.3 Przychody z tytułu dywidend ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 14 7.4 Przychody z odsetek ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 14 7.5 Podatek dochodowy ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 14 7.6 Podatek od towarów i usług (VAT), podatek akcyzowy i opłata paliwowa ................................ ................................ ................................ ... 14 7.7 Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji oraz przeliczanie waluty obcej ................................ ................................ ................................ .... 14 7.8 Transakcje w walucie obcej ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 15 7.9 Rzeczowe aktywa trwałe oraz aktywa niematerialne ................................ ................................ ................................ ................................ ... 15 7.9.1 Rzeczowe aktywa trwałe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 15 7.9.2 Wartość firmy ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 16 7.9.3 Pozostałe aktywa niematerialne ................................ ................................ ................................ ................................ .......................... 17 7.10 Utrata wartości niefinansowych aktywów trwałych ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 17 7.11 Aktywa trwałe wchodzące w skład infrastruktury wydobywczej ropy naftowej i gazu ziemnego ................................ ................................ . 18 7.11.1 Nakłady na poszukiwanie i ocenę zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego ................................ ................................ ..................... 18 7.11.2 Aktywa produkcyjne związane z działalnością wydobywczą ropy naftowej i gazu ziemnego ................................ ............................ 18 7.12 Leasing ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 18 7.13 Zapasy ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........... 19 7.14 Zapasy obowiązkowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 19 7.15 Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności i rozliczenia międzyokresowe ................................ ................................ ..... 19 7.16 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty ................................ ................................ ................................ ................................ ............................... 19 7.17 Kapitały własne ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................. 19 7.18 Kredyty bankowe, pożyczki i obligacje ................................ ................................ ................................ ................................ ......................... 20 7.19 Świadczenia pracownicze ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 20 7.19.1 Odprawy emerytalne, nagrody jubileuszowe i inne świadczenia ................................ ................................ ................................ ........ 20 7.19.2 Podział zysku na cele pracownicze oraz fundusze specjalne ................................ ................................ ................................ ............ 20 7.20 Koszty finansowania zewnętrznego ................................ ................................ ................................ ................................ .............................. 20 7.21 Aktywa i zobowiązania finansowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 21 7.22 Utrata wartości aktywów finansowych ................................ ................................ ................................ ................................ .......................... 23 7.23 Pochodne instrumenty finansowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ . 23 7.24 Rachunkowość zabezpieczeń ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 23 7.25 Rezerwy ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 24 7.25.1 Rezerwa na koszty likwidacji i rekultywacji ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 24 7.26 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania i rozliczenia między okresowe ................................ ........................... 25 7.27 Dotacje ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 25 7.28 Wspólne ustalenia umowne ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 25 7.29 Sprawozdawczość dotycząca segmentów operacyjnych ................................ ................................ ................................ ............................. 25 7.30 Zobowiązania i aktywa warunkowe ................................ ................................ ................................ ................................ .............................. 26 7.31 Prawa do emisji dwutlenku węgla (CO 2)................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 26 8. Segmenty działalności ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 27 9. Przychody i koszty ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .............................. 28 9.1 Koszty według rodzaju ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 28 9.2 Koszty świadczeń pracowniczych ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ . 28 9.3 Pozostałe przychody ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 28 9.4 Pozostałe koszty ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................... 29 9.5 Przychody finansowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 29 9.6 Koszty finansowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......................... 30 10. Podatek dochodowy ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................... 30 10.1 Obciążenia podatkowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 30 10.2 Podatek dochodowy według efektywnej stawki podatkowej oraz uzgodnienie wyniku brutto do podstawy opodatkowania ...................... 30 10.3 Odroczony podatek dochodowy ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ... 30 10.3.1 Aktywa i zobowiązania z tytułu podatku odroczonego ................................ ................................ ................................ ........................ 31 11. Zysk netto przypadający na jedną akcję ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 32 12. Dywidendy ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 32 13. Rzeczowe aktywa trwałe oraz aktywa niematerialne ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 32 13.1 Aktywa trwałe segmentu produkcji i handlu ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 33 13.1.1 Rzeczowe aktywa trwałe segmentu produkcji i handlu ................................ ................................ ................................ ....................... 33 13.1.2 Wartość firmy segmentu produkcji i handlu ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 35 13.1.3 Pozostałe aktywa niematerialne segmentu produkcji i handlu ................................ ................................ ................................ ........... 36 13.2 Aktywa trwałe segmentu wydobywczego ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 36 13.2.1 Aktywa związane z poszukiwaniem i oceną zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego ................................ ................................ ...... 37 13.2.2 Aktywa produkcyjne związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego ................................ ................................ ... 40 13.2.3 Pozostałe aktywa trwałe segmentu wydobywczego ................................ ................................ ................................ ........................... 46 13.3 Pozostałe informacje dotyczące rzeczowych aktywów trwałych oraz aktywów niematerialnych ................................ ................................ 48 14. Wspólne przedsięwzięcia wyceniane metodą praw własności ................................ ................................ ................................ .......................... 48 14.1 Skrócone informacje dotyczące istotnych wspólnych przedsięwzięć wycenianych metodą praw własności ................................ .............. 49 15. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe aktywa ................................ ................................ ................................ ................................ . 51 15.1 Zmiana stanu odpisów aktualizujących wartość należności ................................ ................................ ................................ ........................ 52 15.2 Należności z tytułu leasingu finansowego ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 52 16. Zapasy ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................ 53 16.1 Zmiana stanu odpisów aktualizujących wartość zapasów ................................ ................................ ................................ ........................... 53 17. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..... 53 18. Kapitał podstawowy ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 53 19. Nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością nominalną akcji ................................ ................................ ................................ ................................ . 53 20. Kapitał rezerwowy z wyceny zabezpieczeń przepływów pieniężnych ................................ ................................ ................................ ............... 54



    3
    21. Zyski zatrzymane ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 54 21.1 Ograniczenia zdolności jednostek zależnych do przekazywania funduszy Jednostce Dominującej w postaci dywidend .......................... 54 22. Kredyty, pożyczki, obligacje oraz zobowiązania z tytułu leasingu finansowego ................................ ................................ ................................ 54 22.1 Kredyty bankowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......................... 55 22.2 Pożyczki ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 56 22.3 Obligacje ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 56 22.4 Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego ................................ ................................ ................................ ................................ ............... 57 22.4.1 Nieujęte zobowiązania wynikające z zawartych umów leasingu operacyjnego ................................ ................................ ................. 57 23. Pochodne instrumenty finansowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 58 23.1 Hierarchia wartości godziwej ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 58 24. Świadczenia pracownicze ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................. 58 24.1 Zobowiązania z tytułu nagród jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia ................................ ................................ ............. 59 24.2 Łączna kwota kosztów ujętych w wy niku finansowym z tytułu przyszłych wypłat świadczeń pracowniczych ................................ ............ 59 24.3 Założenia aktuarialne ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 60 24.4 Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 60 24.5 Analiza wrażliwości ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 60 25. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług, pozostałe zobowiązania i rezerwy ................................ ................................ ................................ ......... 61 25.1 Rezerwy ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 62 25.2 Dotacje ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 64 26. Instrumenty finansowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 65 26.1 Wartość bilansowa ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................ 65 26.2 Istotne pozycje przychodów, kosztów, zysków i strat ujęte w sprawozdaniu z całkowitych dochodów w p odziale na kategorie instrumentów finansowych ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............ 66 27. Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym ................................ ................................ ................................ ................................ .............. 68 27.1 Ryzyko cen surowców i produktów naftowych ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 68 27.1.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami cen surowców i produktów naftowych ................................ ............ 69 27.2 Ryzyko cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO 2) ................................ ................................ ................................ ............................ 70 27.2.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO 2) .......................... 71 27.3 Ryzyko walutowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......................... 71 27.3.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami kursów walut ................................ ................................ ................... 72 27.4 Ryzyko stopy procentowej ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............ 74 27.4.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami stóp procentowych ................................ ................................ ......... 74 27.5 Ryzyko płynności ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......................... 75 27.6 Ryzyko kredytowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......................... 77 28. Zarządzanie kapitałem ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 77 29. Zobowiązania i aktywa warunkowe ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .... 78 29.1 Informacje o istotnych postępowaniach toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej i innych ryzykach Jednostki Dominującej lub jednostek od niej zależnych ................................ ...... 78 29.2 Pozostałe zobowiązania warunkowe ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 80 30. Informacje o podmiotach powiązanych ................................ ................................ ................................ ................................ .............................. 80 30.1 Informacje o transakcjach z jednostkami powiązanymi, w których Grupa posiada udziały ................................ ................................ ......... 80 30.2 Podmiot sprawujący kontrolę nad Grupą ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 80 30.2.1 Transakcje z jednostkami powiązanymi, w których Skarb Państwa sprawuje kontrolę, współkontrolę lub ma na nie znaczący wpływ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................... 80 30.3 W ynagrodzenie Zarządu i Rady Nadzorczej oraz informacje o pożyczkach i świadczeniach o podobnym charakterze udzielonych osobom wchodzącym w skład organów zarządzających i nadzorujących ................................ ................................ ................................ ... 80 30.4 W ynagrodzenie wypłacone lub należne pozostałym członkom głównej kadry kierowniczej ................................ ................................ ....... 81 30.5 Transakcje z podmiotami powiązanymi poprzez członków Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki ................................ ................................ .. 81 ZATW IERDZENIE SKONSOLIDOW ANEGO SPRAW OZDANIA FINANSOW EGO ................................ ................................ ................................ ..... 82



    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 w milionach złotych
    Dodatkowe informacje i objaśnienia do skonsolidowanego sprawozdania finansowego załączone na stronach od 8 do 81 stanowią jego integralną część 4
    SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z CAŁKOWITYCH DOCHODÓW
    Nota 2017 2016
    Przychody ze sprzedaży 8 24.185,6 20.931,1
    Koszt własny sprzedaży 9.1 (20.194,1) (17.215,7)
    Zysk na sprzedaży 3.991,5 3.715,4
    Koszty sprzedaży 9.1 (1.252,3) (1.291,1)
    Koszty ogólnego zarządu 9.1 (450,0) (425,9)
    Pozostałe przychody 9.3 60,3 107,1
    Pozostałe koszty 9.4 (121,0) (250,8)
    Zysk operacyjny 2.228,5 1.854,7
    Przychody finansowe 9.5 450,0 26,6
    Koszty finansowe 9.6 (234,0) (304,8) Udział w wynikach netto wspólnych przedsięwzięć wycenianych metodą praw własności 14 3,2 2,9
    Zysk przed opodatkowaniem 2.447,7 1.579,4
    Podatek dochodowy od osób prawnych 10.1 (775,9) (564,2)
    Zysk netto 1.671,8 1.015,2
    Inne całkowite dochody/(straty)
    Pozycje, które w przyszłości mogą zostać zreklasyfikowane do wyniku: 614,8 (118,2)
    Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych 27,2 (6,3)
    Zabezpieczenia przepływów pieniężnych 20 725,4 (138,2)
    Podatek dochodowy dotyczący zabezpieczenia przepływów pieniężnych 10.1 (137,8) 26,3
    Pozycje, które w przyszłości nie zostaną zreklasyfikowane do wyniku: (0,1) 1,7
    Zyski/(Straty) aktuarialne z tytułu świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia (1,4) 2,0
    Podatek dochodowy dotyczący zysków/(strat) aktuarialnych z tytułu świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia 10.1 1,3 (0,3)
    Inne całkowite dochody/(straty) netto 614,7 (116,5)
    Całkowite dochody/(straty) ogółem 2.286,5 898,7
    Zysk netto przypisany:
    Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 11 1.671,8 1.015,2
    Całkowite dochody/(straty) ogółem przypisane:
    Akcjonariuszom Jednostki Dominującej 2.286,5 898,7
    Zysk netto przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej na jedną akcję (w złotych)
    Średnia ważona liczba akcji w milionach sztuk 11 184,9 184,9
    - podstawowy/(a) 11 9,04 5,49
    - rozwodniony/(a) 11 9,04 5,49


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 w milionach złotych
    Dodatkowe informacje i objaśnienia do skonsolidowanego sprawozdania finansowego załączone na stronach od 8 do 81 stanowią jego integralną część 5
    SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ
    Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    AKTYWA Aktywa trwałe
    Rzeczowe aktywa trwałe segmentu produkcji i handlu 13 8.761,5 8.261,7
    Aktywa niematerialne segmentu produkcji i handlu 13 163,2 170,0
    Rzeczowe aktywa trwałe segmentu wydobywczego 13 2.404,2 2.390,0
    Aktywa niematerialne segmentu wydobywczego 13 304,8 481,8
    Wspólne przedsięwzięcia wyceniane metodą praw własności 14 106,5 98,1
    Aktywa z tytułu podatku odroczonego 10.3 415,4 596,0
    Pochodne instrumenty finansowe 23 2,7 20,9
    Pozostałe aktywa długoterminowe 15 303,8 312,2
    Aktywa trwałe razem 12.462,1 12.330,7
    Aktywa obrotowe
    Zapasy 16 3.559,6 3.333,6
    - w tym zapasy obowiązkowe 2.098,7 2.008,9
    Należności z tytułu dostaw i usług 15 2.677,0 2.251,7
    Należności z tytułu podatku dochodowego 1,3 8,0
    Pochodne instrumenty finansowe 23 161,8 80,0
    Pozostałe aktywa krótkoterminowe 15 388,7 577,2
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 17 1.920,7 744,6
    Aktywa obrotowe razem 8.709,1 6.995,1
    Aktywa trwałe (lub grupy do zbycia) przeznaczone do sprzedaży - 0,5
    Aktywa razem 21.171,2 19.326,3
    KAPITAŁ WŁASNY I ZOBOWIĄZANIA
    Kapitał własny
    Kapitał podstawowy 18 184,9 184,9
    Nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością nominalną akcji 19 2.228,3 2.228,3 Kapitał rezerwowy z wyceny zabezpieczeń przepływów pieniężnych 20 (225,2) (812,8)
    Zyski zatrzymane 8.432,2 6.945,4
    Różnice kursowe z przeliczenia 92,2 65,0
    Kapitał własny przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej 10.712,4 8.610,8
    Udziały niekontrolujące 0,1 0,1
    Kapitał własny razem 10.712,5 8.610,9
    Zobowiązania długoterminowe
    Kredyty, pożyczki, obligacje oraz zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22 2.738,3 3.980,5
    Pochodne instrumenty finansowe 23 6,7 36,3
    Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego 10.3 277,7 57,4
    Świadczenia pracownicze 24 169,3 168,5
    Pozostałe zobowiązania i rezerwy 25 1.072,4 1.201,0
    Zobowiązania długoterminowe razem 4.264,4 5.443,7
    Zobowiązania krótkoterminowe
    Kredyty, pożyczki, obligacje oraz zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22 1.687,6 1.576,7
    Pochodne instrumenty finansowe 23 72,7 172,9
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 25 2.201,7 1.718,2
    Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego 210,0 49,2
    Świadczenia pracownicze 24 145,3 135,6
    Pozostałe zobowiązania i rezerwy 25 1.877,0 1.619,1
    Zobowiązania krótkoterminowe razem 6.194,3 5.271,7
    Zobowiązania razem 10.458,7 10.715,4
    Kapitał własny i zobowiązania razem 21.171,2 19.326,3


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 w milionach złotych
    Dodatkowe informacje i objaśnienia do skonsolidowanego sprawozdania finansowego załączone na stronach od 8 do 81 stanowią jego integralną część 6
    SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH (sporządzone metodą pośrednią )
    Nota 2017 2016 Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej
    Zysk netto 1.671,8 1.015,2 Korekty: 1.804,9 1.708,8 Podatek dochodowy 10.1 775 ,9 564,2 Udziały w wynikach netto wspó lnych przedsięwzięć wycenianych metodą praw własności 14 (3,2) (2,9)
    Amortyzacja 9.1 844, 3 1.067,9 (Zyski)/Straty z tytułu różnic kursowych 72,3 37,6 Odsetki i dywidendy 146,2 175,0 (Zyski)/Straty z tytułu działalności inwestycyjnej 8,6 12,8 Odpisy z tytułu utraty warto ści rzeczowych aktywów trwałych i pozostałych aktywów niematerialnych 9.4 83,6 156,4
    Rozliczenie i wycena instrumentów finansowych 9.5; 9.6 (314 ,1) 33,5 (Zwiększenie) stanu należności z tytułu dostaw i usług (425,3) (671,9) Zmniejszenie/(Zwiększenie) stanu pozostałych aktywów 160,1 (126,8) (Zwiększenie) stanu zapasów (230,9) (126,5) Zwiększenie stanu zobowiązań z tytułu dostaw i usług 483,5 457,7 Zwiększenie stanu pozostałych zobowiązań i rezerw 194,8 130,1 Zwiększenie stanu świadczeń pracowniczych 9,1 1,7 Podatek dochodowy zapłacony (350,2) (70,1) Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej 3.126,5 2.653,9 Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
    Dywidendy otrzymane - wspólne przedsięwzięcia wyceniane metodą praw własności 2,1 -
    Dywidendy otrzymane od jednostek pozostałych 1,7 2,0 Odsetki otrzymane 11,3 11,4 Sprzedaż rzeczowych aktywów trwałych i pozostałych aktywów niematerialnych 4,3 28,4
    Zakup rzeczowych aktywów trwałych i pozostałych aktywów niematerialnych (1.439,2) (1.243,6)
    Wniesienie wkładów pieniężnych - wspólne przedsięwzięcia wyceniane metodą praw własności 14 (5,4) (24,4)
    Środki pieniężne przeznaczone na realizację Projektu EFRA - 433,4 Lokaty (8,0) - Depozyt zabezpieczający 25,3 (26,4) Środki przeznaczone na koszty przyszłej likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego (42,9) (187,2)
    Kaucja na zabezpieczenie realizacji kontraktu na usługi inżynieryjne, zakupowe i zarządcze związane z morskim centrum wydobywczym na złożu B -8
    - 10,6
    Rozliczenie pochodnych instrumentów finansowych 2,8 (7,4) Inne wydatki inwestycyjne (0,7) - Środki pieniężne netto z działalności inwestycyjnej (1.448,7) (1.003,2) Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
    Wpływy z tytułu zaciągniętych kredytów 22.1 925,8 379,3 Wpływy z tytułu zaciągniętych pożyczek 22.2 - 1,2 Emisja obligacji 22.3 296,1 - Wydatki z tytułu spłaty kredytów 22.1 (1.223,4) (1.499,5) Wydatki z tytułu spłaty pożyczek 22.2 (12,8) (11,6) Wykup obligacji 22.3 (160,2) (19,2) Zapłacone odsetki (203,3) (203,7) Zapłacone dywidendy 12 (184,9) - Płatności zobowiązań z tytułu umów leasingu finansowego (36,8) (31,2) Rozliczenie pochodnych instrumentów finansowych 116,8 183,3 Środki pieniężne netto z działalności finansowej (482,7) (1.201,4)
    Przepływy pieniężne netto razem 1.195,1 449,3 Zmiana stanu środków pieniężnych z tytułu różnic kursowych (5,3) 3,4 Zmiana stanu środków pieniężnych netto 1.189,8 452,7 Środki pieniężne na początek okresu 730,8 278,1 Środki pieniężne na koniec okresu 17 1.920,6 730,8


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 w milionach złotych
    Dodatkowe informacje i objaśnienia do skonsolidowanego sprawozdania finansowego załączone na stronach od 8 do 81 stanowią jego integralną część 7
    SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM
    Nota
    Kapitał podstawowy
    Nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością nominalną akcji
    Kapitał rezerwowy z wyceny zabezpieczeń przepływów pieniężnych
    Zyski zatrzymane
    Różnice kursowe z przeliczenia
    Kapitał własny przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej
    Udziały niekontrolujące
    Kapitał własny razem
    1 stycznia 2017
    184,9 2.228,3 (812,8) 6.945,4 65,0 8.610,8 0,1 8.610,9 Zysk netto 11 - - - 1.671,8 - 1.671,8 - 1.671,8
    Inne całkowite dochody/(straty) netto - - 587,6 (0,1) 27,2 614,7 - 614,7
    Całkowite dochody/(straty) ogółem - - 587,6 1.671,7 27,2 2.286,5 - 2.286,5
    Dywidenda 12 - - - (184,9) - (184,9) - (184,9)
    31 grudnia 2017 184,9 2.228,3 (225,2) 8.432,2 92,2 10.712,4 0,1 10.712,5
    1 stycznia 2016
    184,9 2.228,3 (700,9) 5.928,5 71,3 7.712,1 0,1 7.712,2 Zysk netto 11 - - - 1.015,2 - 1.015,2 - 1.015,2
    Inne całkowite dochody/(straty) netto - - (111,9) 1,7 (6,3) (116,5) - (116,5)
    Całkowite dochody/(straty) ogółem - - (111,9) 1.016,9 (6,3) 898,7 - 898,7
    31 grudnia 2016 184,9 2.228,3 (812,8) 6.945,4 65,0 8.610,8 0,1 8.610,9


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    8
    DODATKOWE INFORMACJE I OBJAŚNIENIA
    1. Informacje ogólne
    Grupa LOTOS Spółka Akcyjna („Grupa LOTOS S.A.”, „Spółka”, „Jednostka Dominująca”) została utworzona 18 września 1991 roku. Siedziba Spółki mieści się w Polsce pod adresem: 80 - 718 Gdańsk, ul. Elbląska 135. Podstawowym przedmiotem działalności Grupy Kapitałowej Grupy LOTOS S.A. („Grupa Kapitałowa LOTOS” , „Grupa Kapitałowa”, „Grupa”) jest wytwarzanie i przetwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej oraz ich sprzedaż hurtowa i de taliczna. Grupa prowadzi również działalność w zakresie pozyskiwania oraz eksploatacji złóż ropy naftowej i gazu ziemnego. Według klasyfikacji Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, Grupa LOTOS S.A. zakwalifikowana jest do sektora paliwowego.
    2. Skład Grupy Kapitałowej oraz jego zmiany
    W skład Grupy Kapitałowej LOTOS wchodzą: Grupa LOTOS S.A. jako Jednostka Dominująca oraz podmioty o profilu produkcyjnym, usługowym i handlowym (spółki zależne oraz spółki pośrednio zależne od Grupy LOTOS S.A.) i fundacja.
    Poniżej przedstawiono podstawowe informacje na temat wymienionych wyżej podmiotów, a także dane na temat procentowego udział u Grupy w ich własności.
    Nazwa podmiotu Siedziba Przedmiot działalności Procentowy udział Grupy we własności jednostki
    31.12.2017 31.12.2016
    Jednostka Dominująca
    Segment produkcji i handlu
    ● Grupa LOTOS S.A. Gdańsk W ytwarzanie i przetwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej (głównie paliw) oraz ich sprzedaż hurtowa Nie dotyczy Nie dotyczy
    Jednostki bezpośrednio zależne konsolidowane metodą pełną
    Segment wydobywczy ● LOTOS Upstream Sp. z o.o. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK LOTOS Upstream Sp. z o.o.) (1)
    Gdańsk Działalność firm centralnych (head offices) i holdingów 100,00% -
    ● LOTOS Petrobaltic S.A. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK LOTOS Petrobaltic S.A.) Gdańsk Pozyskiwanie oraz eksploatacja złóż ropy naftowej i gazu ziemnego 99,99% 99,99%
    Segment produkcji i handlu
    ● LOTOS Paliwa Sp. z o.o. Gdańsk Sprzedaż hurtowa, detaliczna paliw, lekkiego oleju opałowego, zarządzanie siecią stacji paliw LOTOS 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Oil Sp. z o.o. Gdańsk Produkcja i sprzedaż olejów smarowych i smarów oraz sprzedaż olejów bazowych 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Asfalt Sp. z o.o. Gdańsk Produkcja i sprzedaż asfaltów 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Kolej Sp. z o.o. Gdańsk Transport kolejowy 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Serwis Sp. z o.o. Gdańsk Działalność w zakresie utrzymania ruchu mechanicznego, elektrycznego i automatyki, usługi remontowe 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Lab Sp. z o.o. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK LOTOS Lab Sp. z o.o.) (2) Gdańsk W ykonywanie analiz laboratoryjnych 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Straż Sp. z o.o. Gdańsk Ochrona przeciwpożarowa 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Ochrona Sp. z o.o. Gdańsk Ochrona mienia i osób 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Terminale S.A. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK LOTOS Terminale S.A.)
    Czechowice - Dziedzice Magazynowanie i dystrybucja paliw 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Infrastruktura S.A. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK LOTOS Infrastruktura S.A.) Jasło Magazynowanie i dystrybucja paliw. Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Gaz S.A. w likwidacji Kraków Spółka nie prowadzi działalności operacyjnej 100,00% 100,00%
    Jednostki bezpośrednio zależne nie objęte konsolidacją (3)
    ● Infrastruktura Kolejowa Sp. z o.o. Gdańsk Spółka nie prowadzi działalności operacyjnej 100,00% 100,00%
    ● Fundacja LOTOS Gdańsk
    Działalność społecznie użyteczna w sferze zadań publicznych określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego. Fundacja nie pro wadzi działalności gospodarczej
    100,00% 100,00%



    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    9
    Nazwa podmiotu Siedziba Przedmiot działalności
    Procentowy udział Grupy we własności jednostki
    31.12.2017 31.12.2016
    Jednostki pośrednio zależne konsolidowane metodą pełną
    Segment produkcji i handlu GK LOTOS Lab Sp. z o.o.
    ● LOTOS Vera Sp. z o.o. Gdańsk Produkcja samochodów osobowych 100,00% -
    GK LOTOS Infrastruktura S.A.
    ● RCEkoenergia Sp. z o.o. Czechowice - Dziedzice W ytwarzanie i dystrybucja energii elektrycznej, ciepła i gazu 100,00% 100,00%
    GK LOTOS Terminale S.A.
    ● LOTOS Biopaliwa Sp. z o.o. Czechowice - Dziedzice Produkcja estrów metylowych kwasów tłuszczowych (FAME) 100,00% 100,00%
    Segment wydobywczy GK LOTOS Upstream Sp. z o.o.
    ● LOTOS Exploration and Production Norge AS Norwegia, Stavanger
    Poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej na Norweskim Szelfie Kontynentalnym; świadczenie usług związanych z poszukiwaniem i wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego
    100,00% 99,99%
    ● AB LOTOS Geonafta (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK AB LOTOS Geonafta)
    Litwa, Gargżdai
    Poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej, świadczenie usług wiertniczych oraz kupno i sprzedaż ropy naftowej 100,00% 99,99%
    ● UAB Genciu Nafta Litwa, Gargżdai Poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej 100,00% 99,99%
    ● UAB Manifoldas Litwa, Gargżdai Poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej 100,00% 99,99%
    GK LOTOS Petrobaltic S.A.
    ● Aphrodite Offshore Services N.V. Curaçao Świadczenie usług w obszarze transportu morskiego (spółka nie prowadzi działalności operacyjnej) 99,99% 99,99%
    ● B8 Sp. z o.o. Gdańsk Działalność usługowa wspomagająca górnictwo i wydobywanie 99,99% 99,99%
    ● B8 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością BALTIC S.K.A. Gdańsk Poszukiwanie i eksploatacja złóż ropy i gazu ziemnego 99,99% 99,99%
    ● Miliana Shipholding Company Ltd. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK Miliana Shipholding Company Ltd.) Cypr, Nikozja Świadczenie usług magazynowania i transportu ropy naftowej oraz innych usług w obszarze transportu morskiego 99,99% 99,99%
    ● Technical Ship Management Sp. z o.o. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK Technical Ship Management Sp. z o.o.)
    Gdańsk Działalność usługowa wspomagająca transport morski, doradztwo w zakresie eksploatacji statków 99,99% 99,99%
    ● SPV Baltic Sp. z o.o. Gdańsk Świadczenie usług w obszarze transportu morskiego 99,99% 99,99%
    ● Miliana Shipmanagement Ltd. Cypr, Nikozja Świadczenie usług w obszarze transportu morskiego 99,99% 99,99%
    ● Miliana Shipping Group Ltd. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK Miliana Shipping Group Ltd.)
    Cypr, Nikozja Zarządzanie posiadanymi aktywami 99,99% 99,99%
    ● Bazalt Navigation Co. Ltd. Cypr, Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99% ● Granit Navigation Company Ltd. Cypr, Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99% ● Kambr Navigation Company Ltd. Cypr, Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99%
    ● St. Barbara Navigation Company Ltd. Cypr, Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99%
    ● Petro Icarus Company Ltd. Cypr, Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99% ● Petro Aphrodite Company Ltd. Cypr, Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99%
    ● Energobaltic Sp. z o.o. Władysławowo Produkcja energii elektrycznej, energii cieplnej, LPG oraz kondensatu gazowego 99,99% 99,99%
    (1) Dnia 10 marca 2017 roku Grupa LOTOS S.A. nabyła 100% udziałów w spółce LOTOS Upstream Sp. z o.o. za łączną cenę 6 tys. zł. (2) Dnia 6 listopada 2017 roku spółka LOTOS Lab Sp. z o.o. nabyła 100% udziałów w spółce Lucea 3 Sp. z o.o (obecnie LOTOS Vera Sp. z o.o.) za łączną cenę 6 tys. zł. (3) Podmioty wyłączono z konsolidacji z uwagi na fakt, iż wielkości wykazywane w sprawozdaniach finansowych tych jednostek na dzi eń 31 grudnia 2016 roku są nieistotne dla realizacji obowiązku określonego w standardzie MSSF 10 „Skonsolidowane sprawozdania finansowe”. Informacje na temat udziałów Grupy we wspólnych przedsięwzięciach wycenianych metodą praw własności znajdują się w nocie 14.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    10
    3. Podstawa sporządzania skonsolidowanych sprawozdań finansowych
    Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe („skonsolidowane sprawozdanie finansowe”, „sprawozdanie finansowe”) zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Fi nansowej („MSSF”) zatwierdzonymi przez Unię Europejską, opublikowanymi i obowiązującymi na dzień 31 grudnia 2017 roku. Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowan ia działalności gospodarczej przez spółki Grupy w dającej się przewidzieć przyszłości. Na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez spółki G rupy.
    4. Nowe standardy i interpretacje
    Nowe standardy, zmiany w obowiązujących standardach oraz interpretacje, które zostały przyjęte przez Unię Europejską („UE”): • MSSF 16 „Leasing” opublikowany 13 stycznia 2016 roku (ma zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2019 roku lub później), • W yjaś nienia do MSSF 15 „Przychody z umów z klientami” opublikowane 12 kwietnia 2016 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później), • Zmiany do MSSF 4: zastosowanie MSSF 9 „Instrumenty finansowe” łącznie z MSSF 4 „Umowy ubezpieczeniowe” opublikowane 12 września 2016 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później), • Zmiany do MSR 12: Ujmowanie aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynikających z nierozliczonych strat podatkowych opublikowane 19 stycznia 2016 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2017 roku lub późn iej), • Zmiany do MSR 7: Inicjatywa w zakres ie ujawniania informacji opublikowane 29 stycznia 2016 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2017 roku lub później). Nowe standardy, zmiany w obowiązujących standardach oraz interpretacje, które nie zostały przyjęte przez Unię Europejską: • MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” opublikowany 18 maja 2017 roku (ma zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2021 roku lub później), • KIMSF Interpretacja 22: Transakcje w walutach obcych oraz zaliczki opublikowana 8 grudnia 2016 roku (ma zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później), • KIMSF Interpretacja 23: Niepewność związana z ujmowaniem podatku dochodowego opubl ikowana 7 czerwca 2017 roku (ma zastosowanie dl a okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2019 roku), • Zmiany do MSSF 2: Klasyfikacja i wycena transakcji płatności na bazie akcji opublikowane 20 czerwca 2016 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku l ub później), • Zmiany wynikające z przeglądu MSSF cykl 2014 - 2016 wydane 8 grudnia 2016 roku (zmiany do MSSF 12 oraz MSSF 1 mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2017 roku lub później, natomiast zmiany do MSR 28 mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2018 roku lub później), • Zmiany do MSR 40: Przeniesienie nieruchomości inwestycyjnej opublikowane 8 grudnia 2016 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 styczni a 2018 roku lub później), • Zmiany do MSSF 9: Kontrakty z cechami przedpłat z ujemną rekompensatą opublikowane 12 października 2017 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2019 roku lub później), • Zmiany do MSR 28: Udziały długoterminowe w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych pr zedsięwzięciach opublikowane 12 października 2017 (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2019 roku lub później), • Zmiany wynikające z przeglądu MSSF cykl 2015 - 201 7 wydane 12 grudnia 2017 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2019 roku lub później), • Zmiany do MSR 19 Zmiana, ograniczenie lub rozliczenie programu opublikowane 7 lutego 2018 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2019 roku lub później). Grupa nie zdecydowała się na wcześniejsze zastosowanie żadnego z przyjętych przez UE standardów, interpretacji lub zmian, któ re na dzień 31 grudnia 2017 roku nie miały zastosowania. Analiza Zarządu i dokonana na dzień 31 grudnia 2017 roku ocena wpływu nowych lub zmienionych standardów na stosowane przez Grupę zasady (polityki) rachunkowości oraz przyszłe sprawozdania finansowe obejmowała w szczegól ności wpływ nowych standardów MSSF 9, 15 oraz 16, których zastosowanie może wywołać zmiany w rachunkowości i sprawozdawczości Grupy w latach 2018 -2019. MSSF 9 "Instrumenty finansowe"
    Nowy standard MSSF 9 usuwa obecnie występujące w MSR 39 kategorie instrumentów finansowych i klasyfikuje instrumenty jako wyceniane w wartości godziwej (przez wynik finansowy bądź przez pozostałe dochody całkowite) lub jako wyceniane według zamortyzowanego kosztu.
    Standard ten wprowadza nowe podejście do szacowania utrat y wartości, które bazuje na wyznaczaniu oczekiwanych strat (z ang. expected loss), ponadto zawiera nowe wytyczne dotyczące rachunkowości zabezpieczeń, mające na celu uproszczenie bieżących rozwiązań oraz lepsze odzwierciedlenie zasad zarządzania ryzykiem.
    Po dokonaniu oceny aktywów finansowych pod kątem ich klasyfikacji zgodnie z wymogami MSSF 9 Grupa jest zdania, iż większość aktywów ujmowanych obecnie jako pożyczki i należności (w tym należności z tytułu dostaw i usług oraz środki pieniężne) będzie nadal wyceniana według zamortyzowanego kosztu. Grupa analizowała także zasadność wyodrębnienia innego modelu biznesowego w odniesieniu do należności podlegających umowom faktoringu, co mogłoby skutkować koniecznością wyceny tych należności do wartości godziwej p rzez wynik finansowy, jednak potencjalna zmiana w tym zakresie nie powinna mieć istotnego wpływu na wycenę tego portfela w momencie pierwszego zastosowania MSSF 9, czyli w okresie rozpoczynającym się 1 stycznia 2018 roku.
    W zakresie utraty wartości Zarząd zadecydował o zastosowaniu uproszczeń i rozwiązań praktycznych dopuszczonych przez MSSF 9 w tym zakresie. Dokonane wstępne kalkulacje odpisów na dzień 31 grudnia 2017 roku wg przyjętego modelu oczekiwanych strat potwierdziły brak istotnego wpływu na zyski zatrzymane na moment pierwszego zastosowania standardu.
    Jeżeli chodzi o rachunkowość zabezpieczeń, aktualne relacje zabezpieczające mogą być, w ocenie Zarządu, kontynuowane w momencie wdrożenia nowego standardu.
    Wobec małej istotności oszacowanego wstępn ie wpływu MSSF 9 na rachunkowość i sprawozdawczość, Grupa nie ujawnia danych ilościowych na ten temat w niniejszym sprawozdaniu finansowym.



    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    11
    MSSF 15 "Przychody z umów z klientami” oraz Objaśnienia do MSSF 15
    Standard MSSF 15 „Przychody z tytułu umów z klientami”, który zastępuje standardy MSR 18 i MSR 11, a także powiązane z nimi interpretacje, ustanawia i systematyzuje zasady ujęcia przychodów z kontraktów z klientami. Standard wprowadza między innymi jeden, pięciostopniowy model ujmowania przychodów, który będzie miał zastosowanie do wszystkich umów z klientami i będzie oparty o identyfikację odrębnych obowiązków świadczenia oraz alokację przychodów z transakcji do poszczególnych obowiązków świadczenia. Standard doprecyzowuje również zasady szacowania wynagrodzenia zmiennego, ustalania kiedy umowa zawiera czynnik finansowania oraz rozróżnia ujęcie obowiązków wykonania świadczenia wynikające z umowy jako spełnianych w czasie lub w określonym momencie.
    Objaśnienia do MSSF 15 dostarczają dodatkowych inform acji i wyjaśnień dotyczących głównych założeń przyjętych w MSSF 15. Oprócz dodatkowych objaśnień, wprowadzono także zwolnienia i uproszczenia dla jednostek stosujących nowy standard po raz pierwszy.
    Na dzień publikacji niniejszego sprawozdania finansowego Spółka kończy analizy związane z oceną wpływu MSSF 15. Na podstawie dotychczasowych danych Zarząd zakłada wdrożenie standardu metodą retrospektywną zmodyfikowaną.
    Kończący się etap weryfikacji wpływu MSSF 15 obejmował między innymi: i) identyfikację odrębn ych obowiązków świadczenia (np. umowy partnerstwa, kontrakty z kontrahentami hurtowymi na dostawy paliw i olejów, kompleksowe umowy na dostawy usług i produktów w zakresie projektów infrastrukturalnych i wydobywczych, umowy na świadczenie usług w zakresie transportu i logistyki), ii) szacowanie wynagrodzenia zmiennego (np. rabaty uzależnione od wolumenu sprzedaży, premie posprzedażne w umowach na dostawę paliw i olejów), iii) wyodrębnienie elementów leasingu z umów usługowych, rozliczenie transakcji jako sprzedaż lub wymiana aktywów niepieniężnych w sytuacji nierównowagi w podziale surowca wydobytego ze złóż produkcyjnych.
    Na podstawie dotychczasowej analizy transakcji, w stosunku do których mogłyby wystąpić ewentualne różnice w zakresie ujmowania przychodów wg nowych regulacji, Grupa ocenia, że wdrożenie MSSF 15 nie powinno mieć istotnego wpływu na wysokość przychodów w sprawozdaniu finansowym w momencie jego pierwszego zastosowania, to jest w okresie rozpoczynającym się 1 stycznia 2018 roku.
    Wobec małej istotności oszacowanego wstępnie wpływu MSSF 15 na rachunkowość i sprawozdawczość, Grupa nie ujawnia danych ilościowych na ten temat w niniejszym sprawozdaniu finansowym.
    MSSF 16 „Leasing”
    Nowy standard MSSF 16 „Leasing” ustanawia zasady ujęcia, wyceny, prezentacji oraz ujawnień dotyczących umów leasingu. Standard ten zniesie klasyfikację leasingu operacyjnego i leasingu finansowego, obowiązującą zgodnie z MSR 17 i wprowadzi jeden model dla ujęcia księgowego leasingu przez leasingobiorcę.
    Na dzień 31 grud nia 2017 roku Zarząd ocenia, iż umowy leasingu (operacyjnego oraz finansowego), a także umów najmu, dzierżawy i użyczenia, których Grupa jest stroną, mogą zostać zakwalifikowana do umów leasingu w rozumieniu MSSF 16. Umowy te dotyczą między innymi dzierżaw ę gruntów, powierzchni magazynowej i biurowej, najem różnorodnych środków transportu (floty samochodowe, barki i cysterny), a także bazy paliwowe oraz pozostałe maszyny i urządzenia produkcyjne oraz biurowe.
    Grupa dokonała ogólnej analizy umów spełniającyc h kryteria leasingu wg definicji zawartej w MSSF 16 i spodziewa się zwiększenia wartości aktywów oraz zobowiązań z tytułu leasingu w sprawozdaniu z sytuacji finansowej po zastosowaniu nowych regulacji, to jest po 1 stycznia 2019 roku.
    Należy mieć na uwadze , że ujęte aktywa i zobowiązania będą odmiennie rozliczane niż to wynika z dotychczas obowiązujących zasad rozliczenia leasingu operacyjnego wg MSR 17. Obecnie opłaty z tytułu leasingu rozliczane są w znacznej mierze liniowo, natomiast w wyniku zmian spowo dowanych przyjęciem MSSF 16 oczekuje się, że o ile aktywa z tytułu najmu prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej będą również rozliczane liniowo, to zobowiązania będą rozliczane efektywną stopą procentową, co spowoduje zwiększenie obciążeń w okre sie zaraz po zawarciu lub modyfikacji umowy najmu i zmniejszanie się ich wraz z postępem czasu.
    Spółka jest jeszcze w trakcie dokonywania szczegółowej symulacji zmian do ujęcia w sprawozdaniu finansowym w pierwszym okresie sprawozdawczym stosowania MSSF 16 czyli po 1 stycznia 2019 roku i planuje przeprowadzenie dalszych analiz oraz kalkulacji w 2018 roku.
    5. Zastosowanie założeń, szacunków i osądów w rachunkowości
    Sporządzenie sprawozdania finansowego zgodnie z MSSF wymaga przyjęcia pewnych założeń oraz dokonania szacunków i osądów, które wpływają na wielkości wykazane w sprawozdaniu finansowym. Założenia i szacunki są oparte na najlepszej wiedzy kierownictwa na temat bieżących i przyszłych zdarzeń oraz działań, jednak rzeczywiste wyniki mogą się różnić od przewidywanych. Szacunki i związane z nimi założenia podlegają bieżącej weryfikacji. Zmiana szacunków księgowych jest rozpoznawana w okresie, w którym zostały one zmienione, jeśli dotyczy to wyłącznie tego okresu, lub w okresie bieżącym i przyszłym, je śli zmiany dotyczą zarówno okresu bieżącego jak i przyszłego. Przyjęte istotne założenia przy dokonywaniu szacunków przedstawione zostały w odpowiednich notach do sprawozdania. Przyjmując założenia, dokonując szacunków i osądów zarząd Spółki (Zarząd) może kierować się własnym doświadczeniem i wiedzą, a także opiniami, analizami i rekomendacjami niezależnych ekspertów.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    12
    Ważne założenia i szacunki Świadczenia pracownicze
    Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych zostały oszacowane za pomocą metod aktu arialnych. Założenia aktuarialne i wycena zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych opisana została w nocie 2 4.3. Amortyzacja
    Podstawą do naliczania amortyzacji naturalnej składników majątku morskich i lądowych kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego są oceniane przez Grupę, weryfikowane i aktualizowane wielkości zasobów węglowodorów (wg tzw. kategorii 2P zasoby pewne oraz zasoby prawdopodobne) oraz prognozy wydobycia dla poszczególnych złóż ropy naftowej i gazu sporządzane na podstawie danych geologicznych, w oparciu o próbną eksploatację, późniejszy przebieg produkcji i harmonogram planowanych prac przyjętych w str ategii długotermi nowej. Wysokość stawek amortyzacyjnych rafineryjnych i pozostałych aktywów trwałych ustalana jest na podstawie przewidywanego okresu ekonomicznej użyteczności składników rzeczowego majątku trwałego oraz aktywów niematerialnych. Grupa corocznie dokonuje weryfikacji przyjętych okresów ich ekonomicznej użyteczności na podstawie bieżących szacunków. Aktualizacja szacunków w tym zakresie, która miała wpływ na sprawozd anie finansowe Grupy za rok 2017 dotyczyła przede wszystkim Jednostki Dominującej, w której nastąpiło zmniejszenie amortyzacji z tego tytułu o 0,6 mln zł. Wartość godziwa instrumentów finansowych
    Wartość godziwą instrumentów finansowych, dla których nie istnieje aktywny rynek wycenia się wykorzystując odpowiednie techni ki wyceny. Przy doborze właś ciwych dla tych celów metod i założeń Grupa kieruje się profesjonalnym osądem. Założenia dotyczące wyceny wartości godziwej instrumentów finansowych opisano w nocie 7.21 . Aktywa z tytułu podatku odroczonego
    Grupa rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego bazując na założeniu, że w przyszłości zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na jego wykorzystanie. Pogorszenie uzyskiwanych wyników podatkowych w przyszłości mogłoby spowodować, że założenie to stałoby się nieuzasadnione. Zarz ąd Jednostki Dominującej weryfikuje przyjęte szacunki dotyczące prawdopodobieństwa odzyskania aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego w oparciu o zmiany czynników branych pod uwagę przy ich dokonywaniu, nowe informacje oraz doświadczenia z przeszł ości. Informacje dotyczące aktywów z tytułu podatku odroczonego przedstawiono w nocie 10.3 . Utrata wartości ośrodków wypracowujących środki pieniężne oraz pojedynczych skł adników rzeczowych aktywów trwałych i aktywów niematerialnych
    Stwierdzenie utraty wartości wymaga oszacowania wartości odzyskiwalnej składników aktywów lub ośrodków wypracowujących środki pieniężne. Do istotnych założeń uwzględnianych przy szacunkach tej w artości należą takie zmienne jak: stopy dyskontowe, stopy wzrostu, wskaźniki cenowe. Na dzień 31 grudnia 201 7 roku, po przeprowadzeniu analiz przepływów pieniężnych dla poszczególnych ośrodków wypracowujących środki pieniężne i wykonaniu stosownych testów na utratę wartości dla aktywów, które tego wymagały, Grupa dokonała niezbędnych korekt wartości tych aktywów i ujawniła szczegółowe informacje dotyczące założeń i wyników testów w nocie 13. Rozpoznawanie przychodów z tytułu sprzedaży ropy naftowej i gazu ziemnego w Norwegii
    Zgodnie z zastosowaną przez Grupę polityką rachunkowości, przychody ze sprzedaży węglowodorów wydobytych ze złóż na Norweskim Szelfie Kontynentalnym, w których Grupa posiada udziały, są ujmowane zgodnie z tzw. metodą uprawnień (patrz n ota 7.2), odpowiednio do wysokości udziału w produkcji danego złoża. Szacunek przychodów ze sprzedaży ujętych w sprawozdaniu z całkowitych dochodów danego okresu sprawozdawczego dokonywany jest na podstawie bieżących danych na temat produkcji z poszczególn ych złóż w tym okresie. Różnice między wartością sprzedaży uzyskaną ze złóż produkcyjnych Heimdal: Skirne, Vale, Atla oraz Sleipner: Sleipne r Ost, Sleipner Vest, Gungne i Loke, a szacowanym na podstawie umownego udziału w produkcji z danego złoża przychode m Grupy, są ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w należnościach i zobowiązaniach z tytułu dostaw i usług, które w roku 201 7 wynosiły odpowiednio 81,2 mln zł i 36,2 mln zł (201 6: 121,1 mln zł i 34,0 mln zł ). Rezerwa na koszty likwidacji instalacji segmentu wydobywczego i rekultywację terenu
    Na każdy dzień kończący okres sprawozdawczy Grupa dokonuje analizy kosztów niezbędnych do poniesienia w celu likwidacji kopal ń ropy naftowej i gazu ziemnego oraz nakładów do poniesienia na przyszłą rek ultywację terenu. W wyniku tych analiz Grupa koryguje wartość utworzonej w poprzednich latach rezerwy na rekultywację, urealniając jej poziom do wysokości szacowanych przyszłych, niezbędnych do poniesienia kosztów. Na wzrost rezerwy z tego tytułu wpływ ma również szacunek zmiany wartości pieniądza w czasie. Zasady ujmowania tych rezerw przedstawiono w nocie 7.2 5.1, natomiast informacje na temat rezerw ujętych w niniejszym sprawozdaniu finansowym za rok 2017 znajdują się w nocie 25.1. Profesjonalny osąd w rachunkowości Współkontrola nad jednostką, bądź działalnością, w której dokonano inwestycji
    Grupa sprawuje współkontrolę nad jednostką, jeśli wraz ze wszystkimi współinwestorami musi współdziałać w celu kierowania jej istotną działalnością, co oznacza tym samym, że żaden ze współinwestorów pojedynczo nie sprawuje nad nią kontroli i bez współdziałani a z pozostałymi nie może nią k ierować. Grupa dokonuje oceny, czy sprawuje współkontrolę nad tzw. ustaleniem umownym definiowanym wg MSSF 11 „Wspólne ustalenia umowne” bądź jako wspólne przedsięwzięcie, bądź wspólną działalność biorąc pod uwagę, czy wszys tkie strony takiego ustalenia je kontrolują, czy podlegają wspólnie ekspozycji na zmienne zwroty z realizowanej inwestycji lub posiadają prawa do takich zwrotów oraz są w stanie decydować i wpływać wspólnie na ich wysokość poprzez wspólne kierowanie. Na dzień kończący okres sprawozdawcz y Grupa prowadziła wspólne działania w ramach inwestycji realizowanych w Norwegii na złożach obszaru Heimdal, a także posiadała wspólne przedsięwzięcia (patrz nota 14) w rozumieniu MSSF 11 i w tym zakresie, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności oraz fakty, sprawowała współkontrolę.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    13
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku Grupa posiadała ponadto udziały w złożach pola gazowego Sleipner w Norwegii, z których naby ciem - w grudniu 2015 roku (patrz nota 13.1.3 Skonsolidowanego sprawozdania finansowego za rok 2015 ), przystąpiła do umowy z pozostałymi udziałowcami licencji: Sleipner, Gungne, Loke, Alfa Sentral oraz PL046D. Biorąc pod uwagę kryteria MSSF 11, dział alność Grupy na wymienionych wyżej złożach nie stanowi wspólnych ustaleń umownych w rozumieniu tego standardu i Grupa nie sprawuje współkontroli nad tą działalnością, ze względu na fakt, iż istnieje więcej niż jedna kombinacja stron, które wspólnie mogą po rozumi eć się w celu podjęcia istotnych decyzji. Z tego względu dla celów prawidłowego rozliczenia i ujmowania operacji związanych z działaln ością na polu Sleipner, Grupa stosuje zapisy innych, odpowiednich MSSF, uwzględniając swój udział w złożach, co sprawia, ż e nie ma istotnych różnic w metodzie księgowego ujmowania i rozpoznawania związanych z tą działalnością operacji w porównaniu do sposobu rozpoznawania operacji prowadzonych wspólnie z udziałowcami licencji Heimdal, które spełniają definicję wspólnych dział ań w rozumieniu MSSF 11. Klasyfikacja umów leasingowych
    Grupa dokonuje klasyfikacji umów leasingu jako operacyjnego lub finansowego w oparciu o ocenę, w jakim zakresie ryzyko i pożytki z tytułu posiadania przedmiotu leasingu przypadają w udziale leasingod awcy, a w jakim leasingobiorcy. Ocena ta opiera się na treści ekonomicznej każdej transakcji. Grupa każdorazowo ocenia wszystkie fakty i okoliczności oraz dokonuje oceny zidentyfikowanych przesłanek, a także określa zamierzenia i intencje na dzień rozpoczę cia leasingu dla konkretnej umowy w celu określenia, czy zasadniczo całe ryzyko i korzyści zostały przeniesione na leasingobiorcę. W przypadku istotnych modyfikacji w umowach, Grupa przeprowadza ponowną ocenę klasyfikacji leasingu i kieruje się wówczas ana logicznymi zasadami jak przy klasyfikacji pierwotnej umowy leasingu. Klasyfikacja aktywów złóż ropy naftowej i gazu ziemnego w sprawozdaniu finansowym
    Grupa dokonuje klasyfikacji aktywów złożowych odpowiednio do aktywów związanych z poszukiwaniem i oceną zasobów danego złoża (ang.exploration & evaluation) lub do aktywów związanych z zagospodarowaniem (ang. development) i pełną eksploatacją (ang. production) kierując się profesjonalnym osądem. Po potwierdzeniu wielkości danego złoża i zatwierdzeniu planu j ego eksploatacji nakłady na aktywa złożowe są przenoszone z pozycji aktywów z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych do odpowiednich pozycji rzeczowych aktywów trwałych lub aktywów niematerialnych związanych z zagospodarowaniem i wydobyciem. Decy zja o prezentacji aktywów złoża w sprawozdaniu finansowym w ramach zagospodarowania lub aktywów związanych z wydobyciem zasobów uwzględnia wszelkie warunki i okoliczności związane z prowadzonym w segmencie wydobywczym procesem realizacji inwesty cji i późni ejszego pełnego eksploatowania złoża. Zasady rachunkowości dotyczące aktywów złożowych opisano w notach 7.11, natomiast prezentacja i szczegółowe informacje na tem at tych aktywów w sprawozdaniu finansowym przedstawiono w nocie 13.2.
    6. Zmiana danych prezent owanych we wcześniejszych okresach sprawozdawczych oraz zmiana zasad rachunkowości
    W Grupie nie wystąpiły istotne zmiany wartości szacunkowych kwot prezentowanych w poprzednich okresach sprawozdawczych, które miały istotny wpływ na bieżący okres sprawozdaw czy.
    7. Zasady rachunkowości
    Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z zasadą kosztu historycznego, z wyjątkiem pochodnych instr umentów finansowych, które są wyceniane według wartości godziwej i zobowiązań finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie. Najważniejsze zasady rachunkowości stosowane przez Grupę przedstawione zostały poniżej.
    7.1 Konsolidacja
    Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone na podstawie sprawozdania finansowego Jednostki Dominującej oraz sprawozdań finansowych jednostek przez nią kontrolowanych i współkontrolowanych sporządzonych na dzień 31 grudnia 20 17 roku. Wszystkie znaczące salda i transakcje pomiędzy jednostkami powiązanymi, w tym istotne niezrealizowane zyski wynikające z transakcji między nimi, zostały w całości wyeliminowane. Niezrealizowane straty są eliminowane, chyba że dowodzą wystąpienia utraty wartości. Spółki zależne podlegają konsolidacji metodą pełną od momentu objęcia kontroli przez Grupę, natomiast przestają b yć konsolidowane w momencie utraty nad nimi kontroli. Zgodnie z MSSF 10 „Skonsolidowane sprawozdania finansowe” Grupa sprawuje kontrolę nad jednostką, je żeli z tytułu swojego zaangażowania w tę jednostkę podlega ekspozycji na zmienne zwroty lub gdy ma praw a do takich zmiennych zwrotów oraz ma możliwość wywierania na nie wpływu poprzez sprawowanie nad tą jednostką władzy. Grupa sprawuje współkontrolę nad jednostką, jeśli wraz ze wszystkimi współinwestorami musi współdziałać w celu kierowania jej istotną działalnością, co oznacza tym samym, że żaden ze współinwestorów pojedynczo nie sprawuje nad nią kontroli i bez współdziałania z pozostałymi nie może nią kierować. Posiadane przez Grupę udziały we wspólnych przedsięwzięciach (patrz nota 14) ujmowane są metodą praw własności (patrz nota 7.2 8).
    7.2 Przychody ze sprzedaży
    Przychody ze sprzedaży ujmowane są w wartości godziwej otrzymanych lub należnych wpływów z tytułu transakcji sprzedaży produk tów, towarów lub usług dostarczonych odbiorcom w ramach normalnej działal ności gospodarczej, po pomniejszeniu o rabaty, podatek od towarów i usług (VAT) i inne podatki związane ze sprzedażą (podatek akcyzowy, opłata paliwowa). Sprzedaż towarów i produktów ujmowana jest w momencie ich dostarczenia, kiedy znaczące ryzyko i korzyś ci wynikające z prawa własności towarów i produktów zostały przekazane nabywcy, z tym że przychody ze sprzedaży ropy naftowej i gazu ziemnego w Norwegii rozpoznaje się i ujmuje z zastosowaniem tzw. metody uprawnień (ang. „entitlements method”, „right metho d”). Metoda uprawnień to jedna z dwóch powszechnie stosowanych w przemyśle wydobywczym metod ujmowania przychodów (metodą alternat ywną jest metoda określana jako metoda sprzedaży - ang. tzw. „sales method”), która jest akceptowana na gruncie MSSF i w ocen ie Zarządu zapewnia prawidłową i rzetelną prezentację sytuacji majątkowej oraz wyniku finansowego i rentowności działalności w ramach wspólnych d ziałań prowadzonych przez Grupę na produkcyjnych złożach ropy naftowej i gazu ziemnego. Z uwagi na kwestie log istyczne, w sytuacji gdy złoże eksploatowane jest przez wielu udziałowców, występują naturalne różnice w ilościach surowca faktycznie uzyskiwanego przez poszczególnych udziałowców w stosunku do ich umownego (wynikającego z ustaleń umownych) udziału w produ kcji ze złoża. Istnieje tym samym potrzeba zastosowania specjalnego księgowego mechanizmu rozliczania powstałych w ten sposób różnic. Zgodnie z przyjętą przez Grupę metodą uprawnień, przychód ujmowany jest w księgach zawsze odpowiednio do udziału, jaki prz ypada Grupie w produkcji ze złoża. Prawidłowy obraz przychodów w sprawozdaniu finansowym osiąga się w taki sposób, że udziałowiec który uzyskuje w dan ym cyklu produkcyjnym ilości surowca przekraczające przypadający mu umownie udział w produkcji ze złoża (a ng. tzw. „overlift party”) rozpoznaje w swoich


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    14
    księgach tę nadwyżkę nie jako przychód lecz jako zobowiązanie. Analogicznie, jeśli w danym cyklu produkcyjnym udziałowiec uzyskuje mniej surowca z produkcji ze złoża (ang. tzw. „underlift party”), to automatyc znie rozpoznaje ten niedobór jako należność i przychód. W skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej zobowiązania i należności wynikające z metody uprawnień prezentowane są odpowiednio w pozycjach : Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz Należnoś ci z tytułu dostaw i usług. Informacje na temat szacunków wynikających z zastosowania metody uprawnień przedstawiono w nocie 5.
    7.3 Przychody z tytułu dywidend
    Należne dywidendy zalicza się do przychodów finansowych na dzień powzięcia przez właściwy organ jednostki wypłacającej dywidendę uchwały o podziale zysku, chyba że w uchwale określono inny dzień prawa do dywidendy. Klasyfikacja przychodów z tytułu dywidend jako pr zychodów finansowych nie wynika wprost z MSR 18, jednak Grupa zadecydowała o takiej prezentacji z uwagi na jej powszechność w sprawozdawczości wśród stosujących MSSF podmiotów, nie będących instytucjami finansowymi (ang. common practice). Grupa stosuje taką prezent ację w sposób ciągły.
    7.4 Przychody z odsetek
    Przychody z tytułu odsetek są rozpoznawane w momencie ich naliczenia (przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej), jeżeli ich otrzymanie nie jest wątpliwe. Grupa zalicza przychody z odsetek do przychodów finans owych, co nie wynika wprost z MSR 18, ale z powszechnie stosowanej i akceptowanej praktyki sprawozdawczej podmiotów stosujących MSSF, nie będących instytucjami finansowymi (ang. common practic e). Prezentacja ta jest stosowana przez Grupę w sposób ciągły.
    7.5 Podatek dochodowy
    Na obowiązkowe obciążenia wyniku składają się: podatek bieżący (CIT) oraz podatek odroczony. Bieżące obciążenie podatkowe jes t obliczane na podstawie wyniku podatkowego (podstawy opodatkowania) danego roku obrotowego. Zysk (strata) podatkowa różni się od księgowego zysku (straty) netto z powodu występowania tzw. różnic przejściowych między przychodami w ujęciu księgowym i podatkowym tj. przycho dów podlegających opodatkowaniu i kosztów stanowiących koszty uzyskania przychodów w innym okresie niż bieżący okres sprawozdawczy oraz tzw. różnic trwałych wynikających z faktu, iż część kosztów i przychodów, ujętych księgowo nigdy nie będzie uwzględniona w rozlicz eniu podatkowym. Obciążenia podatkowe są wyliczane w oparciu o stawki podatkowe o bowiązujące w danym roku obrotowym. Na potrzeby sprawozdawczości finansowej, zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego ustalane jest z uwzględnieniem wszystkich różnic przejściowych występujących na dzień kończący okres sprawozdawczy między wartością poda tkową aktywów i pasywów a ich wartością bilansową wykazaną w sprawozdaniu finansowym. Zobowiązanie z tytułu podatku odroczonego ujmowane jest w odniesieniu do wszystkich dodatnich różnic przejściowych: • z wyjątkiem sytuacji, gdy zobowiązanie z tytułu podatku odroczonego powstaje w wyniku początkowego ujęcia wartości firmy lub początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy transakcji nie stanowiącej połączenia jednostek gospodarczych i w chwili jej zawierania nie mającej wpływu ani na wyni k finansowy brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz • w przypadku dodatnich różnic przejściowych wynikających z inwestycji w jednostkach zależnych, współzależnych lub stowarzyszonych i udziałów we wspólnych przedsięwzięciach – z wyją tkiem sytuacji, gdy terminy odwracania się różnic przejściowych podlegają kontroli inwestora i gdy prawdopodobne jest, iż w dającej się przewidzieć przyszłości różnice przejściowe nie ulegną odwróceniu. Aktywa z tytułu podatku odroczonego ujmowane są w od niesieniu do wszystkich ujemnych różnic przejściowych, jak również niewykorzystanych aktywów podatkowych i niewykorzystanych strat podatkowych przeniesionych na następne lata, w takiej wysokości, w jakiej jest prawdopodobne, że zostanie osiągnięty dochód d o opodatkowania, który pozwoli wykorzystać ww. różnice, aktywa i straty: • z wyjątkiem sytuacji, gdy aktywa z tytułu podatku odroczonego dotyczące ujemnych różnic przejściowych powstają w wyniku początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy tr ansakcji nie stanowiącej połączenia jednostek gospodarczych i w chwili jej zawierania nie mającej wpływu ani na wynik finansowy brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz • w przypadku ujemnych różnic przejściowych z tytułu inwestycji w jednostkach zależnych, współzależnych lub stowarzyszonych oraz udziałów we wspólnych przedsięwzięciach, składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego jest ujmowany w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jedynie w takiej wysokości, w jakiej jest prawdopodobn e, iż w dającej się przewidzieć przyszłości ww. różnice przejściowe ulegną odwróceniu i osiągnięty zostanie dochód do opodatkowania, który pozwoli na potrącenie ujemnych różnic przejściowych. Wartość bilansowa składnika aktywów z tytułu podatku odroczoneg o jest weryfikowana na każdy dzień kończący okres sprawozdawczy i ulega stosownemu obniżeniu o tyle, o ile przestało być prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do jego częściowego lub całkowitego zrealizowania. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego oraz zobowiązania z tytułu podatku odroczonego wyceniane są z zastosowaniem stawek podatkowych, które według przewidywań będą obowiązywać w okresie, gdy składnik aktywów lub zobowiązań zostanie zrealizowany, przyjmując za po dstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe) obowiązujące na dzień kończący okres sprawozdawczy lub takie, których obowiązywanie w przyszłości jest pewne na dzień kończący okres sprawozdawczy. W pływ podatku odroczonego dotyczący pozycji ujmowanych bezpoś rednio w kapitale własnym jest ujmowany w kapitale własnym poprzez inne całkowite dochody. Aktywa oraz zobowiązania z tytułu podatku odroczonego prezentowane są w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według wartości po skompensowaniu dla poszczególnych jedn ostek objętych konsolidacją.
    7.6 Podatek od towarów i usług (VAT), podatek akcyzowy i opłata paliwowa
    Przychody, koszty, aktywa i zobowiązania są ujmowane po pomniejszeniu o wartość podatku od towarów i usług (VAT), podatku akc yzowego i opłaty paliwowej, z wyj ątkiem: • gdy podatek od towarów i usług (VAT) zapłacony przy zakupie aktywów lub usług nie jest możliwy do odzyskania od organów podatkowych (wtedy jest on ujmowany odpowiednio, jako część ceny nabycia składnika aktywów lub jako część pozycji kosztowej) ora z • należności i zobowiązań, które są wykazywane z uwzględnieniem kwoty podatku od towarów i usług (VAT), akcyzy i opłaty paliwowej. Kwota netto podatku od towarów i usług (VAT), podatku akcyzowego i opłaty paliwowej możliwa do odzyskania lub należna do zap łaty na rzecz organów podatkowych jest ujęta w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jako część należności lub zobowiązań.
    7.7 Waluta funkcjonalna i waluta prezentacji oraz przeliczanie waluty obcej
    Walutą funkcjonalną Jednostki Dominującej i walutą prezentacji skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty polski („złoty”, „zł”, „PLN”). Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w milionach złotych i wszystkie wartości, o ile nie wskazano inaczej, podane są w milionach złotych.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    15
    Sprawozdania finansowe jednostek zagranicznych przeliczane są na walutę prezentacji skonsolidowanego sprawozdania finansowego w następujący sposób: • odpowiednie pozycje sprawozdania z sytuacji finansowej po średnim kursie, ustalonym przez NBP na dzień kończ ący okres sprawozdawczy („średni kurs NBP na dzień kończący okres sprawozdawczy”), • odpowiednie pozycje sprawozdania z całkowitych dochodów po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną średnich kursów ustalonych przez NBP na każdy dzień kończący miesiąc okre su sprawozdawczego („średni kurs NBP za okres sprawozdawczy”). Różnice kursowe powstałe w wyniku takiego przeliczenia są ujmowane jako odrębne pozycje w kapitale własnym oraz w innych całk owitych dochodach. Na pozycję Różnice kursowe z przeliczenia skład ają się różnice kursowe związane z przeliczeniem na złote polskie sprawozdań finansowych zagranicznych jednostek i grup kapitałowych. Różnice kursowe powstałe na pozycjach pieniężnych, które stanowią część inwestycji netto w jednostkę działającą za granic ą ujmuje się w kapitale własnym oraz innych całkowitych dochodach, a w momencie zbycia inwestycji w skonsolidowanym wyniku finansowym, w sprawozdaniu z całkowitych dochodów. W momencie zbycia podmiotu zagranicznego, zakumulowane różnice kursowe ujęte w ka pitale własnym, dotyczące danego podmiotu zagranicznego, są ujmowane w wyniku finansowym. Wartość firmy oraz korekty wartości godziwej wynikające z nabycia jednostki zlokalizowanej za granicą traktowane są jako skła dnik aktywów lub zobowiązań tej jednostk i i podlegają przeliczeniu na walutę prezentacji sprawozdania finansowego przy zastosowaniu kursu obowiązującego w dniu kończącym okres sprawozdawczy. Następujące kursy zostały przyjęte dla potrzeb wyceny pozycji sprawozdania z sytuacji finansowej:
    Średni kurs NBP na dzień 31 grudnia 2017 (1) 31 grudnia 2016 (2) USD 3,4813 4,1793 EUR 4,1709 4,4240 NOK 0,4239 0,4868 (1) Tabela kursów średnich obowiązująca na dzień 31 grudnia 201 7 roku. (2) Tabela kursów średnich obowiązująca na dzień 31 grudnia 201 6 roku. Następujące kursy zostały przyjęte dla potrzeb wyceny pozycji sprawozdania z całkowitych dochodów:
    Średni kurs NBP za okres sprawozdawczy 2017 (1) 2016 (2) USD 3,7439 3,9680 EUR 4,2447 4,3757 NOK 0,4538 0,4725 (1) W edług kursu stanowiącego średnią arytmetyczną średnich kursów ustalonych przez NBP na ostatni dzień każdego zakończonego mie siąca okresu od 1 stycznia 201 7 roku do 31 grudnia 201 7 roku. (2) W edług kursu stanowiącego średnią arytmetyczną średnich kursów us talonych przez NBP na ostatni dzień każdego zakończonego miesiąca okresu od 1 stycznia 201 6 roku do 31 grudnia 201 6 roku.
    7.8 Transakcje w walucie obcej
    W yrażone w walutach obcych operacje gospodarcze ujmuje się w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym po prz eliczeniu ich na walutę prezentacji (złoty polski) odpowiednio po kursie: • faktycznie zastosowanym w tym dniu, wynikającym z charakteru operacji - w przypadku sprzedaży lub kupna walut, • średnim ogłoszonym dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski („NBP”) z dnia poprzedzającego ten dzień – w przypadku zapłaty należności lub zobowiązań, jeżeli nie jest zasadne zastosowanie kursu, o którym mowa powyżej, a także w przypadku pozostałych operacji. Kursem dla faktur zakupu jest średni kurs NBP ogłoszony w ostatn im dniu roboczym poprzedzającym dzień wystawienia faktury, a dla faktur sprzedaży – średni kurs NBP ogłoszony w ostatnim dniu roboczym poprzedzającym datę sprzedaży. Wszelkie zyski lub straty kursowe powstałe z tytułu przeliczenia są ujmowane w sprawozdan iu z całkowitych dochodów (w tym także od wewnątrzgrupowych transakcji walutowych), z wyjątkiem różnic kursowych traktowanych jako część kosztów finansowania zewnętrznego kapitalizowanych w wartości rzeczowych aktywów trwałych (różnice kursowe od odsetek i prowizji). Pozycje niepieniężne wyceniane według kosztu historycznego w walucie obcej są przeliczane po kursie wymiany z dnia początkowej transakcji. Pozycje niepieniężne wyceniane według wartości godziwej w walucie obcej są przeliczane po kursie wymiany z dnia ustalenia takiej wartości godziwej. Spółka osobno ustala wynik z tytułu różnic kursowych dla różnic zrealizowanych i niezrealizowanych, prezentując ostatecznie w ynik na łącznych różnicach kursowych w sprawozdaniu z całkowitych dochodów jako zyski lub straty: • w działalności operacyjnej: w odniesieniu do różnic kursowych dotyczących rozliczenia należności i zobowiązań z tytułu dostaw i usług, • w działalności finansowej: w odniesieniu między innymi do pozycji kredytów i pożyczek, zobowiązań inwestycyjn ych, środków pieniężnych i ich ekwiwalentów. Różnice kursowe powstałe w związku z wyceną na dzień kończący okres sprawozdawczy inwestycji krótkoterminowych (np. udziałów i akcji, innych papierów wartościowych, udzielonych pożyczek, środków pieniężnych i i nnych aktywów pieniężnych) oraz należności i zobowiązań w walutach obcych zalicza się do kosztów lub przychodów działalności finansowej i operacyjnej.
    7.9 Rzeczowe aktywa trwałe oraz aktywa niematerialne
    7.9.1 Rzeczowe aktywa trwałe
    Rzeczowe aktywa trwałe, z wyjątkiem gruntów, są wyceniane według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia pomniejszonych o umorzenie oraz o odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Grunty wyceniane są w cenie nabycia pomniejszonej o odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. W przypadku prawa wieczystego użytkowania gruntu przez cenę nabycia rozumie się cenę nabycia tego prawa od osoby trzeciej. Otrzymane bezpłatnie prawo wieczystego użytk owania gruntów ujmowane jest w wartości godziwej w księgach rachunkowych. Wartość począt kowa rzeczowych aktywów trwałych obejmuje ich cenę nabycia powiększoną o wszystkie koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika majątku do stanu zdatnego do używania. W skład kosztu wchodzi również koszt wymiany części składo wych masz yn i urządzeń w momencie poniesienia, jeśli spełnione są kryteria rozpoznania. Koszty poniesione po wprowadzeniu składnika rzeczowych aktywów trwałych do użytkowania, jak koszty napraw, przeglądów, opłaty eksploatacyjne, wpływają na wynik finansowy okresu sprawozdawczego, w którym zostały poniesione.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    16
    W wartości początkowej rzeczowych aktywów trwałych uwzględnia się koszty finansowania zewnętrznego (patrz nota 7.20). Rzeczow e aktywa trwałe (w tym ich komponenty), z wyjątkiem gruntów oraz rzeczowych aktywów trwałych zaliczanych do infrastruktury wydobywczej ropy naftowej, są amortyzowane liniowo w okresie odpowiadającym szacowanemu okresowi ich użytkowania. Rzeczowe aktywa tr wałe wchodzące w skład infrastruktury wydobywczej ropy naftowej i gazu ziemnego amortyzowane są metodą naturalną opartą na odpisywaniu w ciężar kosztów kwoty amortyzacji przypadającej na jednostkę wydobycia. Stawka amortyzacji szacowana jest w odni esieniu do prognozy wydobycia surowca z obszaru geologicznego. W przypadku istotnej zmiany wielkości szacowanych zasobów węglowodorów (wg. tzw. kategorii 2P – zasoby pewne oraz prawdopodobne) na dzień kończący okres sprawozdawczy ustala się zaktualizowaną kwotę am ortyzacji przypadającą na jednostkę wydobytego surowca i począwszy od nowego roku obrotowego dokonuje amortyzacji według zaktualizowanej stawki (patrz nota 5). Rzeczowe aktywa trwałe w toku budowy są wyceniane w wysokości ogółu kosztów pozostających w bez pośrednim związku z ich nabyciem lub wytworzeniem (w tym kosztów finansowych) pomniejszonych o odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Rzeczowe aktywa trwa łe w toku budowy nie są amortyzowane do momentu osiągnięcia przydatności do użytkowania. Metoda amortyzacji Okres amortyzacji /użytkowania Grunty (z wyłączeniem nabytych praw wieczystego użytkowania) Nie podlegają amortyzacji Środki trwałe w toku budowy Nie podlegają amortyzacji Pozostałe rzeczowe aktywa trwałe: Budynki, budowle Liniowa od 1 roku do 80 lat Urządzenia techniczne i maszyny Liniowa od 1 roku do 25 lat Środki transportu, pozostałe Liniowa od 1 roku do 15 lat Rzeczowe aktywa trwałe wchodzące w skład infrastruktury wydobywczej ropy naftowej i gazu ziemnego Metoda naturalna oparta na jednostkach wydobycia
    Stawka amortyzacji szacowana jest w odniesieniu do prognozy wydobycia surowca z obszaru geologicznego (wg. kategorii 2P – zasoby pewne oraz prawdopodobne). Wartość końcowa, okres użytkowania oraz metoda amortyzacji składników aktywów poddawane są corocznej weryfikacji i w razie konieczności korygowane z efektem od początku następnego roku obrotowego. Dany składnik rzeczowych aktywów trwałych może zostać usunięty ze sprawozdania z sytuacji finansow ej po dokonaniu jego zbycia lub w przypadku, gdy nie są spodziewane żadne ekonomiczne korzyści wynikające z dalszego użytkowania takiego składnika aktywów. W sz elkie zyski lub straty wynikające z usunięcia danego składnika aktywów ze sprawozdania z sytuacji finansowej (obliczone jako różnica pomiędzy ewentualnymi wpływami ze sprzedaży netto a wartością bilansową danego składnika aktywów) są ujmowane w sprawozdaniu z całkowi tych dochodów w okresie, w którym dokonano takiego usunięcia. W ramach rzeczowych aktywów trwałych wchodzących w skład infrastruktury wydobywczej Grupa ujmuje aktywa odpowiadające wartości rezerwy na likwidację kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego (patrz też nota 7.2 5.1). Aktywa te tworzone są zgodnie z przepisami standardu MSR 16 „Rzec zowe aktywa trwałe”, który stanowi, iż koszt / wartość składnika majątku trwałego składa się m.in. ze wstępnego szacunku kosz tu rozbiórki, demontażu / usunięcia rzeczowych aktywów trwałych oraz przywrócenia miejsca jego montażu do pierwotnego kształtu, którego obowiązek poniesienia ciąży na jednostce albo od momentu nabycia rzeczowych aktywów trwałych albo w konsekwencji użytkowania danego składnika rzeczowych aktywów trwałego przez jednostkę przez pewien okres w celu innym niż wytworzenie zapasów w trakcie danego okresu. Obowiązek poniesienia przez Grupę kosztów likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego wynika bezpośrednio z powodów opisanych w MSR 16. Ten sam standard (par. 63) nakłada obowiązek okresowej analizy zmiany wartości aktywa, nie rzadziej niż na dzień kończący okres sprawozdawczy. Zmiany wartości tak rozpoznanych aktywów mogą wynikać z następujących powodów: • zmiany w szacowanych wypływach pieniężnych niezbędnych do wywiązania się z obowiązku likwidacji, • zmiany wysokości bieżącej rynkowej s topy dyskontowej, • zmiany stopy inflacji. Nakłady na rzeczowe aktywa trwałe związane z poszukiwaniem oraz oceną złóż ropy naftowej i gazu ziemnego są aktywowane do cza su określenia zasobności danego złoża oraz ekonomicznej opłacalności jego eksploatacji i prezentowane w odrębnej pozycji rzeczowych aktywów trwałych, zgodnie z MSSF 6 „Poszukiwanie i ocena zasobów mineralnych”. W momencie potwierdzenia istnienia złóż, których eksploatacja je st technicznie możliwa i ekonomicznie opłacalna, nakłady te są przenos zone do odpowiednich pozycji rzeczowych aktywów trwałych związanych z zagospodarowaniem i wydobyciem zasobów, które są następnie amortyzowane metodą naturalną (patrz wyżej), zależną od poziomu za sobów oraz ich faktycznego wydobycia. W przypadku, gdy ponie sione nakłady na rzeczowe aktywa w toku budowy nie doprowadzą do odkrycia złóż, których eksploatacja jest technicznie możliwa i ekonomicznie opłacalna, dokonuje się odpisów aktualizujących ich wartość w wynik okresu, w którym stwierdzono brak możliwości gospodarczego wykorzystania złóż.
    7.9.2 Wartość firmy
    Jednostka przejmująca ujmuje wartość firmy jednostki przejmowanej na dzień przejęcia i wycenia ją w kwocie nadwyżki stanowiąc ej różnicę między: (A) kwotą przekazanej zapłaty wycenianej według wartości godziwej na dzień przejęcia z uwzględnieniem wartości w szelkich udziałów nie dających kontroli w jednostce przejmowanej powiększoną o (B) wartość godziwą na dzień przejęcia udziału w kapitale jednostki przejmowa nej, należącego poprzednio do jednostki przejmującej (w przypadku połączenia jednostek realizowanego etapami), a (C) kwotą aktywów netto jednostki przejmowanej ustaloną na dzień przejęcia z uwzględnieniem wszystkich możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów i przejętych zobowiązań wycenionych w wartościach godziwych na dzień transakcji. Wartość fi rmy = (C) - (A) - (B) W połączeniu jednostek realizowanym etapami jednostka przejmująca ponownie wycenia uprzednio należące do niej udziały kapitał owe w jednostce przejmowanej do wartości godziwej na dzień przejęcia i ujmuje powstały z tego tytułu zysk lu b stratę w sprawozdaniu z całkowitych dochodów. Po początkowym ujęciu, wartość firmy jest wykazywana według ceny nabycia pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualiz ujące z tytułu utraty wartości. Test na utratę wartości przeprowadza się raz na ro k. W artość firmy nie podlega amortyzacji.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    17
    Na dzień przejęcia nabyta wartość firmy jest alokowana do każdego ze zidentyfikowanych ośrodków wypracowujących środki pienię żne, które czerpią korzyści z synergii wynikających z połączenia, przy czym poziom, do którego alokowana jest wartość firmy jest nie wyższy niż segment operacyjny. Utrata wartości ustalana jest poprzez oszacowanie wartości odzyskiwalnej ośrodka wypracowującego środki pieniężne („OW SP”), którego dotyczy dana wartość firmy. W przypadku, gdy w artość odzyskiwalna OW SP jest niższa niż wartość bilansowa, ujęty zostaje odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości. W przypadku, gdy wartość firmy stanowi część OW SP i dokonana zostanie sprzedaż części działalności w ramach tego ośrodka, przy ustalaniu zysków lub strat ze sprzedaży takiej działalności, wartość firmy związana ze sprzedaną działalnością zostaje włączona do jej wartości księgowej. W takich okolicznościach wartość firmy odnosząca się do zbytej działalności powinna być w yceniana na podstawie względnej wartości zbytej działalności, proporcjonalnie do udziału w zatrzymanej części OW SP.
    7.9.3 Pozostałe aktywa niematerialne
    Aktywa niematerialne, inne niż wartość firmy, obejmują koncesje na poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej na Litwie nabyte w rama ch połączenia przedsięwzięć, wartość nakładów poniesionych na koncesje związane z poszukiwaniem ropy naftowej i gazu ziemnego na Norweskim Szelfie Kontynentalnym, pozostałe koncesje poszukiwawcze i wydobywcze w Polsce, licencje na programy komputerowe, pat enty, znaki towarowe, nabyte prawa do emisji CO 2 oraz aktywa niematerialne w realizacji. Początkowe ujęcie aktywów niematerialnych następuje według cen nabycia lub kosztu wytworzenia, jeśli są nabyte w ramach oddzi elnej transakcji. Aktywa niematerialne na byte w ramach transakcji połączenia przedsięwzięć są ujmowane według wartości godziwej na dzień połączenia. Po ujęciu początkowym aktywów niematerialnych, są one wyceniane z uwzględnieniem umorzenia i odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości. Wart ości litewskich koncesji nabytych w ramach stopniowego przejęcia kontroli nad spółkami GK AB LOTOS Geonafta, Grupa ujmuje w ramach aktywów niematerialnych związanych z zagospodarowaniem i wydobyciem zasobów węglowodorów i amortyzuje metodą naturalną poleg ającą na odpisaniu w ciężar kosztów kwoty amortyzacji przypadającej na jednostkę wydobytej ropy naftowej. Stawka amortyzacji szacowana jest w odniesieniu do prognozy wydobycia surowca z danego złoża. W przypadku istotnej zmiany wielkości szacowanych zasobó w węglowodorów (wg tzw. kategorii 2P – zasoby pewne oraz prawdopodobne) na dzień kończący okres sprawozdawczy ustala się zaktualizowaną kwotę amortyzacji przypadającą na jednostkę wydobytego surowca i począwszy od nowego roku obrotowego dokonuje odpisów am ortyzacyjnych według zaktualizowanej stawki. Wartości nakładów poniesionych na koncesje poszukiwawcze ropy naftowej i gazu ziemnego na Norweskim Szelfie Kontynentalnym są wykazywane w odrębnej pozycji aktywów niematerialnych, zgodnie z MSSF 6 „Poszukiwan ie i ocena zasobów mineralnych” i do czasu potwierdzenia technicznej wykonalności oraz ekonomicznej zasadności wydobywania, nie są amortyzowane . Polityka rachunkowości dotycząca nakładów na poszukiwanie i ocenę zasobów mineralnych opisana została szerzej w nocie 7.11.1. Nakłady poniesione na aktywa niematerialne wytworzone we własnym zakresie, z wyjątkiem aktywowanych nakładów poniesionych na prace rozwojowe, nie są aktywowane lecz ujmowane w kosztach okresu, w którym zostały poniesione. Metoda amortyzacji Okres amortyzacji /użytkowania Aktywa produkcyjne związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego
    Koncesje (Litwa, Polska) Metoda naturalna Stawka amortyzacji szacowana jest w odniesieniu do prognozy wydobycia surowca z danego złoża (wg tzw. kategorii 2P – zasoby pewne oraz prawdopodobne) Aktywa związane z poszukiwaniem i oceną zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego
    Koncesje poszukiwawcze ropy naftowej i gazu ziemnego na Norweskim Szelfie Kontynentalnym
    Nie podlegają amortyzacji do czasu potwierdzenia technicznej wykonalności oraz ekonomicznej zasadności wydobywania
    Pozostałe aktywa niematerialne Licencje na programy komputerowe, patenty, znaki towarowe, Nabyte prawa do emisji CO 2
    Metoda liniowa od 2 do 40 lat
    Aktywa niematerialne w realizacji Nie podlegają amortyzacji Okres i metoda amortyzacji aktywów niematerialnych są weryfikowane na koniec każdego roku obrotowego. Zmiany w oczekiwanym okresie użytkowania lub oczekiwanym sposobie uzyskiwania korzyści ekonomicznych pochodzących z danego składnika aktywów niematerialnych są ujmowane poprzez zmianę odpowiednio okresu lub metody amortyzacji i traktowane jak zmiany wartości szacunkowych (patrz nota 5) .
    7.10 Utrata wartości niefinansowych aktywów trwałych
    Na każ dy dzień kończący okres sprawozdawczy Grupa ocenia, czy istnieją jakiekolwiek przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości któregokolwiek ze składników aktywów. W razie stwierdzenia, że przesłanki takie zachodzą, lub w razie konieczności przeprowadzenia corocznego testu sprawdzającego, czy nastąpiła utrata wartości, Grupa dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej danego skła dnika aktywów. Wartość odzyskiwalna składnika aktywów odpowiada: • wartości godziwej składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne w ramach którego składnik ten jest użytkowany, pomniejszonej o koszty sprzedaży lub • wartości użytkowej składnika aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne w ramach którego składnik ten jest użytkowany zależnie od tego, która z nich jest wyższa. Wartość odzyskiwalną ustala się dla poszczególnych aktywów, chyba że dany składnik aktywów nie generuje samodzielnie wpływów pieniężnych, w większości niezależnie od tych, które są generowane przez inne aktywa lub grupy aktywów. Jeśli wartość bilansowa danego składnika aktywów jest wyższa niż jego wartość odzyskiwalna, ma miejsce utrata wartości i dokonuje się wówczas odpisu do ustalonej wartości odzyskiwalnej. Przy szacowaniu wartości użytkowej prognozowane przepływy pi eniężne są dyskontowane do ich wartości bieżącej (przy zastosowaniu stopy dyskontowej i przed uwzględnieniem skutków opodatkowania), która odzwierciedla bieżące rynkowe oszacowanie wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko typowe dla danego składnika aktywów . Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości niefinansowych składników majątkowych używanych w działalności ujmuje się jako pozostałe koszty.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    18
    Na każdy dzień kończący okres sprawozdawczy Grupa ocenia, czy występują przesłanki wskazujące na to, że odpis a ktualizujący z tytułu utraty wartości, który był ujęty w okresach poprzednich w odniesieniu do danego składnika aktywów powinien zostać zmniejszony, czy odwrócony w całości. Jeżeli takie przesłanki występują, Grupa ponownie szacuje wartość odzyskiwalną teg o składnika aktywów a poprzednio ujęty odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości ulega odpowiedniemu odwróceniu wtedy i tylko wtedy, gdy od czasu ujęcia ostatniego odp isu aktualizującego nastąpiła zmiana wartości szacunkowych stosowanych do ustalenia wa rtości odzyskiwalnej danego składnika aktywów. W takim przypadku, podwyższa się wartość bilansową składnika aktywów do wysokości jego wartości odzyskiwalnej. Podwyższona kwota nie może przekr oczyć wartości bilansowej składnika aktywów, jaka zostałaby ustal ona (po odjęciu umorzenia), gdyby w ubiegłych latach w ogóle nie ujęto odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości w odniesieniu do tego składnika aktywów. Odwrócenie odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości składnika niefinansowych aktywów trwa łych ujmuje się niezwłocznie jako pozostałe przychody. Po odwróceniu odpisu aktualizującego, w kolejnych okresach odpis amortyzacyjny dotyczący danego składnika jest korygowany w sposób, który pozwala w ciągu pozostałego okresu użytkowania tego składnika aktywów dokonywać systematycznego odpisania jego zweryfikowanej wartości bilansowej pomniejszonej o wartość końcową. Grupa dokonuje kompensaty odpowiadających sobie tytułów pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych, w tym strat z tytułu u traty wartości aktywów oraz ich odwrócenia zgodnie z MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” (pkt. 34) i wykazuje w sprawozdaniu z całkowi tych dochodów w wartości netto.
    7.11 Aktywa trwałe wchodzące w skład infrastruktury wydobywczej ropy naftowej i gazu ziemnego
    7.11.1 Nakłady n a poszukiwanie i ocenę zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego
    Poszukiwanie i ocena zasobów mineralnych obejmuje poszukiwanie zasobów ropy naftowej, gazu ziemnego oraz potwierdzanie techni cznej wykonalności i ekonomicznej zasadności ich wydobywania. Od mome ntu uzyskania prawa do prowadzenia prac poszukiwawczych na określonym obszarze, do czasu udowodnienia technicznej wykonalnośc i i ekonomicznej zasadności wydobycia, nakłady bezpośrednio związane z pracami poszukiwawczymi oraz oceną zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego ujmowane są zgodnie z MSSF 6 „Poszukiwanie i ocena zasobów mineralnych” w odrębnej pozycji aktywów trwałych. Nakłady te obejmują koszty nabycia praw do poszukiwań, koszty platform poszukiwawczych, koszty wynagrodzeń, materiałów eksploatacyjnyc h i paliwa, ubezpieczeń, koszty analiz geologicznych i geofizycznych oraz innych usług obcych. Grupa klasyfikuje aktywa związane z poszukiwaniem i oceną zasobów węglowodorów jako rzeczowe aktywa trwałe lub aktywa niemate rialne w zależności od rodzaju nab ytych aktywów i stosuje tę zasadę klasyfikacji w sposób ciągły. Po potwierdzeniu wielkości danego złoża i zatwierdzeniu planu jego eksploatacji nakłady są przenoszone do odpowiednich pozycj i rzeczowych aktywów trwałych lub aktywów niematerialnych związanych z zagospodarowaniem i wydobyciem zasobów (patrz też nota 7.9.1 oraz 7.9.3 ). Grupa rozważa potrzebę dokonywania odpisów aktualizujących wartość aktywów z tytułu poszukiwania i oceny zasobów węglowodorów dla danego obszaru poszukiwań biorąc pod u wagę to, czy: • okres, w ciągu którego jednostka miała prawo do prowadzenia poszukiwań zakończył się w bieżącym roku obrotowym lub zakończy się w najbliższej przyszłości, a jego przedłużenia nie przewiduje się, • nie przewiduje się poniesienia znaczących nakła dów na dalsze poszukiwania i ocenę zasobów mineralnych, • poszukiwanie i ocena zasobów mineralnych nie doprowadziły do odkrycia znaczących z gospodarczego punktu widzenia zasobów minerałów i jednostka postanowiła zaniechać dalszych poszukiwań, • dostępne dane wskazują, iż mimo kontynuowania prac rozwojowych, wartość bilansowa aktywów z tytułu poszukiwania i oceny zasobów minerałów nie zostanie w pełni odzyskana, nawet jeśli pomyślnie zakończą się prace rozwojowe lub nastąpi ich sprzedaż. W przypadku, gdy ponie sione nakłady na rzeczowe aktywa w toku budowy nie doprowadzą do odkrycia złóż, których eksploatacja jest technicznie możliwa i ekonomicznie opłacalna, dokonuje się odpisów aktualizujących ich wartość w wynik okresu, w którym stwierdzono brak możliwości gospodarczego wyko rzystania złóż.
    7.11.2 Aktywa produkcyjne związane z działalnością wydobywczą ropy naftowej i gazu ziemnego
    Aktywa produkcyjne związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego ujmuje się i wycenia zgodnie z polityką rachun kowości przeds tawioną w nocie 7.9.1 (dot. rzeczowych aktywów trwałych) oraz w nocie 7.9.3 (dot. wartości niematerialnych). W ramach rzeczowych aktywów trwałych wchodzących w skład infrastruktury wydobywczej Grupa ujmuje aktywa odpowiadające wartośc i rezerwy na likwidac ję kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego (patrz nota 7.2 5.1). Aktywa te tworzone są zgodnie z przepisami standardu MSR 16 „Rzeczowe aktywa trwałe”, który stanowi, iż koszt / wartość składnika majątku trwałego składa się m.in. ze wstępnego szacunku kosztu ro zbiórki, demontażu / usunięcia rzeczowych aktywów trwałych oraz przywrócenia miejsca jego montażu do pierwotnego kształtu, którego obowiązek poniesienia ciąży na jednostce albo od momentu nabycia rzeczowych aktywów trwałych albo w konsekwencji użytkowania danego składnika rzeczowych aktywów trwałego przez jednostkę przez pewien okres w celu innym niż wytworzenie zapasów w trakcie danego okresu. Obowiązek poniesienia przez Grupę kosztów likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego wynika bezpośrednio z po wodów opisanych w MSR 16. Ten sam standard (par. 63) nakłada obowiązek okresowej analizy zmiany wartości aktywa, nie rzadziej niż na dzień kończący okres spraw ozdawczy. Zmiany wartości tak rozpoznanych aktywów mogą wynikać z następujących powodów: • zmiany w szacowanych wypływach pieniężnych niezbędnych do wywiązania się z obowiązku likwidacji, • zmiany wysokości bieżącej rynkowej stopy dyskontowej, • zmiany stopy inflacji.
    7.12 Leasing
    Leasing jest klasyfikowany jako leasing finansowy, gdy warunki umowy przenoszą za sadniczo całe potencjalne korzyści oraz ryzyko wynikające z bycia właścicielem przedmiotu leasingu na leasingobiorcę. W szystkie pozostałe umowy leasingu są traktowane przez Grupę jako leasing operacyjny. Grupa jako leasingodawca
    Aktywa oddane w leasing finansowy są prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako należności w kwocie równej inwestycji leasingowej netto, pomniejszanej o kapitałową część opłat leasingowych dotyczących danego roku obrotowego, skalkulowanych w sposób odzwie rciedlający stałą okresową stopę zwrotu dla nierozliczonej części inwestycji leasingowej netto. Przychody finansowe z tytułu odsetek z leasingu finansowego są ujmowane w odpowiednich okresach sprawozdawczych przy uwzględnieniu stałej stopy zwrotu dla wartości netto in westycji, należnej z tytułu leasingu. Przychody z tytułu leasingu operacyjnego są ujmowane w sprawozdaniu z całkowitych dochodów przy zastosowaniu metody liniowej w okresi e wynikającym z umowy leasingu.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    19
    Grupa jako leasingobiorca
    Aktywa użytkowane na pod stawie umowy leasingu finansowego są traktowane jak aktywa Grupy i wyceniane w wartości godziwej ustalonej na moment ich nabycia, nie wyższej jednak niż wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych. Powstające z tego tytułu zobowiąza nie wobec leasingodaw cy jest prezentowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego. Płatności leasingowe są podzielone na część odsetkową oraz część kapitałową tak, by stopa odsetek od pozostającego do rozliczenia zobowiązania b yła wielkością stałą. Koszty finansowe są ujmowane w sprawozdaniu z całkowitych dochodów. Płatności z tytułu leasingu operacyjnego są odnoszone w sprawozdanie z całkowitych dochodów przy zastosowaniu metody liniowej w okresie wynikającym z umowy leasingu.
    7.13 Zapasy
    Zapasy są wyceniane według niższej z dwóch wartości: ceny nabycia lub kosztu wytworzenia i ceny sprzedaży netto. Koszty poniesione w celu doprowadzenia składników zapasów do ich aktualnego miejsca i stanu ujmowane są w następujący sposób: • materia ły i towary – według ceny nabycia, • produkty gotowe i produkty w toku – według kosztu bezpośrednich materiałów i robocizny oraz uzasadnionej części pośrednich kosztów produkcji, ustalonej przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych. Cena sprzedaży netto jest to możliwa do uzyskania na dzień kończący okres sprawozdawczy cena sprzedaży bez podatku od towarów i usług, podatku akcyzowego i opłaty paliwowej, pomniejszona o rabaty, opusty i tym podobne oraz koszty związane z przystosowaniem skł adnika do sprzedaży i dokonaniem tej sprzedaży. W ycena rozchodu zapasów dokonywana jest metodą średniej ważonej. Odpisy aktualizujące wartość produktów lub półproduktów, wynikające z wyceny według cen sprzedaży netto korygują koszt wytwor zenia. Odpisy aktualizując e wartość towarów obciążają wartość sprzedanych towarów w sprawozdaniu z całkowitych dochodów. Na dzień kończący okres sprawozdawczy Grupa ustala szacunkowo (na podstawie indywidualnej analizy przydatności zapasów dla ce lów prowadzonej przez Grupę działalności gospodarczej) wartość odpisu aktualizującego zapas materiałów zgromadzonych w magazynach . W przypadku obniżki notowań cen ropy i produktów rafineryjnych, Grupa zawiązuje odpis aktualizujący bilansową wartość zapasów z uwagi na różnicę między kosztem wytworzenia, a cenami możliwymi do uzyskania (z ang. „net realisable value” ) zgodnie z MSR 2. Odpisy aktualizujące wartość zapasów materiałów dokonane w związku z utratą ich wartości, obciążają koszty wytworzenia. W przypadku ustania przyczyny, dla której dokonano odpisu aktualizacyjnego zapasu – rozwiązanie odpisu, równowartość całości lub części zwiększa wartość składnika zapasów. W przypadku wykorzystania odpisu, ze względu na czystość zapisu i treść ekonomiczną, odwrócenie odpisu znajduje odzwierciedlenie poprzez pods tawową działalność operacyjną.
    7.14 Zapasy obowiązkowe
    Grupa utrzymuje zapasy obowią zkowe zgodnie z następującymi aktami prawnymi: • Ustawa z dnia 16 lutego 2007 roku o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. Nr 52, poz. 343, z dnia 23 marca 2007 roku z późniejszymi zmianami). • Rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 lutego 2003 roku w sprawie zapasów paliw w przedsiębiorstwach energetycznych (Dz. U. nr 39, poz.338 z póź n. zm.). Powyższe przepisy regulują zasady tworzenia, utrzymywania oraz finansowania zapasów ropy naftowej, produktów naftowych oraz p aliw w przedsiębiorstwach energetycznych. Grupa wykazuje zapasy obowiązkowe jako aktywa krótkoterminowe ze względu na ro tację w krótkim okresie. Zapasy obowiązkowe w Grupie obejmują ropę naftową, produkty naftowe (paliwa ciekłe), gaz płynny LPG, węgiel kamienny. Zapasy obowiązkowe utrzymywane są w segmencie produkcji i handlu, głównie przez Jednostkę Dominującą.
    7.15 Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności i rozliczenia międzyokresowe
    Należności z tytułu dostaw i usług, których termin zapadalności wynosi zazwyczaj od 7 do 60 dni, są ujmowane i wykazywane wed ług kwot pierwotnie zafakturowanych, z uwzględnienie m odpisu na wątpliwe należności. Odpis na należności oszacowywany jest wtedy, gdy ściągnięcie pełnej kwoty należności przestało być prawdopodobne. Należności nieściągalne są odpisywane w ciężar sprawozdania z całkowitych dochodów w momencie stwierdzenia ic h nieściągalności. W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wartość należności jest ustalana poprzez zdyskontowanie prog nozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto o dzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie należności w związku z upływem czasu jest ujmowane jako przychody finansowe. Grupa dokonuje czynnych rozliczeń międzyokresowych kosztów, jeżeli dotyczą one przyszłych okresów sprawozdawczych i ujmuje je w pozos tałych aktywach niefinansowych.
    7.16 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
    Środki pieniężne w banku i w kasie oraz lokaty krótkoterminowe przechowywane do terminu z apadalności wyceniane są według wartości nominalnej. W ykazana w skonsolidowanym sprawozdaniu z przepływów środków pieniężnych pozycja Środki pieniężne i ich ekwiwalenty składa się z gotówki w kasie, kredytów w rachunku bieżącym oraz lokat bankowych o term inie zapadalności nie dłuższym niż 3 miesiące, które nie zostały potraktowane jako działalność lokacyjna.
    7.17 Kapitały własne
    Kapitały własne ujmuje się w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym z podziałem na ich rodzaje i według zasad określonych pr zepisami prawa i postanowieniami aktów założycielskich podmiotów konsolidowanych. Kapitał podstawowy Grupy Kapitałowej LOTOS stanowi kapitał Jednostki Dominującej i jest wykazywany według wartości nominalnej , w wysokości zgodnej ze Statutem Spółki oraz wpisem do K rajowego Rejestru Sądowego.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    20
    7.18 Kredyty bankowe, pożyczki i obligacje
    W momencie początkowego ujęcia, wszystkie kredyty bankowe, pożyczki i obligacje są ujmowane według ceny nabycia odpowiadające j wartości godziwej, pomniejszonej o koszty związane z uzyskaniem finansowania. Po początkowym ujęciu kredyty, pożyczki i obligacje są następnie wyceniane według zamortyzowanego kosztu, przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej. Przy ustalaniu zamortyzowanego kosztu uwzględnia się koszty związane z uzyskaniem finansowania oraz dyskonta, premie uzyskane przy rozliczeniu zobowiązania. Zyski i straty są ujmowane w sprawozdaniu z całkowitych dochodów z chwilą usunięcia zobowiązania ze sprawozdania z sytuacji finansowej, a także w wyniku naliczania odpi su z tytułu utraty wartości.
    7.19 Świadczenia pracownicze
    7.19.1 Odprawy emerytalne, nagrody jubileuszowe i inne świadczenia
    Zgodnie z obowiązującym Zakładowym Układem Zbiorowym Pracy, Grupa realizuje wypłaty nagród jubileuszowych, odpraw emerytalnyc h i rentowych oraz odpraw pośmiertnych. Ponadto, objętym przez Grupę opieką socjalną pracownikom, emerytom i rencistom, przysługują świadczenia w ramach odrębnego fu nduszu socjalnego, który tworzony jest zgodnie z obowiązującymi krajowymi przepisami ustawowymi w tym zakres ie (Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych, ZFŚS). Według MSR 19 „Świadczenia pracownicze” odprawy emerytalne, rentowe oraz odpisy na fundusz socjalny tytułem przyszłych świadc zeń dla pracowników, w związku z programem socjalnym dla emerytów i rencistów, Grupa kwalifikuje jako programy określonych świadczeń po okresie zatrudnienia, natomiast nagrody jubileuszowe, odprawy pośmiertne oraz świadczenia wypłacane obecnym emerytom i rencistom z funduszu socjalnego zaliczane są do pozostałych świadczeń pracownicz ych. Wartość bieżąca zobowiązań z tytułu przyszłych wypłat świadczeń po okresie zatrudnienia na dzień kończący okres sprawozdawczy jest obliczana przez niezależnego aktuariusza z zastosowaniem tzw. metody prognozowanych uprawnień jednostkowych i stanowi zdyskontowaną kwotę przewidywanych przyszłych płatności, których dokonanie jest wymagane celem wywiązania się pracodawcy z zobowiązań wynikających z pracy wykonywanej przez pracowników w okresach ubiegłych (do dnia kończącego okres sprawozdawczy), określon ą dla każdego pracownika indywidualnie, z uwzględnieniem rotacji zatrudnienia (prawdopodobieństwo odejść pracowników), bez uwzględnienia osób, które zostaną w przyszłości przyjęte do pracy. Wartość zobowiązania z tytułu przyszłych wypłat świadczeń pracown iczych obejmuje nagrody jubileuszowe, odprawy emerytalne i rentowe oraz świadczenia z funduszu socjalnego na rzecz emerytów i rencistów, a także kwotę szacowanych wypłat z tytułu odpraw pośmiertny ch. Nagrody jubileuszowe są wypłacane pracownikom po przep racowaniu określonej liczby lat. Odprawy emerytalne i rentowe są wypłacane jednorazowo, w momencie przejścia na emeryturę lub rentę. W ysokość odpraw emerytalnych i rentowych oraz nagród jubileuszowych zależy od stażu pracy oraz średniego wynagrodzenia prac ownika. W ysokość odprawy pośmiertnej uzależniona jest od okresu zatrudnienia zmarłego pracownika, a wypłata przysługuje jego rodzinie, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy. Kwoty zysków i strat aktuarialnych z tytułu świadczeń pracowniczych po okresie zatr udnienia Grupa rozpoznaje w innych całkowitych dochodach. Pracownikom jednostek wchodzących w skład Grupy przysługuje ponadto prawo do urlopów na warunkach określonych w przepisach Kodeksu pracy. Grupa kalkuluje koszty urlopów pracowniczych memoriałowo, s tosując metodę zobowiązań. W artość szacowanego w ten sposób ekwiwalentu z tytułu niewykorzystanych urlopów pracowniczych ujmowana jest w księgach Grupy w oparciu o różnicę pomiędzy faktycznym stane m wykorzystania urlopów przez pracowników a stanem, jaki wy nikałby z proporcjonalnego wykorzystania urlopu w czasie i wykazywana w sprawozdaniu finansowym odpowiednio jako krótkoterminowe lub długoterminowe zobowiązanie z tytułu pozostałych świadczeń praco wniczych w okresie zatrudnienia. Zobowiązania z tytułu poz ostałych świadczeń pracowniczych w okresie zatrudnienia obejmują ponadto premie i nagrody, które wynikają z funkcjonujących w Grupie płacowych systemów motywacyjnych. Szczegółowe informacje dotyczące świadczeń pracowniczych zawiera nota 24, gdzie poza ujawnieniami poszczególnych pozycji zobowiązań i kosztów z tytułu świadczeń pracowniczych, przedstawiono założenia aktuarialne, a także analizę wrażliwości szacunków na zmian ę tych założeń. Grupa ujmuje koszty dyskonta od zobowiązań z tytułu świadczeń prac owniczych w kosztach finansowych. Ze względu na odmienny charakter programów emerytalnych w należących do Grupy spółkach zagranicznych: LOTOS Exploration and Production Norge AS oraz spółkach z GK AB LOTOS Geonafta oraz ich nieistotny wpływ na sumę zobow iązań z tytułu nagród jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia, zobowiązania tych spółek Grupa prezentuje odrębnie w pozycji Zobowiązania z tytułu nagród jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia w spółkach zagranicznych.
    7.19.2 Podział z ysku na cele pracownicze oraz fundusze specjalne
    Zgodnie z polską praktyką gospodarczą akcjonariusze/udziałowcy jednostek mogą dokonać podziału zysku na cele pracownicze w fo rmie zasilania tzw. funduszu socjalnego oraz na inne fundusze specjalne, jednakże w sprawozdaniu finansowym ta część podziału zysku jest zaliczana do kosztów działalności okresu, którego dotyczy podział zysku.
    7.20 Koszty finansowania zewnętrznego
    Koszty finansowania zewnętrznego (tj. odsetki oraz inne koszty ponoszone w związku z pożyczeni em środków finansowych) ujmuje się jako koszty w okresie, w którym je poniesiono. Wyjątkiem od tej reguły jest ujmowanie kosztów finansowania, które można bezpośrednio przyporządkować nabyciu, budowie lub wytworzeniu dostosowywanego składnika aktywów (w tym różnice kursowe w stopniu, w jakim uznawane są za korektę odsetek i różnice kursowe od prowizji), które aktywuje się jako część ceny nabycia lub kosztu wytworzenia tego składnika (dostosowywany składnik aktywów to taki, który wymaga znacznego czasu niezb ędnego do przygotowania go do zamierzonego użytkowania lub sprzedaży). W zakresie, w jakim środki finansowe pożycza się specjalnie w celu pozyskania dostosowywanego składnika aktywów, kwotę kosztó w finansowania zewnętrznego, którą można aktywować jako czę ść tego składnika aktywów, ustala się jako różnicę między rzeczywistymi kosztami finansowania zewnętrznego poniesionymi z tytułu danej pożyczki lub kredytu w danym okresie, a przychodami z tytułu tymczasowego zainwestow ania pożyczonych środków. W stopniu, w jakim środki finansowe pożycza się bez ściśle określonego celu, a następnie przeznacza na pozyskanie dostosowywanego składn ika aktywów, kwotę kosztów finansowania zewnętrznego, które mogą być kapitalizowane, ustala się poprzez zastosowanie odpowiedniej stopy kapitalizacji do nakładów ponies ionych na ten składnik majątku.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    21
    7.21 Aktywa i zobowiązania finansowe
    Aktywa i zobowiązania finansowe klasyfikuje się według następujących kategorii: • Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności, • Aktywa i zobowiąz ania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy, • Pożyczki i należności, • Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży, • Zobowiązania finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie. Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności
    są to notowa ne na aktywnym rynku aktywa finansowe niebędące instrumentami pochodnymi o określonych lub możliwych do określenia płatnościach oraz ustalonym terminie wymagalności, które Grupa zamierza i ma możliwość utrzymać w posiadaniu do upływu tego t erminu, inne niż: • wyznaczone przy początkowym ujęciu jako wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy, • wyznaczone jako dostępne do sprzedaży, • spełniające definicję pożyczek i należności. Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności wyceniane są według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efektywnej stopy procentowej. Aktywa finansowe utrzymywane do terminu wymagalności kwalifikowane są jako aktywa długoterminowe, jeżeli ich zapadalność przekracza 12 miesięcy od dnia kończącego okres sprawozdawczy. Aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
    Składnikiem aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy jest składnik spełniający jeden z poniższych warunków: a) jest klasyfikowany jako przeznaczony do obrotu. Składniki aktywów finansowych kwalifikuje się jako przeznaczone do obrotu, jeśli są: • nabyte głównie w celu sprzedaży w krótkim terminie, • częścią portfela okre ślonych instrumentów finansowych zarządzanych łącznie i co do których istnieje prawdopodobieństwo uzyskania zysku w krótkim terminie, • instrumentami pochodnymi, z wyłączeniem instrumentów pochodnych będących elementem rachunkowości zabezpieczeń oraz umów g warancji finansowych, b) został, zgodnie z zapisami standardu MSR 39 „Instrumenty finansowe, ujmowanie i wycena”, zakwalifikowany do tej kategorii w momencie jego początkowego ujęcia. W ycena aktywów finansowych klasyfikowanych jako wyceniane w wartości godzi wej przez wynik finansowy polega na ujęciu w wartości godziwej z uwzględnieniem ich wartości rynkowej na dzień kończący okres sprawozdawczy, bez uwzględnienia kosztów transakcji sprzedaży. Z miany wartości tych instrumentów finansowych ujmowane są w sprawoz daniu z całkowitych dochodów jako przychody lub koszty finansowe. Jeżeli kontrakt zawiera jeden lub więcej wbudowanych instrumentów pochodnych, cały kontrakt może zostać zakwalifikowany do kategorii aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej prz ez wynik finansowy. Nie dotyczy to przypadków, gdy wbudowany instrument pochodny nie wpływa istotnie na przepływy pieniężne z kontraktu lub gdy jest rzeczą oczywistą, że gdyby podobny hybrydowy instrument był rozważany jako pierwszy, to oddzielenie wbudowa nego instrumentu pochodnego byłoby, z punktu widzenia zasad MSSF, zabronione. Aktywa finansowe mogą być przy pierwotnym ujęciu zakwalifikowane do kategorii wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy, jeżeli spełnione są poniższe kryteria: (i) taka kwalifikacja eliminuje lub znacząco obniża niespójność w zakresie ujmowania lub wyceny (tzw. niedopasowanie księgowe) lub (ii) aktywa są częścią grupy aktywów finansowych, które są zarządzane i oceniane w oparciu o wartość godziwą, zgodnie z udokumentowaną str ategią zarządzania ryzykiem lub (iii) aktywa finansowe zawierają wbudowane instrumenty pochodne, które powinny być oddzielnie ujmowane. Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy obejmują zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu oraz zobowiązania finansowe pierwotnie zakwalifikowane do kategorii wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy. Zobowi ązania finansowe są klasyfikowane jako przeznaczone do obrotu, jeżeli zostały nabyte dla celów sprzedaży w niedalekiej pr zyszłości. Instrumenty pochodne, włączając wydzielone instrumenty wbudowane, są również klasyfikowane jako przeznaczone do obrotu, chyba że są uznane za efektywne instrumenty zabezpieczające. Zobowiązania finansowe mogą być przy pierwotnym ujęciu zakwali fikowane do kategorii wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy, jeżeli poniższe kryteria są spełnione: (i) taka kwalifikacja eliminuje lub znacząco obniża niespójność traktowania, gdy zarówno wycena jak i zasady rozpoznawania strat lub zysków pod legają innym regulacjom, lub (ii) zobowiązania są częścią grupy zobowiązań finansowych, które są zarządzane i oceniane w oparciu o wartość godziwą, zgodnie z udokumentowaną strategią zarządzania ryzykiem, lub (iii) zobowiązania finansowe zawierają wbudowane instrume nty pochodne, które powinny być oddzielnie ujmowane. Zobowiązania finansowe zakwalifikowane jako wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy są wyceniane z uwzględnieniem ich wartości rynkowej na dzień kończący okres sprawozdawczy, bez uwzględnien ia kosztów transakcji sprzedaży. Zmiany w wartości godziwej tych instrumentów są ujmowane w zysku lub stracie jako koszty lub przychody finansowe. W oparciu o stosowane metody ustalania wartości godziwej, poszczególne składniki aktywów i zobowiązań finans owych Grupa klasyfikuje do następujących poziomów (tzw. hierarchia wartości godziwej): • Poziom 1 : Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa ustalana jest bezpośrednio w oparciu o ceny notowane (nieskorygowane) z aktywnych rynków dla identycz nych aktywów lub zobowiązań. • Poziom 2 : Aktywa i zobowiązana finansowe, których wartość godziwa ustalana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadku gdy wszystkie znaczące dane wejściowe są obserwowalne na rynku w sposób bezpośredni (obserwowane są ceny rynko we nieskorygowane) lub pośrednio (obserwowane są dane bazujące na cenach rynkowych). • Poziom 3 : Aktywa i zobowiązania finansowe, których wartość godziwa wyceniana jest za pomocą modeli wyceny, w przypadku gdy dane wejściowe nie są oparte na możliwych do zao bserwowania danych rynkowych (dane wejściowe nieobserwowalne). Grupa wykazuje transakcje pochodne o dodatniej wartości godziwej jako aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, a transakcje p ochodne o ujemnej wartości godziwej wykazywane są jako zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    22
    Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu wyceniane przez Grupę obejmują następujące rodzaje instrumentów pochod nych: opcje, kontrakty forward (w tym w szczególności forward procentowy), kontrakty futures, transakcje swap (wtym w szczególności swap procentowy), transakcje spot. W szystkie ww. rodzaje kontraktów terminowych kwalifikowanych do instrumentów pochodnych są zawierane przez Grupę w ramach zarządzania ryzykiem, o czym mowa w dalszej części n oty. Wartość godziwa transakcji typu swap towarowy ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowanych w oparciu o różnicę między średnią ceną rynkową, a ceną transakcyjną. Do wyznaczenia wartości godziwej Grupa p rzyjmuje ceny notowane z aktywnych rynków przekazane przez firmę zewnętrzną. W edług hierarchii wartości godziwej jest to Poziom 2. Wartość godziwa opcji towarowych ustalana jest w oparciu o przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowane w oparciu o różnicę między zapłaconą premią opcyjną a bieżącą ceną rynkową opcji. Do wyznaczenia wartości godziwej zostały przyjęte ceny notowane z aktywnych rynków przekazane przez firmę zewnętrzną. Według hierarchii wartości godziwej jest to Poziom 2. Wartość god ziwa transakcji typu spot walutowy, forward walutowy oraz swap walutowy w przypadku Grupy LOTOS S.A ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowanych w oparciu o różnicę między ceną terminową a ceną tran sakcyjną. Cena terminowa kalkulowana jest w oparciu o tzw. fixing NBP i krzywą stóp procentowych implikowaną z transakcji fxswap. W edług hierarchii wartości godziwej jest to Poziom 2. Wartość godziwa forwardów walutowych będących w posiadaniu spółki LOTOS Asfalt Sp. z o.o. została zaprezentowana na bazie informacji przekazanych przez poszczególne banki z którymi te transakcje zostały zawarte. W edług hier archii wartości godziwej jest to Poziom 2. Wartość godziwa transakcji terminowych na stopę procentową w przypadku Grupy LOTOS S.A. ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowanych w oparciu o różnicę między ceną terminową a ceną transakcyjną. Cena terminowa kalkulowana jest w oparciu o tzw. zerokuponową k rzywą stóp procentowych opartą o LIBOR 6M lub 3M w zależności od zawartych transakcji. Według hierarchii wartości godziwej jest to Poziom 2. W artość godziwa transakcji terminowych na stopę procentową będących w p osiadaniu spółki LOTOS Asfalt Sp. z o.o. ora z AB LOTOS Geonafta zostały zaprezentowane na bazie informacji przekazanych przez poszczególne banki z którymi te transakcje zostały zawarte. W edług hierarchii wartości godziwej jest to Poziom 2. W ramach zarządzania ryzykiem dotyczącym uprawnień do emisj i dwutlenku węgla, Grupa ocenia każdorazowo ryzyko przewidywanego niedoboru uprawnień przyznawanych nieodpłatnie w ramach systemu ograniczenia emisji dwutlenku węgla i zarządza ryzykiem cen uprawnień do emisji notowanych na aktywnym rynku. Dla celów zabez pieczenia ryzyka cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO 2) Grupa zawiera transakcje futures EUA, CER i ERU. Szacowana wartość godziwa tych instrumentów ustalana jest w oparciu o różnicę między ceną rynkową publikowaną na dzień wyceny przez ICE (Interco ntinental Exchange) a ceną transakcyjną. W edług hierarchii wartości godziwej jest to Poziom 1. W razie potrzeby Grupa decyduje o rozliczeniu zawartych, otwartych na dzień kończący okres sprawozdawczy transakcji terminowy ch na nabycie uprawnień do emisji CO 2 poprzez ich fizyczną dostawę z zamiarem ich ewentualnego umorzenia jako rozliczenie rzeczywistej emisji. W ycena transakcji futures na zakup uprawnień do emisji dwutlenku węgla, planowanych do zrealizowania dostawą fizyczną nie podlega ujęciu w aktywach / zobowiązaniach finansowych w sprawozdaniu finansowym, niemniej jednak Grupa wewnętrznie monitoruje i przeprowadza wycenę takich otwartych transakcji futures w ramach ogólnej oceny efektywności zarządzania ryzykiem CO 2, pozabilansowo. Informacje na temat limitu nieodpłatnych uprawnień do emisji dwutlenku węgla dla Grupy oraz opis zarządzania ryzykiem znajdują się w nocie 2 7.2. Grupa stosuje rachunkowość zabezpieczeń. Zmiany wartości godziwej pochodnych instrumentów finansowych wyznaczonych do zabezpieczen ia przepływów pieniężnych w części stanowiącej efektywne zabezpieczenie odnosi się bezpośrednio na inne całkowite dochody. W sprawozdaniu z sytuacji finansowej pochodne instrumenty finansowe prezentowane są jako odrębna pozycja bądź w ramach pozost ałych aktywów i zobowiązań, jeśli ich wartość jest nieistotna. Dodatkowe informacje na temat zasad ujmowania i wyceny pochodnych instrumentów finansowych oraz rachunkowości zabezpieczeń zn ajdują się w notach 7.2 3 i 7.2 4. Pożyczki i należności
    Do tej kategorii n ależą aktywa finansowe niezaliczane do pochodnych instrumentów finansowych o ustalonych lub możliwych do ustalenia płatnościach, nienotowane na aktywnym rynku. Zalicza się je do aktywów obrotowych, o ile termin ich wymagalności nie przekracza 12 miesięcy od dnia kończącego okres sprawozdawczy. Pożyczki udzielone i należności o terminie wymagalności przekraczającym 12 miesięcy od dnia kończącego okres sprawozdawczy zalicza się do aktywów trwałych. Kategoria obejmuje między innymi następujące klasy instrumen tów finansowych: należności z tytułu dostaw i usług, środki pieniężne i ich ekwiwalenty, lokaty, depozyty zabezpieczające, należności inwestycyjne, należności z tytułu kaucji, należności z tytułu leasi ngu finansowego oraz pozostałe. W sprawozdaniu z sytuac ji finansowej są one prezentowane w pozycjach : Należności z tytułu dostaw i usług , Środki pieniężne i ich ekwiwalenty , Pozostałe aktywa długoterminowe i krótkoterminowe , a ich ujmowanie i wycena została opisana w notach 7.12, 7.15 oraz 7.16. Aktywa finans owe dostępne do sprzedaży
    Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży są ujmowane według wartości godziwej, powiększonej o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do nabycia lub emisji składnika aktywów finansowych. W przypadku braku notowań g iełdowych na aktywnym rynku i braku możliwości wiarygodnego określenia ich wartości godziwej metodami alternatywnymi, aktywa finansowe dostępne do sprzedaży wyceniane są w cenie nabycia skorygowanej o odpis z tytułu utraty wartości. Dodatnią i ujemną różni cę pomiędzy wartością godziwą aktywów dostępnych do sprzedaży (jeśli istnieje cena rynkowa ustalona na aktywnym rynku albo których wartość godziwa może być ustalona w inny wiarygodny sposób), a ich ceną nabycia, po pomniejszeniu o podatek odroczony, ujmuje się w innych całkowitych dochodach. Spadek wartości aktywów dostępnych do sprzedaży spowodowany utratą wartości ujmuje się jako koszt finansowy. Nabycie i sprzedaż aktywów finansowych rozpoznawane są na dzień dokonania transakcji. W momencie początkowego ujęcia składnik aktywów finansowych wycenia się w wartości godziwej, powiększonej, w przypadku składnika aktywów niekwalifikowanego jako wyceniany w wartości godziwej przez wynik finansowy, o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do na bycia. Składnik aktywów finansowych zostaje usunięty ze sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy Grupa traci kontrolę nad prawami umo wnymi składającymi się na dany instrument finansowy. Ma to zazwyczaj miejsce w przypadku sprzedaży instrumentu lub gdy wszy stkie przepływy środków pieniężnych przypisane danemu instrumentowi przechodzą na niezależną stronę trzecią. Grupa zalicza do tej kategorii udziały i akcje w pozostałych jednostkach i prezentuje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji Pozostałe aktywa finansowe .


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    23
    Zobowiązania finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie
    Zobowiązania finansowe niebędące instrumentami finansowymi wycenianymi w wartości godziwej przez wynik finansowy, są wyceniane według zamortyzowanego kosztu przy użyciu metody efek tywnej stopy procentowej. Zobowiązania finansowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu obejmują zaciągnięte kredyty, pożyczki, obligacje, zobowiązani a z tytułu leasingu finansowego, zobowiązania z tytułu dostaw i usług, zobowiązania inwestycyjne oraz po zostałe zobowiązania. Zobowiązania te wykazywane są w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycjach : Kredyty, pożyczki, obligacje oraz zobowiązania z tytułu leasingu finansowego , Zobowiązania z tytułu dostaw i usług , Pozostałe zobowiązania i rezerwy . W yce na i ujmowanie wymienionych klas w tej kategorii instrumentów opisano w notach 7.12, 7.1 8, 7.2 5 oraz 7.2 6.
    7.22 Utrata wartości aktywów finansowych
    Na każdy dzień kończący okres sprawozdawczy Grupa ocenia, czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych. Aktywa ujmowane według zamortyzowanego kosztu
    Jeżeli istnieją obiektywne przesłanki na to, że została poniesiona strata z tytułu utraty wartości pożyczek i należności wycenianych według zamortyz owanego kosztu, to kwota odpisu aktualizującego z tytułu tej utraty wartości równa się różnicy pomiędzy wartością bilansową s kładnika aktywów finansowych a wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych (z wyłączeniem przyszłych strat z t ytułu nieściągnięcia należności, które nie zostały jeszcze poniesione), zdyskontowanych z zastosowaniem pierwotnej efektywnej stopy procentowej (tj. stopy procentowej ustalonej przy początkowym ujęciu). W artość bilansową składnika aktywów obniża się bezpoś rednio lub poprzez rezerwę. Kwotę straty ujmuje się w sprawozdaniu z całkowitych dochodów. Grupa ocenia najpierw, czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości poszczególnych składników aktywów finansowych, któr e indywidualnie są znaczące, a także pr zesłanki utraty wartości aktywów finansowych, które indywidualnie nie są znaczące. Jeżeli z przeprowadzonej analizy wynika, że nie istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości indywidualnie ocenianego składnika aktywów finansowych, niezale żnie od tego, c zy jest on znaczący, czy też nie, to Grupa włącza ten składnik do grupy aktywów finansowych o podobnej charakterystyce ryzyka kredytowego i łącznie ocenia daną grupę pod kątem utraty wartości zaliczonych do niej składników. Aktywa, które indywidualnie są o ceniane pod kątem utraty wartości i dla których ujęto odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości lub uznano, że dotychczasowy odpis nie ulegnie zmianie, nie są brane pod uwagę przy łącznej ocenie grupy aktywów pod kątem utraty wartości. Jeżeli w następn ym okresie odpis z tytułu utraty wartości zmniejszył się, a zmniejszenie to można w obiektywny sposób powiązać ze zdarzeniem następującym po ujęciu odpisu, to uprzednio ujęty odpis odwraca się. Późniejsze odwrócenie odpisu aktualizującego z tytułu utraty w artości ujmuje się w sprawozdaniu z całkowitych dochodów w zakresie, w jakim na dzień odwrócenia wartość bilansowa składnika aktywów nie prz ewyższa jego zamortyzowanego kosztu. Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży
    Jeżeli występują obiektywne przesłanki, że nastąpiła utrata wartości składnika aktywów finansowych zakwalifikowanego do kategorii składników dostępnych do sprzedaży, to: kwota stanowiąca różnicę pomiędzy (A) ceną nabycia tego składnika aktywów (pomniejszona o wszelkie spłaty kapitału i amortyza cję) i jego (B) bieżącą wartością godziwą, pomniejszoną o wszelkie odpisy z tytułu utraty wartości tego składnika uprzednio ujęte w sprawozdaniu z całkowitych dochodów, (A – B) zostaje wyksięgowana z kapitału własnego i przeniesiona do sprawozdania z całko witych dochodów. Nie można ujmować w sprawozdaniu z całkowitych dochodów odwrócenia odpisu z tytułu utraty wartości kapitałowych instrumentów finansowych kwalifikowanych jako dostępne do sprzedaży. Jeżeli w następnym okresie wartość godziwa instrumentu dłu żnego dostępnego do sprzedaży wzrośnie, a wzrost ten może być obiektywnie łączony ze zdarzeniem następującym po ujęciu odpisu z tytułu utraty war tości w sprawozdaniu z całkowitych dochodów, to kwotę odwracanego odpisu ujmuje się w sprawozdaniu z całkowityc h dochodów. Aktywa finansowe wykazywane według kosztu
    Jeżeli występują obiektywne przesłanki, że nastąpiła utrata wartości nienotowanego instrumentu kapitałowego, który nie jest wykazywany według wartości godziwej, gdyż jego wartości godziwej nie można wiarygodnie ustalić, albo instrumentu pochodnego, który jest powiązany i musi zostać rozliczony poprzez dostawę takiego nienotowanego instrumentu kapitałowego, to kwotę odpisu z tytułu utraty wartości ustala si ę jako różnicę pomiędzy wartością bilansową sk ładnika aktywów finansowych oraz wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych przy zastosowaniu bieżącej rynkowej stopy zwrotu dla podobnych aktywów finansowych. Odpisy z tytułu utraty wartości aktywów finansowych i ich odwrócenie ujmuje się jednostronnie (netto) jako zyski bądź straty odpowiednio w pozycjach pozostałych przychodów bądź kosztów operacyjnych lub przychodów bądź kosztów finansowych w zależności od klasy instrumentów finansowych.
    7.23 Pochodne instrumenty finans owe
    Instrumenty pochodne, z których korzysta Grupa w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem związanym ze zmianą kursów wymiany wa lut, to przede wszystkim kontrakty walutowe typu forward. Ponadto, Grupa w celu zabezpieczenia się przed ryzykiem związanym z r yzykiem cen surowców oraz produktów naftowych korzysta z transakcji commodity swap, a w przypadku sprzedaży produktów po cenach stałych z wbudowaną opc ją również commodity option. Grupa korzysta z transakcji typu futures w celu zarządzania ryzykiem cen upr awnień do emisji dwutlenku węgla (CO 2). W celu zabezpieczenia się przed ryzykiem związanym ze zmianą stóp procentowych Grupa korzysta z transakcji typu swap procentowy (IRS) oraz terminowych transakcji stopy procentowej (FRA). Tego rodzaju pochodne instru menty finansowe są wyceniane w wartości godziwej, zgodnie z hierarchią wartości opisaną w części dotyczącej zasad wyceny aktywów i zobowiązań finansowych, powyżej. Instrumenty pochodne wykazuje się jako aktywa, gdy ich wartość jest dodatni a, i jako zobowią zania – gdy ich wartość jest ujemna. Zyski i straty z tytułu zmian wartości godziwej instrumentów pochodnych, które nie spełniają zasad rachunkowości zabezpieczeń są bezpośrednio odnoszone na wynik finansowy netto roku obrotowego. W sprawozdaniu z sytuacj i finansowej instrumenty finansowe prezentowane są jako pozycje krótkoterminowe lub długoterminowe z uwzględnieniem przewidywanego okresu realizacji aktywów i zobowiązań zaklasyfikowany ch jako przeznaczone do obrotu.
    7.24 Rachunkowość zabezpieczeń
    Z dniem 1 sty cznia 2011 roku Jednostka Dominująca rozpoczęła stosowanie rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych w odniesieniu do kredytu denominowanego w USD wyznaczonego na instrument zabezpieczający dla przyszłych transakcji sprzedażowych denominowa nych w USD. W drugim półroczu 2012 roku rozszerzono zakres stosowania rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych poprzez ustan owienie nowych powiązań zabezpieczających w odniesieniu do kredytów walutowych przeznaczonych na finansowanie 10+ wyznaczonych na i nstrument zabezpieczający dla przyszłych transakcji sprzedaży produktów naftowych denominowanych w USD.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    24
    Celem rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych jest zagwarantowanie określonego poziomu wartości złotowej generowany ch przez nią przychodów ze sprzedaży denominowanej w USD. Zabezpieczaną pozycją jest szereg wysoce prawdopodobnych, planowanych transakcji sprzedaży produktów rafineryjnych denominowanych w USD, w szczególności pierwszy wolumen przychodów (do wysokości desygnowane j raty kapitałow ej) z tytułu sprzedaży denominowanej w USD, generowanych w trakcie danego miesiąca kalendarzowego lub w przypadku, gdy kwota przychodów ze sprzedaży w danym miesiącu będzie niewystarczająca w stosunku do desygnowanej raty kapitałowej, pierwszy wolumen przy chodów generowany w trakcie trzech kolejnych miesięcy. W przypadku desygnowania kolejnego wolumenu przychodów ze sprzedaży w danym miesiącu kalendarzowym, pozycją zabezpieczaną będzie pierwszy wolumen przychodów ze sprzedaży następujący po uprzednio desygn owanym wolumenie przychodów z tytułu sprzedaży denominowanej w USD w danym miesiącu lub w przypadku, gdy kwota przychodów ze sprzedaży w danym miesiącu będzie niewystarczająca w stosunku do desygnowanej raty kapitałowej, kolejny wolumen przychodów generowa ny w trakcie trzech kolejnych miesięcy. Pozycja zabezpieczana zostanie przypisana odpowiednio do każdego instrumentu zabezpieczającego zgo dnie z indywidualnym dokumentem ustanowienia powiązania zabezpieczającego. W yznaczone do rachunkowości zabezpieczeń i nstrumenty zabezpieczające obejmują zobowiązanie do spłaty zaciągniętego kredytu w walucie USD z datami rozliczenia przypadającymi w dniach roboczych określonego miesiąca kalendarzowego zgodnie z harmonogramem spłat rat kapitałowych. Zmiany wartości godzi wej finansowych instrumentów pochodnych wyznaczonych do zabezpieczenia przepływów pieniężnych w części stanowiącej efektywne zabezpieczenie odnosi się bezpośrednio na inne całkowite dochody. Zmiany wartości godziwej finansowych instrumentów pochodnych wyzn aczonych do zabezpieczenia przepływów pieniężnych w części nie stanowiącej efektywnego zabezpieczenia zalicza się do pozostałych przychodów lub kosztów finansowych okresu sprawozdawczego. W momencie ustanowienia zabezpieczenia Spółka formalnie wyznacza i dokumentuje powiązanie zabezpieczające, jak również cel zarządzania ryzykiem oraz strategię ustanowienia zabezpieczenia. Dokumentacja ta zawiera: (i) identyfikację instrumentu zabezpieczającego , (ii) identyfikację zabezpieczanej pozycji lub transakcji, (iii) określenie charakteru zabezpieczanego ryzyka oraz (iv) określenie sposobu oceny efektywności instrumentu zabezpieczającego w kompensowaniu zagrożenia zmianami wartości godziwej zabezpieczanej pozycji lub przepływów pie niężnych związanych z zabezpieczan ym ryzykiem. Oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce skuteczne w kompensowaniu zmian wartości godziwej lub przepływów pieniężnych wy nikających z zabezpieczanego ryzyka. Efektywność zabezpieczenia jest oceniania na bieżąco w celu sprawdzenia, czy jest ono wysoce efektywne we wszystkich okresach sprawozdawczych , na które zostało ustanowione.
    7.25 Rezerwy
    Rezerwy tworzone są wówczas, gdy na Grupie ciąży istniejący obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych, i gdy prawdop odobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu korzyści ekonomicznych oraz można dokonać wiarygodnego oszacowania kwoty tego zobowiązania. Jeżeli Grupa spodziewa się, że koszty objęte rezerwą zostaną zwrócone, na przykład na mocy umowy ubezpieczenia, wówczas zwrot ten jest ujmowany jako odrębny składnik aktywów, ale tylko wtedy, gdy jest rzeczą praktycz nie pewną, że zwrot ten rzeczywiście nastąpi. Koszty dotyczące danej rezerwy są wykazane w sprawozdaniu z całkowitych dochodów po p omniejszeniu o wszelkie zwroty. W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wielkość rezerwy jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowe j brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie oraz ewentualnego ryzyka związanego z danym zobowiązaniem. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie rezerwy w związku z upływem czasu jest ujmo wane jako koszty finansowe. Utworzone rezerwy, za wyjątkiem rezerw dotyczących likwidacji i rekultywacji, zalicza się odpowiednio do kosztów operacyjnych, pozostałych kosztów operacyjnych, kosztów finansowych, zależnie od okoliczności, z którymi p rzyszłe z obowiązania się wiążą.
    7.25.1 Rezerwa na koszty likwidacji i rekultywacji
    Rezerwy na koszty likwidacji i rekultywacji są rozpoznawane kiedy na Grupie ciąży obowiązek likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego, wykonania rozbiórki, demontażu, usunięcia innych środków trwałych oraz przywrócenia miejsca ich montażu do pierwotnego kształtu i kiedy możliwe jest dokonanie wiarygodnego szacunku kwoty tego obowiązku. W sytuacji kiedy obowiązek dotyczy nowych rzeczowych aktywów trwałych, takich jak infrastruktura wyd obywcza, transportowa (rurociągi), instalacje rafineryjne, zobowiązanie jest rozpoznawane w momencie zakończenia ich budowy bądź instalacji. Podobnie, jeżeli zobowiązanie likwidacyjne dotyczy odwiertu wydobywczego, rozpoznawane jest w momencie jego wykonan ia niezależnie od efektu uzyskanego przepływu węglowodorów . Zobowiązanie likwidacyjne może ulec dalszemu doprecyzowaniu w trakcie użytkowania odwiertu, infrastruktury wydobywczej, trans portowej itp. w następstwie zmian w przepisach prawa lub w wyniku decy zji o wstrzymaniu pewnych operacji. Rozpoznana wartość stanowi bieżącą wartość oszacowanych przyszłych wydatków określonych zgodnie z miejscowymi uwarunkowaniami i wymaganiami. Równocześnie z zobowiązaniem tworzone jest, w takiej samej wysokości, aktywo l ikwidacyjne (uwzględniane w odpowiedniej pozycji rzeczowych aktywów trwałych), które następnie jest amortyzowane w ślad za aktywem, którego dotyczy likwidacja. Za wyjątkiem odwracania dyskonta od rezerwy, wszelkie zmiany bieżącej wartości szacowanych kosz tów likwidacji i rekultywacji są odzwierciedlane w wysokości rezerwy oraz korespondującego aktywa. Zmiany te dotyczą również różnic kursowych z tytułu przeliczenia zobowiązan ia wyrażonego w walucie obcej, kiedy wiadomo, że zobowiązanie będzie rozliczone w tej walucie. Okresowe odwracanie dyskonta jest uwzględniane w sprawozdaniu z całkowitych dochodów jako koszt finansowy. Od wartości rezerwy i odpowiadającego jej aktywa tworzony jest podatek odroczony. Na podstawie obowiązującej w Polsce u stawy z dnia 4 lutego 1994 roku (Dz.U.05.228.1947 z późniejszymi zmianami) Prawo Geologiczne i Górnicze Grupa zobowiązana jest do tworzenia Funduszu Likwidacji Zakładu Górniczego. Środki funduszu mogą być wykorzystane wyłącznie w celu pokrycia kosztów likwidacji zakładu górniczego (kopalni ropy) lub jego oznaczonej części. W ysokość odpisu obliczana jest odrębnie dla każdego zakładu górniczego i stanowi równowartość nie mniej niż 3% wartości odpis ów amortyzacyjnych od środków trwałych zakładu górniczego, ustalonych stosow nie do przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych. Przedsiębiorca zobowiązany jest gromadzić środki funduszu na wyodrębnionym rachunku bankowym do czasu rozpoczęcia likwidacji zakładu górniczego.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    25
    7.26 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe z obowiązania i rozliczenia międzyokresowe
    Zobowiązania krótkoterminowe z tytułu dostaw i usług wykazywane są w kwocie wymagającej zapłaty. Grupa wyłącza ze swojego bilansu zobowiązanie finansowe, gdy zobowiązanie wygasło – to znaczy, kiedy obowiązek określ ony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł. Zastąpienie dotychczasowego instrumentu dłużnego przez instrument o zasadniczo różnych warunkach dokonywane pomiędzy tymi samymi podmiotami Grupa ujmuje jako wygaśniecie pierwotnego zobowiązania finansow ego i ujęcie nowego zobowiązania finansowego. Podobnie znaczące modyfikacje warunków umowy dotyczącej istniejącego zobowiązania finansowego Grupa ujmuje jako wygaśniecie pierwotnego i ujęcie nowego zobowiązania finansowego. Powstającą z tytułu zamiany różn icę odnośnych wartości bilansowych wykazuje się w zysku lub stracie. Pozostałe zobowiązania niefinansowe obejmują w szczególności zobowiązania wobec urzędu skarbowego z tytułu podatku od towarów i usług, akcyzy i opłaty paliwowej oraz zobowiązania z tytułu otrzymanych zaliczek, które będą rozliczone poprzez dostawę towarów, usług lub środków trwałych. Pozostałe zobowiązania niefinansowe ujmowane są w kwocie wymagającej zapłaty. Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów dokonywane są w wysokości prawdopodob nych zobowiązań przypadających na bieżący okres sprawozdawczy. Grupa wykazuje bierne rozliczenia międzyokresowe w pozycji pozostałych zobowiązań niefinansowych, bądź w przypadku rozliczeń dotyczących świadczeń pracowniczych w pozycjach zobowiązań wykazyw anych w ramach tych świadczeń.
    7.27 Dotacje
    Jeżeli istnieje uzasadniona pewność, że dotacja zostanie uzyskana oraz spełnione zostaną wszystkie związane z nią warunki, wó wczas dotacje są ujmowane według ich wartości godziwej. Jeżeli dotacja dotyczy danej pozycji kosztowej, wówczas jest ona ujmowana jako przychód w sposób współmierny do kosztów, które dotacja ta ma w zamierzeniu kompensować. Jeżeli dotacja dotyczy składnika aktywów, wówczas jej wartość godziwa jest ujmowana jako przychody przyszłych okresów, a nas tępnie stopniowo, drogą równych odpisów rocznych, odpisywana do sprawozdania z całkowitych dochodów przez szacowany okres użytkowania związanego z nią składnika aktywów.
    7.28 Wspólne ustalenia umowne
    Wspólne ustalenia umowne zostały zdefiniowane w MSSF 11 jako umowa, w ramach której dwie lub więcej stron prowadzą działalność gospodarczą podlegającą wspólnej kontroli. W spólna kontrola występuje wyłącznie wówczas, gdy decyzje dotyczące istotnych działań w ramach porozumienia wymagają jednogłośnej zgody wszystkich stron. Wspólne ustalenia umowne dzieli się na wspólne działania i wspólne przedsięwzięcia. Kryterium podziału zostało oparte na różnych prawach i obowiązkach stron porozumień o charakterze wspólnych ustaleń umownych. Jeśli wspólna inicjatywa daje strono m współkontrolującym prawa do jej aktywów netto, to mowa o wspólnym przedsięwzięciu (ang. „joint ventures”), które co do zasady realizowane jest poprzez utworzenie przez inwestorów odrębnej jednostki (ang. „vehicle”). Do tego typu przedsięwzięć Grupy zalic zyć należy działającą w segmencie produkcji i handlu współkontrolowaną jednostkę LOTOS – Air BP Polska Sp. z o.o. a także jednostki w segmencie wydobywczym: Baltic Gas Sp. z o.o. oraz Baltic Gas spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i wspólnicy sp.k., ja k również UAB Minijos Nafta. Inwestycje we wspólnych przedsięwzięciach wycenianych zgodnie z MSSF 11 „W spólne ustalenia umowne” są ujmowane metodą praw wł asności i wykazywane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej według ceny nabycia skorygowanej o późniejs ze zmiany udziału Grupy w aktywach netto tych jednostek, pomniejszonej o ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości. Sprawozdanie z całkowitych dochodów odzwierciedla udzi ał w wynikach działalności tych jednostek natomiast w przypadku zmiany ujętej bezpośr ednio w ich kapitale własnym Grupa ujmuje swój udział w każdej zmianie i ujawnia go, jeśli jest to właściwe, w sprawozdaniu ze zmian w kapitale własnym oraz w sprawozdaniu z całkowitych dochodów w innych całkowitych dochodach / (stratach) netto. Wspólne u stalenia umowne, w ramach których strony współkontrolujące posiadają prawa do aktywów i obowiązki dotyczące zobowiązań określ a się wspólnymi działaniami / operacjami (ang. „joint operations”). Grupa posiada udziały we wspólnych działaniach realizowanych w segmencie wydobywczym przez należącą do grupy kapitałowej LOTOS Petrobaltic S.A. norweską spółkę LOTOS Exploration and Production Norge AS. Zgodnie z MSSF 11 Grupa bezpośrednio ujmuje w księgach swój udział w aktywach, zobowiązaniach, przychodach i koszta ch związanych ze wspólnymi działaniami na złożach obszaru Heimdal w Norwegii. Biorąc pod uwagę kryteria MSSF 11, nie każda działalność, do której przystępuje wielu udziałowców stanowi wspólne działania, czy wspólne przedsięwzięcie w rozumieniu tego standa rdu i w niektórych sytuacjach, będąc stroną współpracy o charakterze wspólnej działalności, Grupa nie sprawuje współkontroli nad tą działalnością. Dzieje się tak, gdy istnieje więcej niż jedna kombinacja stron umowy, które wspó lnie mogą porozumieć się w ce lu podjęcia istotnych decyzji o działalności. Dla celów prawidłowego ujmowania przychodów, kosztów, aktywów i zobowiązań nie stosuje się wówczas MSSF 11, a zapisy innych, odpowiednich MSSF, uwzględniając przy tym swój udział w porozumieniu będącym podstawą tej działalności. Grupa jest stroną porozumień o wspólnej działalności w Norwegii, które nie podlegają regulacjom MSSF 11. Dotyczy to działalno ści na złożach Sleipner. Grupa ujmuje te działania metodą proporcji, tj. według udziału w przychodach, kosztach , należnościach i zobowiązaniach związanych ze wspólnym poszukiwaniem i eksploatacją złóż ropy naftowej i gazu w obszarze pola Sleipner. Nie istnieje zatem praktyczna różni ca w ujęciu transakcji związanych z działalnością na licencjach pakietu Sleipner w s tosunku do wymogów ujęcia wspólnych działań na licencjach obszaru Heimdal, które spełniają definicję wsp ólnej działalności wg MSSF 11.
    7.29 Sprawozdawczość dotycząca segmentów operacyjnych
    Dla celów zarządczych Grupa Kapitałowa LOTOS podzielona jest na jednost ki biznesowe w oparciu o segmenty branżowe, natomiast dla celów sprawozdawczości finansowej w ramach działalności operacyjnej Grupy wyróżnia się dwa główne sprawozdawcze segmenty operacyjne : • segment wydobywczy – obejmuje działalność w zakresie pozyskiwania oraz eksploatacji złóż ropy naftowej i gazu ziemnego, • segment produkcji i handlu – obejmuje działalność spółek w zakresie wytwarzania, przetwarzania produktów rafinacji ropy naftowej, jak również ich sprzedaży hurtowej i detalicznej oraz działalność pomoc niczą, transportową i serwisową. Sprawozdawcze segmenty operacyjne identyfikowane są na poziomie Grupy Kapitałowej. Jednostka Dominująca wchodzi w skład segmentu produkcji i handlu. Ocena wyników danego segmentu dokonywana jest na podstawie przychodów ze sprzedaży, wyniku EBIT i EBITDA. EBIT stanowi zysk/(stratę) operacyjny/(ą). EBITDA stanowi zysk/(stratę) operacyjny/(ą) przed uwzględnieniem amortyzacji. Segmentowe przychody ze sprzedaży oraz wyniki segmentów określono przed dokonaniem tzw. korekt międz ysegmentowych. Informacje finansowe dotyczące segmentów operacyjnych wykorzystywane w celu ich oceny przez członków kluczowego personelu odpowiedzialnych za podejmowanie decyzji operacyjnych przedstawia nota 8.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    26
    7.30 Zobowiązania i aktywa warunkowe
    Zgodnie ze stosowanymi przez Grupę zasadami określonymi standardem MSR 37 „Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe”, przez zobowiązania warunkowe rozumie się: • możliwy obowi ązek, który powstanie na skutek przeszłych zdarzeń, którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub braku wystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kont roli jednostki, lub • obecny obowiązek, który powstaje na skutek przeszłych zdarzeń, ale nie jest ujmowany w sprawozdaniu ponieważ: (i) nie jest prawdopodobnie, aby wypełnienie obowiązku spowodowało konieczność wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne, bądź (ii) kwot y obowiązku (zobowiązania) nie można wycenić wystarczająco wiarygodnie. Zobowiązania warunkowe nie są wykazywane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jednakże ujawnia się informację o zobowiązaniu warunkowym, chyba, że prawdopodobieństwo wypływu środków uosabiających korzyści ekonomiczne jest znikome. Stosując się do zasad MSSF, Grupa definiuje warunkowy składnik aktywów jako możliwy składnik aktywów, który powstaje na skutek zdarzeń przeszłych, którego istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub braku wystąpienia jednego lub więk szej ilości niepewnych zdarzeń przyszłych, które nie w pełni podlegają kontroli jednostki. Należności warunkowe nie są wykazywane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jednakże ujawnia się informację o należności warunkowej, jeżeli wpływ środków uosabiaj ących korzyści ekonomiczne jest prawdopodobny. Przykładem aktywów i zobowiązań warunkowych są zobowiązania lub należności wynikające z prowadzonych sporów sądowych, których przyszły wynik nie jest przez jednostkę znany, ani w pełni kontrolowany. Grupa prz edstawiła informacje na temat prowadzonych spraw sądowych w nocie 29.1 oraz informacje na temat pozostałych zobowiązań warunkowych w nocie 29.2.
    7.31 Prawa do emisji dwutlenku węgla (CO 2)
    Prawa do emisji dwutlenku węgla (CO 2) są przez Grupę prezentowane w sprawozdaniu finansowym zgodnie z metodą zobowiązań netto. Oznacza to, że w swoim sprawozdaniu finansowym Grupa rozpoznaje tylko zobowiązania wynikające z przekroczenia przez G rupę przyznanych limitów praw do emisji. Grupa analizuje przyznane limity w okresach rocznych. Zobowiązanie jest rozpoznawane dopiero w momencie przekroczenia przyznanego przez Grupę limitu. Przychody z tytułu sprzedaży niewykorzystanych przez Grupę praw d o emisji ujmowane są w sprawozdaniu z całkowitych dochodów w momencie sprzedaży. Zakupione dodatkowo uprawnienia do emisji wyceniane są w koszcie nabycia pomniejszonym o ewentualne odpisy z tytułu utraty wa rtości, uwzględniając wartość rezydualną tych pr aw i prezentowane, jako aktywa niematerialne. W przypadku wykorzystania zakupionych praw w celu pokrycia nimi niedoboru zaistniałego na dzień rozliczenia rocznego limitu, wykorzystane prawa według wartości księgowej rozliczane są ze zobowiązaniem wykazany m uprzednio na pokrycie niedoboru.



    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    27
    8. Segmenty działalności
    Segment wydobywczy Segment produkcji i handlu Korekty konsolidacyjne Skonsolidowane
    2017 2016 2017 2016 2017 2016 2017 2016
    Przychody ze sprzedaży: 1.358,7 1.228,5 23.326,4 20.120,7 (499,5) (418,1) 24.185,6 20.931,1
    między segmentami 442,5 364,6 57,0 53,5 (499,5) (418,1) - - poza Grupę Kapitałową 916,2 863,9 23.269,4 20.067,2 - - 24.185,6 20.931,1 Zysk/(Strata) operacyjny/(a) (EBIT) 507,2 17,8 1.730,7 1.834,7 (9,4) 2,2 2.228,5 1.854,7
    Amortyzacja 307,4 582,0 537,9 487,4 (1,0) (1,5) 844,3 1.067,9
    Zysk/(Strata) operacyjny/(a) przed uwzględnieniem amortyzacji (EBITDA) 814,6 599,8 2.268,6 2.322,1 (10,4) 0,7 3.072,8 2.922,6
    Aktywa razem na dzień kończący okres sprawozdawczy 4.267,1 4.200,0 18.744,6 16.798,8 (1.840,5) (1.672,5) 21.171,2 19.326,3
    Struktura geograficzna sprzedaży
    Segment wydobywczy Segment produkcji i handlu Skonsolidowane
    2017 2016 2017 2016 2017 2016
    Sprzedaż krajowa: 5,5 4,7 19.085,0 14.535,4 19.090,5 14.540,1
    produkty i usługi 5,2 4,6 17.711,1 13.687,7 17.716,3 13.692,3 towary i materiały 0,3 0,1 1.373,9 847,7 1.374,2 847,8
    Sprzedaż zagraniczna: 910,7 859,2 4.184,4 5.531,8 5.095,1 6.391,0
    produkty i usługi 910,6 858,9 3.943,7 5.299,6 4.854,3 6.158,5 towary i materiały 0,1 0,3 240,7 232,2 240,8 232,5
    Razem 916,2 863,9 23.269,4 20.067,2 24.185,6 20.931,1
    Struktura asortymentowa sprzedaży
    Segment wydobywczy Segment produkcji i handlu Skonsolidowane
    2017 2016 2017 2016 2017 2016 Benzyny - - 3.682,2 3.257,8 3.682,2 3.257,8 Benzyna surowa - - 859,6 803,9 859,6 803,9 Oleje napędowe - - 11.864,5 9.776,7 11.864,5 9.776,7 Paliwo bunkrowe - - 121,3 111,3 121,3 111,3 Lekki olej opałowy - - 646,9 530,8 646,9 530,8 Ciężki olej opałowy - - 1.335,9 1.209,0 1.335,9 1.209,0 Paliwo lotnicze - - 913,1 1.151,4 913,1 1.151,4 Oleje smarowe - - 297,3 276,9 297,3 276,9 Oleje bazowe - - 488,6 502,1 488,6 502,1 Asfalty - - 978,9 625,0 978,9 625,0 Gazy płynne - - 496,1 428,0 496,1 428,0 Ropa naftowa 252,2 270,4 432,6 247,1 684,8 517,5 Gaz ziemny 574,4 529,3 0,3 0,1 574,7 529,4 Reformat - - 15,7 78,8 15,7 78,8 Pozostałe produkty, towary i materiały rafineryjne - - 424,8 403,4 424,8 403,4 Pozostałe produkty, towary i materiały 5,5 4,7 457,7 397,1 463,2 401,8 Usługi 84,1 59,5 404,4 379,5 488,5 439,0 Efekt rozliczenia rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych - - (150,5) (111,7) (150,5) (111,7)
    Razem 916,2 863,9 23.269,4 20.067,2 24.185,6 20.931,1 W 201 7 roku Grupa Kapitałowa LOTOS nie posiadała żadnego odbiorcy, którego udział w przychodach ze sprzedaży ogółem Grupy Kapitałowe j LOTOS przekroczył 10%.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    28
    9. Przychody i koszty
    9.1 Koszty według rodzaju
    Nota 2017 2016
    Amortyzacja 8 844,3 1.067,9
    Zużycie materiałów i energii (1) 16.933,1 14.469,8 Usługi obce 1.527,8 1.503,9 Podatki i opłaty 506,7 456,8 Koszty świadczeń pracowniczych 9.2 736,2 689,0 Pozostałe koszty rodzajowe 254,4 247,7 Wartość sprzedanych towarów i materiałów 1.386,1 859,9 Razem koszty według rodzaju 22.188,6 19.295,0
    Zmiana stanu produktów oraz korekty kosztu własnego (292,2) (362,3) Razem 21.896,4 18.932,7 w tym:
    Koszt własny sprzedaży 20.194,1 17.215,7 Koszty sprzedaży 1.252,3 1.291,1 Koszty ogólnego zarządu 450,0 425,9 (1) W tym kwota 4,8 mln zł ujemnych różnic kursowych dotyczących działalności operacyjnej, ujętych w koszcie własnym sprzedaży (w roku 2016 : 2,7 mln zł dodatnich różnic kursowych), patrz nota 2 6.2.
    9.2 Koszty świadczeń pracowniczych
    Nota 2017 2016
    Koszty bieżących wynagrodzeń 560,7 526,1 Koszty ubezpieczeń społecznych i pozostałych świadczeń pracowniczych 166,2 157,4 Koszty nagród jubileuszowych, świadczeń emerytalnych i innych świadczeń po okresie zatrudnienia 24.2 9,3 5,5
    Razem koszty świadczeń pracowniczych 9.1 736,2 689,0
    Zmiana stanu produktów oraz korekty kosztu własnego (3,1) (2,4)
    Razem 733,1 686,6 w tym: Koszt własny sprzedaży 439,0 414,9 Koszty sprzedaży 33,3 32,2 Koszty ogólnego zarządu 260,8 239,5
    9.3 Pozostałe przychody
    Nota 2017 2016 Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych oraz świadectw pochodzenia z kogeneracji energii - 13,2
    Dotacje 25.2 16,8 5,7 Rezerwy: 24,6 59,6 - aktualizacja szacunku rezerwy na koszty likwidacji morskich kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego na złożach Heimdal 13,1 40,9
    - aktualizacja szacunku rezerwy na koszty likwidacji morskich kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego na złożu B -3 3,1 8,3
    - aktualizacja rezerwy na zobowiązania z tytułu warunkowych płatności - umowa nabycia aktywów Sleipner 0,3 27,7
    - aktualizacja szacunku rezerwy na przyszłe koszty usunięcia platformy MOPU ze złoża YME - (8,9)
    - rezerwy na pokrycie niedoboru uprawnień CO 2 27.2 (4,6) (8,7) - pozostałe rezerwy 12,7 0,3 Odszkodowania 9,9 17,7 Zwrot akcyzy 1,6 3,7 Pozostałe 7,4 7,2 Razem 60,3 107,1 Grupa stosuje zasadę kompensowania podobnych typów transakcji zgodnie z zapisami MSR 1 „Prez entacja sprawozdań finansowych”, pkt 34 i pkt 35. Grupa wykazuje istotne pozycje przychodów i kosztów ujętych w wyniku finansowym oddzielnie, co zaprezentowano w tabeli powyżej .


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolid owane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    29
    9.4 Pozostałe koszty
    Nota 2017 2016 Strata z tytułu utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych i aktywów niematerialnych: 83,6 156, 4 Odpisy z tytułu utraty wartości: 85,8 170, 5 • aktywów związanych z poszukiwaniem i oceną zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego:  13.2.1 23,7 138, 2 - Polska: obszar Kamień Pomorski 23,7 - - Polska: obszar Gaz Południe, w tym złoże B -21 - 64,8 - Norwegia: koncesja PL797 - 5,8 - Norwega: aktywa związane ze złożem Utgard - 67,6 •aktywów związanych z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego: Litwa: złoża Girkalai, Auksoras, Vėžaičiai, Kretinga, Ablinga, Lizai  13.2.2 32,9 12,4 • aktywów trwałych rafineryjnych i pozostałych:  29,2 19,9 - stacje paliw 13.1.1 26,2 13,1 - statki 0,8 5,3 - pozostałe aktywa 2,2 1,5 Odwrócenie odpisów z tytułu utraty wartości: (2,2) (14,1) • aktywów związanych z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego:  13.2.2 - (11,9) - Norwegia aktywa Heimdal związane z wydobyciem - (4,4) - Litwa: złoże Girkalai - (7,5) • aktywów trwałych rafineryjnych i pozostałych:  (2,2) (2,2) - stacje paliw (1,9) (2,0) - pozostałe aktywa (0,3) (0,2) Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych 0,9 - Strata z tytułu zaniechanych inwestycji 0,7 12,7 - Norwegia: licencje na poszukiwanie PL643, PL655 13.2.1 - 12,3 - Polska: obszar Słupsk 13.2.1 - 0,1 - pozostałe aktywa 0,7 0,3 Strata z tytułu utraty wartości należności: 15.1 2,0 1,6 - odpisy 5,5 3,5 - odwrócenie odpisów (3,5) (1,9) Kary i odszkodowania 8,0 1,2 Szkody majątkowe związane z normalną działalnością 1,6 2,1 Koszty związane z Polską Fundacją Narodową - 29,0 Darowizny na cele społeczne 7,3 5,3 Koszty związane z VAT 29.1 - 39,4 Pozostałe 16,9 3,1 Razem 121,0 250,8 Grupa stosuje zasadę kompensowania podobnych typów transakcji zgodnie z zapisami MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych”, pkt 34 i pkt 35. Grupa wykazuje istotne pozycje przychodów i kosztów ujętych w wyniku finansowym oddzielnie, co zaprezentowano w tabeli powyżej.
    9.5 Przychody finansowe
    Nota 2017 2016 Dywidendy 4,2 2,4 Odsetki: 20,8 15,4 - od lokat 26.2 14,3 11,9 - od należności z tytułu dostaw i usług 26.2 2,6 2,3 - pozostałe 3,9 1,2 Różnice kursowe: 107,9 7,8 - od kredytów 26.2 180,7 (73,5) - z przeliczenia pożyczek wewnątrzgrupowych (1) 26.2 (99,2) 64,7 - od zrealizowanych transakcji w walutach obcych na rachunkach bankowych 26.2 35,5 12,2 - od obligacji wewnątrzgrupowych (1) 26.2 (6,0) 15,2 - od depozytów, lokat i innych środków pieniężnych 26.2 (7,1) (11,3) - pozostałe 4,0 0,5 Aktualizacja wartości aktywów finansowych: 314,1 - - wycena pochodnych instrumentów finansowych 26.2 196,7 - - rozliczenie pochodnych instrumentów finansowych 26.2 117,4 - Pozostałe 3,0 1,0 Razem 450,0 26,6 (1) Zgodnie z regulacjami MSR 21 „Skutki zmian kursów wymiany walut obcych” różnice kursowe dotyczące walutowych transakcji wewną trzgrupowych ujmowane są w wyniku netto Grupy.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sp rawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    30
    9.6 Koszty finansowe
    Nota 2017 2016 Odsetki: 203,8 241,1 - od kredytów 26.2 114,2 150,4 - od pożyczek 26.2 3,5 4,0 - od obligacji 26.2 15,6 4,2 - od zobowiązań z tytułu leasingu finansowego 26.2 18,4 20,8 - dyskonto od rezerw na kopalnie ropy naftowej, na rekultywację i pozostałych rezerw 25.1 43,1 49,1
    - koszty dyskonta od zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych 24.1; 24.2 5,8 5,1 - od zobowiązań budżetowych 29.1 1,7 6,3 - pozostałe 1,5 1,2 Aktualizacja wartości aktywów finansowych, w tym: - 33,5 - wycena pochodnych instrumentów finansowych 26.2 - 206,6 - rozliczenie pochodnych instrumentów finansowych 26.2 - (173,1) Prowizje bankowe 18,0 19,2 Gwarancje bankowe 0,1 5,7 Pozostałe 12,1 5,3 Razem 234,0 304,8 Grupa stosuje zasadę kompensowania podobnych typów transakcji zgodnie z zapisami MSR 1 „Prez entacja sprawozdań finansowych”, pkt 34 i pkt 35. Grupa wykazuje istotne pozycje przychodów i kosztów ujętych w wyniku finansowym oddzielnie, co zaprezentowano w tabeli powyżej.
    10. Podatek dochodowy
    10.1 Obciążenia podatkowe
    Nota 2017 2016 Podatek bieżący 567,7 115,4 Podatek odroczony 10.3 208,2 448,8 Razem podatek dochodowy wykazany w wyniku netto 10.2 775,9 564,2 Obciążenie podatkowe wykazane w innych całkowitych dochodach (netto), w tym z tytułu: 136,5 (26,0) - zabezpieczeń przepływów pieniężnych 20 137,8 (26,3) - zysków/(strat) aktuarialnych dotyczących świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia (1,3) 0,3 Część bieżąca oraz odroczona podatku dochodowego ustalona została według stawki równej 19% dla podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym dla podmiotów działających na terenie Polski. Dla norweskiej spółki zależnej LOTOS Exploration and Production Norge AS marginalna stopa podatkowa wynosi 78% podstawy opodatkowania. Działalność LOTOS Exploration and Production Norge AS podlega opodatkowaniu w ramach dwóch równoległych systemów podatkowych: systemu podatku dochodowego (stawka podatku 2 4%) oraz systemu podatku naftowego (dodatkowa stawka podatku 5 4%). W 201 8 roku stawki będą wynosić odpowiednio: 2 3% w ramach systemu podatku dochodowego i 5 5% w ramach systemu naftowe go, co ma wpływ na rozpoznany w bieżącym okresie podatek odroczony. Dla litewskich spółek zależnych z GK AB LOTOS Geonafta podatek w części b ieżącej i odroczonej ust alony został według stawki 15%.
    10.2 Podatek dochodowy według efektywnej stawki podatkowej oraz uzgodnienie wyniku brutto do podstawy opodatkowania
    2017 2016 Zysk przed opodatkowaniem 2.447,7 1.579,4
    Podatek dochodowy według stawki 19% 465,1 300,1 Różnice trwałe: 43,8 15,1 - koszty związane z VAT - 7,5 - odsetki budżetowe 1,3 1,2 - inne różnice trwałe 42,5 6,4 Efekt podatkowy strat podatkowych odliczonych w okresie - (0,4) Efekt podatkowy udziału w zyskach jednostek wycenianych metodą praw własności (0,6) (0,6) Korekty wykazane w bieżącym roku w odniesieniu do podatku z lat ubiegłych (0,5) (1,0) Różnica wynikająca z opodatkowania spółek stawkami innymi niż 19%: 267,9 252,9 - Norwegia 266,0 249,1 (1) - Litwa 2,1 1,1 - Cypr (0,2) 2,7 Pozostałe różnice 0,2 (1,9) Podatek dochodowy 775,9 564,2 (1) W tym efekt podatkowy zmniejszenia aktywów z tytułu podatku odr oczonego w kwocie 80,9 mln zł , dotyczący toczącego się podatkowego postępowania wyjaśniającego w Spółce LOTOS Exploration and Production Norge AS.
    10.3 Odroczony podatek dochodowy
    Sprawozdanie z sytuacji finansowej Zmiana stanu Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Aktywa z tytułu podatku odroczonego 415,4 596,0 (180,6) Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego (277,7) (57,4) (220,3) Aktywa / (Zobowiązania) netto z tytułu podatku odroczonego 10.3.1 137,7 538,6 (400,9) Różnice kursowe z przeliczenia pozycji podatku odroczonego jednostek zagranicznych 56,2
    Podatek odroczon y wykazany w innych całkowitych dochodach/(stratach) netto 10.1 136,5
    Obciążenie z tytułu podatku odroczonego wykazane w wyniku netto 10.1 (208,2) Przewidywany termin wygaśnięcia dodatnich różnic przejściowych przypada na lata 2018 - 2083. Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość nierozpoznanych aktywów podatkowych z tytułu strat podatkowych wyniosła 0,2 mln zł (31 grudnia 2016: 0,3 mln zł. )


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sp rawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    31
    10.3.1 Aktywa i zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
    Nota
    31 grudnia 2016 Podatek odroczony wykazany w wyniku netto
    Podatek odroczony wykazany w innych całkowitych dochodach/(stratach)
    Różnice kursowe z przeliczenia pozycji podatku odroczonego jednostek zagranicznych
    31 grudnia 2017
    Aktywa z tytułu podatku odroczonego Świadczenia pracownicze 56,7 1,6 1,3 (0,5) 59,1 Odpisy aktualizujące wartość zapasów 0,5 0,4 - - 0,9 Odpisy aktualizujące wartość rzeczowych aktywów trwałych i pozostałych aktywów niematerialnych 344,5 6,1 - (48,9) 301,7
    Ujemna wycena pochodnych instrumentów finansowych 14,3 (8,3) - - 6,0 Różnice kursowe z przeszacowania pozycji w walutach obcych 2,6 (2,6) - - - Odpisy aktualizujące wartość należności 16,4 (8,5) - - 7,9 Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 33,1 (6,7) - - 26,4 Rezerwy/Aktywa na likwidację kopalń ropy naftowej i gazu oraz rekultywację terenu 474,4 89,0 - (64,0) 499,4
    Aktywa z tytułu niezrealizowanej marży 5,6 1,1 - - 6,7 Straty podatkowe rozliczane w czasie 344,2 (328,9) - (13,0) 2,3 Pozostałe rezerwy 11,1 (1,9) - - 9,2 Rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych 190,7 - (137,8) - 52,9 Pozostałe 18,2 (3,6) - 0,6 15,2 1.512,3 (262,3) (136,5) (125,8) 987,7 Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
    Różnica pomiędzy bieżącą wartością podatkową i księgową rzeczowych aktywów trwałych i pozostałych aktywów niematerialnych 767,2 7,9 - (61,1) 714,0
    Różnica pomiędzy bieżącą wartością podatkową i księgową rozliczeń z tytułu wspólnych działań (złoża norweskie) 53,9 (33,6) - (4,8) 15,5
    Dodatnia wycena pochodnych instrumentów finansowych 11,9 (3,5) - - 8,4 Różnice kursowe z przeszacowania pozycji w walutach obcych - 2,3 - - 2,3 Rezerwa z tytułu nabytych lite wskich koncesji poszukiwawczo - wydobywczych 17,9 (1,5) - (1,0) 15,4
    Naliczone odsetki 84,3 (37,7) - - 46,6 Pozostałe 38,5 12,0 - (2,7) 47,8 973,7 (54,1) - (69,6) 850,0
    Aktywa / (Zobowiązania) netto z tytułu podatku odroczonego 10.3 538,6 (208,2) (136,5) (56,2) 137,7



    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    32
    11. Zysk netto przypadający na jedną akcję
    2017 2016
    Zysk netto przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej w mln zł (A) 1.671,8 1.015,2
    Średnia ważona liczba akcji w mln sztuk (B) 184,9 184,9
    Zysk netto na jedną akcję (w zł) (A/B) 9,04 5,49 Zysk przypadający na jedną akcję dla każdego okresu sprawozdawczego jest obliczony poprzez podzielenie zysku netto za dany okres sprawozdawczy przez średnią ważoną liczbę akcji w danym okresie sprawozdawczym. Rozwodniony zysk netto na jedną akcję jest równy zyskowi podsta wowemu, ponieważ nie występują instrumenty rozwadniające zysk netto na jedną akcję.
    12. Dywidendy
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku w Grupie LOTOS S.A. występowały ograniczenia do przekazywania funduszy w postaci dywidend. Ograniczenia wynikają z zapisów zawartej w dniu 27 czerwca 2008 roku umowy kredytowej związanej z finansowaniem Programu 10+. Umowa kredytowa ogranicza możliwość wypłaty dyw idendy przez Grupę LOTOS S.A. , a jej wysokość jest uzależniona od spełnienia określonych warunków, w tym wypracowania odpowiedniej nadwyżki pieniężnej oraz osiągnięcia określonych poziomów wskaźników finansowych. W dniu 14 czerwca 2017 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS S.A. podjęło uchwałę w sprawie podziału zysku spółki za rok 2016. Zgodnie z treścią uchwały zysk netto za rok 2016 w wysokości 1.160,8 mln zł został przeznaczony na: • częściowe pokrycie st raty netto z roku 2014 – kwota w wysokości 975,9 mln zł, • wypłatę dywidendy – kwota w wysokości 184,9 mln zł. Dywidenda została wypłacona w dniu 29 września 2017 roku. Wysokość dywidendy przypadająca na jedną akcję wyniosła 1 zł brutto.
    13. Rzeczowe aktywa trwałe oraz aktywa niematerialne
    Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Aktywa trwałe segmentu produkcji i handlu 13.1 8.924,7 8.431,7
    Rzeczowe aktywa trwałe 13.1.1 8.761,5 8.261,7
    Aktywa niematerialne, w tym: 163,2 170,0
    Wartość firmy 13.1.2 45,6 45,6
    Pozostałe aktywa niematerialne 13.1.3 117,6 124,4
    Aktywa trwałe segmentu wydobywczego 13.2 2.709,0 2.871,8
    Rzeczowe aktywa trwałe 2.404,2 2.390,0
    Aktywa niematerialne, w tym: 304,8 481,8
    Wartość firmy 1,1 1,1
    Pozostałe aktywa niematerialne 303,7 480,7
    Razem rzeczowe aktywa trwałe i aktywa niematerialne 11.633,7 11.303,5
    w tym:
    Rzeczowe aktywa trwałe 11.165,7 10.651,7
    Aktywa niematerialne 468,0 651,8


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    33
    13.1 Aktywa trwałe segmentu produkcji i handlu
    13.1.1 Rzeczowe aktywa trwałe segmentu produkcji i handlu
    Grunty Budynki, budowle
    Urządzenia techniczne i maszyny Środki transportu, pozostałe Rzeczowe aktywa trwałe w toku budowy Razem
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2017 517,4 4.562,4 5.593,3 667,2 1.092,0 12.432,3 Zakup - - - 20,7 999,2 1.019,9 (1) Z rozliczenia rzeczowych aktywów trwałych w toku budowy 6,3 47,2 150,8 34,6 (238,9) - Koszty finansowania zewnętrznego - - - - 37,1 37,1 Spisanie nakładów w związku z zaniechaniem inwestycji - - - - (13,3) (13,3) Zbycie - (1,1) (32,2) (2) (5,4) - (38,7) Pozostałe - - (0,8) (3,0) (1,7) (5,5) Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2017 523,7 4.608,5 5.711,1 714,1 1.874,4 13.431,8 Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2017 16,1 1.609,4 2.148,6 319,4 - 4.093,5 Amortyzacja 1,7 177,5 252,7 92,3 - 524,2 Zbycie - (1,1) (31,7) (2) (5,6) - (38,4) Pozostałe - - 0,3 0,9 - 1,2 Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2017 17,8 1.785,8 2.369,9 407,0 - 4.580,5 Odpisy aktuali zujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2017 1,5 51,4 6,5 4,1 13,6 77,1 Utworzenie - 23,8 2,6 1,5 0,6 28,5 Wykorzystanie/Rozwiązanie - (1,6 ) (0,2 ) (0,9) - (2,7) Pozostałe - - - - (13,1) (13,1) Odpisy aktualizujące z tytułu utrat y wartości 31 grudnia 2017 1,5 73,6 8,9 4,7 1,1 89,8 Wartość księgowa netto 31 grudnia 2017 504,4 2.749,1 3.332,3 302,4 1.873,3 8.761,5 (1) Nakłady związane były głównie z realizacją budowy instalacji opóźnionego koksowania wraz z infrastrukturą towarzyszącą EFRA (821,9 mln zł), zakupem katalizatorów (96,9 mln zł) oraz części zamiennych (20,8 mln zł), a także z rozbudową sieci stacji paliw (32,8 mln zł), budową instalacji Węzła Odzysku W odoru (19,5 mln. zł). (2) W tym likwidacja zużytych katalizatorów w Grupie LOTOS S.A. w kwocie (19,0 mln zł).


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    34
    Grunty Budynki, budowle
    Urządzenia techniczne i maszyny Środki transportu, pozostałe Rzeczowe aktywa trwałe w toku budowy Razem
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2016 510,2 4.474,6 5.556,4 620,2 395,9 11.557,3 Zakup - - - 20,4 903,1 923,5 (1) Z rozliczenia rzeczowych aktywów trwałych w toku budowy 12,8 93,0 53,4 49,5 (208,7) - Koszty finansowania zewnętrznego - - - - 4,8 4,8 Przeklasyfikowanie do aktywów trwałych (lub grupy do zbycia) przeznaczonych do sprzedaży - - - (2,1) - (2,1) Zbycie (5,6) (5,6) (15,3) (12,1) (0,4) (39,0) Pozostałe - 0,4 (1,2) (8,7) (2,7) (12,2) Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2016 517,4 4.562,4 5.593,3 667,2 1.092,0 12.432,3 Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2016 14,8 1.436,8 1.926,4 266,7 - 3.644,7 Amortyzacja 1,7 174,9 236,1 61,6 - 474,3 Przeklasyfikowanie do aktywów trwałych (lub grupy do zbycia) przeznaczonych do sprzedaży - - - (1,4) - (1,4) Zbycie (0,4) (2,6) (14,5) (9,1) - (26,6) Pozostałe - 0,3 0,6 1,6 - 2,5 Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2016 16,1 1.609,4 2.148,6 319,4 - 4.093,5 Odpisy aktuali zujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2016 1,2 44,4 5,7 2,6 13,6 67,5 Utworzenie 0,3 11,3 1,0 2,0 - 14,6 Wykorzystanie/Rozwiązanie - (4,3) (0,2) (0,5 ) - (5,0 ) Odpisy aktualiz ujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2016 1,5 51,4 6,5 4,1 13,6 77,1 Wartość księgowa netto 31 grudnia 2016 499,8 2.901,6 3.438,2 343,7 1.078,4 8.261,7 (1) Nakłady związane były głównie z realizacją budowy instalacji opóźnionego koksowania wraz z infras trukturą towarzyszącą EFRA (672,3 mln zł), a także z rozbudową sieci stacji paliw (105,5 mln zł), budową instalacji Węzła Odzysku Wodoru (55 ,6 mln . zł). Rzeczowe aktywa trwałe segmentu produkcji i handlu obejmują głównie składniki majątkowe Grupy związane z jej działalnością pr odukcyjną i ha ndlową. Należą do nich przede wszystkim infrastruktura rafinerii oraz sieć stacji paliw, tabor kolejowy, bazy magazynowe, grunty , na których między innymi znajdują się zakłady, instalacje produkcyjne oraz budynki administracyjno - biurowe.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    35
    Odpisy z tytułu utraty wartości sieci stacji paliw W 2017 roku spółka LOTOS Paliwa Sp. z o.o. dokonała odpisu z tytułu utraty wartości aktywów dotyczących stacji paliw w łącznej kwocie 26,2 mln zł (w roku 2016 : 13,1 mln zł), patrz nota 9.4 . Wartość odzyskiwalną aktyw ów trwałych sieci stacji paliw ustalono w oparciu o wartości użytkowe pojedynczych stacji stosując metodę zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Wyliczenie dotyczące przyszłych przepływów pieniężnych zostało dokonane na podstawie prognoz przepływów pienię żnych na okres 5 lat, przygotowanych w oparciu o projekcje budżetowe na rok 2018 (w roku 2016: na rok 2017) oraz plan wpływów i wypływów środków pieniężnych w latach następnych w oparciu o strategię rozwoju do roku 2020. Wartość rezydualna dla zdyskontowan ych przepływów pieniężnych została obliczona w oparciu o wzór renty wieczystej ze wzrostem. Średni ważony koszt kapitału WACC netto według struktury finansowania dla spółki LOTOS Paliwa Sp. z o.o. przyjęto na poziomie 8,01% (w roku 201 6: 8,22%). Obliczen ie wartości użytkowej ośrodków generujących środki pieniężne jest najbardziej wrażliwe na następujące zmienne: • marża brutto, która bazuje na średnich wartościach marż jednostkowych w okresie poprzedzającym okres budżetowy (przyjęto średni wzrost marży w st osunku do roku poprzedzającego o 2,5% ), • stopy dyskontowe, które odzwierciedlają ryzyka typowe dla ośrodka generującego przepływy pieniężne (przyjęto medianę kwotowań 5 letnich obligacji w PLN z listopada 2015 roku wg Reuters, • wolumeny bazujące na dynamice wzrostu konsumpcji paliw (założono wzrost o 1,5 % ), • udział w rynku w okresie budżetowym (przyjęto stabilny udział w rynku), • stopę wzrostu zastosowaną do szacowania przepływów pieniężnych poza okres em budżetowy m (0,0%).
    13.1.2 Wartość firmy segmentu produkcji i handlu
    Wartość firmy alokowana jest do ośrodków wypracowujących środki pieniężne, co przedstawia poniższa tabela: 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Wartość firmy powstała przy nabyciu zorganizowanej części przedsiębiorstwa przez spółkę LOTOS Paliwa Sp. z o.o.:
    - hurtowa sprzedaż paliw LPG 10,0 10,0 - sieci stacji paliw (ESSO, Slovnaft Polska) 33,7 33,7 Razem 43,7 43,7
    Wartość firmy powstała w wyniku nabycia pozostałych jednostek 1,9 1,9
    Razem wartość firmy 45,6 45,6 Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa przeprowadziła testy na utratę wartości ośrodków wypracowujących środki pieniężne, do których alokowana była wartość firmy i testy te nie wykazały konieczności dokonywania odpisów.
    Grupa określa możliwą do odzyskania wartość ośrodków wypracowujących środki pieniężne na podstawie wartości użytkowej, obliczonej przy wykorzystaniu prognozowanych przepływów pieniężnych na ok res 5 lat. Wartość rezydualna dla zdyskontowanych przepływów pieniężnych została obliczona w oparciu o wzór renty wieczystej ze wzrostem. Stopa dyskontowa przyjęta do kalkulacji odzwierciedla średni ważony koszt kapitału WACC (ang. „Weighted Average Cost o f Capital”) netto na poziomie 8,01 % (w roku 2016: 8,22%).
    Najbardziej istotnymi czynnikami wpływającymi na szacunek wartości użytkowej ośrodków wypracowujących środki pieniężne były: marża brutto, stopa dyskonta, prognoza wolumenów, założenia dotyczące u działu w rynku w okresie budżetowym oraz szacowana stopa wzrostu po okresie prognozy. W przekonaniu Grupy żadna racjonalna zmiana kluczowych parametrów określonych powyżej nie spowoduje utraty wartości firmy.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    36
    13.1.3 Pozostałe aktywa niematerialne segmentu produk cji i handlu
    Patenty, znaki towarowe, koncesje i licencje Pozostałe Aktywa niematerialne w realizacji Razem
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2017 205,3 37,1 17,3 259,7 Zakup - 0,1 7,2 7,3 Z rozliczenia aktywów niematerialnych w realizacji 3,5 0,5 (4,0) - Spisanie nakładów w związku z zaniechaniem inwestycji - - (9,0) (1) (9,0) Pozostałe (1,9) (0,3) (1,1) (3,3) Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2017 206,9 37,4 10,4 254,7 Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2017 111,3 15,0 - 126,3 Amortyzacja 11,4 1,4 - 12,8 Pozostałe (1,9) (0,1) - (2,0) Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2017 120,8 16,3 - 137,1 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2017 - - 9,0 9,0 Utworzenie - - - - Wykorzystanie/Rozwiązanie - - (9,0) (1) (9,0) Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2017 - - - - Wartość księgowa netto 31 grudnia 2017 86,1 21,1 10,4 117,6 Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2016 197,9 36,3 18,8 253,0 Zakup - 0,2 7,0 7,2 Z rozliczenia aktywów niematerialnych w realizacji 7,6 0,9 (8,5) - Pozostałe (0,2) (0,3) - (0,5) Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2016 205,3 37,1 17,3 259,7 Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2016 100,9 13,9 - 114,8 Amortyzacja 10,4 1,2 - 11,6 Pozostałe - (0,1) - (0,1) Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2016 111,3 15,0 - 126,3 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2016 - - 9,0 9,0 Utworzenie - - - - Wykorzystanie/Rozwiązanie - - - - Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2016 - - 9,0 9,0 Wartość księgowa netto 31 grudnia 2016 94,0 22,1 8,3 124,4 (1) Instalacje rafineryjne (bez wpływu na wynik). Aktywa niematerialne segmentu produkcji i handlu obejmują licencje dotyczące procesów technologicznych, w tym licencje na korzystanie z rozwiązań technologicznych używanych w rafinerii, koncesje na wytwarzanie, magazynowanie oraz obrót paliwami, licencje na programy komputerowe, patenty, znaki towarowe oraz nabyte prawa do emisji dwutlenku węgla CO 2.
    13.2 Aktywa t rwałe segmentu wydobywczego
    Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Aktywa związane z poszukiwaniem i oceną zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego 13.2.1 256,9 396,7
    Rzeczowe aktywa trwałe 52,2 55,7
    Aktywa niematerialne 204,7 341,0
    Aktywa produkcyjne związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego 13.2.2 2.103,4 2.098,2
    Rzeczowe aktywa trwałe 2.018,0 1.966,9
    Aktywa niematerialne 85,4 131,3
    Pozostałe aktywa trwałe segmentu wydobywczego 13.2.3 348,7 376,9
    Rzeczowe aktywa trwałe 334,0 367,4
    Aktywa niematerialne 14,7 9,5
    Razem aktywa trwałe segmentu wydobywczego 2.709,0 2.871,8
    w tym:
    Rzeczowe aktywa trwałe 2.404,2 2.390,0
    Aktywa niematerialne 304,8 481,8


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia mln zł
    37
    13.2.1 Aktywa związane z poszukiwaniem i oceną zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego
    Rzeczowe aktywa trwałe związane z poszukiwaniem i oceną zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego
    Aktywa niematerialne związane z poszukiwaniem i oceną zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego Razem
    Nota Polska Polska Norwegia Litwa
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2017 167,6 9,3 429,7 10,6 617,2 Zakup 20,2 4,4 32,8 - 57,4 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - (44,4) (0,6) (45,0) Przeklasyfikowanie na aktywa związane z zagospodarowaniem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego - - (200,8) (2) - (200,8)
    Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2017 187,8 13,7 217,3 10,0 428,8
    Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2017 - 8,9 - - 8,9
    Amortyzacja - 0,5 - - 0,5
    Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2017 - 9,4 - - 9,4
    Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2017 111,9 - 89,1 10,6 211,6
    Utworzenie 9.4 23,7 (1) - - - 23,7
    Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - (7,3) (0,6) (7,9) Przeklasyfikowanie na aktywa związane z zagospodarowaniem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego - - (64,9) (2) - (64,9)
    Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2017 135,6 - 16,9 10,0 162,5
    Wartość księgowa netto 31 grudnia 2017 52,2 4,3 200,4 - 256,9 (1) Nakłady związane z poszukiwaniem i oceną zasobów obszar u Kamień Pomorski (w kwocie 23,7 mln zł). (2) Licencje Utgard (dawniej Alfa Sentral) nabytych w ramach pakietu aktywów Sleipner w Norwegii.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia mln zł
    38
    Rzeczowe aktywa trwałe związane z poszukiwaniem i oceną zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego
    Aktywa niematerialne związane z poszukiwaniem i oceną zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego Razem
    Nota Polska Polska Norwegia Litwa
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2016 167,8 9,9 467,2 10,2 655,1 Zakup 1,7 0,3 52,0 (2) - 54,0 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - 43,6 0,4 44,0
    Spisanie nakładów związanych z zaniechaniem inwestycji 9.4 (1,9) (1) (0,9) (1) (133,1) (3) - (135,9)
    Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2016 167,6 9,3 429,7 10,6 617,2
    Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2016 - 8,0 - - 8,0 Amortyzacja - 1,6 - - 1,6 Spisanie nakładów związanych z zaniechaniem inwestycji 9.4 - (0,7) (1) - - (0,7) Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2016 - 8,9 - - 8,9
    Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2016 49,0 0,2 125,5 10,2 184,9
    Utworzenie 9.4 64,8 (1) - 73,4 (4) - 138,2 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - 10,9 0,4 11,3
    Wykorzystanie/Rozwiązanie 9.4 (1,9) (1) (0,2) (1) (120,7) (3) - (122,8)
    Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2016 111,9 - 89,1 10,6 211,6
    Wartość księgowa netto 31 grudnia 2016 55,7 0,4 340,6 - 396,7 (1) Nakłady związane z poszukiwaniem i oceną zasobów obszarów: Słupsk (decyzja o zaniechaniu inwestycji) oraz Gaz Południe (odpis nakładów na badania sejsmiczne w kwocie 64,8 mln zł). (2) W tym nakłady na aktywa Sleipner (18, 7 mln zł) oraz Heimdal (31,2 mln zł). (3) Skapitalizowane nakłady związane z koncesjami PL643 oraz PL655 (w pływ na wynik Grupy w kwocie 12,3 mln zł). (4) W tym aktywa związane ze złożem Utgard (dawni ej Alfa Central) w kwocie 67,6 mln zł oraz koncesja PL797 w kwocie 5 ,8 mln zł. Grupa zalicza rzeczowe aktywa trwałe do aktywów z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych do czasu, gdy uzyska pewność tech nicznej wykonalności i ekonomicznej zasadności wydobywania odkrytych zasobów.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia mln zł
    39
    Informacja dotycząca utraty wartości aktywów pola gazowego Sleipner w Norwegii Na dzień 31 grudnia 2017 roku, jak również na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa przeprowadziła test na utratę wartości będąceg o w fazie przygotowania do zagospodarowania złoża Utgard (dawniej Alfa Sentral) . Test przeprowadzono z wykorzystaniem tych samych założeń, jak dla aktywów produkcyjnych związanych z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego, przyjmując iż: • okres prognozy przepływów pieniężnych odpowiada okresowi planowanej eksploatacji, • stopa dyskonta odpowiada średnioważonemu kosztowi kapitału i skalkulowana została na poziomie 8,17% (2016: 7,63%) po uwzględnieniu opodatkowania krańcową stopą opodatkowania 78% (obowiązującą w Norwegii), • wolumeny produkcji i sprzedaży, poziom nakładów inwesty cyjnych, poziom kosztów operacyjnych oraz kosztów likwidacji złoża zgodnie z prognozami operatora. Na potrzeby szacunków testu na dzień 31 grudnia 2017 roku założenia były następujące: - dla ropy naftowej w USD/bbl (za baryłkę ropy): • na lata 2018 – 2022 na poziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynkowych scenariuszy, • od roku 2023 ceny ropy naftowej przyjęto przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2022 skorygowany o indeks inflacji. - dla g azu ziemnego w p/th (pence/thermal units): • na lata 2018 – 2022 na poziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynkowych scenariuszy, • a od roku 2023 przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2022 s korygowany o indeks inflacji. Na potrzeby szacunków testu na dzień 31 grudnia 2016 roku założenia były następujące: - dla ropy naftowej w USD/bbl (za baryłkę rop y): • na lata 2017 – 2019 na poziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynkowych scenar iuszy, • od roku 2020 ceny ropy naftowej przyjęto przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2019 skorygowany o indeks inflacji. - dla gazu ziemnego w p/th (pence/thermal units): • na lata 2017 – 2019 na poziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynkowych scenariuszy, • a od roku 2020 przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2019 skorygowany o indeks inflacji. Przyjęty na potrzeby testu na utratę wartości kurs USD/NOK jest kursem skalkulowany m na podstawie krzywych forward . Przeprowadzona weryfikacja wartości odzyskiwalnej na dzień 31 grudnia 2017 roku nie wykazała konieczności dokonania odpisu aktualizującego wartość tyc h aktywów. Weryfikacja wartości odzyskiwalnej przeprowadzona na dzień 31 grudnia 2016 roku wykazała konieczność dokonania odpisu aktualizującego wartość tych aktywów w kwocie 67,6 mln zł (143,1 mln NOK), patrz nota 9.4. W związku z dużą zmiennością rynku , w szczególności cen ropy naftowej i gazu ziemnego, istnieje możliwość wystąpienia racjonalnie uzasadnionych zmian przyjętych założeń, które mogą spowodować konieczność aktualizacji wartości bilansowej aktywów złoża Utga rd. W celu określenia wpływu kluczo wych czynników na wyniki testu przeprowadzono analizę wrażliwości przy następujących założeniach: cena ropy naftowej i gazu ziemnego +/ - 15%, wolumen produkcji +/ - 15%, kurs USD/NOK +/ - 15% oraz stopy dyskonta +/ - 0,5 p.p . Poniżej przedstawiono szacowan e zmiany odnośnie poziomu odpisu aktualizującego na zmianę kluczowych założeń:
    Czynnik Zmiana Wpływ na poziom odpisów aktualizujących w mln zł
    cena ropy naftowej i gazu ziemnego +/- 15% 64,9 - 20,3 wolumen produkcji +/- 15% 64,9 - 8,0 kurs USD/NOK +/- 15% 64,9 - 11,8 stopa dyskonta +/- 0,5 p.p. - 4,9


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i o bjaśnienia w mln zł
    40
    13.2.2 Aktywa produkcyjne związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego
    Aktywa związane z zagospodarowaniem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego Aktywa związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego Razem Nota Polska Norwegia Razem Polska Norwegia Litwa Razem
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2017 - 1.592,1 1.592,1 1.650,4 1.603,4 659,8 3.913,6 5.505,7 Zakup - 82,0 (1) 82,0 154,8 (2) 47,7 2,7 205,2 287,2 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - (224,4) (224,4) - (208,1) (37,8) (245,9) (470,3) Szacunek kosztów likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego - - - 6,6 (35,6) - (29,0) (29,0) Przeklasyfikowanie aktywów rafineryjnych i pozostałych na aktywa związane z zagospodarowaniem i wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego - - - 0,1 - - 0,1 0,1
    Przeklasyfikowanie aktywów z tytułu poszukiwań i oceny zasobów mineralnych - 200,8 (3) 200,8 - - - - 200,8 Koszty finansowania zewnętrznego - - - 12,5 - - 12,5 12,5 Spisanie nakładów w związku z zaniechaniem inwestycji - - - (0,5) - - (0,5) (0,5) Pozostałe - - - - - 1,7 1,7 1,7 Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2017 - 1.650,5 1.650,5 1.823,9 1.407,4 626,4 3.857,7 5.508,2 Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2017 - - - 461,0 827,0 293,0 1.581,0 1.581,0 Amortyzacja - - - 38,4 206,4 18,2 263,0 263,0 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - - - (120,5) (17,1) (137,6) (137,6) Przeklasyfikowanie na aktywa związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego - - - 0,1 - - 0,1 0,1
    Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2017 - - - 499,5 912,9 294,1 1.706,5 1.706,5 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2017 - 1.579,7 1.579,7 - 40,1 206,7 246,8 1.826,5 Utworzenie 9.4 - - - - - 32,9 32,9 32,9 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - (208,4) (208,4) - (5,2) (12,4) (17,6) (226,0) Przeklasyfikowanie aktywów z tytułu poszukiwań i oceny zasobów mineralnych - 64,9 (3) 64,9 - - - - 64,9
    Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2017 - 1.436,2 1.436,2 - 34,9 227,2 262,1 1.698,3
    Wartość księgowa netto 31 grudnia 2017 - 214,3 214,3 1.324,4 459,6 105,1 1.889,1 2.103,4 (1) Nakłady na aktywa YME (47,2 mln zł) oraz Sleipner (34,9 mln zł). (2) Nakłady na złoże B8. (3) LLicencja Utgard (dawniej Alfa Sentral) nabytych w ramach pakietu aktywów Sleipner w Norwegii.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i o bjaśnienia w mln zł
    41
    Aktywa związane z zagospodarowaniem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego Aktywa związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego Razem
    Nota Polska Norwegia Razem Polska Norwegia Litwa Razem
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2016 - 1.452,4 1.452,4 1.384,7 1.497,2 636,1 3.518,0 4.970,4 Zakup - 12,0 (1) 12,0 213,2 (2) 46,3 (5) 0,1 259,6 271,6 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - 127,7 127,7 - 146,4 24,3 170,7 298,4
    Szacunek kosztów likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego - - - (2,9) (87,9) (0,4) (91,2) (91,2) Przeklasyfikowanie na aktywa związane z wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego - - - 58,5 (3) - - 58,5 58,5
    Spisanie nakładów w związku z zaniechaniem inwestycji - - - (3,3) (4) - - (3,3) (3,3) Pozostałe - - - 0,2 1,4 (0,3) 1,3 1,3 Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2016 - 1.592,1 1.592,1 1.650,4 1.603,4 659,8 3.913,6 5.505,7 Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2016 - - - 398,4 310,3 258,1 966,8 966,8 Amortyzacja - - - 38,8 471,8 25,1 535,7 535,7 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - - - 44,9 10,1 55,0 55,0 Przeklasyfikowanie na aktywa związane z wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego - - - 27,1 (3) - - 27,1 27,1
    Spisanie nakładów w związku z zaniechaniem inwestycji - - - (3,3) (4) - - (3,3) (3,3)
    Pozostałe - - - - - (0,3) (0,3) (0,3) Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2016 - - - 461,0 827,0 293,0 1.581,0 1.581,0 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2016 - 1.452,4 1.452,4 - 40,6 194,3 234,9 1.687,3 Utworzenie 9,4 - - - - - 12,4 (7) 12,4 12,4 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - 127,3 127,3 - 3,9 7,5 11,4 138,7
    Wykorzystanie/Rozwiązanie - - - - (4,4) (6) (7,5) (8) (11,9) (11,9)
    Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2016 - 1.579,7 1.579,7 - 40,1 206,7 246,8 1.826,5 Wartość księgowa netto 31 grudnia 2016 - 12,4 12,4 1.189,4 736,3 160,1 2.085,8 2.098,2 (1) Nakłady na złoże YME. (2) Nakłady na zagospodarowanie złoża B -8 w kwocie 212 ,4 mln oraz złoża B -3 w kwocie 0,8 mln zł. (3) Podmorski gazociąg ze złoża B -3. (4) Nakłady związane z obszarem Piła (bez wpływu na wynik Grupy). (5) Nakłady na aktywa Sleipner (42,5 mln zł) oraz Heimdal (3 ,6 mln zł). (6) Nakłady na aktywa Heimdal. (7) Infrastruktura wydobywcza na złożach: Auksoras, Vėžaičiai, Kretinga, Ablinga oraz Liziai. (8) Złoże Girkaliai.


    GRUPA KAP ITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    42
    Informacja na temat testów na utratę wartości aktywów złoża B -8 na Morzu Bałtyckim W związku z aktualizacją budżetu i harmonogramu projektu oraz profilu produkcyjnego wydobycia ze złoża B8, na dzień 31 grudnia 2017 roku, jak również na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa przeprowadzała testy na utratę wartości aktywów związanych z tym złożem. Główne założenia przyjęte do ustalenia wartości odzyskiwalnej testowanych aktywów były nas tępujące: • okres prognozy przepływów pieniężnych odpowiada okresowi planowanej eksploatacji, • stopa dyskonta odpowiada średnioważonemu kosztowi kapitału i skalkulowana została na poziomie 10,46% (2016: 10,07 %) po uwzględnieniu opodatkowania krańcową stopą opodatkowania 19%, • wolumeny produkcji zgodne z aktualnymi prognozami z uwzględnieniem bieżącej informacji geologicznej, • wolumeny sprzedaży, poziom nakładów inwestycyjnych, poziom kosztów operacyjnych oraz kosztów likwidacji złoża zgodnie z aktualnymi prog nozami dotyczącymi złoża B -8. Na potrzeby szacunków testu na dzień 31 grudnia 2017 roku przyjęto następujące założenia cenowe: - dla ropy naftowej w USD/bbl (za baryłkę ropy, ang. barrel of oil equivalent): • na lata 2018 – 2022 na poziomie zgodnym z zało żeniami cenowymi dostępnych rynkowych scenariuszy, • od roku 2023 ceny ropy naftowej przyjęto przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2022 skorygowany o indeks inflacji. Na potrzeby szacunków testu na d zień 31 grudnia 2016 roku założenia były następujące: - dla ropy naftowej w USD/bbl (za baryłkę ropy, ang. barrel of oil equivalent): • na lata 2017 – 2022 na poziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynkowych scenariuszy, • od roku 2023 ceny ropy n aftowej przyjęto przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2022 skorygowany o indeks inflacji. Przeprowadzone testy aktywów związanych z zagospodarowaniem złoża B -8 nie wykazały konieczności rozpoznania odp isu aktualizującego, który miał by obniżyć ich wartość. W związku z dużą zmiennością rynku, w szczególności cen ropy naftowej, istnieje możliwość wystąpienia racjonalnie uzasadniony ch zmian przyjętych założeń, które mogą spowodować konieczność aktualiz acji wartości bilansowej aktywów związanych z tym złożem. Z uwagi na powyższe Grupa wskazuje na szereg niepewności co do wysokości realizacji aktywów dotyczących między innymi: • wahań rynkowych cen ropy naftowej, • przyjętych szacunków nakładów inwestycyjnych dotyczących umów niezakontraktowanych, • wartości zobowiązań rekultywacyjnych, • zmienności kursów walut PLN/USD, • stóp dyskontowych. W celu określenia wpływu kluczowych czynników na wyniki testów, przeprowadzono analizę wrażliwości przy następujących założeniach: cena ropy naftowej i gazu ziemnego +/ -15%, wolumen produkcji +/ -15%, kurs USD/PLN +/ -15%, stopa dyskonta +/ - 0,5 p.p. Szacowane zmiany na zmianę kluczowych założeń pozostają bez wpływu na poziom odpisów aktualizujących aktywów, związanych ze złożem B -8. Informacja na temat realizacji projektu zagospodarowania złoża YME w Norwegii W związku ze znaczącymi opóźnieniami w realizacji projektu YME, przekroczeniem zakładanych nakładów inwestycyjnych i wadliwością platformy MOPU (ang. Mobile Offshore Production Unit) przeznaczonej do eksploatacji złoża, Grupa dokonywała w poprzednich latach odpisów aktualizujących wartość aktywów YME aż do pełnego odpisania całości nakładów inwestycyjnych związanych z tym projekte m w 2014 roku. Dnia 22 sierpn ia 2016 roku partnerzy YME zakończyli operacje usuwania wadliwej platformy MOPU ze złoża, na które partnerzy konsorcjum (Grupa posiada 20% udział w projekcie) pozyskali środki finansowe w ramach porozumienia zawartego z dostawcą platf ormy (patrz nota 2 5.1). Poziom spodziewanych, w większości już zakontraktowanych dalszych kosztów związanych z porozumieniem został odzwierciedlony w niniejszym sprawozdaniu finansowym poprzez zaktualizowanie stosownych rezerw według aktualnej najlepszej wi edzy Zarządu na dzie ń sporządzenia sprawozdania (patrz nota 25.1).
    W ramach projektu zagospodarowania złoża YME , partnerzy koncesji w dniu 27 października 2017 roku zatwierdzili Plan Zagospodarowania Złoża (ang. Plan for Development and Operation). W d niu 19 grudnia 2017 roku Repsol Norge AS w imieniu partnerów na złożu YME złożył Plan Zagospodarowania Złoża do Ministerstwa Ropy i Energii Norwegii do zatwierdzenia. W listopadzie 2017 roku Repsol Norge AS działając jako operator koncesji i zagospodarowan ia złoża YME , zawarł umowę z firmą Maersk Drilling na dostawę platformy produkcyjno -wiertniczej „Mærsk Inspirer” do wykorzystania jako centrum produkcyjne na złożu YME . Planowana produkcja komercyjna węglowodorów z tego złoża planowana jest na przełom lat 2019 i 2020. Zasoby wydobywalne złoża YME przypadające w udziale Grupie to ok. 12 -15 mln bbl ropy naftowej . W ocenie Grupy , wartość wykazanej w niniejszym sprawozdaniu finansowym rezerwy na likwidację infrastruktury związanej ze złożem YME (patrz nota 25.1), odzwierciedla niezbędny poziom zaangażowania Grupy w fazie ewentualnej realizacji scenariusza pełnej likwidacji infrastruktury do 2032 roku. Jest to konsekwencja realizacji zrewidowanego planu zagospodarowania oraz planu likwidacji infra struktury zwią zanej ze złożem YME, przyjętych przez Konsorcjum głosami większości konsorcjantów i odzwierciedlonej w zatwierdzanym budżecie projektu, uwzględniając jednocześnie obniżenie szacunku kosztów likwidacji w latach 2028 -2032, o część budżetu warunkowego w związ ku z rynkowym obniżeniem poziomu kosztów usług serwisowych dla tego typu prac w Norwegii na skutek spadków rynkowych cen węglowodorów i brakiem aktualnych prognoz mogących wskazywać na możliwość ich istotnych zmian w analizowanej przyszłości.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za ro k 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    43
    Informacja na temat testów na utratę wartości aktywów produkcyjnych morskiej kopalni gazu ziemnego i kondensatu Heimdal oraz aktywów pola gazowego Sleipner w Norwegii Na dzień 31 grudnia 2017 roku, jak również na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa, przepro wadziła testy na utratę wartości. aktywów wydobywczych dla poszczególnych ośrodków generujących przepływy pieniężne ze złóż produkcyjnych obszaru Heimdal (Atla, Vale, Skirne, Heimdal ) oraz obszaru Sleipner. Przeprowadzone testy nie wykazały konieczności r ozpoznania odpisu aktualizującego, który miałby obniżyć ich wartość. Norweskie aktywa produkcyjne testowano ustalając ich wartość odzyskiwalną na poziomie wartości użytkowej oszacowanej metodą zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych. Główne zał ożenia przyjęte do ustalenia wartości odzyskiwanej były następujące: • okres prognozy przepływów pieniężnych odpowiada okresowi planowanej eksploatacji, • stopa dyskonta odpowiada średnioważonemu kosztowi kapitału i skalkulowana została na poziomie 8,17% (201 6: 7,63%) po uwzględnieniu opodatkowania krańcową stopą opodatkowania 78% (obowiązującą w Norwegii), • wolumeny produkcji i sprzedaży, poziom nakładów inwestycyjnych, poziom kosztów operacyjnych oraz kosztów likwidacji złoża zgo dnie z prognozami operatorów danego złoża. Na potrzeby testów przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2017 roku przyjęto następujące założenia cenowe: - dla ropy naftowej w USD/bbl (za baryłkę ropy) : • na lata 2018 – 2022 na poziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynkowych sc enariuszy, • od roku 2023 ceny ropy naftowej przyjęto przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2022 skorygowany o indeks inflacji; - dla gazu ziemnego w USD/boe (za baryłkę ekwiwalentu ropy) : • na lata 2018 – 2022 na poziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynkowych scenariuszy, a od roku 2023 przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2022 skorygowany o indeks inflacji. Natomiast na potrzeby szacunków dla testów przeprowadzanych na dzień 31 grudnia 201 6 roku założenia były następujące: - dla ropy naftowej w USD/bbl (za baryłkę ropy): • na lata 2017 – 2019 na poziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynkowych scenariuszy, • od roku 2020 ceny ropy naftowej przyjęto przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2019 skorygowany o indeks inflacji; - dla gazu ziemnego w USD/boe (za baryłkę ekwiwalentu ropy): • na lata 2017 – 2019 na po ziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynkowych scenariuszy, a od roku 2020 przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2019 skorygowany o indeks inflacji. Przyjęty na potrzeby testów na utratę wartości kurs USD/NOK jest kursem na podstawie krzywych forward. W związku z dużą zmiennością rynku, w szczególności cen ropy naftowej i gazu ziemnego, istnieje możliwość wystąpienia racjona lnie uzasadnionych zmian przyjętych założeń i zmiany te mogą spow odować konieczność aktualizacji wartości bilansowej aktywów LOTOS E&P Norge. W celu określenia wpływu kluczowych czynników na wyniki testów przeprowadzono analizę wrażliwości przy następujących założeni ach: cena ropy naftowej i gazu ziemnego +/ - 15%, wolu men produkcji +/ - 15%, kurs USD/NOK +/ - 15% oraz stopa dyskonta +/ - 0,5 p.p . Poniżej przedstawiono szacowane zmiany poziomu potencjalnych odpisów aktualizujących testowane aktywa obszaru Heimdal i Sleip ner na zmianę kluczowych założeń:
    Czynnik Zmiana Wpływ na poziom odpisów aktualizujących w mln zł cena ropy naftowej i gazu ziemnego +/- 15% 20,7 - 12,8 wolumen produkcji +/- 15% 19,5 - 11,6 kurs USD/NOK +/- 15% 20,4 - 12,5 stopa dyskonta +/- 0,5 p.p. - 4,9
    Informacja na temat testów na utratę wartości lądowych kopalń węglowodorów na Litwie W wyniku przeprowadzonych testów na utratę wartości złóż i infrastruktury wydobywczej na Litwie, na dzień 31 grudnia 2017 rok u dokonano odpisu aktualizujące go wartość nakładów związanych z koncesją Vezaiciai w wysokości 30,1 mln zł, aktywów produkcyjnych związanych ze złożem Girkaliai w wysokości 2,7 mln zł oraz Liziai w wysokości 0,1 mln zł. Na dzień 31 grudnia 2016 roku, doko nano odpisu aktualizującego wartość aktywów produkcyjnych związanych ze złożem Kret inga w wysokości 0,1 mln zł oraz odpisu z tytułu utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych infrastruktury wydobywczej związanej ze złożami: Auksoras, Vėžaičiai, Kretinga, Ablinga oraz Liziai w łącznej kwocie 12,3 mln zł, patrz nota 9.4. Grupa ustala war tość odzyskiwalną testowanych aktywów na poziomie ich wartości użytkowej oszacowanej metodą zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych. Główne założenia przyjęte do ustalenia wartości odzyskiwanej testowanych aktywów na Litwie były następujące: • okres prognozy przepływów pieniężnych odpowiada okresowi planowanej eksploatacji, • stopa dyskonta odpowiada średnioważonemu kosztowi kapitału i skalkulowana została na poziomie 9,62% (2016: 9%), • wolumeny produkcji zgodne z niezależnym raportem złożowym przygot owanym przez Miller & Lents z uwzględnieniem ostatniej aktualnej informacji geologicznej, • poziom nakładów inwestycyjnych odpowiada prognozowanej wielkości produkcji. Na potrzeby szacunków wykonanych w 2017 roku przyjęto następujące założenia cen ropy naftowej w USD/bbl (za baryłkę ropy): • na lata 2018 – 2022 na poziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynkowych scenariuszy, • od roku 2023 ceny ropy naftowej przyjęto przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbli żony z rokiem 2022 skorygowany o indeks inflacji.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za ro k 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    44
    Założenia cen ropy naftowej w USD/bbl (za baryłkę ropy) na potrzeby szacunków na dzień 31 grudnia 2016 roku były następujące: • na lata 2017 – 2022 na poziomie zgodnym z założeniami cenowymi dostępnych rynko wych scenariuszy, • od roku 2023 ceny ropy naftowej przyjęto przy założeniu braku zmienności notowań w długim okresie kontynuując poziom zbliżony z rokiem 2022 skorygowany o indeks inflacji. W związku z dużą zmiennością rynku, w szczególności cen ropy nafto wej, istnieje możliwość wystąpienia racjonalnie uzasadnionych zmian przyjętych założeń i zmiany te mogą spowodować konieczność aktualizacji wartości bilansowej aktywów. W celu określenia wpływu kluczowych czynników na wyniki testów przeprowadzono analizę wrażliwości przy następujących założeniach: cena ropy naftowej +/ - 15%, wolumen produkcji +/ - 15%, kurs USD/EUR +/ - 15%, stopa dyskonta +/ - 0,5 p.p. Poniżej przedstawiono szacowane zmiany odnośnie poziomu odpisów aktualizujących wartość ww. aktywów litews kich na zmianę kluczowych założeń:
    Czynnik Zmiana Wpływ na poziom odpisów aktualizujących w mln zł
    cena ropy naftowej i gazu ziemnego +/- 15% 32,3 -32,6 wolumen produkcji +/- 15% 26,0 -26,2 kurs USD/EUR +/- 15% 24,0 -24,2 stopa dyskonta +/- 0,5 p.p. -2,9 2,9
    Aktywa na przyszłe koszty likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego
    Grupa w ramach aktywów produkcyjnych związanych z wydobyciem i zagospodarowaniem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego wykazuje aktywa na przyszłe koszty likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego amortyzowanych metodą naturalną. Aktywa te ujmowane są równolegle z tworzeniem i aktualizacją rezerw na likwidację kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego.



    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za ro k 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    45
    Aktywa związane z zagospodarowaniem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego
    Aktywa związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego Razem
    Norwegia Polska Norwegia Litwa Razem
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2017 134,9 107,4 821,1 1,7 930,2 1.065,1 Szacunek kosztów likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego - 6,6 (35,7) - (29,1) (29,1) Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych (17,4) - (103,8) (0,1) (103,9) (121,3) Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2017 117,5 114,0 681,6 1,6 797,2 914,7 Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2017 - 80,1 405,8 1,6 487,5 487,5 Amortyzacja - 1,2 100,0 - 101,2 101,2 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - (59,0) - (59,0) (59,0) Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2017 - 81,3 446,8 1,6 529,7 529,7 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2017 134,9 - 33,1 - 33,1 168,0 Utworzenie - - - - - - Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych (17,4) - (4,2) (0,1) (4,3) (21,7) Wykorzystanie/Rozwiązanie - - - - - - Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2017 117,5 - 28,9 (0,1) 28,8 146,3
    Wartość księgowa netto 31 grudnia 2017 - 32,7 205,9 0,1 238,7 238,7
    Aktywa związane z zagospodarowaniem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego
    Aktywa związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego Razem
    Norwegia Polska Norwegia Litwa Razem
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2016 122,8 108,1 829,8 2,0 939,9 1.062,7 Szacunek kosztów likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego - (2,9) (87,9) (0,4) (91,2) (91,2) Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych 12,1 - 79,2 0,1 79,3 91,4 Przeklasyfikowanie na aktywa związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gaz u ziemnego - 2,2 (1) - - 2,2 2,2
    Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2016 134,9 107,4 821,1 1,7 930,2 1.065,1
    Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2016 - 76,6 124,0 1,3 201,9 201,9 Amortyzacja - 1,3 261,6 0,2 263,1 263,1 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - 20,2 0,1 20,3 20,3 Przeklasyfikowanie aktywów związanych z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gaz u ziemnego - 2,2 (1) - - 2,2 2,2
    Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2016 - 80,1 405,8 1,6 487,5 487,5
    Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2016 122,8 - 32,0 - 32,0 154,8 Utworzenie - - - - - - Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych 12,1 - 3,1 - 3,1 15,2 Wykorzystanie/Rozwiązanie - - (2,0) - (2,0) (2,0)
    Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2016 134,9 - 33,1 - 33,1 168,0
    Wartość księgowa netto 31 grudnia 2016 - 27,3 382,2 0,1 409,6 409,6 (1) Podmorski gazociąg ze złoża B -3.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    46
    13.2.3 Pozostałe aktywa trwałe segmentu wydobywczego
    Grunty Budynki, budowle Urządzenia techniczne i maszyny Środki transportu, pozostałe Rzeczowe aktywa trwałe w toku budowy
    Aktywa niematerialne Razem
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2017 11,4 53,1 69,1 560,4 15,3 31,1 740,4 Zakup - - 0,5 0,1 12,5 9,9 23,0 Z rozliczenia rzeczowych aktywów trwałych w toku budowy - - 0,3 13,6 (13,9) - - Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - (2,0) (30,5) (0,2) (3,2) (35,9) Przeklasyfikowanie aktywów rafineryjnych i pozostałych na aktywa związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego - - - (0,1) - - (0,1)
    Pozostałe - - 0,9 - - - 0,9 Zbycie - - (0,1) (44,1) (0,1) - (44,3) Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2017 11,4 53,1 68,7 499,4 13,6 37,8 684,0 Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2017 4,2 20,0 39,1 272,8 - 21,6 357,7 Amortyzacja 0,3 1,8 3,1 35,4 - 3,2 43,8 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - (1,5) (25,9) - (1,7) (29,1) Przeklasyfikowanie aktywów rafineryjnych i pozostałych na aktywa związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego - - - (0,1) - - (0,1)
    Zbycie - - (0,1) (39,7) - - (39,8) Pozostałe - - - 0,3 - - 0,3 Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2017 4,5 21,8 40,6 242,8 - 23,1 332,8 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2017 - - 0,6 5,1 0,1 - 5,8
    Utworzenie - - - 0,8 - - 0,8 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - - (0,5 ) - - (0,5 ) Wykorzystanie/Rozwiązanie - - - (3,5) (0,1) - (3,6 ) Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2017 - - 0,6 1,9 - - 2,5 Wartość księgowa netto 31 grudnia 2017 6,9 31,3 27,5 254,7 13,6 14,7 348,7


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    47
    Grunty Budynki, budowle Urządzenia techniczne i maszyny Środki transportu, pozostałe Rzeczowe aktywa trwałe w toku budowy
    Aktywa niematerialne Razem
    Wartość księgowa brutto 1 stycznia 2016 11,4 96,3 84,6 539,1 15,1 29,5 776,0 Zakup - - 0,3 11,6 12,3 0,2 24,4 Z rozliczenia rzeczowych aktywów trwałych w toku budowy - - 0,1 10,6 (10,7) - - Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - 0,1 0,7 12,8 - 1,7 15,3 Przeklasyfikowanie aktywów rafineryjnych i pozostałych na aktywa związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego - (42,4) (1) (16,1) (1) - - - (58,5)
    Spisanie nakładów w związku z zaniechaniem inwestycji - - - - - - - Zbycie - - (0,5) (13,7) - (0,3) (14,5) Pozostałe - (0,9) - - (1,4) - (2,3) Wartość księgowa brutto 31 grudnia 2016 11,4 53,1 69,1 560,4 15,3 31,1 740,4 Skumulowane umorzenie 1 stycznia 2016 3,9 34,4 45,5 235,1 - 16,6 335,5 Amortyzacja 0,3 2,3 4,0 33,7 - 4,4 44,7 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - 0,6 11,2 - 0,9 12,7 Przeklasyfikowanie aktywów rafineryjnych i pozostałych na aktywa związane z wydobyciem zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego - (16,5) (1) (10,6) (1) - - - (27,1)
    Zbycie - - (0,4) (7,2) - (0,3) (7,9) Pozostałe - (0,2) - - - - (0,2) Skumulowane umorzenie 31 grudnia 2016 4,2 20,0 39,1 272,8 - 21,6 357,7 Odpisy aktuali zujące z tytułu utraty wartości 1 stycznia 2016 - - 0,6 5,3 0,1 - 6,0 Utworzenie - - - 5,4 (2) - - 5,4 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - - - 0,3 - - 0,3 Wykorzystanie/Rozwiązanie - - - (5,9) - - (5,9) Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości 31 grudnia 2016 - - 0,6 5,1 0,1 - 5,8 Wartość księgowa netto 31 grudnia 2016 7,2 33,1 29,4 282,5 15,2 9,5 376,9 (1) Podmorski gazociąg ze złoża B -3. (2) W tym statki w kwocie 5 ,3 mln zł, patrz nota 9.4. Do pozostałych rzeczowych aktywów trwałych oraz aktywów niematerialnych segmentu wydobywczego należą między innymi statki ora z wielozadaniowa mobilna platforma wiertnicza.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    48
    13.3 Pozostałe informacje dotyczące rzeczowych aktywów trwałych oraz aktywów niematerialnych
    Rzeczowe aktywa trwałe użytkowane na podstawie leasingu finansowego 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Wartość księgowa brutto 323,1 312,3 Skumulowane umorzenie 141,5 103,7 Odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości - 0,8 Wartość księgowa netto 181,6 207,8 Grupa na podstawie umów leasingu finansowego użytkuje głównie aktywa związane z taborem kolejowym (segment produkcji i handlu), patrz też nota 22.4. Alokacja amortyzacji 2017 2016 Koszt własny sprzedaży 716,6 936,3 Koszty sprzedaży 77,8 87,5 Koszty ogólnego zarządu 37,1 35,6 Zmiana stanu produktów oraz korekta kosztu własnego 12,8 8,5 Razem 844,3 1.067,9 W roku 2017 w wartości rzeczowych aktywów trwałych w toku budowy oraz aktywów niematerialnych w realizacji Grupa aktywowała kwotę 49,8 mln zł kosztów finansowych (w roku 2016 :4,8 mln zł ), patrz noty 13.1.1 oraz 13.1.3. Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość aktywowanych kosztów finansowania rzeczowych aktywów trwałych w toku budowy, aktywów niematerialnych w realizacji oraz rzeczowych aktywów trwałych związanych z wydobyciem ropy naftowej i gazu ziemnego wynosiła 248,9 mln zł (31 grudnia 2016 :13,1 mln zł ). Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość rzeczowych aktywów trwałych oraz aktywów niematerialnych stanowiących zabezpieczenie zobowiązań Grupy wynosiła 8.569,6 mln zł (31 grudnia 2016 : 6.232,7 mln zł). Na dzień 31 grudnia 2017 roku nie ujęte w sprawozdaniu z sytuacji finansowej przyszłe zobowiązania umowne Grupy dotyczące zakupów rzeczowych aktywów trwałych oraz aktywów niematerialnych wynosiły ogółem 395,0 mln zł (31 grudnia 2016 : 1.366 ,7 mln zł). Zakontraktowane nakłady związane są między innymi z Projektem EFRA, zagospodarowaniem złoża B -8, przygotowaniem projektu technologicznego produkcji wysokojakościowych hydrokrakowanych baz olejowych, instalacją W OW oraz modernizacją instalacji odparafinowania rozpuszczalnikowego, a także modernizacją lokomotyw .
    14. Wspólne przedsięwzięcia wyceniane metodą praw własności
    Grupa posiada udziały we wspólnych przedsięwzięciach wycenianych metodą praw własności, do których należą: • Umowa joint venture Grupy LOTOS S .A. z BP Europe SE na prowadzenie działalności w zakresie dostaw paliwa lotniczego przez spółkę LOTOS - Air BP Polska Sp. z o.o. • Umowa współpracy spółek LOTOS Petrobaltic S.A. oraz CalEnergy Resources Poland Sp. z o.o. w zakresie zagospodarowania i eksploatacji złóż gazokondensatowych B -4 i B -6 na Morzu Bałtyckim realizowana poprzez spółki celowe Baltic Gas spółka z ograniczoną odpo wiedzialnością i wspólnicy sp.k. oraz Baltic Gas Sp. z o.o. (Komplementariusz). • Wspólne przedsięwzięcie w zakresie działalności poszukiwawczo -wydobywczej ropy naftowej na terytorium Litwy realizowane w formie spółki UAB Minijos Nafta.
    Siedziba Przedmiot działalności
    Procentowy udział Grupy Wartość bilansowa udziałów we własności jednostek (w milionach złotych)
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Segment produkcji i handlu LOTOS - Air BP Polska Sp. z o.o. Gdańsk Handel paliwem lotniczym oraz usługi logistyczne 50,00% 50,00% 23,2 19,5
    Segment wydobywczy
    Baltic Gas Sp. z o.o. Gdańsk
    Górnictwo ropy naftowej i gazu ziemnego (działalność usługowa wspomagająca eksploatację złóż ropy naftowej i gazu ziemnego)
    49,99% 49,99% - -
    Baltic Gas spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i wspólnicy sp.k. (1)
    Gdańsk Górnictwo ropy naftowej i gazu ziemnego 44,78% 44,90% 83,3 78,6
    UAB Minijos Nafta Litwa, Gargżdai Poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej 49,99% 49,99% - -
    Razem 106,5 98,1 (1) Udział we własności jednostki ustalono na podstawie wartości wkładów wniesionych przez poszczególnych wspólników do sumy wszy stkich wkładów na dzień 31 grudnia 2017 roku: • Baltic Gas Sp. z o.o. (Komplementariusz) 0,001% (31 grudnia 2016 : 0,001%), • LOTOS Petrobaltic S.A. (Komandytariusz) 44, 786 % (31 grudnia 2016 : 44,908 %), • CalEnergy Resources Poland Sp. z o.o. („CalEnergy”) (K omandytariusz) 55, 214 % (31 grudnia 2016 : 55,091%). Procentowy udział Grupy we własności jednostki Baltic Gas spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i wspólnicy sp. k. pośrednio współkontrolowanej wynosi 44,78 % (31 grudnia 2016 : 44,90 %). W 2017 roku spółki: CalEnergy Resources Poland Sp. z o.o. i LOTOS Petrobaltic S.A. wniosły umówione wcześniej wkłady pieniężne do je dnostki Baltic Gas spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i wspólnicy sp. k., odpowiednio w kwotach: 7,1 mln zł i 5,4 mln zł, co wpłynęło na zmianę procentowego udziału Grupy we własności tej jednostki. Wydatki z tytułu wniesionych wkładów pieniężnych przez spółkę LOTOS Petrobalt ic S.A. Grupa wykazała w skonsolidowanym sprawozdaniu z przepływów pieniężnyc h w pozycji W niesienie wkładów pieniężnych – wspólne przedsięwzięcia wyceniane metodą praw własności .


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    49
    Udział Grupy w wynikach netto jednostek 2017 2016
    Segment produkcji i handlu
    LOTOS - Air BP Polska Sp. z o.o. 3,7 3,3
    Segment wydobywczy
    Baltic Gas spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i wspólnicy sp.k. (1) (0,5) (0,4)
    UAB Minijos Nafta - -
    Razem 3,2 2,9
    (1) W umowie spółki określono uczestniczenie wspólników w zyskach i stratach spółki Baltic Gas Sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. w następujący sposób: • Baltic Gas Sp. z o.o. posiada 0,001% udziału w zyskach i 100% w stratach, • LOTOS Petrobaltic S.A. posiada 50,9995 % udziału w zyskach • CalEnergy posiada 48,9995% udziału w zyskach. W związku z powyższym, w rozumieniu regulacji MSSF spółka Baltic Gas Sp. z o.o. i wspólnicy sp.k jest podmiotem współkontrolowanym (wspólne przedsięwzięcie wyceniane metodą praw własności zgodnie z MSSF 11) przez Grupę.
    14.1 Skrócone informacje dotyczące wspólnych przedsięwzięć wycenianych metodą praw własności
    Sprawozdanie z całkowitych dochodów LOTOS – Air BP Polska Sp. z o.o. Baltic Gas Sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. UAB Minijos Nafta
    2017 Przychody ze sprzedaży 470,6 - 29,1 Koszt własny sprzedaży (427,5) (0,6) (23,3) Zysk/(Strata) na sprzedaży 43,1 (0,6) 5,8 Koszty sprzedaży (32,1) - (0,7) Koszty ogólnego zarządu (4,1) (0,4) (4,0) Pozostałe przychody i koszty (netto) - - - Zysk/(Strata) operacyjny/(a) 6,9 (1,0) 1,1 Przychody i koszty finansowe (netto) 2,3 - (0,8) Zysk/(Strata) przed opodatkowaniem 9,2 (1,0) 0,3 Podatek dochodowy (1,8) - - Zysk/(Strata) netto 7,4 (1,0) 0,3 Inne całkowite dochody/(straty) netto - - - Całkowite dochody/(straty) ogółem 7,4 (1,0) 0,3 Amortyzacja (1,2) (0,6) (5,0)
    Sprawozdanie z całkowitych dochodów LOTOS – Air BP Polska Sp. z o.o. Baltic Gas Sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. UAB Minijos Nafta
    2016 Przychody ze sprzedaży 240,3 - 28,7 Koszt własny sprzedaży (206,8) (0,6) (25,2) Zysk/(Strata) na sprzedaży 33,5 (0,6) 3,5 Koszty sprzedaży (20,5) - (0,9) Koszty ogólnego zarządu (4,3) (0,3) (4,8) Pozostałe przychody i koszty (netto) - - 0,1 Zysk/(Strata) operacyjny/(a) 8,7 (0,9) (2,1) Przychody i koszty finansowe (netto) (0,4) - (0,2) Zysk/(Strata) przed opodatkowaniem 8,3 (0,9) (2,3) Podatek dochodowy (1,6) - - Zysk/(Strata) netto 6,7 (0,9) (2,3) Inne całkowite dochody/(straty) netto - - - Całkowite dochody/(straty) ogółem 6,7 (0,9) (2,3) Amortyzacja (0,9) (0,6) (6,9)


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    50
    Sprawozdanie z sytuacji finansowej LOTOS – Air BP Polska Sp. z o.o. Baltic Gas Sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. UAB Minijos Nafta
    Nota 31 grudnia 2017 Aktywa trwałe 11,5 186,6 16,7 Aktywa obrotowe, w tym: 67,8 4,6 19,6 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 19,4 3,2 10,6 Aktywa razem 79,3 191,2 36,3 Zobowiązania długoterminowe 4,5 - 14,3 Zobowiązania krótkoterminowe 41,4 4,7 4,9 Zobowiązania razem 45,9 4,7 19,2 Aktywa netto 33,4 186,5 17,1 50,00% * 49,99% Udział w aktywach netto 16,7 83,3 8,5 Wycena do wartości godziwej 6,7 (1) - (8,5) Eliminacja transakcji wewnątrzgrupowych (0,2) - - Udział we wspólnych przedsięwzięciach 14 23,2 83,3 -
    Sprawozdanie z sytuacji finansowej LOTOS – Air BP Polska Sp. z o.o. Baltic Gas Sp. z o.o. i wspólnicy sp.k. UAB Minijos Nafta
    Nota 31 grudnia 2016 Aktywa trwałe 12,6 173,3 22,7
    Aktywa obrotowe, w tym: 41,4 10,2 18,0 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 16,2 8,7 10,1 Aktywa razem 54,0 183,5 40,7 Zobowiązania długoterminowe 5,5 - 16,6 Zobowiązania krótkoterminowe 22,6 8,5 4,1 Zobowiązania razem 28,1 8,5 20,7 Aktywa netto 25,9 175,0 20,0 50,00% * 49,99% Udział w aktywach netto 13,0 78,6 10,0 Wycena do wartości godziwej 6,7 (1) - (10,0) Eliminacja transakcji wewnątrzgrupowych (0,2) - - Udział we wspólnych przedsięwzięciach 14 19,5 78,6 -
    * W rozumieniu regulacji MSSF spółka Baltic Gas Sp. z o.o. i wspólnicy sp.k jest podmiotem współkontrolowanym przez Grupę (wspólne przedsięwzięcie wyceniane metodą praw własności zgodnie z MSSF 11, patrz nota 14, powyżej). (1) Kwota zysku z wyceny zachowanej inwestycji w poprzednio kontrolowanej przez Grupę jednostce do jej wartości godziwej na dzień utraty kontroli w wysokości 6.7 mln zł. Informacje o transakcjach ze wspólnymi przedsięwzięciami, w których Grupa posiada udziały przedstawiono w nocie 30.1.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    51
    15. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe aktywa Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Długoterminowe aktywa finansowe: 293,2 307,0 Należności z tytułu kaucji 18,0 17,0 Należności z tytułu leasingu finansowego 15.2 12,8 14,6 Fundusz likwidacji zakładu górniczego (1) 34,1 33,2 Środki pieniężne stanowiące zabezpieczenie zobowiązań umownych dotyczących przyszłej likwidacji aktywów 207,9 192,0
    Depozyt zabezpieczający ICE Futures - 19,6 Depozyty zabezpieczające związane z działalnością koncesjonowaną 10,6 20,7 Udziały 9,8 9,8 Pozostałe należności - 0,1
    Krótkoterminowe aktywa finansowe: 2.843,4 2.569,6 Należności z tytułu dostaw i usług 2.677,0 2.251,7 w tym od jednostek powiązanych 30.1 34,5 16,1 Należności z tytułu kaucji 26,3 14,6 Lokaty 37,0 189,2 Środki pieniężne przeznaczone na prace związane z usunięciem platformy MOPU ze złoża YME (2) 55,1 75,3
    Rozliczenia z tytułu wspólnych działań (złoża norweskie) (3) - 1,4 Depozyty zabezpieczające związane z korzystaniem z systemu dystrybucji i przesyłu paliwa gazowego 16,0 14,4
    Należności z kart płatniczych (stacje paliw) 14,6 9,1 Należności z tytułu leasingu finansowego 15.2 7,1 7,1 Pozostałe należności 10,3 6,8
    Aktywa finansowe 3.136,6 2.876,6
    Długoterminowe aktywa niefinansowe: 10,6 5,2 Koszty finansowania zewnętrznego 6,1 - Z tytułu zaliczek na bonusy 2,8 2,1 Pozostałe 1,7 3,1
    Krótkoterminowe aktywa niefinansowe: 222,3 259,3 Należności z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) 78,4 110,3 Ubezpieczenia majątkowe i inne 20,9 25,6 Rozliczenia z tytułu wspólnych działań (złoża norweskie) (3) 58,9 68,0 Akcyza od przesunięć międzymagazynowych 46,6 34,7 Zaliczki na dostawy i usługi 4,6 8,5 Przedpłaty na usługi informatyczne 5,3 5,4 Pozostałe 7,6 6,8
    Aktywa niefinansowe 232,9 264,5
    Razem 3.369,5 3.141,1
    w tym: część długoterminowa 303,8 312,2 część krótkoterminowa: 3.065,7 2.828,9 - z tytułu dostaw i usług 2.677,0 2.251,7 - pozostałe 388,7 577,2 (1) Środki pieniężne gromadzone na koncie bankowym Funduszu likwidacji zakładu górniczego (tworzonego zgodnie z ustawą z dnia 4 l utego 1994 roku - Prawo Geologiczne i Górnicze oraz Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 24 czerwca 2002 roku) w celu pokryci a przyszłych kosztów likwidacji kopalń ropy naftowej, patrz nota 29.1. (2) Środki pieniężne ulokowane na wyodrębnionym rachunku escrow w wyniku zawarcia porozumienia między stronami zaangażowanymi w r ealizację projektu YME w Norwegii (porozumienie szerzej opisano w nocie 29.1). (3) Należności spółki LOTOS Exploration and Production Norge AS (GK LOTOS Petrobaltic S.A., segment wydobywczy) z tytułu wzajemny ch rozliczeń pomiędzy operatorem a uczestnikami konsorcjum na poszczególnych złożach norweskich. Na dz ień 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku na pozycję Lokaty składały się lokaty na zabezpieczenie spłaty odsetek od kredytów zaciągniętych na finansowanie Prog ramu 10+ oraz na refinansowanie i finansowanie zapasów. Okres spłaty należności z tytułu dostaw i usług związany z normalnym tokiem sprzedaży wynosi 7 - 35 dni. Na dzień 31 grudnia 2017 roku na należnościach ustanowiono cesję z tytułu zabezpieczenia zobowiązań Grupy w wysokości 44,7 mln zł (31 grudnia 2016 : 23,3 mln zł). Charakterystyka instrumentów finansowych została zaprezentowana w nocie 7.21. Cele oraz zasady zarządzania ryzykiem finans owym opisano w nocie 27. Analiza wrażliwości aktywów finansowych na ryzyko rynkowe związane ze zmianami kursów walut została przedstawiona w nocie 27.3.1 . Analiza wrażliwości aktywów finansowych na ryzyko rynkowe związane ze zmianami stóp procentowych została przedstawiona w nocie 27.4.1 . Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe aktywów finansowych została przedstawiona w nocie 27.6.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    52
    15.1 Zmiana stanu odpisów aktualizujących wartość należności
    2017 2016 Stan na początek okresu 165,3 171,6 Utworzenie 7,5 4,1 W ykorzystanie (64,7) (7,9) Rozwiązanie (3,9) (2,5) Stan na koniec okresu 104,2 165,3 Utworzenie i rozwiązanie odpisów aktualizujących wartość należności prezentowane jest w pozostałej działalności operacyjnej w zakresie należności głównych oraz w działalności finansowej w zakresie odsetek za nieterminową płatność. W sprawozdaniu z całkowit ych dochodów odpisy z tytułu utraty wartości należności i ich odwrócenie prezentowane są przez Grupę jednostronnie (netto) w pozycjach: Pozostałe przychody/koszty (zgodnie z przyjętą polityką rachunkowości Grupa dokonuje kompensaty odpowiadających sobie ty tułów pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych stosując regulacje MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” pkt. 34 i pkt. 35). Na pozycję Utworzenie składa się kwota 6, 9 mln zł dotycząca należności głównych ( w 2016 roku: 3,5 mln zł ) oraz kwota 0, 6 mln zł dotycząca odsetek (w 2016 roku: 0,5 mln zł).
    Na pozycję Rozwiązanie składa się kwota 3,5 mln zł dotycząca należności głównych (w roku 2016: 1,9 mln zł) oraz kwota 0,4 mln zł dotycząca odsetek (w 2016 rok u: 0,6 mln zł).
    W roku 2017 utworzenie i rozwiązanie odpisu z tytułu utraty wartości należności głównych Grupa ujęła w pozostałych kosztach w kwocie 2 mln zł, na którą składały się kwoty: 5, 5 mln zł z tytułu utworz enia odpisu oraz 3,5 mln z tytułu odwrócenia odpisu (patrz nota 9.4).
    W roku 2016 utworzenie i rozwiązanie odpisu z tytułu utraty wartości należności głównych Grupa ujęła w pozostałych kosztach w kwocie 1,6 mln zł , na którą składały się kwoty: 3,5 mln zł z tytułu utworzenia odpisu oraz 1,9 mln zł z tytułu odwrócenia odpisu (patrz nota 9.4). Analiza wiekowania należności przeterminowanych nieobjętych odpisem aktualizującym: 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Do 1 miesiąca 34,1 75,7 Od 1 do 3 miesięcy 1,9 1,2 Od 3 do 6 miesięcy 0,7 - Od 6 miesięcy do 1 roku 0,2 - Powyżej 1 roku 2,8 4,1 Razem 39,7 81,0 Należności przeterminowane nie zostały objęte odpisem aktualizującym ponieważ podlegają one zabezpiecze niu przed ryzykiem kredytowym w postaci hipoteki, zastawu, ubezpieczenia, gwarancji bankowej lub poręczenia. Na dzień 31 grudnia 2017 roku udział należności z tytułu dostaw i usług pięciu największych odbiorców Grupy na koniec okresu sprawozdawczego wynosił 48% (31 grudnia 2016: 32%) salda tych należności ogółem (indywidualnie od 0 do 25%). W ocenie Grupy , w odniesieniu do należności z tytułu dostaw i usług, z wyjątkiem należności od ww. odbiorców, nie występuje istotna koncentracja ryzyka kredytowego. Maksymalna ekspozycja Grupy na ryzyko kredytowe na dzień kończący okres sprawozdawczy jest najlepiej reprez entowana przez wartość księgową tych instrumentów.
    15.2 Należności z tytułu leasingu finansowego
    Grupa opracowała i wdrożyła System Partnerstwa Handlowego "Rodzina LOTOS", który określa sposób prowadzenia stacji paliw. Gru pa zawarła umowy partnerstwa handlowego z podmiotami, nazywanymi Partnerami, prowadzącymi stacje paliw na własne ryzyko i rachunek. Należności z tytułu umów partnerskich dotyczą nakładów poniesionych na wizualizację na stacjach paliw, które zosta ły oddane do użytkowania na podstawie umów zawieranych na okres 5 –10 lat.
    Minimalne opłaty leasingowe Wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Nie dłużej niż jeden rok 7,2 7,2 7,1 7,1 Od 1 roku do 5 lat 12,9 14,7 12,8 14,6 Razem 20,1 21,9 19,9 21,7 Minus niezrealizowane przychody finansowe (0,2) (0,2) - -
    Wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych 19,9 21,7 19,9 21,7
    w tym: część długoterminowa 12,8 14,6 część krótkoterminowa 7,1 7,1


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    53
    16. Zapasy
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    W yroby gotowe 903,3 833,6
    Półprodukty i produkty w toku 488,7 431,7
    Towary 133,6 149,2
    Materiały 2.034,0 1.919,1 Razem 3.559,6 3.333,6 w tym zapasy wycenione według: kosztu wytworzenia lub ceny nabycia 3.553,0 3.309,6 ceny sprzedaży netto możliwej do uzyskania 6,6 24,0 Zapasy wyceniane są według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia z uwzględnieniem odpisów aktualizujących tę wartość do poziomu ceny sprzedaży netto możliwej do realizacji pomniejszonej o koszty sprzedaży, jeśli cena ta jest niższa. Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość zapasów stanowiących zabezpieczenie zobowiązań z tytułu kredytów wynosiła 3.165,9 mln zł (31 grudnia 2016 : 2.801,2 mln zł).
    16.1 Zmiana stanu odpisów aktualizujących wartość zapasów
    2017 2016
    Stan na początek okresu 2,1 267,7
    Utworzenie 11,4 18,6 W ykorzystanie (0,1) (1,3) Rozwiązanie (9,4) (282,9) Stan na koniec okresu 4,0 2,1 Efekt aktualizacji wartości zapasów prezentowany jest w koszcie własnym sprzedaży.
    17. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty wykazane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej 1.920,7 744,6
    Kredyty w rachunku bieżącym (0,1) (13,8)
    Razem środki pieniężne i ich ekwiwalenty wykazane w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych 1.920,6 730,8
    Środki pieniężne w banku są oprocentowane według zmiennych stóp procentowych, których wysokość zależy od krótkoterminowych st óp procentowych na rynku międzybankowym. Lokaty krótkoterminowe są zakładane na różne okresy, od jednego dnia do jednego miesiąc a, w zależności od aktualnego zapotrzebowania Grupy na środki pieniężne i są oprocentowane według ustalonych dla nich stóp procent owych. Na dzień 31 grudnia 2017 roku Grupa dysponowała niewykorzystanymi przyznanymi ś rodkami kredytowymi w wysokości 891,3 mln zł (31 grudnia 2016 : 1.101,0 mln zł ) związanymi z kredytami obrotowymi w odniesieniu do których wszystkie warunki zawieszające zostały spełnione. Wartość środków pieniężnych na rachunkach bankowych, na których ustanowiono zabezpieczenie zobowiązań Grupy na dzień 31 grudnia 2017 roku wynosiła 302,2 mln zł (31 grudnia 2016 : 45,4 mln zł).
    18. Kapitał podstawowy
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Akcje serii A 78,7 78,7 Akcje serii B 35,0 35,0 Akcje serii C 16,2 16,2 Akcje serii D 55,0 55,0 Razem 184,9 184,9 Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku kapitał podstawowy składał się z 184.873.362 akcji zwykłych o wartości nominalnej 1zł za każdą akcję mających pełne pokryci e w kapitale podstawowym. Jedna akcja jest równoważna pojedynczemu głosowi na W alnym Zgromadzeniu i posiada prawo do dywidendy.
    19. Nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością nominalną akcji
    Nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością nominalną akcji na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku obejmuje nadwyżkę ceny emisyjnej akcji serii B, C i D nad ich wartością nominalną z uwzględnieniem kosztów bezpośrednio zwi ązanych z emisją akcji.
    Seria B Seria C Seria D Razem
    Nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością nominalną akcji 980,0 340,8 940,5 2.261,3
    Koszty bezpośrednio związane z emisją akcji (9,0) (0,4) (23,6) (33,0)
    Razem 971,0 340,4 916,9 2.228,3


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    54
    20. Kapitał rezerwowy z wyceny zabezpieczeń przepływów pieniężnych
    Kapitał rezerwowy z wyceny zabezpieczeń przepływów pieniężnych obejmuje zmiany wyceny kredytów w walutach obcych, wykorzystywanych jako instrumenty zabezpieczające do zabezpieczenia przepływów pieniężnych z tytułu sprzedaży denomino wanej w USD, pomniejszone o wpływ odroczonego podatku dochodowego. Zmiany wartości godziwej finansowych instrumentów pochodnych wyznaczonych do zabezpieczenia przepływów pieniężnych w części stanowiącej efektywne zabezpieczenie ujmuje się w kapitale reze rwowym z wyceny zabezpieczeń przepływów pieniężnych, natomiast część nieefektywną zalicza się do przychodów/kosztów finansowych okresu sprawozdawczego. Nota 2017 2016
    Stan na początek okresu (812,8) (700,9)
    W ycena instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne: 26.2 725,4 (138,2)
    - część skuteczna 724,7 (138,8) - część nieskuteczna 0,7 0,6
    Podatek dochodowy dotyczący wyceny instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne 10.1 (137,8) 26,3
    Stan na koniec okresu (225,2) (812,8)
    21. Zyski zatrzymane
    Na zyski zatrzymane składają się kapitały tworzone i wykorzystywane według zasad określonych przepisami prawa i postanowieniami aktów założycielskich oraz wyniki bieżącego okresu sprawozdawczego. Ponadto Grupa prezentuje w zyskach zatrzymanych zyski/straty aktuarialne z wyceny określonych świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia z uwzględnieniem efektu podatkowego, które w sprawozdaniu z całkowitych dochodów ujmowane są w pozycji Inne całkowite dochody/(straty) netto. Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku w Grupie LOTOS S.A. wystąpiły ograniczenia do przekazywania funduszy w postaci dywidend, szerzej opisane w nocie 12.
    21.1 Ograniczenia zdolności jednostek zależnych do przekazywania funduszy Jednostce Dominującej w postaci dywidend
    W latach 2017 i 2016 w Grupie Kapitałowej LOTOS wystąpiły ograniczenia zdolności jednostek zależnych do przekazywania funduszy Grupie LOTOS S.A. w postaci dywidend, które wynikały z następujących okoliczności: • Zapisy umów kredytowych ograniczają wartość nadwyżk i gotówki wypracowanej w roku obrotowym przez spółkę LOTOS Paliwa Sp. z o.o. z przeznaczeniem na wypłatę dywidend od spełnienia określonych wskaźników. • W spółce LOTOS Asfalt Sp. z o.o. występuje ograniczenie do wypłaty dywidend wynikając e z zapisów umowy kredytowej na finansowanie Projektu EFRA, która dopuszcza wypłatę dywidendy nie wcześniej niż po dokonaniu spłaty pierwszej raty kredytu, przewidzianej na dzień 21 grudnia 2018 roku. W ypłata dywidendy z generowanych środków operacyjnych uzależniona jest o d spełnienia ustalonych w umowie warunków, w tym wypracowania odpowiedniej nadwyżki pieniężnej oraz osiągnięcia określonych poziomów wskaźników finansowych. Powyższe ograniczenia obowiązywały na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku, ponadto obowiązujący w spółce LOTOS Petrobaltic zakaz ogłoszenia, dokonania oraz wypłaty dywidendy przez spółkę przestał obowiązywać, w związku z dokonaniem wyku pu całości obligacji.
    22. Kredyty, pożyczki, obligacje oraz zobowiązania z tytułu leasingu finansowego
    Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Kredyty bankowe 22.1 3.903,0 5.082,9 Pożyczki 22.2 68,3 81,8 Obligacje 22.3 313,0 213,0 Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22.4 141,6 179,5 Razem 4.425,9 5.557,2 w tym: część długoterminowa 2.738,3 3.980,5 część krótkoterminowa 1.687,6 1.576,7 2017 2016
    Stan na początek okresu 5.557,2 6.999,3
    Wpływy z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek 925,8 380,5 Emisja obligacji 296,1 - W ydatki z tytułu spłaty kredytów i pożyczek (1.236,2) (1.511,1) W ykup obligacji (160,2) (19,2) Płatności zobowiązań z tytułu leasingu finansowego (36,8) (31,2) Zapłacone odsetki i prowizje (203,3) (203,7) Naliczone odsetki i prowizje 204,7 186,1 Koszty rozliczane w czasie 13,6 (35,0) Różnice kursowe (906,7) 387,5 Zmiana stanu kredytów w rachunku bieżącym (13,8) (567,8) Zmiana stanu lokat zabezpieczonych na spłatę odsetek oraz rat kapitałowych (15,8) (26,5) Pozostałe 1,3 (1,7 ) Stan na koniec okresu 4.425,9 5.557,2


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    55
    22.1 Kredyty bankowe
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Celowe kredyty inwestycyjne 3.426,9 4.429,1 Kredyty obrotowe 139,4 161,8 Kredyt na refinansowanie i finansowanie zapasów 696,8 836,3 Środki zgromadzone na lokatach bankowych zabezpieczających spłatę odsetek oraz rat kapitałowych* (360,1) (344,3)
    Razem 3.903,0 5.082,9
    w tym:
    część długoterminowa 2.633,6 3.769,8
    część krótkoterminowa 1.269,4 1.313,1
    * Grupa LOTOS S.A zgodnie z MSR 32 kompensuje składnik aktywów finansowych (środki zabezpieczone na spłatę zobowiązań kredytowych) i zobowiązania finansowe z tytułu otrzymanych kredytów, gdyż posiada ważny tytuł prawny do dokonania kompensaty ujętych kwot oraz zamierza jednocześnie zrealizować składnik aktywów i wykonać zobowiązanie. Gromadzenie środków na spłatę zobowiązań kredytowych wynika wprost z ustaleń zawartych w dokumentacji kredytowej dotyczącej kredytów inwestycyjnych związanych z finansowaniem Programu 10+ oraz z kredytem na refinansowanie i finanso wanie zapasów. Spółka jest zobowiązania do zabezpieczenia i utrzymywania środków na spłatę rat kapitałowych i odsetek przypadających do spłaty w okresie do 6 miesięcy. Prezentacja netto w sprawozdaniu z sytuacji finansowej służy odzwierciedleniu oczekiwany ch przyszłych przepływów pieniężnych z rozliczenia dwóch lub więcej instrumentów finansowych. Zabezpieczenie spłaty kredytów stanowią:
    • pełnomocnictwo do dysponowania rachunkami bankowymi, weksle in blanco i gwarancje bankowe, • zastawy rejestrowe na rachun kach bankowych, zapasach, ruchomościach istniejących oraz przyszłych, a także na udziałach spółek zależnych , • hipoteka , • przewłaszczenie rzeczowych aktywów trwałych, • cesje z umów ubezpieczeniowych, w tym ubezpieczenia zapasów, • cesja z umów na przechowywani e zapasów oraz cesja praw do odszkodowania od Skarbu Państwa w przypadku obowiązku sprzedaży zapasów obowiązkowych poniżej ich ceny rynkowej, • cesje z umów licencyjnych, projektowych oraz umów sprzedaży produktów , • cesja praw z kontraktów sprzedaży ropy naft owej, • cesja praw z umowy pożyczki warunkowej, • oświadczenie o poddaniu się egzekucji. Kredyty bankowe według waluty finansowania
    Waluta kredytu udzielonego Grupie Razem USD PLN 31 grudnia 2017 3.627,9 275,1 3.903,0 31 grudnia 2016 4.745,4 337,5 5.082,9 Oprocentowanie kredytów jest oparte o: • dla kredytów zaciągniętych w USD - LIBOR USD 1M, 3M lub 6M w zależności od wybranego w danym momencie okresu odsetkowego, • dla kredytów zaciągniętych w PLN – W IBOR ON, 1M lub 3M. Marże bankowe dotyczące zaciągniętych kredytów mieszczą się w przedziale 0,85 pp. – 4,0 pp. Na dzień 31 grudnia 2017 roku efektywna stopa procentowa kredytów uwzględniając a fakt finansowania w USD kształtuje się na średnim poziomie około 3,50 % (31 grudnia 2016 : 2,85 %). Efektywna stopa pro centowa dla kredytów w PLN z wyłączeniem kredytów konsorcjalnych Jednostki Dominującej kształtuje się na średnim poziomie około 3,60 % (31 grudnia 2016 : 3,55 %). Analiza wrażliwości kredytów na ryzyko związane ze zmianami kursów walut oraz stóp procentowych została przedstawiona odpowie dnio w notach 27.3.1 o raz 2 7.4.1. Analiza kontraktowych terminów zapadalności kredytów została przedstawiona w nocie 2 7.5. W ramach kredytów inwestycyjnych oraz kredytu na refinansowanie i finansowanie zapasów Jednostka Dominująca zobowiązana jest do utrzymywania określonego w umowach poziomu wskaźnika Tangible Consolidated Net W orth (TCNW ). Dodatkowo Spółka w ramach umowy kredytowej na refinansowanie i finansowanie zapasów zobowiązana jest do utrzymywania wartości wskaźnika finansowego określone go jako Loan to Pledged Inventor y Value Ratio na poziomie nie wyższym niż określony umową kredytową. Spółka na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku spełniała opisane powyżej wytyczne. Wpływy i wydatki z tytułu kredytów bankowych Wpływy z tytułu zaciągniętych w 201 7 roku kredytów bankowych Grupy wynosiły 925,8 mln zł (w 201 6 roku: 379,3 mln zł), natomiast wydatki z tytułu spłaty kredytów wynosiły 1.223,4 mln zł (w 201 6 roku: 1.499,5 mln zł). Powyższe kwoty zostały zaprezentowane w skonsolidowanym sprawozdaniu z przepływów pieniężnych z działalności finansowej odpowiednio w pozycjach : Wpływy z tytułu zaci ągniętych kredytów oraz Wydatki z tytułu spłaty kredytów . Wpływy z tytułu zaciągniętych kredytów w 2017 roku dotyczyły: • kredytów inwestycyjnych związanych z finansowaniem Projektu EFRA (625,1 mln zł), • kredytów obrotowych spółki LOTOS Asfalt Sp. o.o. (139, 4 mln zł), • kredytów obrotowych spółki AB LOTOS Geonafta (161,3 mln zł). Wydatki z tytułu spłaty kredytów w 2017 roku dotyczyły głównie: • kredytów inwestycyjnych Jednostki Dominującej związanych z finansowaniem Projektu 10+ (807,1 mln zł), • kredytów obrotow ych spółki LOTOS Asfalt Sp. z o.o. (102,5 mln zł), • kredytów inwestycyjnych spółki LOTOS Paliwa Sp. z o.o. na refinansowanie i finansowanie zakupu stacji paliw (33,7 mln zł), • kredytów spółki LOTOS Exploration and Production Norge AS (96,8 mln zł), • kredytów spółki AB LOTOS Geonafta (167 mln zł), • kredytu inwestycyjnego spółki SPV Baltic Sp. z o.o. na zakup wielozadaniowej platformy spółki (11,2 mln zł).


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    56
    W 2017 oraz 2016 roku nie wystąpiły sytuacje braku spłaty kredytów. W związku z niespełnieniem jednego z k owenantów związanych z umową kredytu inwestycyjnego zawart ą przez spółkę SPV Baltic Sp. z o.o. z bankiem PKO BP, część długoterminowa zobowiązań z tytułu tego kredytu w wysokości 51,1 mln zł zaprezentowana została w zobowiązaniach krótkoterminowych. Na dzi eń 31 grudnia 2017 roku zobowiązania te nie zostały postawione przez bank w stan wymagalności. Na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego Spółka dysponuje pismem o niesko rzystaniu przez bank z prawa do traktowania naruszenia wskaźnika jako przypadku na ruszenia umowy. Ponadto niespełniony został jeden z kowenantów związanych z umowami kredytowymi spółki AB LOTOS Geonafta, w związku z tym długoterminowa część zobowiązań z tytułu tych kredytów w wysokości 8,5 mln zł zaprezentowana została w zobowiązaniach krótkoterminowych. Na dzień 31 grudnia 2017 roku zobowiązania te nie zostały postawione przez bank w stan wymagalności. Na dz ień sporządzenia sprawozdania finansowego Spółka dysponuje pismem o nieskorzystaniu przez bank z prawa do traktowania naruszenia wskaźnika jako przypadku naruszenia umowy. Dodatkowe informacje na temat kredytów bankowych Grupy zostały zaprezentowane w Sprawozdaniu Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. i jej grupy kapitałowej za rok 201 7.
    22.2 Pożyczki
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki W odnej (W FOŚiGW ) 5,2 7,7
    Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. 63,1 74,1 Razem 68,3 81,8 w tym: część długoterminowa 4,4 69,3 część krótkoterminowa 63,9 12,5 Pożyczka udzielona przez Agencję Rozwoju Przemysłu S.A. przeznaczona była na sfinansowanie zakupu platformy wiertniczej, natomiast pozostałe pożyczki dotyczyły dofinansowania modernizacji lokomotyw oraz oczyszczalni cystern, a także modernizacji instalacji odpylania spalin w elektrociepł owni. Zabezpieczenie spłaty pożyczek stanowią: • zastaw rejestrowy na aktywach, • zastaw rejestrowy i finansowy na udziałach, • cesja praw z polis ubezpieczeniowych i umów sprzedaży • przelew wierzytelności z rachunków bankowych, • weksle in blanco oraz oświadczen ie o poddaniu się egzekucji, • poręczenia udzielone przez spółki Grupy. Walutą pożyczek jest PLN. Oprocentowanie pożyczek oparte jest o 1M W IBOR lub stopę redyskonta weksli. Na dzień 31 grudnia 2017 efektywna stopa procentowa pożyczek kształtowała się na ś rednim poziomie około 4,61% (31 grudnia 2016: 4,56%). Analiza wrażliwości pożyczek na ryzyko związane ze zmianami stóp procentowych została przedstawiona w nocie 2 7.4.1. Analiza kontraktowych terminów zapadalności pożyczek została przedstawiona w nocie 2 7.5. Wpływy i wydatki z tytułu pożyczek W 2017 Grupa nie zaciągała pożyczek ( w 2016 roku : 1,2 mln zł), natomiast wydatki z tytułu spłaty pożyczek wyniosły 12,8 mln zł (w 2016 roku: 11,6 mln zł). Powyższe kwoty zostały zaprezentowane w skonsolidowanym sprawozd aniu z przepływów pieniężnych z działalności finansowej odpowiednio w pozycjach : Wpływy z tytułu zaciągniętych pożyczek oraz Wydatki z tytułu spłaty pożyczek . W związku z niespełnieniem jednego z kowenantów związanych z umową pożyczki zawartą prze z spółkę SPV Baltic Sp. z o.o. z Agencją Rozwoju Przemysłu, część długoterminowa zobowiązań z tytułu tej pożyczki w wysokości 51,1 mln zł zaprezentowana została w zobowiązaniach krótkoterminowych. Na dzień 31 grudnia 2017 roku zobowiązania te nie zostały p ostawione w stan wymagalności. Na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego Spółka dysponuje pismem o nieskorzystaniu przez Agencję z prawa do traktowania naruszenia wskaźnika jako przypadku naruszenia umowy.
    22.3 Obligacje
    W 2013 roku spółka LOTOS Petrobalt ic S.A. (segment wydobywczy) dokonała emisji obligacji średnioterminowych na podstawie umowy zawartej z Bankiem Pekao S.A. w dniu 29 października 2013 roku. Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość zobowiązani a z tytułu wyemitowanych przez s półkę LOTOS Petrob altic S.A. obligacji, bez uwzględnienia wydatków związanych z emisją wynosi 111,7 mln zł (31 grudnia 2016: 213,0 mln zł). Zabezpieczenie programu obligacji stanowią: • umowa cesji, • pełnomocnictwo do rachunków bankowych, • weksel własny in blanco, • oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji, • hipoteka, • przelew wierzytelności z umów ubezpieczenia majątkowego oraz umów na świadczenie usług platformy wiertniczej.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    57
    W roku 2016 spółka celowa B8 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Baltic S.K.A. (segment wydobywczy) zawarła z Ban kiem Gospodarstwa Krajowego oraz Polskim Funduszem Rozwoju S.A. (Fundusz Inwestycji Infrastrukturalnych – Dłużny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych) umowy dotyczące fin ansowania zagospodarowania złoża ropy naftow ej B8 na Morzu Bałtyckim, w tym umowy dotyczące programu emisji obligacji senioralnych oraz programu emisji obligacji podporządkowanych. Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość zobowiązania z tytułu wyemitowanych przez spółkę B8 Spółka z ograniczoną odpowied zialnością Baltic S.K.A . obligacji, bez uwzględnienia wydatków związanych z emisją wynosi 201,3 mln zł. Na dzień 31 grudnia 2017 roku w związku z naruszeniem warunków emisji istniały podstawy do skorzystania z opcji wcześniejszego wykupu obligacji przez PF R i BGK. Do dnia sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego podmioty finansujące nie poinformowały Grupy o zamiarze skorzystania z tej opcji. D ata wykupu wszystkich obligacji wyemitowanych w ramach programu, zgodnie z podpisanymi aneksami zmien iającymi terminy wykupu, przypada do 31 marca 2018 roku. Zabezpieczenie powyższych umów stanowią: • zastawy na akcjach i udziałach, • zastaw na rachunkach bankowych, • zastaw na wierzytelnościach, • zastaw na aktywach . Wpływy i wydatki z tytułu obligacji W dni u 15 lutego 2017 roku, Grupa otrzymała potwierdzenie wypełnienia warunków zawieszających uruchomienie finansowania określonych w powyższych umowach programów obligacji senioralnych dotyczących finansowania zagospodarowania złoża B8 . W dniu 1 marca 2017 ro ku nastąpiła emisja I transzy obligacji, z której wpływy zaprezentowane zostały przez Grupę w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych z działalności finansowej w pozycji Emisja obligacji w kwocie 296,1 mln zł. Ponadto w 2017 roku dokonano częściowego wykupu obligacji wyemitowanych przez spółki z segmentu wydobywczego w ramach ww. umów. Wydatki z tego tytułu w wysokości 160,2 mln zł zostały zaprezentowane w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych z działalności finansowej Grupy w pozycji Wykup obligacji (w 2016 roku: 19,2 mln zł). Analiza wrażliwości obligacji na ryzyko związane ze zmianami kursów walut oraz stóp procentowych została przedstawiona odpowi ednio w notach 27.3.1 oraz 2 7.4.1, natomiast analiza kontraktowych terminów zapadalności w nocie 2 7.5
    22.4 Zobowi ązania z tytułu leasingu finansowego
    Minimalne opłaty leasingowe Wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Nie dłużej niż jeden rok 57,4 57,8 41,3 38,1
    Od 1 roku do 5 lat 121,6 173,7 100,3 137,3
    Powyżej 5 lat - 4,3 - 4,1
    Razem 179,0 235,8 141,6 179,5
    Minus koszty finansowe (37,4) (56,3) - -
    Wartość bieżąca minimalnych opłat leasingowych 141,6 179,5 141,6 179,5
    w tym: część długoterminowa 100,3 141,4
    część krótkoterminowa 41,3 38,1
    Na podstawie umów leasingu finansowego Grupa użytkuje głównie aktywa związane z taborem kolejowym. Analiza wrażliwości zobowiązań z tytułu leasingu finansowego na ryzyko związane ze zmianami kursów walut oraz stóp procentowych została przedstawiona odpowiednio w notach 2 7.3.1 oraz 2 7.4.1, natomiast analiza wymagalności w nocie 2 7.5.
    22.4.1 Nieujęte zobowiązania wynikające z zawartych umów leasingu operacyjnego
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku przyszłe minimalne opłaty z tytułu umów nieodwoływalnego leasingu operacyjnego przedstawiały się następująco : 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Nie dłużej niż jeden rok 100,6 110,5 Od 1 roku do 5 lat 233,2 339,4 Powyżej 5 lat - 3,8 Razem 333,8 453,7 Na podstawie umów leasingu operacyjnego Grupa użytkuje głównie aktywa związane z taborem kolejowym.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    58
    23. Pochodne instrumenty finansowe
    Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Długoterminowe aktywa finansowe: 2,7 20,9
    Swap towarowy (surowce i produkty naftowe) 0,7 17,2 Swap procentowy (IRS) 2,0 3,7
    Krótkoterminowe aktywa finansowe: 161,8 80,0
    Swap towarowy (surowce i produkty naftowe) 34,0 41,5 Forwardy i spoty walutowe 13,1 8,7 Swap procentowy (IRS) 7,3 - Opcje - 0,4 Swap walutowy 107,4 29,4 Aktywa finansowe 26.1 164,5 100,9
    Długoterminowe zobowiązania finansowe: 6,7 36,3
    Swap towarowy (surowce i produkty naftowe) 0,1 2,2 Forwardy i spoty walutowe - 2,8 Swap procentowy (IRS) 6,6 31,3 Krótkoterminowe zobowiązania finansowe: 72,7 172,9 Swap towarowy (surowce i produkty naftowe) 3,7 16,2 Forwardy i spoty walutowe 9,5 98,8 Swap procentowy (IRS) 21,2 23,8 Swap walutowy 38,3 34,1 Zobowiązania finansowe 26.1 79,4 209,2 Charakterystyka pochodnych instrumentów finansowych została zaprezentowana w nocie 7.23 . Cele oraz zasady zarządzania ryzykiem finansowym opisano w nocie 2 7. Klasyfikacja pochodnych instrumentów finansowych według poziomów hierarchii wartości godziwej została przedstawiona w nocie 23.1 . Analiza wrażliwości pochodnych instrumentów finansowych na ryzyko rynkowe związane ze zmianami cen surowców i produktów naftowych została przedstawiona w nocie 2 7.1.1 Analiza wrażliwości pochodnych instrumentów finansowych na ryzyko rynkowe związane ze zmianami kursów walut została przedstawiona w n ocie 27.3.1 Analiza wrażliwości pochodnych instrumentów finansowych na ryzyko rynkowe związane ze zmianami stóp procentowych zosta ła przedstawiona w nocie 2 7.4.1. Analiza kontraktowych terminów zapadalności pochodnych instrumentów finansowych została przedstawiona w nocie 2 7.5. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe pochodnych instrumentów finansowych (aktywa finansowe) została p rzedstawiona w nocie 2 7.6.
    23.1 Hierarchia wartości godziwej
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Poziom 2 Aktywa finansowe
    Swap towarowy 34,7 58,7 Opcje towarowe - 0,4 Forwardy i spoty walutowe 13,1 8,7 Swap procentowy (IRS) 9,3 3,7 Swap walutowy 107,4 29,4 Razem 164,5 100,9 Zobowiązania finansowe
    Swap towarowy 3,8 18,4 Forwardy i spoty walutowe 9,5 101,6 Swap procentowy (IRS) 27,8 55,1 Swap walutowy 38,3 34,1 Razem 79,4 209,2
    24. Świadczenia pracownicze
    Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Długoterminowe zobowiązania 24.1 169,3 168,5 Świadczenia po okresie zatrudnienia 24.1 41,8 40,2 Nagrody jubileuszowe i pozostałe świadczenia 24.1 127,5 128,3 Krótkoterminowe zobowiązania 24.1 145,3 135,6 Świadczenia po okresie zatrudnienia 24.1 8,2 7,1 Nagrody jubileuszowe i pozostałe świadczenia 24.1 13,0 14,2 Zobowiązania z tytułu premii, nagród i niewykorzystanych urlopów 93,5 85,2 Zobowiązania z tytułu wynagrodzeń 30,6 29,1 Razem 314,6 304,1


    GRUPA KAPITAŁOWA LOT OS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    59
    24.1 Zobowiązania z tytułu nagród jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia
    Grupa wypłaca pracownikom przechodzącym na emerytury kwoty świadczeń po okresie zatrudnienia zgodnie z zakładowymi systemami wynagradzania . Nagrody jubileuszowe są wypłacane pracownikom po przepracowaniu określonej liczby lat. W związku z tym Grupa na podstawie wyceny dokonanej przez profesjonalne firmy aktuarialne lub na podstawie własnych szacunków ujmuje zobowiązania z tytułu nagród jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia na poziomie wartości bieżących . Kwotę ty ch zobowiązań oraz uzgodnienie przedstawiające zmiany stanu w ciągu okresu sprawozdawczego przedstawiono w poniższej tabeli:
    Nota
    Świadczenia po okresie zatrudnienia
    Nagrody jubileuszowe i pozostałe świadczenia
    Razem
    1 stycznia 2017 45,3 142,5 187,8 Koszty bieżącego zatrudnienia 24.2 2,6 10,8 13,4 Koszty dyskonta 24.2; 9.6 1,3 4,5 5,8 W ypłacone świadczenia (2,5) (13,1) (15,6) (Zyski)/Straty aktuarialne wykazane w wyniku 24.2 - (4,2) (4,2)
    (Zyski)/Straty aktuarialne wykazane w innych całkowitych dochodach 24.2 (0,3) - (0,3)
    31 grudnia 2017 46,4 140,5 186,9
    w tym: część długoterminowa 38,5 127,5 166,0 część krótkoterminowa 7,9 13,0 20,9 Zobowiązania z tytułu nagród jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia w spółkach zagranicznych (1) 3,6 - 3,6
    31 grudnia 2017 50,0 140,5 190,5 w tym: część długoterminowa 41,8 127,5 169,3 część krótkoterminowa 8,2 13,0 21,2
    Nota
    Świadczenia po okresie zatrudnienia
    Nagrody jubileuszowe i pozostałe świadczenia
    Razem
    1 stycznia 2016 40,5 156,0 196,5 Koszty bieżącego zatrudnienia 24.2 2,4 12,1 14,5 Koszty dyskonta 24.2; 9.6 1,0 4,1 5,1 Koszty przeszłego zatrudnienia 24.2 5,7 (15,9) (10,2) W ypłacone świadczenia (2,1) (11,8) (13,9) (Zyski)/Straty aktuarialne wykazane w wyniku 24.2 - (2,0) (2,0) (Zyski)/Straty aktuarialne wykazane w innych całkowitych dochodach 24.2 (2,2) - (2,2) 31 grudnia 2016 45,3 142,5 187,8 w tym:
    część długoterminowa 38,5 128,3 166,8 część krótkoterminowa 6,8 14,2 21,0 Zobowiązania z tytułu nagród jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia w spółkach zagranicznych (1) 2,0 - 2,0
    31 grudnia 2016 47,3 142,5 189,8 w tym:
    część długoterminowa 40,2 128,3 168,5 część krótkoterminowa 7,1 14,2 21,3
    (1) Ze względu na odmienny charakter programów emerytalnych w należących do Grupy spółkach zagranicznych: LOTOS Exploration and Production Norge AS oraz spółkach z GK AB LOTOS Geonafta. a także z uwagi na ich nieistotny wpływ na sumę zobowiązań z tytułu nagród jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia. zobowiązania tych spółek zostały zaprezentowane odrębnie w pozycji Zobowiązania z tytułu nagród jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia w spółkach zagranicznych .
    24.2 Łączna kwota kosztów ujętych w wyniku finansowym z tytułu przyszłych wypłat świadczeń pracowniczych
    Nota 2017 2016 Pozycje ujęte w wyniku: 15,1 10,6 Koszty nagród jubileuszowych, świadczeń emerytalnych i innych świadczeń po okresie zatrudnienia: 9.2 9,3 5,5
    - koszty bieżącego zatrudnienia 24.1 13,4 14,5 - koszty przeszłego zatrudnienia 24.1 - (10,2) - efekt spółek zagranicznych 0,1 3,2 - (zyski)/straty aktuarialne 24.1 (4,2) (2,0) Koszty dyskonta 24.1; 9.6 5,8 5,1 Pozycje ujęte w innych całkowitych dochodach: 1,5 (2,0) (Zyski)/Straty aktuarialne 24.1 (0,3) (2,2) Efekt spółek zagranicznych 1,8 0,2 Całkowite dochody ogółem 16,6 8,6


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    60
    24.3 Założenia aktuarialne
    Główne założenia przyjęte przez aktuariusza 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Stopa dyskontowa (%) 3,30% 3,50% Przewidywany wskaźnik inflacji (%) 2,50% 2,50% Wskaźnik rotacji pracowników (%) 2,41% 2,33% Przewidywana stopa wzrostu wynagrodzeń w kolejnym roku (%) 0,00% 2,00% Przewidywana stopa wzrostu wynagrodzeń w latach następnych (%) 2,50% 2,50% • Prawdopodobieństwo odejść pracowników przyjęto na podstawie danych historycznych dotyczących rotacji zatrudnienia w Grupie oraz danych statystycznych dotyczących odejść pracowniczych w branży. W skaźniki rotacji przyjęte przez aktuariusza zostały ustalone w podziale na mężczyzn i kobiety oraz na 9 kategori i wiekowych. Obecnie, wska źnik rotacji pracowników jest prezentowany w wartości uśrednionej. • Umieralność i prawdopodobieństwo dożycia przyjęto zgodni e z Tablicami Trwania Życia 2016 , publikowanymi przez Główny Urząd Statystyczny, przyjmując, że populacja zatrudnionych w Spółce odpowiada średniej dla Polski pod względ em umieralności (31 grudnia 2016: Tablicami Trwania Życia 2015 ). • Przyjęto normalny tryb przechodzenia pracowników na emeryturę według szczegółowych zasad zawartych w ustawie emerytalnej, z w yjątkiem tych zatrudnionych, którzy wg informacji dostarczonych przez spółkę spełnią warunki wymagane do przejścia na wcześniejszą eme ryturę. • Na podstawie historycznych danych, przyjęto że statystycznie 60% odpraw pośmiertnych wypłacane jest w wysokości poło wy pełnej kwoty. • Do dyskontowania przyszłych wypłat świadczeń przyjęto stopę dyskontową w wysokości 3,3 %, tj. zgodnie z założeniem zdefiniowanym na poziomi e korporacyjnym (31 grudnia 2016 : 3,5%, tj. zgodnie z założeniem zdefiniowanym na poziomie korporacy jnym).
    24.4 Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy
    Koszty świadczeń z tytułu rozwiązania stosunku pracy oraz odszkodowania z tytułu zakazu konkurencji w 2017 roku wynosiły łącznie 8,5 mln zł (w 2016 roku: 5,0 mln zł). Wartość rezerw na koszty świadczeń z tytułu rozwiązania stosunku pracy w 2017 roku wynosiła łącznie 0,4 mln zł (w 2016 roku: 0,4 mln zł).
    24.5 Analiza wrażliwości
    Poniższa tabela przedstawia wyniki kalkulacji przy zmienionych podstawowych założeniach aktuarialnych: stopy wzrostu wynagro dzeń oraz stopy dyskonta finansowego: Saldo początkowe zobowiązania
    Stopa wzrostu wynagrodzeń Stopa dyskonta finansowego Nagrody jubileuszowe Odprawy emerytalno -rentowe Odprawy pośmiertne Fundusz socjalny Razem (1) bazowa bazowa 129,5 41,0 7,6 10,0 188,1 bazowa + 1% bazowa 140,3 45,1 8,3 11,9 205,6 bazowa - 1% bazowa 120,2 37,5 7,0 8,5 173,2 bazowa bazowa + 0,5% 124,2 39,0 7,2 9,2 179,6 bazowa bazowa - 0,5% 135,4 43,1 8,0 10,9 197,4 (1) Ze względu na odmienny charakter programów emerytalnych w należących do Grupy spółkach zagranicznych: LOTOS Exploration and Production Norge AS oraz spółkach z GK AB LOTOS Geonafta, a także z uwagi na ich nieistotny wpływ na sumę zobowiązań z tytułu nagró d jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia, zobowiązania tych spółek nie zostały uwzględnione w powyższej analizie. Poniższe tabele przedstawiają wyniki kalkulacji przy zmienionych podstawowych założeniach aktuarialnych: stopy wzrostu wynagrodzeń i składek na opiekę medyczną oraz stopy dyskonta finansowego: Prognozowane na rok 2018 koszty bieżącego zatrudnienia
    Stopa wzrostu wynagrodzeń Stopa dyskonta finansowego Nagrody jubileuszowe Odprawy emerytalno -rentowe Odprawy pośmiertne Fundusz socjalny Razem (1) bazowa bazowa 10,2 2,3 0,6 0,4 13,5 bazowa + 1% bazowa 11,4 2,6 0,7 0,6 15,3 bazowa - 1% bazowa 9,2 2,0 0,6 0,3 12,1 bazowa bazowa + 0,5% 9,7 2,1 0,6 0,4 12,8 bazowa bazowa - 0,5% 10,8 2,4 0,7 0,5 14,4 Prognozowane na rok 2018 koszty dyskonta
    Stopa wzrostu wynagrodzeń Stopa dyskonta finansowego Nagrody jubileuszowe Odprawy emerytalno -rentowe Odprawy pośmiertne Fundusz socjalny Razem (1) bazowa bazowa 3,9 1,1 0,2 0,3 5,5 bazowa + 1% bazowa 4,2 1,2 0,3 0,4 6,1 bazowa - 1% bazowa 3,5 1,0 0,2 0,3 5,0 bazowa bazowa + 0,5% 4,2 1,2 0,3 0,3 6,0 bazowa bazowa - 0,5% 3,4 1,0 0,2 0,3 4,9 Łącznie prognozowane na rok 2018 koszty bieżącego zatrudnienia i koszty dyskonta
    Stopa wzrostu wynagrodzeń Stopa dyskonta finansowego Nagrody jubileuszowe Odprawy emerytalno -rentowe Odprawy pośmiertne Fundusz socjalny Razem (1) bazowa bazowa 14,1 3,4 0,8 0,7 19,0 bazowa + 1% bazowa 15,6 3,8 1,0 1,0 21,4 bazowa - 1% bazowa 12,7 3,0 0,8 0,6 17,1 bazowa bazowa + 0,5% 13,9 3,3 0,9 0,7 18,8 bazowa bazowa - 0,5% 14,2 3,4 0,9 0,8 19,3 (1) Ze względu na odmienny charakter programów emerytalnych w należących do Grupy spółkach zagranicznych: LOTOS Exploration and Production Norge AS oraz spółkach z GK AB LOTOS Geonafta, a także z uwagi na ich nieistotny wpływ na sumę zobowiązań z tytułu nagró d jubileuszowych oraz świadczeń po okresie zatrudnienia, zobowiązania tych spółek nie zostały uwzględnione w powyższej analizie.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    61
    25. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług, pozostałe zobowiązania i rezerwy
    Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Długoterminowe zobowiązania finansowe: 26,5 23,3
    Zobowiązania inwestycyjne 7,6 3,0 Zobowiązania wo bec Polskiej Fundacji Narodowej 17,2 19,0 Pozostałe 1,7 1,3
    Krótkoterminowe zobowiązania finansowe: 2.397,2 1.941,7
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 2.201,7 1.718,2 Zobowiązania inwestycyjne 126,6 147,7 Zobowiązania wobec ubezpieczycieli 4,2 4,6 Rozliczenia z tytułu wspólnych działań (złoża norweskie) (1) 46,1 57,8 Zobowiązania wobec Polskiej Fundacji Narodowej 2,5 5,0 Pozostałe 16,1 8,4
    Zobowiązania finansowe 2.423,7 1.965,0
    Długoterminowe zobowiązania niefinansowe: 1.045,9 1.177,7
    Rezerwy 25.1 1.034,0 1.164,4 Dotacje 9,4 10,1 Pozostałe 2,5 3,2
    Krótkoterminowe zobowiązania niefinansowe: 1.681,5 1.395,6
    Rezerwy 25.1 40,3 92,7 Zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) 547,4 443,2 Zobowiązania z tytułu akcyzy i opłaty paliwowej 870,8 698,1 Zobowiązania budżetowe inne niż podatek dochodowy 103,1 73,9 Dotacje 26,6 24,3 Rozliczenia z tytułu wspólnych działań (złoża norweskie) (2) 5,4 5,5 Zaliczki na dostawy 6,8 5,2 Zobowiązania z tytułu programu lojalnościowego NAVIGATOR 21,5 15,8 Rezerwa na pokrycie niedoboru uprawnień CO 2 14,4 9,8 Pozostałe 45,2 27,1
    Zobowiązania niefinansowe 2.727,4 2.573,3
    Razem 5.151,1 4.538,3
    w tym: część długoterminowa 1.072,4 1.201,0 część krótkoterminowa: 4.078,7 3.337,3 - z tytułu dostaw i usług 2.201,7 1.718,2 - pozostałe 1.877,0 1.619,1
    (1) Zobowiązania spółki LOTOS Exploration and Production Norge AS (GK LOTOS Petrobaltic S.A., segment wydobywczy) z tytułu wzajemnych rozliczeń pomiędzy operatorem a uczestnikami konsorcjum na poszczególnych złożach norweskich. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług są nieoprocentowane i zazwyczaj rozliczane w terminach w przedziale 7 - 60 dni. Pozostałe zobowiązania są nieoprocentowane, ze średnim 1 miesięcznym terminem płatności. Kwota wynikająca z różnicy pomiędzy zobowiązaniami a należnośc iami z tytułu podat ku od towarów i usług jest płacona właściwym władzom podatkowy m w okresach miesięcznych. Zobowiązania z tytułu odsetek są zazwyczaj rozliczane w okresach 1 miesięcznych w ciągu całego roku obrotowego. Analiza wrażliwości zobowiązań z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych zobowiązań na ryzyko rynkowe związane ze zmi anami kursów walut została przedstawiona w nocie 27.3.1 . Analiza kontraktowych terminów zapadalności zobowiązań z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych zobowiązań została p rzedstawiona w nocie 27.5.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    25.1 Rezerwy
    Rezerwy na koszty likwidacji i rekultywacji
    Pozostałe rezerwy Razem Rezerwa na kopalnie ropy naftowej i gazu ziemnego Rezerwy na wyłączone z użytkowania instalacje rafineryjne i pozostałe
    Razem
    Nota Polska Norwegia Litwa
    1 stycznia 2017 186,5 958,6 14,0 15,2 1.174,3 82,8 1.257,1 Utworzenie - - - 0,2 0,2 4,7 4,9 Aktualizacja szacunku kosztów likwidacji 3,5 (48,8) (1) (0,9) - (46,2) - (46,2) Aktualizacja szacunku rezerw z tytułu warunkowych płatności - - - - - 0,1 0,1
    Zmiany wysokości rezerw wynikające z przybliżenia czasu wykonania zobowiązania (efekt odwracania dyskonta) 9.6 6,5 35,3 0,8 - 42,6 0,5 43,1
    Odsetki od funduszu likwidacji zakładu górniczego 0,4 - - - 0,4 - 0,4
    Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - (122,4) (0,8) - (123,2) (3,0) (126,2)
    W ykorzystanie - (7,9) - - (7,9) (32,5) (2) (40,4) Rozwiązanie - - - (2,9) (2,9) (15,6) (18,5)
    31 grudnia 2017 196,9 814,8 13,1 12,5 1.037,3 37,0 1.074,3
    w tym:
    część długoterminowa 196,9 810,3 13,1 12,4 1.032,7 1,3 1.034,0
    część krótkoterminowa - 4,5 - 0,1 4,6 35,7 40,3 Rezerwy na koszty likwidacji i rekultywacji: Rezerwa na kopalnie ropy naftowej i gazu ziemnego Polska - rezerwy na przyszłe koszty likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach górniczych B -3 i B –8 oraz fundusz likwidacji zakładu górniczego tworzonego zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1994 roku - Prawo Geologiczne i Górnicze oraz Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 24 czerwca 2002 roku w celu pokrycia przyszłych kosztów likwidacji kopalń ropy naftowej i gaz u ziemnego. Rezerwa na kopalnie ropy naftowej i gazu ziemnego Norwegia - rezerwy na przyszłe koszty likwidacji kopalni ropy naftowej na złożu YME oraz kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego na złożach Heimdal oraz Sleipner. Rezerwa na kopalnie ropy naftowe j i gazu ziemnego Litwa - rezerwy na przyszłe koszty likwidacji litewskich kopalni ropy naftowej. Rezerwy na wyłączone z użytkowania instalacje rafineryjne i pozostałe - rezerwa na rekultywację oraz koszty rozbiórki i likwidacji wyłączonych z użytkowania instalacji w spółce LOTOS Terminale S.A., rezerwa na szacunkowe koszty demontażu rurociągu podwodnego eksploatowanego przez spółkę zależną Energobaltic Sp. z o.o. (GK LOTOS Petrobaltic S.A. ) oraz na rekultywację terenu i usunięcie zanieczyszczeń. (1) W artość dotyczy głównie rezerw na przyszłe koszty likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego dotyczących pakietu aktywów Heimdal oraz Sleipner (2) W tym kwota 31,4 mln zł (69,3 mln NOK) dotycząca rezerwy z tytułu warunkowych płatności wynikających z u mowy nabycia aktywów Sleipner.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    Rezerwy na koszty likwidacji i rekultywacji
    Pozostałe rezerwy Razem Rezerwa na kopalnie ropy naftowej i gazu ziemnego Rezerwy na wyłączone z użytkowania instalacje rafineryjne i pozostałe
    Razem
    Nota Polska Norwegia Litwa
    1 stycznia 2016 191,9 986,4 14,1 25,8 1.218,2 194,2 1.412,4
    Utworzenie - - - - - 29,3 29,3
    Aktualizacja szacunku kosztów likwidacji (11,3) (119,9) (1) (1,5) - (132,7) - (132,7) Aktualizacja szacunku rezerw z tytułu warunkowych płatności - - - - - (27,5) (27,5)
    Zmiany wysokości rezerw wynikające z przybliżenia czasu wykonania zobowiązania (efekt odwracania dyskonta) 9.6 5,6 40,4 0,8 0,1 46,9 2,2 49,1
    Odsetki od funduszu likwidacji zakładu górniczego 0,3 - - - 0,3 - 0,3 Różnice kursowe z przeliczenia jednostek zagranicznych - 93,6 0,6 - 94,2 11,5 105,7
    W ykorzystanie - (41,9) - (0,2) (42,1) (105,6) (2) (147,7)
    Rozwiązanie - - - (10,5) (10,5) (21,3) (31,8)
    31 grudnia 2016 186,5 958,6 14,0 15,2 1.174,3 82,8 1.257,1
    w tym:
    część długoterminowa 186,5 944,3 14,0 13,8 1.158,6 5,8 1.164,4
    część krótkoterminowa - 14,3 - 1,4 15,7 77,0 92,7 Rezerwy na koszty likwidacji i rekultywacji: Rezerwa na kopalnie ropy naftowej i gazu ziemnego Polska - rezerwy na przyszłe koszty likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach górniczych B -3 i B –8 oraz fundusz likwidacji zakładu górniczego tworzonego zgodnie z ustawą z dnia 4 lutego 1 994 roku - Prawo Geologiczne i Górnicze oraz Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 24 czerwca 2002 roku w celu pokrycia przyszłych kosztów likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego. Rezerwa na kopalnie ropy naftowej i gazu ziemnego Norwegia - rezerwy na przyszłe koszty likwidacji kopalni ropy naftowej na złożu YME (w tym rezerwa na przyszłe koszty usunięcia platformy MOPU) oraz kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego na złożach Heimdal oraz Sleipner. Rezerwa na kopalnie ropy naftowej i gazu ziemnego Litwa - rezerwy na przyszłe koszty likwidacji litewskich kopalni ropy naftowej. Rezerwy na wyłączone z użytkowania instalacje rafineryjne i pozostałe - rezerwa na rekultywację oraz koszty rozbiórki i likwi dacji wyłączonych z użytkowania instalacji w spółce LOTOS Terminale S.A., rezerwa na szacunkowe koszty demontażu rurociągu podwodnego eksploatowanego przez spółkę zależną Energobaltic Sp. z o.o. (GK LOTOS Petrobaltic S.A. ) oraz na rekultywację terenu i us unięcie zanieczyszczeń. (1) W artość dotyczy głównie rezerw na przyszłe koszty likwidacji kopalń ropy naftowej i gazu ziemnego dotyczących pakietu aktywów Heimdal oraz Sleipner (2) W tym kwota 103 mln zł (218 mln NOK) dotycząca rezerwy z tytułu warunkowyc h płatności wynikających z umowy nabycia aktywów Sleipner.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    64
    Rezerwa na kopalnie ropy naftowej i gazu ziemnego - Norwegia Rezerwa na likwidację i rekultywację kopalni ropy naftowej na złożu YME Na dzień 31 grudnia 2017 roku rezerwa na likwidację i rekultywację kopalni na złożu YME zaprezentowana została w pozycji Pozostałe zobowiązania i rezerwy w kwocie 144,2 mln zł i odzwierciedla dokonany na podstawie najlepszej wiedzy Grupy aktualny szacunek przyszłych kosztów usu nięcia związanej z YME infrastruktury oraz kosztów na rekultywację terenu z tym związanych , przy założeniu likwidacji inwestycji w roku 203 2. Na dzień 31 grudnia 2016 roku wartość rezerwy wynosiła 159,2 mln zł. Rezerwa związana z usunięciem wadliwej platformy MOPU ze złoża YME Jak przedstawiono w nocie 29.1, w marcu 2013 roku operator złoża YME - spółka Talisman Energy Norge AS („Talisman”, „Operator”) i dostawca platformy MOPU (ang. „Mobile Offshore Productio n Unit”) przeznaczonej do eksploatacji złoża YME - spółka Single Buoy Moorings Inc. („SBM”) ogłosiły informację o zawarciu porozumienia w sprawie usunięcia wadliwej i ewakuowanej od połowy lipca 2012 roku platformy ze złoża YME oraz zakończenia obowiązywan ia wszystkich dotychczas zawartych pomiędzy stronami umów i porozumień w związku z realizacją projektu YME. W wyniku porozumienia Grupa ujęła rezerwę na przyszłe koszty usunięcia platformy MOPU ze złoża YME w wysokości 281,9 mln zł. W kolejnych latach reze rwa była sukcesywnie wykorzystyw ana (w roku 201 7 wykorzystanie rezerwy wyniosło 7,7 mln zł). Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość rezerwy wynosiła 4,2 mln zł. Informacje na temat projektu YME i szczegóły dotyczące rezerwy na likwidację pozostałej infrastruktury podwodnej związanej ze złożem YME zostały przedstawione także w nocie 13.2.2. Rezerwa na likwidację i rekultywację kopalń gazu ziemnego na złożach Heimdal Planowany termin likwidacji aktywów trwał ych morskiej kopalni ropy i gazu na złożach projektu Heimdal i rekultywa cji terenu przypada na lata 2017 - 2035. Na dzień 31 grudnia 2017 roku w sprawozdaniu z sytuacji finansowej Grupa prezentuje ww. rezerwę w poz ycji Pozostałe zobowiązania i rezerwy w kwocie 169,5 mln zł. Na dzień 31 grudnia 2016 roku wartość rezerwy wynosiła 203,6 mln zł. Rezerwa na likwidację i rekultywację kopalń gazu ziemnego na złożach Sleipner Planowany termin likwidacji aktywów trwałych morskiej kopalni ropy i gazu na złożach projektu Sleipner i rekultywa cji terenu przypada na lata 2017 - 2033. Na dzień 31 grudnia 2017 roku w sprawozdaniu z sytuacji fin ansowej Grupa prezentuje ww. rezerwę w pozycji Pozostałe zobowiązania i rezerwy w kwocie 496,9 mln zł. Na dzień 31 grudnia 2016 roku wartość rezerwy wynosiła 582,7 mln zł. Pozostałe rezerwy Na dzień 31 grudni a 2016 roku rezerwa na zobowiązanie z tytułu warunkowych płatności wynikających z umowy nabycia aktywów Heimdal wynosiła 33,7 mln zł. W roku 2017 rezerwa została wykorzystana w całości. Rezerwę na zobowiązania z tytułu warunkowych płatności wynikających z umowy nabycia aktywów Sleipner na dzień 31 grudnia 201 7 roku wynosiła 4,3 mln zł. Na dzień 31 grudnia 201 6 roku wartość rezerwy wynosiła 5,4 mln zł.
    25.2 Dotacje
    Nota 2017 2016 Stan na początek okresu 34,4 35,1 Dotacje otrzymane w okresie 18,4 5,0 Dotacje rozliczone w czasie 9.3 (16,8) (5,7) Stan na koniec okresu 36,0 34,4 w tym: część długoterminowa 25 9,4 10,1 część krótkoterminowa 25 26,6 24,3 Dotacje dotyczą głównie nieodpłatnie otrzymanych licencji oraz dotacji z EkoFunduszu na wykorzystanie gazu odpadowego z morskiej kopalni ropy naftowej do celów grzewczych.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsol idowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    65
    26. Instrumenty finansowe
    26.1 Wartość bilansowa
    Kategorie instrumentów finansowych
    Klasy instrumentów finansowych
    Nota
    Aktywa/Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik - przeznaczone do obrotu
    Pożyczki i należności
    Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży
    (1)
    Zobowiązania finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie
    Razem
    31 grudnia 2017
    Aktywa finansowe
    Pochodne instrumenty finansowe 23 164,5 - - - 164,5
    Należności z tytułu dostaw i usług 15 - 2.677,0 - - 2.677,0
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 17 - 1.920,7 - - 1.920,7
    Pozostałe aktywa finansowe 15 - 449,8 9,8 - 459,6
    Razem 164,5 5.047,5 9,8 - 5.221,8
    Zobowiązania finansowe
    Kredyty, pożyczki, obligacje oraz zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22 - - - 4.425,9 4.425,9
    Pochodne instrumenty finansowe 23 79,4 - - - 79,4
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 25 - - - 2.201,7 2.201,7
    Pozostałe zobowiązania finansowe 25 - - - 222,0 222,0
    Razem 79,4 - - 6.849,6 6.929,0
    31 grudnia 2016 Aktywa finansowe
    Pochodne instrumenty finansowe 23 100,9 - - - 100,9
    Należności z tytułu dostaw i usług 15 - 2.251,7 - - 2.251,7
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 17 - 744,6 - - 744,6
    Pozostałe aktywa finansowe 15 - 615,1 9,8 - 624,9
    Razem 100,9 3.611,4 9,8 - 3.722,1
    Zobowiązania finansowe
    Kredyty, pożyczki, obligacje oraz zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22 - - - 5.557,2 5.557,2
    Pochodne instrumenty finansowe 23 209,2 - - - 209,2
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 25 - - - 1.718,2 1.718,2
    Pozostałe zobowiązania finansowe 25 - - - 246,8 246,8
    Razem 209,2 - - 7.522,2 7.731,4 (1) Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku Grupa posiadała udziały w jednostkach pozostałych wyceniane według kosztu historycznego pomniejszonego o utworzone odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych nie odbiega istotnie od ich wartości księgowej.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    66
    26.2 Istotne pozycje przychodów , kosztów, zysków i strat ujęte w sprawozdaniu z całkowitych dochodów w podziale na kategorie instrumentów finansowych
    Nota
    Kategorie instrumentów finansowych
    Klasy instrumentów finansowych
    Aktywa/ Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik - przeznaczone do obrotu
    Pożyczki i należności
    Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży
    Zobowiązania finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie
    Razem
    2017
    Należności z tytułu dostaw i usług:
    Przychody z tytułu odsetek 9.5 - 2,6 - - 2,6
    Zyski/(Straty) z tytułu różnic kursowych ujętych w koszcie własnym sprzedaży 9.1 - (24,1) - - (24,1)
    Pozostałe aktywa finansowe:
    Przychody z tytułu odsetek od lokat 9.5 - 14,3 - - 14,3
    Zyski/(Straty) z tytułu różnic kursowych od depozytów, lokat i innych środków pieniężnych oraz od pożyczek i obligacji ujętych w przychodach finansowych 9.5 - (209,9) - - (209,9)
    Pochodne instrumenty finansowe (aktywa/zobowiązania finansowe):
    Zyski/(Straty) z tytułu wyceny do wartości godziwej pochodnych instrumentów finansowych 9.5 196,7 - - - 196,7
    Zyski/(Straty) z tytułu realizacji pochodnych instrumentów finansowych 9.5 117,4 - - - 117,4
    Kredyty, pożyczki, obligacje oraz zobowiązania z tytułu leasingu finansowego:
    Koszty z tytułu odsetek 9.6 - - - (151,7) (151,7)
    Zyski/(Straty) z tytułu rozliczenia rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych korygujące przychody ze sprzedaży 8 - - - (150,5) (150,5)
    Zyski/(Straty) z tytułu różnic kursowych od kredytów, pożyczek, obligacji oraz od zrealizowanych transakcji w walutach obcych na rachunkach bankowych ujętych w przychodach finansowych 9.5 - - - 313,8 313,8
    Zyski/(Straty) z tytułu wyceny instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne ujęte w innych całkowitych dochodach 20 - - - 725,4 725,4
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług:
    Zyski/(Straty) z tytułu różnic kursowych ujętych w koszcie własnym sprzedaży 9.1 - - - 19,3 19,3
    Razem 314,1 (217,1) - 756,3 853,3



    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    67
    Nota
    Kategorie instrumentów finansowych
    Klasy instrumentów finansowych
    Aktywa/ Zobowiązania finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik - przeznaczone do obrotu
    Pożyczki i należności
    Aktywa finansowe dostępne do sprzedaży
    Zobowiązania finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie
    Razem
    2016
    Należności z tytułu dostaw i usług:
    Przychody z tytułu odsetek 9.5 - 2,3 - - 2,3
    Zyski/(Straty) z tytułu różnic kursowych ujętych w koszcie własnym sprzedaży 9.1 - 20,4 - - 20,4
    Pozostałe aktywa finansowe:
    Przychody z tytułu odsetek od lokat 9.5 - 11,9 - - 11,9
    Zyski/(Straty) z tytułu różnic kursowych od depozytów, lokat i innych środków pieniężnych oraz od pożyczek i obligacji ujętych w przychodach finansowych 9.5 - 25,6 - - 25,6
    Pochodne instrumenty finansowe (aktywa/zobowiązania finansowe):
    Zyski/(Straty) z tytułu wyceny do wartości godziwej pochodnych instrumentów finansowych 9.6 (206,6) - - - (206,6)
    Zyski/(Straty) z tytułu realizacji pochodnych instrumentów finansowych 9.6 173,1 - - - 173,1
    Kredyty, pożyczki, obligacje oraz zobowiązania z tytułu leasingu finansowego:
    Koszty z tytułu odsetek 9.6 - - - (179,4) (179,4)
    Zyski/(Straty) z tytułu rozliczenia rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych korygujące przychody ze sprzedaży 8 - - - (111,7) (111,7)
    Zyski/(Straty) z tytułu różnic kursowych od kredytów, pożyczek, obligacji oraz od zrealizowanych transakcji w walutach obcych na rachunkach bankowych ujętych w przychodach finansowych 9.5 - - - (18,3) (18,3)
    Zyski/(Straty) z tytułu wyceny instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne ujęte w innych całkowitych dochodach 20 - - - (138,2) (138,2)
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług:
    Zyski/(Straty) z tytułu różnic kursowych ujętych w koszcie własnym sprzedaży 9.1 - - - (17,7) (17,7)
    Razem (33,5) 60,2 - (465,3) (438,6)



    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    68
    27. Cele i zasady zarządzania ryzykiem finansowym
    Grupa narażona jest na ryzyko finansowe obejmujące przede wszystkim: • ryzyko rynkowe (ryzyko cen surowców i produktów naftowych, ryzyko cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla, ryzyko walutowe, ryzyko stóp procentowych), • ryzyko płynności, • ryzyko kredytowe związane z transakcjami finansowymi oraz handlowymi. Funkcjonujące w strukturach organizacyjnych Jednostki Dominującej Biuro Zarzadzania Ryzykiem Finans owym koordynuje oraz sprawuje bieżący nadzór nad procesem zarządzania ryzykiem finansowym Grupy Kapitałowej. Ponadto powołany przez Zarząd Komitet Ryzyka Cenowego i Tradingu nadzoruje prace nad opracowaniem polityk i procedur oraz monitoruje realizację strategii Grupy w obszarze swoich kompetencji. W szczególności komitet opiniuje i podejmuje kluczowe inicjatywy z zakresu zarządzania ryzykiem cenowym oraz w działalności tradingowej, przedstawia rekomendacje oraz wnioskuje w zakresie działań wymagających zgody Zarządu. Dodatkowo, w celu efektywnego zarządzania płynnością, strukturą zadłużenia oraz procesem pozysk iwania finansowania zewnętrznego przez spółki Grupy Kapitałowej LOTOS Zarząd powołał Zespół ds. optymalizacji płynności i koordynacji finansowania. Podstawowymi celami realizowanymi poprzez zarządzanie ryzykiem finansowym są: • zwiększenie prawdopodobieństw a realizacji celów budżetowych i strategicznych, • ograniczenie zmienności przepływów pieniężnych, • zapewnienie krótkoterminowej płynności finansowej, • optymalizacja wartości oczekiwanej przepływów pieniężnych i ryzyka, • wspieranie procesów operacyjnych, inwest ycyjnych i finansowych i budowanie wartości firmy w długim okresie czasu. W związku z realizacją wymienionych wyżej celów Grupa wdrożyła odpowiednie narzędzia i opracowała szereg dokumentów, zatwierdzonych na odpowiednich szczeblach decyzyjnych, które okr eślają ramy konieczne do efektywnego i bezpiecznego funkcjonowania w obszarze finansowym, w tym: • metodologię wyznaczania ekspozycji w poszczególnych kategoriach ryzyk, • horyzont czasowy zabezpieczania danego ryzyka, • dopuszczone instrumenty finansowe, • sposób oceny zarządzania ryzykiem finansowym, • limity w zarządzaniu ryzykiem, • sposób raportowania, • limity kredytowe, • standardy dokumentacyjne i operacyjne, • rozdział odpowiedzialności w zakresie wykonywania transakcji, analizy i kontroli ryzyka oraz dokumentacji i rozliczania transakcji pomiędzy różne komórki organizacyjne. Jednostka Dominująca monitoruje oraz raportuje w sposób ciągły wszystkie ryzyka rynkowe będące przedmiotem zarządzania. Jedn ostka Dominująca używa płynnych instrumentów pochodnych, które jest w stanie wycenić za pomocą stosowanych powszechnie modeli wyceny. Wycena instrumentów pochodnych odbywa się na podstawie danych rynkowych otrzymywanych od wiarygodnych dostawców. Nie jest dopuszczone otwieranie pozycji w ramach ryzyk, które nie wynikają z podstawowej działalności Grupy. W 2017 roku Jednostka Dominująca kontynuowała wdrożone w 2011 oraz 2012 roku zasady rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych w odniesieniu do kredytów walutowych przeznaczonych na finansowanie Programu inwestycyjnego 10+ wyznaczonych na instrument zabezpieczający dla przyszłych transakcji sprzedaży produktów naftowych denominowanych w USD.
    27.1 Ryzyko cen surowców i produktów naftowych
    Szczególne znaczenie dla Grupy ma zarządzanie ryzykiem cen surowców i produktów naftowych. Spółka identyfikuje nast ępujące czynniki tego ryzyka: • zmienność marży rafineryjnej, rozumianej jako różnica pomiędzy płynnymi indeksami referencyjnego koszyka produktów naftowych (np. paliwa lotniczego, benzyn, olejów napędowych, olejów opałowych) a płynnym indeksem referencyjneg o surowca (np. ropa Ural), • zmienność poziomu cen w zakresie ilości zapasów surowców i produktów odbiegających od wymaganego poziomu zapasów obowiązkowych i operacyjnych, • zmienność dyferencjałów pomiędzy indeksami referencyjnymi a indeksami używanymi w kont raktach handlowych (np. dyferencjał Brent / Ural czyli różnica pomiędzy różnymi gatunkami ropy), • stosowanie niestandardowych formuł cenowych w kontraktach handlowych. W Jednost ce Dominującej obowiązuje „Polityk a zarządzania ryzykiem cen surowców i produktów n aftowych w Grupie LOTOS S.A.” w ramach której zdefiniowano systematykę portfeli transakcyjnych i ich funkcje biznesowe, opi sano sposób rozumienia ryzyka i wyznaczania ekspozycji w zakresie portfeli, dopuszczo ne instrumenty finansowe wraz z ograniczeniami w ich wykorzystywaniu, standardy zawierania transakcji, wytyczne w zakresie kalkulacji wyników na zarządzaniu ryzykiem oraz sposób wyznaczania stoso wnych limitów. W zakresie objętym niniejszą polityką, Zarząd Grupy LOTOS S.A. ceduje limity transakcyjne na niższe szczeble decyzyjne .
    W celu wsparcia realizacji celów przyjętej polityki Spółka użytkuje jeden z wiodących na rynku systemów klasy ETRM.
    Na bazie zatwierdzonej polityki Spółka utrzymała możliwość oferowa nia swoim odbiorco m zakupu produktów naftowych po cenach stałych i w celu zachowania pierwotnego profilu ryzyka cenowego Grupa zawierała swapy towarowe .


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    69
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku otwarte swapy towarowe przedstawiały się następująco:
    Typ transakcji Indeks bazowy Okres wyceny Ilość w tonach w okresie wyceny
    Wycena w wartości godziwej
    Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Swap towarowy 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam III’2018 – VI’2019 111 877 34,7 - Swap towarowy Gasoil 0.1 pct Crg CIF NW E_ARA III’2018 – VI’2019 (10 339) - (3,8) Razem 34,7 (3,8) W ymienione wyżej transakcje swap na łączną ilość 111.877 ton w oparciu o płynny indeks 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam w okresie od marca 2018 roku do czerwca 2019 roku oraz (10.339) tony w oparciu o płynny indeks Gasoil 0.1 pct Crg CIF NW E ARA w tym samym ok rsie związane były z odwróceniem profilu ryzyka cen surowców i produktów naftowych wynikających ze sprzedaży komponentów asfaltowych po cen ach stałych. Na dzień 31 grudnia 2016 roku otwarte swapy przedstawiały się następująco:
    Typ transakcji Indeks bazow y Okres wyceny Ilość w tonach w okresie wyceny
    Wycena w wartości godziwej
    Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Swap towarowy 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam III '2017 - XI '2018 181.526 58,5 (4,8) Swap towarowy Gasoil 0.1 pct Crg CIF NW E_ARA III '2017 - XI '2018 (16.201) 0,2 (6,6) Swap towarowy ULSD 10 ppm CIF NW E IV '2017 (16.050) - (7,0) Razem 58,7 (18,4) W ymienione wyżej transakcje swap na łączną ilość 181.526 ton w oparciu o płynny indeks 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam w okresie od marca 2017 roku do listopada 2018 roku oraz (16.201) tony w oparciu o płynny indeks Gasoil 0.1 pct Crg CIF NW E ARA w okresie od mar ca 2017 roku do listopada 2018 roku związane były z odwróceniem profilu ryzyka cen suro wców i produktów naftowych wynikających ze sprzedaży komponentów asfaltowych po cenach stałych. Transakcja swap na ilość (16.050) ton w oparciu o indeks ULSA 10 ppm CIF NW E w okresie kwietni a 2017 roku była związana z wykorzystaniem struktury contango.
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku Grupa nie posiadała otwartych opcji towarowych. Na dzień 31 grudnia 2016 roku otwarte opcje towarowe przedstawiały się następująco:
    Typ transakcji Indeks bazowy Okres wyceny Ilość w tonach w okresie wyceny
    Wycena w wartości godziwej
    Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Opcje towarowe 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam III ’2017 – X '2017 10.646 0,4 - W ymienione wyżej transakcje opcyjne na łączną ilość 10.646 ton w oparciu o płynny indeks 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam w okresie od marca 2017 roku do października 2017 roku związane były z odwróceniem profilu ryzyka cen surowców i produktów naftowych wynikającyc h ze sprzedaży komponentów asfaltowych po cenach stałych .
    27.1.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmian ami cen surowców i produktów naftowych
    Analiza wrażliwości na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz 2016 roku transakcji finansowych narażonych na ryzyko zmiany cen surowców i produktów naftowych przy założeniu zmiany cen +/ - wartość rocznej zmienności implikowanej indeksu bazowego przedstawiała się następująco:
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Wartość
    bilansowa
    Zmiana procentowa* Wartość Zmiana procentowa**
    +zm. implikowana - zm. implikowana bilansowa +zm. imp. -zm. imp. Aktywa finansowe (1) 34,7 37,3 (37,3) 59,1 75,0 (72 ,9) Zobowiązania finansowe (1) 3,8 4,3 (4,3) 18,4 4,6 (4,6) Wpływ na wynik 33,0 (33,0) 70,4 (68 ,3) (1) Swapy oraz opcje towarowe łącznie. * Dla instrumentów posiadanych na dzień 31 grudnia 2017 roku do kalkulacji powyższych odchyleń cen indeksów bazowych wykorzys tano roczną implikowaną zmienność indeksu, o który oparte są zawarte transakcje, z dnia 31 grudnia 2017 roku, publikowaną p rzez serwis SuperDerivatives. W przypadku indeksu 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam była to zmiana +/ - 27,39 %, dla Gasoil 0.1 pct Crg CIF NW E_ARA +/ - 21,23 %. ** Dla instrumentów posiadanych na dzie ń 31 grudnia 2016 roku do kalkulacji powyższych odchyleń cen indeksów bazowych wykorzystano roczną implikowaną zmienność indeksu, o który oparte są zawarte transakcje, z dnia 31 grudnia 2016 roku, publikowaną p rzez serwis SuperDerivatives. W przypadku inde ksu 3.5 PCT Barges FOB Rotterdam była to zmiana +/ - 34,85%, dla Gasoil 0.1 pct Crg CIF NW E_ARA +/ - 27,44%, zaś dla Brent (Dtd) +/ - 29,18% . Zbadano wpływ zmian cen indeksów bazowych na wartość godziwą przy niezmiennym poziomie kursów walut.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    70
    27.2 Ryzyko cen uprawnień do emisji dwutlenku węg la (CO 2)
    Zarządzanie ryzykiem cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla w Jednostce Dominującej odbywa się w sposób ciągły zgodnie z założeniami strategii zarządzania ryzykiem cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO 2) zatwierdzonej przez Zarząd Grupy LOTOS S.A. Grupa podejmuje decyzje co do sposobu zbilansowania przyszłych niedoborów lub nadwyżek uprawnień do emisji CO 2 w zależności od sytuacji rynkowej i w ramach ustalonych limitów. W ramach zatwierdzonej strategii i posiadanych limitów Jednostka Domi nująca zawiera transakcje finansowe na jednostki:
    • EUA - (ang. „Emission Unit Allowance”) oznacza uprawnienie do emisji jednej tony CO 2 , • CER - (ang. „Certified Emission Reduction Unit”) oznacza ekwiwalent skutecznej redukcji emisji jednej tony ekwiwalentu CO 2 (tCO 2e). Certyfikat redukcji emisji uzyskiwany jest w związku z realizacją inwestycji w krajach rozwijających się, gdzie nie określono limitów emisji CO 2, • ERU - (ang. „Emission Reduction Unit”) oznacza ekwiwalent skutecznej redukcji emisji jednej tony ekwiwalentu CO 2 (tCO 2e). Jest to poświadczona jednostka emisji uzyskiwana w związku z realizacją inwestycji w krajach o niższych kosztach redukcji CO 2. Na dzień 31 grudnia 2017 roku szacowany niedobór uprawnień Jednostki Dominującej w okresie rozliczeniowym przypadającym na la ta 2013 - 2020 (tzw. III faza) wynosi 1.103.796 ton, jednakże biorąc pod uwagę wykonane transakcje pochodne na łączną ilość 1.554.0 00 ton, Jednostka Dominująca posiada nadwyżkę uprawnień w wysokości 450.204 ton, które zostały nabyte z uwz ględnieniem sytuacji rynkowej i w kontekście strategicznego charakteru niedoboru uprawnień przewidywanego po roku 2020. Na dzień 31 grudnia 2016 rok u szacowany niedobór uprawnień Jednostki Dominującej w okresie rozliczeniowym przypadającym na lata 2013 - 2020 (tzw. III faza) wynosi 1.231.057 ton, jednakże biorąc pod uwagę wykonane transakcje pochodne na łączną ilość 1.752.000 ton, Jednostka Dominująca posiada nadwyżkę uprawnień w wysokości 520.943 ton, które zostały nabyte z uwzględnieniem sytuacji rynkowej i w kontekście strategicznego charakteru niedoboru uprawnień przewidywanego po roku 2020. W ramach zarządzania ryzykiem dotyczącym uprawnień do em isji dwutlenku węgla Grupa ocenia każdorazowo ryzyko przewidywanego niedoboru nieodpłatnych uprawnień przyznawanych w ramach KPRU. Zaprezentowane poniżej wielkości uprawnień do emisji CO 2 na lata 2013 - 2020 uwzględniają uprawnienia przyznane według roz porządzeń Rady Ministrów, jak również dodatkowe bezpłatne uprawnienia przyznane przez Komisję Europejską. Liczb a nieodpłatnych uprawnień do emisji CO 2 na lata 2013 - 2020 oraz rzeczywista emisja CO 2:
    w milionach ton 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Razem
    Uprawnienia przyznane KPRU (1) 1,8 1,7 1,6 1,6 1,6 1,5 1,5 1,5 12,8
    Rzeczywista emisja CO 2 (2) 1,7 1,9 1,9 2,0 1,8 - - - 9,3
    (1) Ilość bezpłatnych uprawnień do emisji CO 2 na lata 2013 – 2020, wg Krajowego Planu Rozdziału Uprawnień („KPRU”), na podstawie Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2014 roku (Dz. U. 2014 poz. 439) jak również Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 8 kwietnia 2014 roku (Dz. U. 2014 poz. 472) zawierających wykaz instalacji objętych systemem handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych wraz z przyznana im licz bą uprawnień do emisji. Ponadto w zestawieniu uwzględniono przydział dodatkowych bezpłatnych uprawnień z rezerwy Komisji Europejski ej w związku ze zwiększeniem zdolności produkcyjnych rafinerii, wynikających z zastosowania gazu ziemnego jako wsadu do produkcji wodoru. (2) Emisja CO 2 wyliczona na podstawie danych produkcyjnych dla instalacji objętych systemem h andlu emisjami. Dane za rok 2017 zostały zweryfikowane zgodnie z art. 59 Ustawy z dnia 28 kwietnia 2011 roku o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych. Na dzień 31 grudnia 2017 roku, biorąc pod uwagę limit uprawnień na rok 2017 do przyznania w ramach systemu EU ETS (ang. „European Union Emissions Trading System/Scheme”) oraz wielkość emisji dwutlenku węgla w Grupie występował niedobór przyznanych uprawni eń do emisji CO 2. W związku z tym na dzień 31 grud nia 2017 roku Grupa ujęła kwotę 14,4 mln zł zobowiązań z tego tytułu (31 grudnia 2016: 9,8 mln zł.). Wpływ utworzonej rezerwy na wynik operacyjny w kwocie 4,6 mln zł (patrz nota 9.3) zaprezentowano w pozostałych przychodach (w roku 2016: 8,7 mln zł, patrz nota 9.3 ). W razie konieczności, Grupa decyduje o rozli czeniu zawartych, otwartych na dzień kończący okres sprawozdawczy transakcji terminowych na zakup uprawnień do emisji CO 2 poprzez ich fizyczną dostawę z zamiarem ich ewentualnego umorzenia jako rozliczenie rzeczywistej emisji CO 2. Wycena transakcji planowa nych do zrealizowania dostawą fizyczną nie podlega ujęciu w aktywach / zobowiązaniach finansowych w sprawozdaniu finansowym, niemniej jednak Grupa wewnętrznie monitoruje i przeprowadza wycenę takich transakcji w ramach ogólnej oceny efektywności zarządzani a ryzykiem CO 2, pozabilansowo. Otwarte na dzień 31 grudnia 2016 roku transakcje futures EUA, które Grupa uznała za prawdopodobne do rozliczenia poprzez ich fizyczną dostawę na potrzeby własne nie zostały wykazane w sprawozdaniu finansowym na dzień kończący okres sprawozdawczy, a ich wartość godziwą ujęto wyłącznie pozabilansowo. Poniżej zaprezentowano informacje na temat pozycji transakcyjnej n a dzień 31 grudnia 2017 roku oraz 2016 roku. Transakcje otwarte w uprawnieniach do emisji na dzień 31 grudnia 2017 roku przedstawiały się następująco:
    Typ transakcji Okres rozliczenia transakcji Ilość uprawnień w tonach Faza Wycena w wartości godziwej*
    Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Futures EUA XII '2018 - XII '2020 1.554.000 III faza 8,7 (0,1)
    *Wycena pozabilansowa, wyłącznie dla celów statystycznych i monitoringu w zarządzaniu ryzykiem. Transakcje otwarte w uprawnieniach do emisji na dzień 31 grudnia 2016 roku przedstawiały się następująco:
    Typ transakcji Okres rozliczenia transakcji Ilość uprawnień w tonach Faza Wycena w wartości godziwej*
    Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Futures EUA XII '2017 - XII '2019 1.752.000 III faza 5,6 (5,3)
    *Wycena pozabilansowa, wyłącznie dla celów statystycznych i monitoringu w zarządzaniu ryzykiem.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    71
    27.2.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO 2)
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz 2016 roku Grupa posiadała kontrakty futures na zakup uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO 2). Grupa nie przeprowadza analizy wrażliwości dla wartości godziwej kontraktów futures na zakup uprawnień do emisji dwutlenku wę gla, które posiada na dzień kończący o kres sprawozdawczy, jeśli zamierza dokonać rozliczenia tych tr ansakcji poprzez fizyczną dostawę na potrzeby własne pokrycia niedoborów w ramach systemu ograniczania emisji. W związku z tym nie przeprowadzono analizy wrażliwo ści posi adanych na dzień 31 grud nia 2017 roku oraz 2016 roku instrumentów futures EUA.
    27.3 Ryzyko walutowe
    W ramach prowadzonej działalności Grupa narażona jest na zmiany kursów walutowych z tytułu: • handlu surowcami i produktami naftowymi oraz innymi towarami, • przepływów inwestycyjnych, • przepływów finansowych w tym lo kat i kredytów, • wyceny instrumentów pochodnych, indeksowanych do lub denominowanych w walucie innej niż waluta funkcjonalna. Zarządzanie ryzykiem walutowym w Spółce odbywa się zgodnie z założeniami zawartymi w „Polityce zarządzania ryzykiem walutowym w Grupie LOTOS S.A.”. W ramach polityki ekspozycję stanowią istotne pozycje narażone na ryzyko walutowe, które oddziałują na poziom płynności w horyzoncie zarządzania zgodnie z planowanymi terminami płatności. Centralną miarą ryzyka jest Cash -Flow -at-Risk (CF aR), która obliczana jest na bazie metodologii CorporateMetrics™ zaś podstawowymi limitami jest limit na wielkość CFaR i maksymaln y współczynnik zabezpieczenia. Horyzont zarządzania ekspozycją jest związany z cyklem prognozowania budżetu Spółki i w zależno ści od momentu w roku obejmuje od 3 do 6 kolejnych kwartałów . Grupa aktywnie zarządza swoją ekspozycją walutową, optymalizując wartość oczekiwaną przepływów pieniężnych i ryzyka w ramach obowiązujących limitów i w zależności od przewidywanego rozwoju sytu acji rynkowej. Waluta USD jest używana w kwotowaniach cen rynkowych ropy i produktów naftowych. Z tego też względu uznano, że najwłaściwszą walutą do zaciągania i spłaty długoterminowych kredytów na finansowanie Programu 10+ jest USD, ponieważ efektem tak iego działania będzie zmniejszenie strukturalnie długiej pozycji i w konsekwencji strategicznego ryzyka walutowego. Strukturalnie Grupa posiada długą ekspozycję w USD (zyskuje w przypadku wzrostu kursu USD/PLN) ze względu na to, iż wpływy zależne od kursu USD (głównie z tytułu sprzedaży produktów naftowych) przewyższają odpowiednie wypływy (np. z tytułu zakupu ropy, spłaty kredytu). W ramach projektu EFRA w Grupie zostały zawarte transakcje walutowe EUR/USD mające na celu zabezpieczenie nakładów inwestycyjnych ponoszonych w EUR w stosunku do USD jako głównej waluty finansowania. Transakcje walutowe otwarte na dzień 31 grudnia 2017 roku przedstawiały się następująco:
    Typ transakcji Kupno/sprzedaż Okres rozliczenia transakcji Para walut (bazowa/zmienna)
    Kwota w walucie bazowej (w mln)
    Wycena w wartości godziwej
    Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe
    Spot walutowy Kupno I ’2018 USD/PLN 54,0 - (0,6) Spot walutowy Kupno I ’2018 EUR/PLN 0,1 - - Forward walutowy Kupno I ’2018 USD/PLN 124,0 - (8,3) Forward walutowy Kupno I-III ’2018 EUR/PLN 10,0 - (0,6) Forward walutowy Kupno I – VI ‘2018 EUR/USD 25,8 5,8 - Forward walutowy Sprzedaż VI-X ’2018 USD/PLN (60,0) 6,2 - Forward walutowy Sprzedaż III ’2018 EUR/PLN (10) 1,1 - Swap walutowy Kupno I-VI ’2018 USD/PLN 162,6 - (38,3) Swap walutowy Kupno I ‘2018 EUR/USD 14,3 1,1 - Swap walutowy Sprzedaż I-X ’2018 USD/PLN (565,7 ) 106,3 - Razem 120,5 (47,8) Transakcje walutowe otwarte na dzień 31 grudnia 2016 roku przedstawiały się następująco:
    Typ transakcji Kupno/sprzedaż Okres rozliczenia transakcji Para walut (bazowa/zmienna) Kwota w walucie bazowej
    Wycena w wartości godziwej Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Forward walutowy Kupno I -III ' 2017 USD/PLN 53,0 8,6 (0,6) Forward walutowy Kupno I '2017 -VI ’2018 EUR/USD 215,2 - (27,7) Forward walutowy Sprzedaż IV - X '2017 USD/PLN (230,0) - (73,3) Forward walutowy Sprzedaż I '2017 EUR/PLN (4,6) 0,1 - Swap walutowy Kupno XII ' 2017 USD/PLN 70,0 26,2 - Swap walutowy Kupno I ' 2017 EUR/USD 2,0 0,1 - Swap walutowy Sprzedaż I - XII '2017 USD/PLN (267,1) 3,0 (33,2) Swap walutowy Sprzedaż I – VII '2017 EUR/PLN (19,1) 0,1 (0,9) Razem 38,1 (135,7 )



    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    72
    27.3.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami kursów walut
    Struktura walutowa wybranych instrumentów finansowych na dzień 31 grudnia 2017 roku przedstawiała się następująco:
    31 grudnia 2017
    Nota
    mln USD
    USD przeliczone na PLN
    mln EUR
    EUR przeliczone na PLN
    Wartość bilansowa w walucie przeliczona na PLN na dzień bilansowy Klasy instrumentów finansowych Aktywa finansowe
    Należności z tytułu dostaw i usług 88,4 307,9 4,3 18,3 326,2
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 271,1 868,4 23,1 102,0 970,4
    Pozostałe aktywa finansowe: 182,4 634,6 4,7 20,0 654,6
    Pożyczki udzielone jednostkom powiązanym 157,0 546,3 4,7 19,8 566,1
    Lokaty 8,3 29,0 - - 29,0
    Depozyt zabezpieczający - - - 0,2 0,2
    Środki pieniężne przeznaczone na prace związane z usunięciem platformy MOPU ze złoża YME 15 15,9 55,1 - - 55,1
    Pozostałe 1,2 4,2 - - 4,2
    Razem 541,9 1.810,9 32,1 140,3 1.951,2
    Zobowiązania finansowe
    Kredyty i pożyczki 1.201,1 4.116,2 - - 4.116,2
    Obligacje 59,0 205,4 - - 205,4
    Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego - - 10,7 44,5 44,5
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 485,3 1.689,3 5,3 21,9 1.711,2
    Pozostałe zobowiązania finansowe 4,5 15,6 6,4 26,5 42,1
    Razem 1.749,9 6.026,5 22,4 92,9 6.119,4 Struktura walutowa wybranych instrumentów finansowych na dzień 31 grudnia 201 6 roku przedstawiała się następująco:
    31 grudnia 2016
    Nota
    mln USD
    USD przeliczone na PLN
    mln EUR
    EUR przeliczone na PLN
    Wartość bilansowa w walucie przeliczona na PLN na dzień bilansowy Klasy instrumentów finansowych Aktywa finansowe
    Należności z tytułu dostaw i usług 87,0 363,5 5,1 22,7 386,2
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 13,0 54,2 10,6 47,1 101,3
    Obligacje 85,5 357,5 - - 357,5
    Pozostałe aktywa finansowe: 178,9 749,4 9,2 40,4 789,8
    Pożyczki udzielone jednostkom powiązanym 152,7 639,5 4,7 20,6 660,1
    Lokaty 7,6 31,6 - - 31,6
    Depozyt zabezpieczający - - 4,5 19,8 19,8
    Środki pieniężne przeznaczone na prace związane z usunięciem platformy MOPU ze złoża YME 15 17,9 75,3 - - 75,3
    Pozostałe 0,7 3,0 - - 3,0
    Razem 364,4 1.524,6 24,9 110,2 1.634,8
    Zobowiązania finansowe
    Kredyty i pożyczki 1.284,7 5.325,1 - - 5.325,1
    Obligacje 136,5 572,0 - - 572,0
    Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego - - 13,5 59,6 59,6
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 281,4 1.176,0 12,9 57,1 1.233,1
    Pozostałe zobowiązania finansowe 4,7 19,7 17,8 78,8 98,5
    Razem 1.707,3 7.092,8 44,2 195,5 7.288,3 Na potrzeby analizy wrażliwości w zaprezentowanej wyżej strukturze walutowej uwzględniono także wrażliwe na zmiany kursów wal ut wewnątrzgrupowe transakcje walutowe, które mają wpływ na ryzyko walutowe Grupy w związku z regulacjami MSR 21 „Skutki zmian kursów wymiany walut obcych” w zakresie ujmowania różnic kursowych z tego tytułu w wyniku netto Grupy. Poza spotami, forwardami i swapami walutowymi Grupa posiadała także wyrażone w walutach obcych pochodne instrumenty finansowe takie jak: swapy towarowe, opcje towarowe, swapy procentowe, oraz kontrakty futures. Grupa stosuje odpowiednie metody ustalania wa rtości godziwej dla poszczególnych rodzajów instrumentów pochodnych, które jednocześnie determinują technikę ustalenia wpływu zmiany kursów w alut na wartość tych instrumentów (metody wyceny pochodnych instrumentów finansowych szerzej opisano w nocie 7.2 3). Zamieszczone poniżej tabele z analizą wrażliwości instrumentów finansowych na ryzyko walutowe na dzień 31 grudnia 201 7 roku oraz 31 grudnia 201 6 roku prezentują także wpływ zmiany kursów walut na wartość bilansową instrumentów pochodnych.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    73
    Analiza wrażl iwości na ryzyko walutowe na dzień 31 grudnia 2017 roku wraz z wpływem na wynik finansowy przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/ - 9,087 % i EUR/PLN o +/ - 5,950 % przedstawiała się następująco:
    31 grudnia 2017 Zmiana kursu - wpływ na wynik roku 2017
    +9,087% +5,950% -9,087% -5,950%
    USD EUR USD EUR
    Klasy instrumentów finansowych Aktywa finansowe
    Pochodne instrumenty finansowe (206,7) 6,7 206,7 (6,7) Należności z tytułu dostaw i usług 28,0 1,1 (28,0 ) (1,1) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 78,9 6,1 (78,9) (6,1) Pozostałe aktywa finansowe: 57,6 1,2 (57,6) (1,2)
    Pożyczki udzielone jednostkom powiązanym 49,6 1,2 (49,6) (1,2) Lokaty 2,6 - (2,6) - Środki pieniężne przeznaczone na prace związane z usunięciem platformy MOPU ze złoża YME 5,0 - (5,0) -
    Pozostałe 0,4 - (0,4) -
    Razem aktywa finansowe (42,2) 15,1 42,2 (15,1)
    Zobowiązania finansowe
    Kredyty i pożyczki 157,2 (1) - (157,2) (1) - Obligacje 18,7 - (18,7) - Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego - 2,6 - (2,6)
    Pochodne instrumenty finansowe 95,5 2,5 (95,5) (2,5)
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 153,5 1,3 (153,5) (1,3)
    Pozostałe zobowiązania finansowe 1,4 1,6 (1,4) (1,6)
    Razem zobowiązania finansowe 426,3 8,0 (426,3) (8,0)
    Razem (468,5) 7,1 468,5 (7,1) (1) W kalkulacji wpływu zmiany kursu na wskazaną pozycję bilansową uwzględniono efekt rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieni ężnych. Wpływ zastosowania rachunkowości zabezpieczeń przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/ - 9,087% potencjalnie spowodowałby z mianę wyceny wartości godziwej kredytów o ( 219 ,4) 219 ,4 mln zł. Ponadto w szacunku uwzględniono efekt zapłaconych z góry prowizji przygotowawczych (wycenionych wg kursu z dnia zapłaty) pomniejszających zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, których wpływ na zmianę wyceny wartości godziwej tych zobowiązań przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/ - 9,087% wynosiłby 2,6 (2,6) mln. zł. Powyższe odchylenia wartości bilansowych wyrażonych w PLN a zależnych od kursów walutowych, skalkulowano na podstawie rocznej implikowanej zmienności kursów walut z dnia 31 grudnia 201 7 roku wynoszącej 9,087% dla kursu USD/PLN i 5,950% dla kursu EUR/PLN, publikowanej przez Reuters. Analiza wrażliwości została przeprowadzona na bazie stanu instrumentów posiadanych na dzień 31 grudnia 2017 roku. Analiza wrażliwości na ryzyko walutowe na dzień 31 grudnia 201 6 roku wraz z wpływem na wynik finansowy przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/ - 12,9 % i EUR/PLN o +/ - 7,375 % przedstawiała się następująco:
    31 grudnia 2016 Zmiana kursu - wpływ na wynik roku 2016
    +12,9% +7,375% -12,9% -7,375%
    USD EUR USD EUR
    Klasy instrumentów finansowych Aktywa finansowe
    Pochodne instrumenty finansowe 15,8 (1,7) (15,4) 1,7 Należności z tytułu dostaw i usług 46,9 1,7 (46,9) (1,7) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 6,9 3,5 (6,9) (3,5) Obligacje 46,1 - (46,1) -
    Pozostałe aktywa finansowe: 96,7 3,0 (96,7) (3,0)
    Pożyczki udzielone jednostkom powiązanym 82,5 1,5 (82,5) (1,5) Lokaty 4,1 - (4,1) - Depozyty zabezpieczające - 1,5 - (1,5) Środki pieniężne przeznaczone na prace związane z usunięciem platformy MOPU ze złoża YME 9,7 - (9,7) -
    Pozostałe 0,4 - (0,4) -
    Razem aktywa finansowe 212,4 6,5 (212,0) (6,5)
    Zobowiązania finansowe
    Kredyty i pożyczki 202,2 (1) - (202,2) (1) - Obligacje 73,8 - (73,8) - Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego - 4,4 - (4,4)
    Pochodne instrumenty finansowe 345,8 (65,1) (345,8) 65,1
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 151,7 4,2 (151,7) (4,2)
    Pozostałe zobowiązania finansowe 2,5 5,8 (2,5) (5,8)
    Razem zobowiązania finansowe 776,0 (50,7) (776,0) 50,7
    Razem (563,6) 57,2 564,0 (57,2) (1) W kalkulacji wpływu zmiany kursu na wskazaną pozycję bilansową uwzględniono efekt rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieni ężnych. Wpływ zastosowania rachunkowości zabezpieczeń przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/ - 12,9% potencjalnie spowodowałby zmianę wyceny wartości godziwej kredytów o (489,5) 489,5 mln zł. Ponadto w szacunku uwzględniono efekt zapłaconych z góry prowizji przygotowawczych (wycenionych wg kursu z dnia zapł aty) pomniejszających zobowiązania z tytułu zaciągniętych kredytów, których wpływ na zmianę wyceny wartości godziwej tych zob owiązań przy założeniu zmiany kursów USD/PLN o +/ - 12,9% wynosiłby 4,8 (4,8) mln. zł.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    74
    Powyższe odchylenia wartości bilansowych wyrażonych w PLN a zależnych od kursów walutowych, skalkulowano na podstawie rocznej implikowanej zmienności kursów walut z dnia 31 grudnia 2016 roku wynoszącej 12,9% dla kursu USD/PLN i 7,375% dla kursu EUR/PLN, publikowanej przez Reuters. Analiza wrażliw ości została przeprowadzona na bazie stanu instrumentów posiadanych na dzień 31 grudnia 2016 roku.
    27.4 Ryzyko stopy procentowej
    Jednostka Dominująca narażona jest na ryzyko zmienności przepływów pieniężnych z tytułu zmian stóp procentowych wynikające z posiadanych aktywów oraz pasywów dla któ rych przychody oraz koszty odsetkowe są uzależnione od zmiennych stóp procentowych, w szczególności z tytułu kredytów inwestycyjnych w ramach Programu 10+ i Projektu EFRA oraz kredytu na refinansowanie i finanso wanie gdzie wysokość odsetek ustalana jest na podstawie zmiennej stopy LIBOR USD. Jednostka Dominująca zarządza ryzykiem stopy procentowej w ramach przyznanych limitów przy wykorzystaniu swapów stóp procentowych. W długim horyzoncie efekt częściowego zabezpieczenia został osiągnięty poprzez wybór st ałej stopy dla transzy kredytu inwestycyjnego na finansowanie Programu 10+. Transakcje otwarte na stopę procentową na dzień 31 grudnia 2017 roku przedstawiały się następująco:
    Typ transakcji Okres Kwota nominalna (w mln USD) Spółka otrzymuje Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Swap procentowy (IRS) VII '2011 - VI '2019 207,5 LIBOR 6M 0,1 (19,8) Swap procentowy (IRS) I ' 2015 - XII '2021 494,0 LIBOR 3M 9,2 (8,0) Razem 9,3 (27,8 ) W powyższym zestawieniu transakcje IRS zostały zagregowane według waluty nominału oraz stopy referencyjnej. W kolumnie „Okres” został podany minimalny termin początku i maksymalny termin końca okresu z zestawu transakcji wchodzących w skład danej grupy. Transakcje otwarte na stopę procentową na dzień 31 grudnia 2 016 roku przedstawiały się następująco:
    Typ transakcji Okres Kwota nominalna (w mln USD) Spółka otrzymuje Aktywa finansowe Zobowiązania finansowe Swap procentowy (IRS) VII '2011 - VI '2019 212,5 LIBOR 6M 0,1 (43,7) Swap procentowy (IRS) I ' 2015 - XII '2021 494,0 LIBOR 3M 3,6 (11,4) Razem 3,7 (55,1) W powyższym zestawieniu transakcje IRS zostały zagregowane według waluty nominału oraz stopy referencyjnej. W kolumnie „Okres ” został podany minimalny termin początku i maksymalny termin końca okresu z zestawu transakcji wchodzących w skład danej grupy.
    27.4.1 Analiza wrażliwości na ryzyko rynkowe związane ze zmianami stóp procentowych
    Analiza wrażliwości na ryzyko zmiany stopy procentowej Grupy przy założeniu zmiany stopy procentowej o +/ - 0,30% na dzień 31 grudnia 2017 roku przedstawiała się następująco:
    31 grudnia 2017 Nota Wartość bilansowa Zmiana procentowa +0,30% -0,30%
    Klasy instrumentów finansowych Aktywa finansowe
    Pochodne instrumenty finansowe (2) 23 9,3 7,3 (7,4) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 17 1.920,7 5,8 (5,8) Pozostałe aktywa finansowe: 334,1 1,0 (1,0) Fundusz likwidacji zakładu górniczego 15 34,1 0,1 (0,1) Lokaty 15 37,0 0,1 (0,1) Depozyty zabezpieczające 15 - - - Środki pieniężne stanowiące zabezpieczenie zobowiązań umownych dotyczących przyszłej likwidacji aktywów 15 207,9 0,6 (0,6)
    Środki pieniężne przeznaczone na prace związane z usunięciem platformy MOPU ze złoża YME 15 55,1 0,2 (0,2)
    Razem 2.264,1 14,1 (14,2)
    Zobowiązania finansowe
    Kredyty 22.1 3.903,0 10,0 (1) (10,0) (1) Pożyczki 22.2 68,3 0,2 (0,2) Obligacje 22.3 313,0 0,9 (0,9) Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22.4 141,6 0,4 (0,4) Pochodne instrumenty finansowe (2) 23 27,8 (0,9) 0,9
    Razem 4.453,7 10,6 (10,6 )
    (1) W ykazane bez uwzględnienia kredytów o stałym oprocentowaniu oraz zapłaconych prowizji przygotowawczych pomniejszających zobow iązania finansowe z tytułu otrzymanych kredytów. (2) Swap procentowy (IRS). Różnica między zmianą wartości wyceny, gdy przesuwa si ę krzywą stóp procentowych o +/ - 0,30% powstaje w momencie obliczania i dyskontowania przyszłych przepływów (związanych z rozliczeniem transakcji) na dzień kalkulacji wyceny. Dyskontowanie odbyw a się w oparciu o różne stopy procentowe (w pierwszym przypad ku przesunięcie krzywej powoduje zwiększenie stopy o 0,30%, zaś w drugim przypadku zmniejszenie stopy o 0,30%).


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    75
    Analiza wrażliwości na ryzyko zmiany stopy procentowej Spółki przy założeniu zmiany stopy procentowej o +/ - 0,35% na dzień 31 grudnia 2016 r oku przedstawiała się następująco:
    31 grudnia 2016 Nota Wartość bilansowa Zmiana procentowa +0,35% -0,35%
    Klasy instrumentów finansowych Aktywa finansowe
    Pochodne instrumenty finansowe (2) 23 3,7 2,7 (2,7) Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 17 744,6 2,6 (2,6) Pozostałe aktywa finansowe: 509,3 1,8 (1,8) Fundusz likwidacji zakładu górniczego 15 33,2 0,1 (0,1) Lokaty 15 189,2 0,7 (0,7) Depozyty zabezpieczające 15 19,6 - - Środki pieniężne stanowiące zabezpieczenie zobowiązań umownych dotyczących przyszłej likwidacji aktywów 15 192,0 0,7 (0,7)
    Środki pieniężne przeznaczone na prace związane z usunięciem platformy MOPU ze złoża YME 15 75,3 0,3 (0,3)
    Razem 1.257,6 7,1 (7,1)
    Zobowiązania finansowe
    Kredyty 22.1 5.082,9 14,5 (1) (14,5) (1) Pożyczki 22.2 81,8 0,3 (0,3) Obligacje 22.3 213,0 0,7 (0,7) Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22.4 179,5 0,6 (0,6) Pochodne instrumenty finansowe (2) 23 55,1 (15,2) 15,4
    Razem 5.612,3 0,9 (0,7 )
    (1) W ykazane bez uwzględnienia kredytów o stałym oprocentowaniu oraz zapłaconych prowizji przygotowawczych pomniejszających zobow iązania finansowe z tytułu otrzymanych kredytów. (2) Swap procentowy (IRS). Różnica między zmianą wartości wyceny, gdy przesuwa się krzywą stóp procentowych o +/ - 0,35% powstaje w momencie obliczania i dyskontowania przyszłych przepływów (związanych z rozliczeniem transakcji) na dzień kalkulacji wyceny. Dyskontowanie odbyw a się w oparciu o różne stopy procentowe (w pierwszym przypadku przesunięcie krzywej powoduje zwiększenie stopy o 0,35%, zaś w drugim przypadku zmniejszenie stopy o 0,35%). Analiza wrażliwości została przeprowadzona na bazie stanu instrumentów posiadanych na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku. Zbadano wpływ zmian stóp procentowych na wartość godziwą przy niezmiennym poziomie kursów walut. W przypadku instrument ów pochodnych posiadanych na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku w analizie wrażliwości na ryzyko stopy procentow ej Spółka zastosowała przesunięcie krzywej stóp procentowych o roczną zmienność historyczną z dnia odpowiednio 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku, wyliczoną na podstawie publikowanych przez Reuters danych o historycznej zmienności dla oprocento wania IRS z odpowiednio 2 -letnim oraz 3 -letnim okresem wygaśnięcia .
    27.5 Ryzyko płynności
    Proces zarządzania ryzykiem płynności przez Grupę polega na monitorowaniu prognozowanych przepływów pieniężnych oraz portfela aktywów i zobowiązań finansowych, a następ nie dopasowywaniu ich zapadalności, analizie kapitału obrotowego i optymalizacji przepływów w ramach Grupy Kapitałowej. Proces ten wymaga ścisłej współpracy z jednostkami funkcjonującymi w różnych obszarach biznesowych w celu bezpiecznej i efektywnej aloka cji posiadanej płynności. Większość krajowych podmiotów zależnych w ramach Grupy Kapitałowej jest uczestnikiem cash -poolingu rzeczywistego. Struktura jest na bieżąco zarządzana przez Jednostkę Dominującą pod kątem optymalizacji płynności i salda odsetek. Płynność w horyzoncie budżetowym monitorowana jest w przekroju Grupy Kapitałowej na bieżąco w ramach zarządzania ryzykiem finansowym. Płynność w okresie średnio i długoterminowym monitorowana jest w ramach procesu planowania, który wspomaga tworze nie wiel oletniej strategii finansowej. W obszarze ryzyka finansowego obok aktywnego zarządzania ryzykiem rynkowym, Grupa stosuje następujące zasady w zakresie płynności:
    • brak depozytów zabezpieczających w handlu instrumentami pochodnymi na rynku pozagiełdowym, • ograniczenie możliwości wcześniejszego rozwiązania transakcji finansowych, • limity w zakresie mało płynnych kasowych instrumentów finansowych, • limity kredytowe dla partnerów transakcji finansowych i handlowych, • zapewnienie odpowiedniej jakości i zróżnicowani a dostępnych źródeł finansowania, • procesy kontroli wewnętrznej oraz efektywność organizacyjna zapewniająca szybkie działanie w warunkach awaryjnych. Poniżej zaprezentowano informacje o kontraktowych terminach zapadalności zobowiązań finansowych według sta nu na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    76
    Kontraktowe terminy zapadalności zobowiązań finansowych:
    31 grudnia 2017 Nota
    Wartość bilansowa
    Kontraktowe przepływy pieniężne Do 6 miesięcy 6 - 12 miesięcy 1 - 2 lata 2 - 5 lat Powyżej 5 lat
    Kredyty bankowe (poza kredytami w rachunku bieżącym) 22.1 3.902,9 4.624,0 89,8 1.164,4 906,5 1.968,4 494,9 Kredyty w rachunku bieżącym 22.1 0,1 0,1 0,1 - - - - Pożyczki 22.2 68,3 69,4 6,5 58,1 0,9 2,2 1,7 Obligacje 22.3 313,0 306,1 306,1 - - - - Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22.4 141,6 179,0 28,7 28,7 53,2 68,4 - Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 25 2.201,7 2.201,7 2.196,5 5,2 - - - Pozostałe zobowiązania finansowe 25 222,0 222,0 188,0 7,4 3,3 7,8 15,5 Razem 6.849,6 7.602,3 2.815,7 1.263,8 963,9 2.046,8 512,1 31 grudnia 2016
    Kredyty bankowe (poza kredytami w rachunku bieżącym) 22.1 5.069,1 6.167,7 (305,5) 1.108,1 790,3 3.641,1 933,7 Kredyty w rachunku bieżącym 22.1 13,8 13,8 13,8 - - - - Pożyczki 22.2 81,8 83,2 6,3 6,5 11,9 56,0 2,5 Obligacje 22.3 213,0 213,1 79,8 133,3 - - - Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22.4 179,5 235,8 28,8 29,0 56,7 117,0 4,3 Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 25 1.718,2 1.718,2 1.718,2 - - - - Pozostałe zobowiązania finansowe 25 246,8 246,8 221,0 2,3 9,2 7,3 7,0 Razem 7.522,2 8.678,6 1.762,4 1.279,2 868,1 3.821,4 947,5 Kontraktowe terminy zapadalności pochodnych instrumentów finansowych:
    31 grudnia 2017 Nota
    Wartość bilansowa*
    Kontraktowe przepływy pieniężne Do 6 miesięcy 6 - 12 miesięcy 1 - 2 lata 2 - 5 lat Powyżej 5 lat
    Swap towarowy
    23
    30,9 31,3 10,6 20,1 0,6 - - Forwardy i spoty walutowe 3,6 3,7 (0,4) 4,1 - - - Swap procentowy (IRS) (18,5 ) (18,6) (21,5) 7,1 (5,9) 1,7 - Swap walutowy 69,1 69,1 62,9 3,2 3,0 - - Razem 85,1 85,5 51,6 34,5 (2,3) 1,7 - 31 grudnia 2016
    Swap towarowy
    23
    40,3 40,8 (0,4) 25,9 15,3 - - Opcje towarowe 0,4 0,4 - 0,4 - - - Forwardy i spoty walutowe (92,9) (93,5) (52,2) (38,5) (2,8) - - Swap procentowy (IRS) (51,4) (51,8) (30,5) 3,8 (19,4) (5,7) - Swap walutowy (4,7) (4,5) (23,9) 19,4 - - - Razem (108,3) (108,6) (107,0) 11,0 (6,9) (5,7) -
    *Wartość bilansowa (dodatnia wycena pochodnych instrumentów finansowych plus ujemna wycena pochodnych instrumentów finansowych) prezen tuje wartość godziwą pochodnych instrumentów finansowych ujętych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej (z wyłączeniem futures na upr awnienia do emisji CO 2 zakupionych z zamiarem rozliczenia).


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    77
    27.6 Ryzyko kredytowe
    Zarządzanie ryzykiem kredytowym partnerów transakcji finansowych polega na kontroli wiarygodności finansowej obecnych i potencjalnych partnerów tych transakcji oraz na monitorowaniu ekspozycji kredytowej w stosunku do przyznanych limitów. Na ekspozycję kredytową składają się depozyty bankowe oraz wycena instrumentów pochodnych. Partnerzy transakcji muszą posiadać odpowiedni rating przyznany przez wiodące agencje ratingowe, bądź posiadać gwaran cje instytucji spełniających wymóg minimalnego ratingu. Grupa zawiera transakcje finansowe z renomowanymi firmami o dobrej zdolności kredyto wej oraz stosuje dywersyfikację instytucji, z którymi współpracuje. Na dzień 31 grudnia 2017 roku koncentracja ryzy ka u pojedynczego partnera transakcji finansowych Grupy nie przekraczała wartości 845,67 mln zł (9,51% kapitałów wła snych Jednostki Dominującej), z kolei na dzień 31 grudnia 2016 roku była to kwota 575,8 mln zł (8,15% kapitałów własnych Jednostki Dominując ej). W zakresie zarządzania ryzykiem kredytowym partnerów transakcji handlowych Grupa poddaje wszystkich klientów, którzy wnioskuj ą o przyznanie limitów kredyto wych procedurom weryfikacji ich wiarygodności finansowej i w zależności od jej oceny przyznawan e są odpowiednie limity. W 2017 roku Jednostka Dominująca zakończyła prace nad modelem ratingowym, który wspiera proces przyznawania limitów partnerom handlowym. Jednostka Dominująca określa wytyczne w zakresie procesu zarządzania ryzykiem kredytowym partn erów handlowych w celu utrzymywania odpowiednich standardów w zakresie analizy kredytowej oraz bezpieczeństwa operacyjnego procesu w przekroju całej Grupy. Na dzień 31 grudnia 2017 roku koncentracja ryzyka u pojedynczego partnera transakcji handlowych Grupy nie przekraczała wartości 530,47 mln zł (5,9 7% kapitałów własnych Jednostki Dominującej) , z kolei na dzień 31 grudnia 2016 roku była to kwota 239,0 mln zł (3,38% kapitałów własnych Jednostki Dominującej). Miarą ryzyka kredytowego jest kwota maksymalnego narażenia na ryzyko dla poszczególnych klas aktywów finansowych. Wartości księgowe aktywów finansowych reprezentują maksymalną ekspozycję kredytową. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe aktywów finansowych Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Pochodne instrumenty finansowe 23 164,5 100,9 Należności z tytułu dostaw i usług 15 2.677,0 2.251,7 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 17 1.920,7 744,6 Pozostałe aktywa finansowe 15 459,6 624,8 Razem 5.221,8 3.722,0 W ocenie Zarządu, ryzyko zagrożonych aktywów finansowych jest odzwierciedlone poprzez dokonanie odpisów aktualizujących ich wartość. Informacje na temat wartości odpisów z tytułu utraty wartości aktywów finansowych zostały przedstawione w notach 9.4 i 15.1. Analiza pod kątem koncentracji ryzyka kredytowego w odniesieniu do należności z tytułu dostaw i usług została przedstawiona w nocie 1 5.1. Analiza wiekowania należności przeterminowanych, w przyp adku których nie nastąpiła utrata wartości, została przedstawiona w nocie 1 5.1.
    28. Zarządzanie kapitałem
    Celem polityki finansowej Grupy Kapitałowej LOTOS jest zapewnienie długoterminowej płynności przy jednoczesnym stosowaniu odpowiedniej dźwigni finansowej , wspomagającej realizację celu nadrzędnego, jakim jest maksymalizacja stopy zwrotu na kapitale przynależnym akcjonariuszom. Realizacja powyższego celu, dokonuje się poprzez dążenie do osiągnięcia pożądanej struktury finansowania na poziomie Grupy Kapitał owej LOTOS. Grupa Kapitałowa LOTOS monitoruje strukturę finansowania stosując wskaźnik relacji długu do kapitału własnego, który jest liczony jako stosunek zadłużenia netto do kapitału własnego. Do zadłużenia netto Grupa wlicza kredyty, pożyczki, obligac je oraz zobowiązania z tytułu leasingu finansowego pomniejszone o środki pieniężne i ich ekwiwalenty . Kapitał własny obejmuje kapitał własny należny akcjonariuszom Jednostki Dominującej powiększony o udziały niekontrolujące. Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Zobowiązania długoterminowe
    Kredyty 22.1 2.633,6 3.769,8 Pożyczki 22.2 4,4 69,3 Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22.4 100,3 141,4 Razem 2.738,3 3.980,5 Zobowiązania krótkoterminowe Kredyty 22.1 1.269,4 1.313,1 Pożyczki 22.2 63,9 12,5 Obligacje 22.3 313,0 213,0 Zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 22.4 41,3 38,1 Razem 1.687,6 1.576,7 Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 17 (1.920,7) (744,6)
    Zadłużenie netto 2.505,2 4.812,6
    Kapitał własny przypisany akcjonariuszom Jednostki Dominującej 10.712,4 8.610,8 Udziały niekontrolujące 0,1 0,1 Kapitał własny razem 10.712,5 8.610,9
    Stosunek zadłużenia netto do kapitału własnego 0,23 0,56



    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    78
    29. Zobowiązania i aktywa warunkowe
    29.1 Informacje o istotnych postępowaniach toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej i innych ryzykach Jednostki Dominującej lub jednostek od niej zależnych
    Istotne postępowania sądowe których stroną jest Jednost ka Dominująca Od dnia kończącego poprzedni ro k finansowy, tj. 31 grudnia 2016 roku do dnia publikacji niniejszego sprawozdania finansowego nie wystąpiły znaczące zmiany w zakresie istotnych postępowań toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej i innych ryzyk Spół ki lub jednostek od niej zależnych. Informacje na temat istotnych postępowań będących nadal w toku przedstawiono w nocie 30 .1 do skonsolidowanego spra wozdania finansowego za rok 2016 . Rozliczenia podatkowe
    W roku 2015 rozliczenia Spółki w zakresie podatku od towarów i usług (VAT) za lata 2010 - 2011 były przedmiotem dwóch postępowań kontrolnych prowadzonych przez organy kontroli skarbowej. W dniu 23 czerwca 2015 roku Spółka otrzymała w ramach prowadzonych postępowań protokoły z badania ksiąg podatkowych, do których złożyła zastrzeżenia. W dniu 30 września 2015 roku Spółka otrzymała dwie decyzje wydane przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Bydgoszczy, w których to organ skarbowy określił wysokość zobowią zania w podatku od towarów i usług (VAT) za okres styczeń – grudzień 2010 roku oraz styczeń – grudzień 2011 roku oraz wykazał zaległości w kwocie 48,4 mln zł za rok 2010 oraz 112,5 mln zł za rok 2011. W decyzjach Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej stw ierdz ił, że transakcje, w których uczestniczyli dwaj kontrahenci Spółki związane były z udziałem w oszustwie podatkowym i zarzucił Spó łce brak dołożenia należytej staranności w zawieraniu transakcji z tymi kontrahentami i że Spółka co najmniej powinna była wied zieć o tym, że ww. transakcje wiązały się i były konsekwencją oszustwa podatkowego popełnionego na wcześniejszym etapie obrotu, co w konsekwencji nie daje prawa do odliczenia podatku VAT. Po przeanalizowaniu otrzymanych decyzji Spółka uznała zarzuty przeds tawione przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej za całkowicie nieuzasadnione i w związku z tym w dniu 14 października 2015 roku złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku odwołania od ww. decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy decy zje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Bydgoszczy, a wniesione w 1 półroczu 2016 roku przez Spółkę skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zostały oddalone. Na dzień publikacji niniejszego sprawozdania finansowego obie decyzje Dyrektora Urzędu Ko ntroli Skarbowej w Bydgoszczy określające Spółce zobowiązanie w podatku VAT za poszczególne miesiące roku 2010 i roku 2011 pozostają w mocy. W 3 kwartale 2016 roku Spółka złożyła skargi kasacyjne do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Spółka ocz ekuje na wyznaczenie terminu rozprawy. W 2016 roku rozliczenia Spółki w zakresie podatku od towarów i usług (VAT) za okres listopad 2014 roku – wrzesień 2015 roku były przedmiotem postępowania kontrolnego prowadzonego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skar bowej w Gdańsku. W związku z toczącym się postępowaniem oraz otrzymaniem w dniu 7 grudnia 2016 roku protokołu z badania ksiąg podatkowych Spółka złożyła korekty deklar acji VAT w zakresie obniżenia podatku naliczonego na łączną kwotę 34,3 mln zł. Regulacje dotyczące podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób prawnych oraz obciążeń związanych z ubezpieczeniami społecznymi podlegają częstym zmianom. Te częste zmiany powodują brak odpowiednich punktów odniesienia, niespójne interpretac je oraz niel iczne ustanowione precedensy, które mogłyby mieć zastosowanie. Obowiązujące przepisy zawierają również niejasności, które powodują różnice w opiniach, co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych, zarówno pomiędzy organami państwowymi jak i organami p aństwowymi i przedsiębiorstwami. Rozliczenia podatkowe oraz inne obszary działalności (na przykład kwestie celne czy dewizowe) mogą być przedmiotem kontroli organów, które uprawnione są do nakładania wysokich kar i grzywien, a wszelkie dodatkowe zobowiąza nia podatkowe, wynikające z kontroli, muszą zostać zapłacone wraz z wysokimi odsetkami. Te warunki powodują, że ryzyko podatkowe w Polsce jest większe niż w krajach o bardziej dojrzałym systemie podatkowym. W konsekwencji, kwoty prezentowane i ujawniane w sprawozdaniach finansowych mogą się zmienić w przyszłości w wyniku ostatecznej decyzji organu kontroli podatkowej. Z dniem 15 lipca 2016 roku do Ordynacji Podatkowej zostały wprowadzone zmiany w celu uwzględnienia postanowień Ogólnej Klauzu li Zapobiegaj ącej Nadużyciom (z ang. General Anti -Abuse Rule „GAAR”). GAAR ma zapobiegać powstawaniu i wykorzystywaniu sztucznych struktur prawnych tworzonych w celu uniknięcia zapłaty podatku w Polsce. GAAR definiuje unikanie opodatkowania, jako czynność dokonaną prze de wszystkim w celu osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzecznej w danych okolicznościach z przedmiotem i celem przepisy ustawy podatkowej. Zgodnie z GAAR taka czynność nie skutkuje osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli sposób działa nia był sztuczny. Ws zelkie występowanie (i) nieuzasadnionego dzielenia operacji, (ii) angażowania podmiotów pośredniczących mimo braku uzasadnienia ekonomicznego lub gospodarczego, (iii) elementów wzajemnie się znoszących lub kompensujących oraz (iv) inne dzia łania o podobnym działaniu do wcześniej wspomnianych, mogą być potraktowane jako przesłanka istnienia sztucznych czynności podlegających przepisom GAAR. Nowe regulacje będą wymagać znacznie większego osądu przy ocenie skutków podatkowych poszczególnych transakcji. Klauzu lę GAAR należy stosować w odniesieniu do transakcji dokonanych po jej wejściu w życie oraz do transakcji, które zostały przeprowadzone przed wejściem w życie klauzuli GAAR, ale dla których po dacie wejścia klauzuli w życie korzyści były lub są n adal osiąga ne. Wdrożenie powyższych przepisów umożliwi polskim organom kontroli podatkowej kwestionowanie realizowanych przez podatników prawnych ustaleń i porozumień, takich jak restrukturyzacja i reorganizacja grupy. Postępowania sądowe wszczęte przez oraz przeci wko jednostkom z Grupy Kapitałowej LOTOS Porozumienie, którego stroną jest spółka LOTOS Exploration and Production Norge AS
    Spółka LOTOS Exploration and Production Norge AS („LOTOS E&P Norge AS”) była stroną postępowań sądu arbitrażowego w Norwegii dotyczących roszczeń spółki Single Buoy Moorings Inc. („SBM”) - dostawcy platformy MOPU (ang. „Mobile Offshore Production Unit”) przeznaczonej do eksploatacji złoża YME przeciwko spółce Talisman Energy Norge AS będącej operatorem złoża YME („Talisman”, „Operator”) oraz pozostałym udziałowcom projektu YME. Udział LOTOS Exploration and Production Norge AS („LOTOS E&P Norge AS”) w kwocie roszczenia SBM wynosił 20%.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    79
    W 2013 roku spółki: Talisman Energy Norge AS („Talisman”, ówczesny operator złoża YME) oraz Single Buoy Moorings Inc. („SBM”, właściciel przeznaczonej do eksploatacji tego złoża platformy wydobywczej) ogłosiły informację o z awarciu porozumienia w sprawie zakończenia obowiązywania wszystkich dotychczas zawartych w związku z realizacją projektu YME umów i porozumień pomiędzy stronami oraz usunięcia wadliwej platformy ze złoża. Spółka SBM zapłaciła członkom konsorcjum kwotę 47 0 mln USD, natomiast Talisman działając w imieniu udziałowców koncesji, zobowiązał się do wykonania niezbędnych prac przygotowawczych na platformie i usunięcia jej ze złoża. Zgodnie z porozumieniem w zakresie spółki SBM było przetransportowanie platformy d o portu oraz jej utylizacja, natomiast po wykonaniu określonych prac udziałowcy konsorcjum powinni uzyskać prawo własności do elementów podwodnej infrastruktury na złożu YME, dostarczonej przez SBM, wraz z jednoczesnym zobowiązaniem do wykonania prac reku ltywacyjnych (w tym demontażu) związanych z podwodną infrastrukturą. Każda ze stron ponosi koszty uzgodnionego porozumieniem zakresu realizowanych prac. Zgodnie z zapisami porozumienia z SBM część przysługującego Grupie udziału w kwocie porozumienia, tj. 81,78 mln USD została ulokowania na rachunku escrow projektu YME celem jej sukcesywnego wykorzystywania na prowadzenie prac związanych z usunięciem platformy i infrastruktury ze złoża, określonych w porozumieniu. Dnia 22 sierpnia 2016 roku partnerzy YME zakończyli operację usuwania wadliwej platformy MOPU ze złoża. W 1 kwartale 2017 roku zrealizowano inspekcję caissona (element podwodnej infrastruktury) w wyniku której uznano, że może on stać bez dodatkowego po dparcia do 2019 roku (przy założeniu półrocz nych inspekcji i niepogorszonego stanu). Na dzień 31 grudnia 2017 roku wyrażona w walucie prezentacji wartość ulokowanych na wyodrębnionym rachunku escrow środków pieniężnych pozostałych do wykorzystania zaprezentowano w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji Pozostałe aktywa w kwocie 55,1 mln zł. Wartość pozostałej do wykorzystania rezerwy na przyszłe koszty usunięcia platformy oraz demontażu aktywów trwały ch zaprezentowana została w pozycji Pozostałe zobowiązania i rezerwy – w części krótkoterminow ej - w kwocie 4,2 mln zł. Ponadto Grupa zwraca uwagę, że w nawiązaniu do informacji powziętej przez LOTOS Exploration an d Production Norge AS w dniu 17 lipca 2017 roku, SBM Offshore potwierdził w dniu 11 sierpnia 2017 roku zawarcie porozumienia z większościową grupą ubezpieczycieli platformy MOPU w celu rozliczenia roszczeń ubezpieczeniowych dotyczących jej wadliwego wykonania, w tym z jednym dodatkowym podmiotem w stosunku do komunikatu z 17 lipca 2017 roku. W rezultacie zawarte porozumienie pokry wa 83,6% z roszczenia i zgodnie z porozumieniem SBM otrzyma zapłatę gotówkową w wysokości 281 mln USD z tytułu pełnego i ostatecznego rozliczenia roszczenia wobec ubezpieczycieli zawierających ugodowe porozumienie. SBM kontynuuje swoje żądania wobec pozost ałych ubezpieczycieli, a rozpoczęcie sprawy sądowej planowane jest na październik 2018 roku. Po pokryciu wszystkich kosztów obsługi prawnej oraz innyc h poniesionych wydatków związanych z pełnymi roszczeniami, pozostałe saldo rozliczeń zostanie podzielone p o 50% pomiędzy SBM Offshore i Repsol Norge AS („Repsol”, obecny operator na złożu YME). Zgodnie z warunkami umowy z dnia 11 marca 2013 roku 20% z potencjalnej kwoty, którą otrzyma Repsol przynależeć będzie dla LOTOS Explora tion and Production Norge AS.
    W z wiązku z brakiem informacji szczegółowej i podstaw do rzetelnego oszacowania kosztów związanych z uzyskaniem świadczenia ubezpieczeniowego, jak również w związku z niepewnością dotyczącą terminu uzyskania świadczenia gotówkowego, Grupa uznaje, że na dzień 31 grudnia 2017 roku nie jest w stanie wiarygodnie ustalić kwoty przyszłej należności i nie ujmuje jej jako składnika aktywów ani jako dochodów .
    Rozliczenia podatkowe spółki LOTOS Exploration and Production Norge AS
    W okresie 12 miesięcy zakończonym 31 g rudnia 2016 roku rozliczenia spółki LOTOS Exploration and Production Norge AS („LOTOS E&P Norge AS”) w zakresie podatku dochodowego za lata 2013 - 2014 były przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez norweski Urząd Podatkowy ds. Ropy (ang. Oil Taxation Office, tzw. „OTO”). W dniu 1 czerwca 2016 roku spółka LOTOS E&P Norge AS otrzymała wezwanie do złożenia wyjaśnień z dnia 31 maja 2016 roku, w którym OTO zakwestionował zaliczenie części poniesionych w latach 2013 - 2014 kosztów finansowych do kosztów uzyskania przychodu dla celów podatkowych, ze względu na występowanie w spółce LOTOS E&P Norge AS cienkiej kapitalizacji w tym okresie. Oceniając ryzyko sporu z organem podatkowym i swoją sytuację finansową w latach 2013 - 2014, do których odnosi się OTO oraz stosując analogiczne podejście dla okresu 2015 – 2016, biorąc pod uwagę negatywny wpływ cienkiej kapitalizacji spółka LOTOS E&P Norge AS dokonała na dzień 31 grudnia 2016 roku oceny realizowalności aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowe go od strat podatkowych rozliczanych w czasie, skutkującej obniżeniem ich wartości w 2016 roku o kwotę 80,9 mln zł. W dniu 6 września 2017 roku spółka LOTOS E&P Norge AS otrzymała z OTO projekt decyzji, której wstępna analiza potwier dziła zakres i wysokość rozpoznanej przez spółkę LOTOS E&P Norge AS. 10 listopada 2017 roku, po przeprowadzeniu analizy projektu decyzji , wystosowano do Urzędu odpowiedź wnioskując o uwzględnienie zdolności kredytowej LOTOS E&P Norge AS , także tej, wynikającej z prowadzonej dzia łalności poszukiwawczej i należnych z tego tytułu ulg podatkowych. Przed dniem publikacji niniejszego sprawozdania finansowego, w dniu 15 stycznia 2018 roku Grupa otrzymała finalną decyzję OTO , zgodną z otrzymanym w d niu 6 września 2017 roku projektem . Grupa analizuje możliwość złożenia formalnego odwołania od tej decyzji na podstawie argumentacji użytej w tej sprawie 10 listopada 2017 roku. Na dzień publikacji niniejszego sprawozdania finansowego postępowanie jest w toku. Spór spółki LOTOS Kolej Sp. z o.o. z Newag S.A.
    W grudniu 2017 roku spółka Newag S.A. zgłosił a gotowość do wydania 5 lokomotyw Griffin wyprodukowanych na podstawie umó w dzierżawy zawartych w dniu 23 grudnia 2015 roku z LOTOS Kolej Sp. z o.o. Przedstawione zezwolenia na eksploatację tych lokomotyw zawierały ograniczenia i w związku z tym spółka LOTOS Kolej Sp. z o.o. odmówiła ich odbioru i wezwała spółkę Newag S.A. do dostarczenia zezwoleń uprawniających do eksploatacji przedmiotowych lokomotyw bez ograniczeń. W związku z odmową odbi oru, spółka Newag S.A. w dniu 26 stycznia 2 018 roku wypowiedział a zawartą ze spółką LOTOS Kolej Sp. z o.o. umowę ze skutkiem natychmiastowym argumentując, że lokomotywy są zgodne z umową i dopuszczone do eksploatacji w obszarze działania – jednak z wyłącze niem sieci bazowej. Zdaniem Zarządu wypowiedzenie umów nie było skuteczne i z tego względu ryzyko obciążenia spółki LOTOS Kolej Sp. z o.o. karami umownymi jest niskie, w związku z tym nie zawiązano w niniejszym skonsoli dowanym sprawozdaniu finansowym rezer w.
    Poza informacjami zaprezentowanymi powyżej, w okresie 12 mies ięcy zakończonym 31 grudnia 2017 roku nie wystąpiły istotne rozliczenia z tytułu spraw sądowych lub innych postępowań.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    80
    29.2 Pozostałe zobowiązania warunkowe
    Od dnia kończącego poprzedni rok finansowy, tj. 31 grudnia 2016 roku do dnia publikacji niniejsze go sprawozdania finansowego nie wystąpiły zmiany w zakresie pozostałych istotnych zobowiązań warunkowych Spółki lub jednostek od niej zależnych (patrz nota 30.2 do skonsolidowanego sprawoz dani a finansowego za rok 2016).
    30. Informacje o podmiotach powiązanych
    30.1 Informacje o transakcjach z jednostkami powiązanymi, w których Grupa posiada udziały
    Wspólne przedsięwzięcia wyceniane metodą praw własności 2017 2016
    Sprzedaż 431,4 209,9 Nota 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016 Należności 15 34,5 16,1 Zobowiązania - 0,2 W roku 2017 i 2016 Grupa przeprowadzała istotne transakcje ze spółką LOTOS - Air BP Polska Sp. z o.o. głównie z tytułu sprzedaży paliwa lotniczego. Łączna wartość tych transakcji w roku 2017 wynosiła 431,3 mln zł (w 2016 roku: 209,7 mln zł). Na dzień 31 grudnia 2017 roku saldo nierozliczonych należności z tytułu powyższych transakcji wynosiło 34,5 mln zł (31 grudnia 2016 : 16,1 mln zł). Podstawowe informacje dotyczące wspólnych przedsięwzięć, w których Grupa posiada udziały wykazano w nocie 14 .
    30.2 Podmiot sprawujący kontrolę nad Grupą
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień 31 grudnia 2016 roku Skarb Państwa był właścicielem 53,19% akcji Grupy LOTOS S.A. W latach 2016 i 2017 nie wystąpiły transakcje pomiędzy Grupą LOTOS S.A. a Skarbem Państwa.
    30.2.1 Transakcje z jednostkami powiązanymi, w których Skarb Państwa sprawuje kontrolę, współkontrolę lub ma na nie znaczący wpływ
    W roku 2017 i 2016 Grupa przeprowadziła transakcje z podmiotami powiązanymi poprzez Skarb Państwa, których łączna wartość był a istotna. Transakcje były przeprowadzone na zasadach rynkowych i związane były z bieżącą działalnością operacyjną Grupy. Transakcje dotyczyły głównie zakupu ropy naftowej, gazu ziemnego oraz innych paliw, a także sprzedaży paliw oraz usług przewozowych i magazynowych .
    2017 2016
    Sprzedaż 394,0 370,1
    Zakupy 1.587,5 1.237,6
    31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Należności 82,9 28,9
    Zobowiązania 263,4 173,0 Ponadto, na dzień 31 grudnia 2017 roku Grupa wykazuje zobowiązania z tytułu kredytów, pożyczek i obligacji wobec banków i instytucji finansowych, nad którymi Skarb Państwa sprawuje kontrolę, współkontrolę lub ma na nie znaczący wpływ na łączną kwotę 1.327,5 mln zł (31 grudnia 2016 roku: 899,6 mln zł). Do podmiotów tych należą między innymi PKO BP S.A., PEKAO S.A., BGK S.A., Polski Fundusz Rozwoju S.A., Agencja Rozwoju Przemysłu S.A.
    30.3 Wynagrodzenie Zarządu i Rady Nadzorczej oraz informacje o pożyczkach i świadczeniach o podobnym charakterze udzielonych osobom wchodzącym w skład organów zarządzających i nadzorujących
    W ynagrodzenie wypłacone członkom Zarządu oraz członkom Rady Nadzorczej Spółki 2017 2016 Zarząd
    Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (wynagrodzenia) 2,6 1,5 Zarząd – jednostki zależne (1)
    Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (wynagrodzenia) 0,3 3,0 Rada Nadzorcza
    Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (wynagrodzenia) 0,6 0,3 Razem (2) 3,5 4,8
    Pozostałe świadczenia pracownicze 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Zarząd Świadczenia po okresie zatrudnienia, nagrody jubileuszowe i pozostałe świadczenia - 0,3 Krótkoterminowe zobowiązania z tytułu nagrody rocznej (3) 1,4 0,1 Razem 1,4 0,4 (1) W ynagrodzenie wypłacone członkom Zarządu Spółki z tytułu pełnienia funkcji we władzach spółek bezpośrednio i pośrednio zależnych. (2) W artość wynagrodzenia uwzględnia zmiany w składzie Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki. (3) Zgodnie z ustawą o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób k ierujących niektórymi spółkami . W latach 2017 i 2016 Grupa nie zawierała żadnych znaczących transakcji z członkami Zarządu i Rady Nadzorczej, nie udzielała wymienionym osobom żadnych pożycz ek, zaliczek, gwarancji, ani nie zawierała żadnych innych umów o charakterze nierynkowym, bądź o istotnym wpływie na niniejsze sprawozdanie finansowe. W latach 2017 i 2016, na podstawie złożonych oświadczeń członków Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki, Grupa LOTOS S.A. nie uzyskała wiedzy o transakcjach zawartych przez ich małżonków, krewnych lub powinowatych w linii prostej do drugiego stopnia lub związanymi z tytułu opi eki, przysposobienia lub kurateli, bądź z innymi osobami, z którymi mają osobiste powiązania ze Spółką lub z podmiotem Grupy Kapitałowej LOTOS.


    GRUPA KAPITAŁOWA LOTOS Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok 2017 Dodatkowe informacje i objaśnienia w mln zł
    81
    30.4 Wynagrodzenie wypłacone lub należne pozostałym członkom głównej kadry kierowniczej
    W ynagrodzenie wypłacone głównej ka drze kierowniczej (za wyjątkiem członków Zarządu Spółki) 2017 2016
    Krótkoterminowe świadczenia pracownicze (wynagrodzenia), w tym: 46,0 33,7 - wypłacona nagroda roczna 7,1 (1) 7,4 (2) - wypłacona nagroda jubileuszowa 0,5 0,6 Pozostałe świadczenia pracownicze 31 grudnia 2017 31 grudnia 2016
    Świadczenia po okresie zatrudnienia, nagrody jubileuszowe i pozostałe świadczenia 11,0 11,5
    Krótkoterminowe zobowiązania z tytułu nagrody rocznej 10,5 9,0 Razem 21,5 20,5
    (1) W ypłacone w 2017 roku wynagrodzenie z ty tułu nagrody rocznej za rok 2016 . (2) W ypłacone w 2016 roku wynagrodzenie z ty tułu nagrody rocznej za rok 2015 . W roku 2017 Grupa nie udzielała istotnych pożyczek członkom głó wnej kadry kierowniczej. W okresie porównywalnym Grupa nie udzielała pożyczek członkom głównej kadry kierowniczej.
    30.5 Transakcje z podmiotami powiązanymi poprze z członków Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki
    W 2017 roku Grupa przeprowadziła transakcje ze stronami powiązanymi poprzez członków Zarządu i Rady Nadzorczej Spółki. Transakcje były przeprowadzone na zasadach rynkowych i związane były z bieżącą działalnością operacyjną Grupy , a dotyczyły głównie zakupu ubezpiecze ń cywilno -prawnych i majątkowych w kwocie 26,4 mln zł (w roku 2016: 9,9 mln zł) . Na dzień 31 grudnia 2017 roku saldo z tytułu nierozliczonych transakcji ze stronami powiązanymi poprzez członków Zarządu i Rady Nadz orczej Spółki wynosiło 0,9 mln zł (31 grudnia 2016: 0,8 mln zł).





    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    1
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy k apitałowej
    za rok 2017


    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    2
    1. O Grupie LOTOS S.A. i jej grupie kapitałowej ................................ ................................ ................................ .................. 6
    1.1. Kluczowe aktywa, działalność oraz osiągane rezultaty ................................ ................................ ........................ 6
    1.2. Podstawowe informacje o organizacji i zarządzaniu ................................ ................................ ................................ . 8
    1.2.1 Struktura Grupy LOTOS S.A. i jej grupy kapitałowej ................................ ................................ ......................... 8
    2. S t r a t e g i a G r u p y K a p i t a ł o w e j L O T O S ................................ ................................ ................................ ............... 14
    2.1. „Stabilizacja i bezpieczny rozwój” Strategia Grupy LOTOS S.A. na lata 2017 – 2022 ................................ ........ 14
    2.2. Otoczenie makroekonomiczne w relacji do przyjętych założeń strategicznych ................................ .................. 14
    2.3. Realizacja strategii w 2017 roku – główne mierniki ................................ ................................ ............................ 15
    2.4. Realizacja celów strategicznych ................................ ................................ ................................ ........................ 17
    3. O t o c z e n i e m a k r o e k o n o m i c z n e G r u p y L O T O S S . A . i j e j g r u p y k a p i t a ł o w e j w 2 0 1 7 r o k u ........... 21
    3.1. Czynniki cenotwórcze na rynku ropy naftowej i gazu ziemnego ................................ ................................ ......... 21
    3.1.1. Zaludnienie świata ................................ ................................ ................................ ................................ .... 21
    3.1.2. Kondycja światowej gospodarki w 2017 roku ................................ ................................ ............................ 22
    3.1.3. Zmiany globalnych i regionalnych wartości podaży i popytu ropy naftowej w 2017 roku ........................... 22
    3.1.4. Wpływ kursu USD/PLN na działalność Grupy Kapitałowej LOTOS ................................ ........................... 25
    3.2. Ceny ropy naftowej i gazu ziemnego w 2017 roku ................................ ................................ ............................. 26
    3.3. Czynniki kształtujące rentowność działalności poszukiwawczo –wydobywczej i bieżące tendencje w branży .... 28
    3.4. Czynniki kształtujące rentowność działalności rafineryjnej oraz bieżące tendencje w branży ............................ 28
    4. D z i a ł a l n o ś ć o p e r a c y j n a G r u p y L O T O S S . A . i j e j g r u p y k a p i t a ł o w e j ................................ ................. 38
    4.1 Segment wydobywczy ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 38
    4.1.1. Charakterystyka aktywów wydobywczych, produkty i rynki zbytu ................................ ............................. 38
    4.1.2. Logistyka Segmentu wydobywczego ................................ ................................ ................................ ........ 43
    4.1.3. Otoczenie konkurencyjne dla działalności wydobywczej ................................ ................................ ........... 44
    4.1.4. Charakterystyka kierunków rozwoju Segmentu wydobywczego ................................ ................................ 45
    4.1.5. Podsumowanie szans i zagrożeń w Segmencie wydobywczym ................................ ................................ 47
    4 . 2 . S e g m e n t p r o d u k c j i i h a n d l u – r a f i n a c j a r o p y n a f t o w e j ................................ ................................ ... 50
    4.2.1. Otoczenie konkurencyjne dla działalności rafineryjnej Grupy LOTOS ................................ ....................... 50
    4.2.2. Podstawowe produkty, towary i usługi ................................ ................................ ................................ ...... 52
    4.2.3. Logistyka segmentu (kolejowa i morska) ................................ ................................ ................................ .. 54
    4.2.4. Logistyka - dane o zaopatrzeniu i zakupach ................................ ................................ ............................. 57
    4.2.5. Podsumowanie szans i zagrożeń ................................ ................................ ................................ .............. 59
    4.3. Segment produkcji i handlu – sprzedaż hurtowa i detaliczna ................................ ................................ ............. 60
    4.3.1. Otoczenie konkurencyjne dla działalności handlowej ................................ ................................ ................ 60
    4.3.2. Szara strefa na rynku paliw w Polsce ................................ ................................ ................................ ........ 61
    4.3.3. Kanały dystrybucji, produkty, rynki zbytu ................................ ................................ ................................ .. 61
    4.3.4. Charakterystyka branży detalicznej w Polsce ................................ ................................ ........................... 67
    4.3.5. Sieć stacji paliw LOTOS i jej pozycja konkurencyjna ................................ ................................ ................ 69
    5. S y t u a c j a f i n a n s o w a G r u p y L O T O S S . A . i j e j g r u p y k a p i t a ł o w e j ................................ ......................... 73
    5.1. Omówienie podstawowych wielkości ekonomiczno -finansowych oraz ocena istotnych czynników i nietypowych
    zdarzeń ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 73
    5.1.1. Otoczenie makroekonomiczne ................................ ................................ ................................ .................. 73
    5.1.2. Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów ................................ ................................ .......... 74
    5.1.3. Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej ................................ ................................ ................ 79
    5.1.4. Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych ................................ ................................ ....... 81


    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    3
    5.1.5. Opis istotnych pozycji pozabilansowych w ujęciu podmiotowym, przedmiotowym i wartościowym ........... 82
    5.1.6. Ocena czynników i zdarzeń o nietypowym charakterze mających wpływ na wyniki z działalności ............ 82
    5.1.7. Ocena sytuacji ekonomiczno – finansowej przy pomocy analizy wskaźnikowej ................................ ........ 82
    5.1.8. Wykorzystanie wpływów z emisji w ramach realizacji celów emisyjnych ................................ ................... 86
    5.1.9. Objaśnienie różnic pomiędzy wynikami finansowymi a wcześniej publikowanymi prognozami wyników na
    2017 rok ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 86
    5.1.10. Analiz a jednostkowych wyników i sytuacji finansowej Grupy LOTOS S.A. ................................ ................ 86
    5.2. Główne inwestycje krajowe i zagraniczne oraz inwestycje kapitałowe ................................ ............................... 90
    5.2.1. Inwestycje rzeczowe ................................ ................................ ................................ ................................ . 90
    5.2.2. Inwestycje kapitałowe ................................ ................................ ................................ ............................... 91
    5 . 3 . F i n a n s o w a n i e ................................ ................................ ................................ ................................ ............... 92
    5.3.1. Informacje na temat kredytów i pożyczek ................................ ................................ ................................ .......... 92
    5.3.1. Pozostałe umowy finansowe ................................ ................................ ................................ .................... 99
    5.3.2. Pożyczki wewnątrzgrupowe ................................ ................................ ................................ .................... 100
    5.3.3. Ocena dotycząca zarządzania zasobami finansowymi ................................ ................................ ........... 104
    5.4. Oświadczenia Zarządu ................................ ................................ ................................ ................................ .... 104
    5.4.1. W sprawie zgodności rocznego sprawozdania finansowego i sprawozdania zarządu z działalności Grupy
    LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej ................................ ................................ ................................ ... 104
    5.4.2. W sprawie wyboru podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych ................................ . 104
    5.5. Zasady sporządzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego ................................ ............. 105
    6. R y z y k a w d z i a ł a l n o ś c i G r u p y K a p i t a ł o w e j L O T O S ................................ ................................ .................. 108
    6.1. Model zarządzania ryzykiem ................................ ................................ ................................ ............................ 108
    6.1.1. Aktywne zarządzanie ryzykiem jako cel strategiczny ................................ ................................ .............. 109
    6.1.2. Proces zarządzania ryzykiem ................................ ................................ ................................ ................. 109
    6.1.3. Nadzór nad ryzykiem - uczestnicy systemu ................................ ................................ ............................ 110
    6.2. Kategorie ryzyk w działalności Grupy Kapitałowej LOTOS ................................ ................................ .............. 111
    7. O r g a n i z a c j a i z a r z ą d z a n i e w G r u p i e L O T O S S . A . i j e j g r u p i e k a p i t a ł o w e j ................................ ... 121
    7.1. Powiązania własnościowe i zasady zarządzania ................................ ................................ ............................. 121
    7.1.1. Informacje o posiadanych przez Grupę LOTOS S.A. oddziałach (zakładach) ................................ ......... 121
    7.1.2. Zmiany w powiązaniach organizacyjnych lub kapitałowych Grupy LOTOS S.A. z innymi podmiotami ... 121
    7.1.3. Zmiany własnościowe w Grupie LOTOS S.A. i jej grupie kapitałowej ................................ ..................... 124
    7.1.4. Zmiany w podstawowych zasadach zarządzania Grupą LOTOS S.A. i jej spółkami zależnymi .............. 127
    7.2. Zatrudnienie w Grupie Kapitałowej LOTOS ................................ ................................ ................................ ..... 128
    7.2.1. Struktura zatrudnienia w Grupie Kapitałowej LOTOS ................................ ................................ .............. 128
    7.2.2. System kontroli programów akcji pracowniczych ................................ ................................ .................... 129
    7.2.3. Umowy zawarte pomiędzy emitentem a osobami zarządzającymi oraz wartość wynagrodzeń, nagród lub
    korzyści wypłaconych osobom zarządzającym i nadzorującym Grupę LOTOS S.A. ............................... 130
    7.3. Ochrona środowiska ................................ ................................ ................................ ................................ ........ 132
    7.4. Istotne umowy oraz postępowania sądowe w 2017 roku ................................ ................................ ................. 134
    7.4.1. Istotne transakcje z podmiotami powiązanymi na warunkach innych niż rynkowe ................................ .. 134
    7.4.2. Umowa z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych ................................ ............. 134
    7.4.3. Postępowania toczące się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego
    lub organem administracji publicznej ................................ ................................ ................................ ...... 135
    8. Informacje dotyczące akcji Grupy LOTOS S.A. ................................ ................................ ................................ ............ 137
    8.1. Grupa LOTOS S.A. na Giełdzie Papierów Wartościowych ................................ ................................ ............... 137


    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    4
    8.2 Dywidenda ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 143
    8.3 Nabycie udziałów (akcji) własnych ................................ ................................ ................................ ................... 145
    8.4. Określenie łącznej liczby i wartości nominalnej wszystkich akcji (udziałów) GL S.A. oraz akcji i
    udziałów odpowiednio w podm iotach powiązanych emitenta, będących w posiadaniu osób zarządzających i
    nadzorujących GL S.A. (dla każdej osoby oddzielnie) ................................ ................................ ..................... 145
    8.5. Umowy, w wyniku których mogą w przyszłości nastąpić zmiany w proporcjach posiadanych akcji przez
    dotychczasowych akcjonariuszy i obligatariuszy ................................ ................................ .............................. 145
    9. Ład korporacyjny ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 147
    9.1. Akcjonariat 147
    9.1.1. Znaczne pakiety akcji ................................ ................................ ................................ .............................. 147
    9.1.2. Posiadacze papierów wartościowych, które dają specjalne uprawnienia kontrolne, wraz z opisem tych
    uprawnień ................................ ................................ ................................ ................................ ............... 149
    9.1.3. Szczeólne uprawnienia Skarbu Państwa oraz ich wykonywanie w spółkach kapitałowych ..................... 149
    9.1.4. Ograniczenia w wykonywaniu prawa głosu na Walnym Zgromadzeniu ................................ ................... 150
    9.1.5. Ograniczenia dotyczące przenoszenia prawa własności papierów wartościowych ................................ . 152
    9.2. Funkcjonowanie organów Spółki ................................ ................................ ................................ ..................... 153
    9.2.1. Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS S.A. ................................ ................................ .............................. 154
    9.2.2. Rada Nadzorcza Grupy LOTOS S.A. ................................ ................................ ................................ ...... 154
    9.2.3. Zarząd Grupy LOTOS S.A. oraz uprawnienia poszczeg ólnych członków ................................ ............... 158
    9.2.4. Zasady zmiany statutu Grupy LOTOS S.A. ................................ ................................ ............................. 163
    9.3. Zbiór zasad ładu korporacyjnego, które Grupa LOTOS S.A. stosowała w 2017 roku ................................ ....... 163
    10. Informacje niefinansowe i polityka różnorodności – ujawnienia jednostkowe i skonsolidowane ......... 171
    10.1. Opis modelu biznesowego Grupy LOTOS S.A. i grupy kapitałowej ................................ ................................ . 171
    10.2. Zagadnienia społeczne – wpływ na łańcuch wartości ................................ ................................ ...................... 171
    10.2.1. Opis i wskaźniki efektywności realizowanej polityki społecznej Spółki i Grupy - społeczna
    odpowiedzialność biznesu ................................ ................................ ................................ ...................... 171
    10.2.2. Procedury należytej staranności w obszarze realizowanej polityki społecznej ................................ ....... 173
    10.3. Środowisko naturalne – wpływ na łańcuch wartości ................................ ................................ ......................... 175
    10.3.1. Opis i wskaźniki efektywności realizowanej polityki ochrony środowiska w Spółce i Grupie ................... 175
    10.4. Zagadnienia pracownicze i realizowana polityka różnorodności - wpływ na łańcuch wartości ........................ 176
    10.4.1. Opis i wskaźniki efektywności realizowanej polityki zarządzania zasobami ludzkimi w Spółce i Grupie oraz
    procedury należytej staranności w tym obszarz e ................................ ................................ .................... 176
    10.5. Poszanowanie praw człowieka - wpływ na łańcuch wartości ................................ ................................ ........... 181
    10.5.1. Opis i wskaźniki efektywności realizowanej polityki poszanowania praw człowieka w Spółce i Grupie ... 181
    10.5.1. Procedury należytej staranności w obszarze poszanowania praw człowieka ................................ .......... 181
    10.6. Polityka przeciwdziałania korupcji - wpływ na łańcuch wartości ................................ ................................ ....... 182
    10.6.1. Opis i wskaźniki efektywności realizowanej polityki przeciwdziałania korupcji w Spółce i Grupie ............ 182
    10.6.2 Procedury należytej staranności w obszarze działań antykorupcyjnych ................................ ...................... 182
    10.7. Opis i rezultaty zarządzania istotnymi ryzykami związanymi z działalnością Spółki/Grupy, relacjami z otoczeniem
    i kontrahentami w opisanych wyżej 5 obsz arach ................................ ................................ ............................. 183



    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    5
    O Grupie LOTOS S.A. i jej grupie kapitałowej
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017


    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    6
    1. O Grupie LOTOS S.A. i jej grupie kapitałowej
    1.1. Kluczowe aktywa, działalność oraz osiągane rezultaty
    Kluczowe aktywa i działalność
    Grupa Kapitałowa LOTOS jest drugim co do wielkości producentem paliw w Polsce. Gdańska rafineria jest jednym
    z najmłodszych i najnowocześniejszych, a jednocześnie jednym z najbardziej przyjaznych ekologicznie, kompleksów
    rafineryjnych w Europie.
    Grupa Kapitałowa LOTOS to jedyny koncern, który wydobywa węglowodory w Polskiej Wyłącznej Strefie Ekonomicznej
    Morza Bałtyckiego. Dodatkowo eksploatuje złoża ropy naftowej i gazu ziemnego na Norweskim Szelfie Kontynentalnym
    oraz na terytorium Lit wy.
    Działalność Grupy Kapitałowej LOTOS podzielona jest na 2 segmenty sprawozdawcze: wydobywczy (upstream)
    oraz produkcji i handlu ( do wnstream).
    W skład grupy kapitałowej, oprócz Grupy LOTOS (spółka matka, zarządzająca rafinerią w Gdańsk u), wchodzi obecnie
    17 spółek ze znakiem LOTOS. Dwie z nich mają swoją siedzibę poza terytorium Polski: na Litwie oraz w Norwegii.
    Działalność Grupy Kapitałowej LOTOS koncentruje się na wydobyciu i przerobie ropy naftowej oraz hurtowej
    i detalicznej sprzedaży produktów naftowych. Należą do nich:
    • paliwa (benzyna bezołowiowa, olej napędowy i lekki olej opałowy)
    • ciężki olej opałowy
    • asfalty
    • paliwo lotnicze
    • benzyna surowa
    • gaz płynny propan -butan (LPG)
    • oleje bazowe
    Grupa LOTOS notowana jest na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie od 30 czerwca 2005 roku.
    Wizja
    Grupa Kapitałowa LOTOS to :
    • optymalnie zintegrowany pionowo producent paliw i produktów chemicznych najwyższej jakości,
    • dostawca wysoko wyspecjalizowanych usług logistycznych i serwisowych,
    • narodowy lider wdrożeń innowacji w ramach swojej kluczowej działalności.
    1 Boe – baryłki ekwiwalentu ropy naftow ej wg stanu na dzień 31.12.2017
    Segment wydobywczy
    Segment produkcji i handlu
    Portfel aktywów w trzech krajach:
    Norwegia, Polska, Litwa.
    Rezerwy węglowodorów
    w kategorii 2P: 88 mln boe 1
    Jedna z najbardziej
    zaawansowanych
    technologicznie rafinerii
    w Europie
    Trzecia, co do wielkości,
    sieć 493 stacji paliw w Polsce.
    Hurtowa sprzedaż paliw i innych
    produktów ropopochodnych
    (asfalty i oleje)


    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    7
    Działalność operacyjna
    W 2017 roku Grupa LOTOS zanotowała przewidywany spadek wydobycia węglowodorów. Całkowity poziom wydobycia
    wyniósł 8,4 mln boe, z czego 4 3% stanowiła ropa naftowa, a 5 7% gaz ziemny. 74,5 % całkowiego wolumenu wydobycia
    zostało zrealizowane w Norwegii, 21 ,5% w Polsce, a 4% na Litwie.
    Przerób ropy naftowej gdańskiej rafinerii wyniósł prawie 9,6 mln ton w 2017 roku . Grupa LOTOS sprzedawała swoje
    produkty w Polsce oraz za granicą, w kanale hurtowym oraz poprzez własną sieć stacji paliw. Ich liczba zwięk szyła się
    do 493 jednostek na koniec 2017 roku.
    Najważniejsze parametry finansowe
    W 2017 Grupa LOTOS S.A. oraz jej spółki zależne wygenerowały rekordowe wyniki finansowe , optymalnie
    wykorzystując posiadane aktywa i maksymalizując korzyści płynące z ot oczenia rynkowego. Rok 2017 był kolejnym
    rokiem wzrostu wyników operacyjnych, które osiągnęły rekordowy poziom. Przychody ze sprzedaży na poziomie
    skonsolidowanym wyniosły 24 186 mln PLN . Oczyszczona EBITDA wg LIFO 4 osiągnęła najwyższy poziom w historii
    – 3,1 mld PLN. Grupa Kapitałowa LOTOS zakończyła 2017 rok skonsolidowanym zyskiem netto na poziomie
    1,7 mld PLN.
    2 Wydobycie na dzień = wydobycie w okresie / liczba dni kalendarzowych – zmiana metodologii w stosunku do poprzedniego
    raportu okresowego 3 Benzyna, LPG, olej napędowy, lekki olej opałowy oraz paliwo lotnicze 4 Szacunek Zarządu. Zysk operacyjny powiększony o amortyzację oraz tzw. efekt LIFO (różnica w wycenie rozchodu zapasów wg metody LIFO – Last In First Out „Ostatnie weszło , pierwsze wyszło” oraz wg metody kosztu średnioważonego) z wyłączeniem: wpływu zdarzeń jednorazowych oraz teoretycznego odpisu na poziomie wyceny zapasów wg LIFO
    Wydobycie ropy naftowej
    i gazu ziemnego
    w tys. boe/dzień 2
    Przerób
    ropy
    w mln ton rocznie
    Wolumen sprzedaży
    paliw w Polsce 3
    w mln ton rocznie
    Oczekiwany spadek wydobycia do czasu
    uruchomienia nowych projektów
    wydobywczych
    Spadek przerobu wynikający
    z cyklicznego remontu
    postojowego przeprowadzone
    w rafinerii w Gdańsku
    Poprawa rentowności segmentu
    produkcji i handlu, dzięki większej
    krajowej sprzedaży paliw
    10,5 11,9
    26,7
    22,9
    2014 2015 2016 2017
    9,5
    10,2
    10,4
    9,6
    2014 2015 2016 2017
    5,6 5,3 6,1 7,0
    2014 2015 2016 2017


    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    8
    1.2. Podstawowe informacje o organizacji i zarządzaniu
    1.2.1 Struktura G rupy LOTOS S.A. i jej grupy kapitałowej
    W działalności operacyjnej Grupy Kapitałowej LOTOS wyróżnia się dwa operacyjne segmenty sprawozdawcze:
    • segment wydobywczy – obejmujący działalność w zakresie pozyskiwania i eksploatacji złóż ropy naftowej
    i gazu ziemnego,
    • segment produkcji i handlu – obejmuje działalność spółek w zakresie wytwarzania oraz przetwarzania
    produktów rafinacji ropy naftowej, jak również ich sprzedaży hurtowej i detalicznej oraz działalność
    pomocniczą, transportową i serwisową.
    Grupa LOTOS S.A. jako podmiot dominujący, pełni wobec spółek Grupy Kapitałowej LOTOS rolę integratora
    kluczowych funkcji zarządczych i wspierających .
    Zmiany w podstawowych zasadach zarządzania Grupą LOTOS S.A. i jej grupą kapitałową
    1. Grupa LOTOS S.A. , jako podmiot dominujący, pełni wobec spółek Grupy Kapitałowej LOTOS rolę integratora
    kluczowych funkcji zarządczych i wspierających.
    2. W konsekwencji wyzwań stawianych Spółce przez otoczenie rynkowe oraz zmian w składzie Zarządu Spółki,
    w 2017 roku nastąpiły istotne zmiany w jej strukturze organizacyjnej i zasadach zarządzania Spółką. W efekcie tych
    zmian na koniec 2017 roku Grupą LOTOS S.A. zarządzał Zarząd Spółki, w składzie:
    • Prezes Zarządu
    • Wiceprezes Zarządu ds. Strategii i R ozwoju
    • Wiceprezes Zarządu ds. Produkcji
    Podział odpowiedzialności Członków Zarządu Grupy LOTOS S.A. na dzień 31 grudnia 2017 roku
    przedstawiono poniżej.
    5 Szacunek Zarządu. Zysk operacyjny powiększony o amortyzację oraz tzw . efekt LIFO (różnica w wycenie rozchodu
    zapasów wg metody LIFO – Last In First Out „Ostatnie weszło, pierwsze wyszło” oraz wg metody kosztu średnioważonego) z wyłączeniem: wpływu zdarzeń jednorazowych oraz teoretycznego odpisu na poziomie wyceny zapasów wg LIFO
    Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej
    oraz nakłady inwestycyjne w mld PLN
    EBITDA wg LIFO 5 w mld PLN
    Wysokiej jakości aktywa zapewniają strumień gotówki
    z działalności operacyjnej gwarantujący sfinansowanie
    inwestycji rozwojowych.
    Wzrostowy trend wyników operacyjnych
    uwiarygadnia realizację celów nowej strategii
    biznesowej na lata 2017 – 2022.
    1,0 1,4 1,3 1,4
    1,4 1,5
    2,7
    3,1
    2014 2015 2016 2017
    Nakłady inwestycyjne Przepływy operacyjne
    1,4
    2,2
    2,6
    3,1
    2014 2015 2016 2017


    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    9
    Prezes Zarządu Wiceprezes Zarządu
    ds. Strategii i Rozwoju
    Wiceprezes Zarządu
    ds. Produkcji
    Finanse
    Strategia i Rozwój
    Produkcja Rafineryjna
    Handel Produktami
    Rafineryjnymi
    Zarządzanie Ryzykiem
    Korporacyjnym
    Technika, Utrzymanie
    Ruch, Remonty
    Obrót Surowcami Innowacje Efektywność Produkcji
    Logistyka Rozwój Technologii Bezpieczeństwo
    i Higiena Pracy
    Zarządzanie Łańcuchem Dostaw Zarządzanie Projektami Ochrona Środowiska
    Biuro Prawne Realizacja Projektu EFRA
    Organizacja i System y Zarządzania Efektywność
    Zarządzanie Procesami
    Audyt, Kontrola
    Kadry
    Marketing
    Komunikacja
    Planowanie i Sprawozdawczość
    Informatyka
    Biuro Zarządu i Compliance
    Zakupy
    Kontroling
    Nadzór Właścicielski
    Relacje Inwestorskie
    Bezpieczeństwo Wewnętrzne
    Ochrona Informacji
    Infrastruktura Krytyczna i Sprawy Obronne



    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    10
    3. W 2017 roku rozpoczęto prace nad doskonaleniem modelu zarządzania Grupą Kapitałową LOTOS.
    4. W 2017 roku, w spółkach Grupy LOTOS S.A., kontynuowane były prace związane z centralizacją funkcji i procesów
    m.in. w obszarze zakupów, compliance oraz systemów zarządzania.
    Z dniem 1 marca 2018 roku Struktura organizacyjna Grupy LOTOS S.A. została dostosowana do 3 -osobowego
    składu Zarządu.
    Uchw ałą nr 29/IX/2018 z dnia 1 marca 2018 r. Zarząd Grupy LOTOS S.A. uchwalił z dniem 01.03.2018r. zmiany
    w Regulaminie organizacyjnym (którego integralną częścią jest schemat organizacyjny przedsiębiorstwa Grupy LOTOS
    S.A.) polegają ce m.in. na:
    • likwidacji jednostek organizacyjnych: Wiceprezes Zarządu ds. Strategii i Rozwoju (NS) i Wiceprezes
    Zarządu ds. Produkcji (NO) oraz utworzeniu jednostek organizacyjnych Wiceprezes Zarządu
    ds. Ekonomiczno –Finanso wych (NS) oraz Wiceprezes Zarządu ds. Produkcji i Handlu (NO).
    W związku z tym nastąpił nowy podział w zakresie nadzorowanych obszarów pomiędzy: Prezesa Zarządu (DN),
    Wiceprezesa Zarządu ds. Ekonomiczno –Finansowych (NS) oraz Wiceprezesa Zarządu ds. Produkc ji i Handlu (NO) tj. :
    a. Prezesowi Zarządu przypisano obszary:
    • strategii i rozwoju,
    • zarządzania procesami,
    • zasobów ludzkich,
    • wsparcia korporacyjnego (audyt wewnętrzny, compliance, kontroling biznesowy, SCM, nadzór
    właścicielski, bezpieczeństwo (poza obsza rem bhp), marketing, komunikacja i CSR, zakup towarów
    i usług).
    Odpowiedzialność za pozostałe procesy i funkcje biznesowe zostaje rozdzielona pomiędzy pozostałych dwóch członków
    zarządu. W naturalny sposób odpowiadający przyjętym z ałożeniom, następuje podział na obszar ekonomiczno –
    finansowy oraz Downstream.
    b. Wiceprezesowi Zarządu ds. Ekonomiczno –Finansowych podporządkowano obszar: finansów, podatków,
    ryzyk, inwestycji oraz informatyki;
    c. Wiceprezesowi Zarządu ds. Produkcji i Handlu podporządkowano obszar: produkcji, handlu, logistyki,
    techniki, rozwoju technologii, ochrony środowiska i bhp;
    zgodnie z poniższym schematem organizacyjnym:



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    11
    Struktura organizacyjna Grupy Kapitałowej LOTOS na dzień 1 marca 2018 ro ku.



    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    12
    Struktura organizacyjna Grupy Kapitałowej LOTOS na dzień 14 lutego 201 8 rok u


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    13
    Strategia Grup y Kapitałowej LOTOS
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017
    2017 -
    2022


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    14
    2. S t r a t e g i a G r u p y K a p i t a ł o w e j L O T O S
    2.1. „Stabilizacja i bezpieczny rozwój ” Strategia Grupy LOTOS S.A. na lata 2017 – 2022
    Pod koniec 2016 roku Grupa LOTOS S.A. przyjęła strategię na lata 2017 -22, której głównym założeniem
    jest stabilizacja i bezpieczny rozwój. Jako jedna z wiodących firm w Polsce i znaczący koncern energetyczny naszą
    wizją rozwoj u jest osiągnięcie pozycji:
    • optymalnie zintegrowanego pionowo producenta paliw i produktów chemicznych wysokiej jakości,
    • dostawcy wyspecjalizowanych usług logistycznych i serwisowych, oraz
    • lidera wdrożeń innowacji w obrębie podstawowej działalności,
    dla za pewnienia stabilnego wzrostu wartości Grupy dla akcjonariuszy.
    W ramach strategii Grupy LOTOS S.A. wyznaczyliśmy pięć głównych celów strategicznych, których zrealizowanie
    umożliwi stabilny rozwój koncernu:
    1. Efektywne wykorzystanie koncesji wydobywczych, dal sza technologiczna optymalizacja rafinerii,
    wprowadzenie nowych produktów i paliw alternatywnych oraz dbałość o standardy jakości,
    2. Sukcesywne i powtarzalne obniżanie kosztów działalności oraz optymalizacja marży w całym łańcuchu
    wartości,
    3. Gotowość do rozwo ju i wdrażania innowacji dzięki dedykowanemu funduszowi, nowoczesnemu modelowi
    współpracy z ośrodkami naukowymi oraz kreatywnemu zaangażowaniu pracowników,
    4. Elastyczność w reagowaniu na pojawiające się ryzyka, które Grupa LOTOS S.A. postrzega również poprze z
    pryzmat szans biznesowych,
    5. Dbałość i rozwój talentów w organizacji, podnoszenie szeroko rozumianego bezpieczeństwa (pracy,
    infrastruktury i systemów informatycznych) oraz większa odpowiedzialność społeczna .
    Strategia Grupy LOTOS S.A. będzie realizowana w dwóch horyzontach czasowych. W latach 2017 -18 głównym celem
    jest stabilizacja przepływów pieniężnych, redukcja zadłużenia oraz efektywna realizacja rozpoczętych projektów
    inwestycyjnych. Drugi etap, przypadający na lata 2019 -22, będzie przeznaczony na rea lizację nowego programu
    inwestycyjnego opartego o najlepsze projekty rozwojowe, efektywną budowę portfela aktywów wydobywczych oraz
    dalszy rozwój sieci stacji paliw i wdrażanie innowacyjnych przedsięwzięć budujących przyszłą wartość Grupy LOTOS
    S.A.
    2.2. Otocze nie makroekonomiczne w relacji do przyjętych założeń strategicznych
    W 2017 roku otoczenie makroekonomiczne wspierało realizację założonych celów strategicznych . Średnioroczne
    notowania ropy naftowej oraz gazu ziemnego były wyższe od założeń Grupy LOTOS odp owiednio o 8% i 15%. Lepsze
    od oczekiwanych – o około 15% - były także cracki produktowe na olej napędowy oraz lekki olej opałowy. Crack
    produktowy na benzynę motorową kształtował się nieznacznie poniżej założeń strategii - odchylenie o 1%.
    Średnioroczny k urs dolara wyniósł 3,78 PLN/USD wobec zakładanego 4,09 PLN/USD.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    15
    2.3. Realizacja strategii w 2017 roku – główne mierniki
    Strategia Grupy LOTOS na lata 2017 -22 zawiera zestaw kluczowych mierników strategicznych, które będą służyć
    do oceny stopnia wdrożenia strategii. Są to:
    • Podwojenie średniorocznego EBITDA LIFO w latach 2019 – 2022
    • Spadek współczynnika zadłużenia: dług netto/EBITDA LIFO ≤1,5
    • Nakłady inwestycyjne (CAPEX) 9,4 mld w ciągu 6 lat


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    16
    • Osiągnięcie rez erw 2P ponad 60 mln boe i wydobycie węglowodorów w przedziale 30 – 50 tys. boe/d
    • Wzrost liczebności sieci detalicznej do 550 stacji paliw
    • LTIF 6 <3
    Dla każdego z etapów realizacji strategii zostały szczegółowo wyznaczone wartości mierników wraz z podziałem
    na obszary działalności Grupy Kapitałowej LOTOS.
    Dla etapu pierwszego strategii, na lata 2017 -2018, zostały zdefiniowane następ ujące wartości mierników
    strategicznych:
    Bezpieczeństwo LTIF < 3
    Operacyjno -finansowe WYDOBYCIE PRODUKCJA DETAL
    Mierniki operacyjne rezerwy 2P ok. 60 mboe
    wydobycie ok. 22 k boe/d 10,5 mln ton 500+ stacji paliw
    standaryzacja
    EBITDA LIFO mld PLN
    średnioroczna w latach
    2017 – 18
    0,6 - 0,7 1,6 – 1,9
    CAPEX mld PLN
    całkowity 2017 - 18 ok. 1,5 ok. 1,8 ok. 0,3
    Dług netto/EBITDA nie więcej niż 1,5x
    OPEX oszczędności 200 mln PLN rocznie ( run rate ) względem bazy kosztowej 2015
    Satysfakcja klienta wdrożony NPS (Net Promoter Score), pierwsze pomiary w 2017 roku
    Zdolność dywidendowa tak
    6 Lost Time Injury Frequency Rate - wskaźnik wypadkowości


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    17
    2.4. Realizacja celów strategicznych
    Strategia Grupy LOTOS S.A. na lata 2017 -22 wyznacza pięć kluczowych celów strategicznych do osiągnięcia.
    W 2017 roku trwały intensywne prace nad operacjonalizacją strategii oraz wdrożeniem efektywnego systemu
    monitorowania realizacji założonych celów. Uruchomiony został cykliczny proces monitorowania realizacji
    poszczególnych inicjatyw strategicznych oraz pow ołane zostało cross -funkcyjne forum do rozmowy o kluczowych
    wyzwaniach i kierunkach rozwoju Grupy. Poniżej zamieszczono syntetyczny opis głównych działań podjętych
    w ramach poszczególnych celów strategicznych:
    1. Efektywn ie wykorzystane aktywa w całym łańcuchu wartości
    Nowa bezpieczniejsza koncepcja rozwoju zrównoważonego portfela wydobywczego
    Rok 2017 przeznaczony został na reorganizację obszaru wydobywczego oraz przygotowanie planu budowy
    zrównoważonego portfela aktywów. Powołana została nowa spółka – LOTOS Upstream, która docelowo przejmie
    działalność wydobywczą oraz poszukiwawczą, zaś LOTOS Petrobaltic będzie prowadzić działalność z zakresu usług
    dla firm wydobywczych.
    Najwyższa konkurencyjność dzięki innowacjom technologicznym i nowym produktom
    Główną inwestycją Grupy LOTOS S.A. jest projekt EFRA (Efektywna Rafinacja), który dzięki wybudow aniu jednej
    z najnowocześniejszych instalacji opóźnionego koksowania umożliwi głębszy przerób ropy naftowej. Projekt przyczyni
    się do wzrostu marży modelowej o ok. 2 USD/bbl. Postęp realizacji całego Projektu EFRA na koniec grud nia 2017
    wyniósł 90%.
    Jednocześnie trwają prace analityczne oraz przygotowawcze nad portfelem kolejnych projektów rozwojowych.
    Rozważane są trzy możliwe kierunki dalszej rozbudowy rafinerii:
    • Blok olejowy do produkcji olejów bazowych II i III Grupy
    • Kompleks benzynowy do produkcji benzyn motorowych z benzyny surowej
    • Kompleks olefinowy wraz z produkcją ETBE
    Decyzja o uruchomieniu kolejnego projektu podjęta zostanie w drugim półroczu 2018 roku.
    LOTOS Energy Hub w handlu detalicznym i dbałość o standardy jakośc i
    Handel detaliczny w Grupie Kapitałowej LOTOS jest realizowany przez spółkę LOTOS Paliwa, która zarządza siecią
    stacji paliwowych .
    W 2017 roku trwała dalsza standaryzacja sieci stacji paliw pod kątem ujednolicenia wizerunku sieci stacji paliw:
    wizualiza cji zewnętrznej i wewnętrznej oraz optymalizacji jakości obsługi na stacjach paliw. W ubiegłym roku
    w rankingu ogólnej satysfakcji z sieci stacji paliw krajowych, sieć stacji LOTOS osiągnęła najwyższy wynik wśród
    konkurencji.
    Równ olegle do rozbudowy sieci, prowadzone są działania zwiększające i uatrakcyjniające ofertę pozapaliwową, m.in.
    gastronomiczną, art. spożywczych oraz usług dodatkowych (myjnie, wypożyczalni e przyczep). Otwierane są również
    nowe punkty sprzedaży Subway.
    Sie ć stacji paliw LOTOS przygotowuje się również pod wyzwania wynikające z rozwoju elektromobilności.
    W ostatnim roku wytypowane zostało 50 stacji na drogach TEN -T (autostrady i drogi szybkiego ruchu w Polsce), które
    mają zostać w yposażone w punkty ładowania pojazdów energi ą elektryczn ą. Prowadzone jest również pilotażowe
    wdrożenie pierwszych 12 punktów ładowania z wykorzystaniem finansowego wsparcia z funduszy unijnych. Celem jest
    umożliwienie swobodnego przejazdu pojazdom elektry cznym na trasie Gdynia – Gdańsk – Warszawa .
    2. Skuteczne procesy gwarantujące stabilność


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    18
    W Grupie LOTOS, zgodnie z założeniami Strategii, uruchomiony został Program Poprawy Efektywności, którego celem
    jest optymalne zarządzanie kosztami oraz usprawnianie procesów wewnątrz organizacji.
    W opublikowanych wynikach Solomon Associates za 2016 rok Grupa LOTOS S.A. potwierdziła swoje przewagi
    konkurencyjne, znajdując się w pierwszym kwartylu dla obszarów Process Utilisation, Energy Intensity Index, Return
    on Inves tment.
    Realizacja celu strategicznego wymaga również działań po stronie handlowej obejmujących optymalizację marży
    zintegrowanej oraz dywersyfikację surowcową. W 2017 roku ponad 20% ropy naftowej przerabianej w gdańskiej
    rafinerii pochodziło z kierunku i nnego niż wschodni. Dywersyfikacja surowcowa jest istotnym środkiem w procesie
    zapewnienia stabilnych dostaw ropy naftowej do rafinerii Grupy LOTOS oraz poprawy efektywności jej przerobu . Pod
    koniec ubiegłego roku Grupa LOTOS S.A. podpisała umowę terminową na dostawę amerykańskiej ropy naftowej
    do rafinerii w Gdańsku. Kontrakt przewiduje dostarczenie w 2018 roku drogą morską minimum 5 ładunków ropy.
    3. Gotowość do wdrażania innowacji
    W roku 2017 główne wysiłki w obszarze innowacji skupia ły się na wdrażaniu nowych modeli współpracy
    z jednostkami badawczymi i start -up’ami, tworząc wspólne agendy badawcze. Grupa LOTOS S.A. włączyła się
    w projekty m.in. akceleracji startupów Space3ac - pilotażowe przedsięwzięcie w ramach rządowego programu Start In
    Poland, którego efektem ma być komercjalizacja innowacyjnych rozwiązań, w tym produktów i usług.
    Zainicjowano również program wspierania wew nętrznej innowacyjności LOTOS Inspiruje, który stworzył ramy
    funkcjonowania procesu zgłaszania przez pracowników pomysłów innowacyjnych i ich oceny.
    Spółka LOTOS Vera (zależna od LOTOS LAB ) będzie w ramach Grupie Kapitałowej realizowa ć innowacyjn e
    i rozwojow e dla Grupy LOTOS S.A. projekt y badawcz e. W najbliższej przyszłości planowane jest powołanie inkubatora
    projektów innowacyjnych, co pozwoli na pełne wykorzystanie potencjału innowacji.
    Rozpoczęto też prace nad uruchomieniem k orporacyjnego funduszu wspierania innowacji (fundusz Corporate Venture
    Capital) , którego celem będzie poszukiwanie i pozyskiwanie innowacyjnych projektów usprawniających działalność
    Grupy Kapitałowej Grupy LOTOS oraz budowania nowych obszarów biznesowych.
    4. Aktywne zarządzanie szansami i ryzykami
    Opracowane zostało nowe podejście do zarzadzania ryzykami i szansami w Grupie Kapitałowej LOTOS,
    w szczególności wdrożono nową kategoryzację ryzyk. Jednocześnie wzmacniane są kompeten cje w obszarze
    wyszukiwania i definiowania szans biznesowych, pozwalających zniwelować zidentyfikowane ryzyka, a także
    dodatkowo tworzyć wartość dla akcjonariuszy.
    5. Silny zespół, spójny CSR i bezpieczeństwo
    Dbałość o talenty jako kluczowy element przewagi konkurencyjnej
    Jednym z priorytetów strategicznych dla Grupy LOTOS S.A. jest identyfikacja oraz rozwój talentów w organizacji.
    Podjęto inicjatywę budowy systemu zarz ądzania wiedzą w organizacji w oparciu o nowoczesne kanały (platformę
    e-learningową), co pozwoli na efektywne przekazywanie i dzielenie się wiedzą oraz systemowy rozwój kompetencji
    pracowników niezbędnych do realizacji bieżących i perspektywicznych celów biznesowych.
    W trakcie realizacji są projekty uk ierunkowane na rozwój kadry menadżerskiej, mające na celu przygotowanie
    do sprawnego funkcjonowania w organizacji i budowy kultury ciągłego doskonalenia.
    W minionym roku podjęto również szereg działań związanych z optymalizacją proces ów HR, co przekłada się
    m.in. na uproszczeniu i ułatwieniu kontaktów z HR, oraz rozwoju informatycznych systemów wspierających
    pracowników w codziennej pracy w tym obszarze.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    19
    Potwierdzeniem zaangażowania w sprawy pracownicze oraz profes jonalnego zarządzania zasobami ludzkimi jest
    przyznany w 2017 roku, trzeci raz z rzędu, przez Polskie Stowarzyszenie Zarządzania Kadrami dla Grupy LOTOS
    Certyfikat HR Najwyższej Jakości.
    Zintegrowana polityka społecznej odpowiedzialności
    W 2017 roku kont ynuowano zaangażowanie w działania społeczne dla szerokiej grupy interesariuszy. Działania CSR
    Grupy LOTOS S.A. opierają się na aktywnej współpracy z interesariuszami, na wdrożeniu programów rozwiązujących
    problemy społeczne oraz środowiskowe interesariusz y. Kluczowe kierunki działań Grupy LOTOS w ramach CSR
    to programy społeczno -sportowe (obejmujące także dzieci i młodzież), poprawa bezpieczeństwa w ruchu drogowym
    (m.in. Mistrzowie w pasach) oraz ochrona środowiska i ekologia. Potwier dzeniem dla prowadzonych działań
    w obszarze CSR było ponowne włączenie w grudniu 2017 roku Grupy LOTOS przez GPW w skład giełdowego indeksu
    spółek społecznie odpowiedzialnych RESPECT Index.
    Wysoka kultura bezpieczeństwa
    Bezp ieczeństwo pracowników jest bezwzględnym priorytetem dla całej Grupy Kapitałowej LOTOS. W sposób ciągły
    prowadzone są działania mające na celu podniesienie świadomości bezpiecznego środowiska pracy oraz zwiększenia
    zaangażowania w bezpieczeństwo pracownikó w na wszystkich szczeblach. W 2017 roku przeprowadzone zostały VIII
    Dni BHP, regularnie prowadzone są akcje informacyjne dla pracowników oraz trwają prace nad przystosowaniem
    systemu motywacyjnego do promowania bezpiecznych zachowań.
    Poprzez bezpieczeństwo rozumiemy także ochronę kluczowej dla bezpieczeństwa energetycznego państwa
    infrastruktury. Mając świadomość nowego rodzaju zagrożeń - dotyczących cyberprzestrzeni - rozpoczęliśmy program
    zwiększenia poziomu cyberbezpieczeństwa w całej Grupie Kapitałowej LOTOS. Ma on na celu podniesienie
    świadomości pracowników dotyczącej cyberzagrożeń , a także wdrożenie nowych rozwiązań technologicznych
    i infrastrukturalnych minimalizujących takie niebezpieczeństwa.
    Strategia społecznej odpowie dzialności Grupy Kapitałowej LOTOS
    W 2008 roku Zarząd Grupy LOTOS S.A. przyjął pierwszą kompleksową Strategię społecznej odpowiedzialności Grupy
    Kapitałowej LOTOS S.A. Pod koniec 2016 przygotowany został projekt nowej Strategii społecznej odpowiedzialności
    Grupy Kapitałowej LOTOS.
    Po ogłoszeniu Strategii biznesowej Grupy Kapitałowej LOTOS na lata 2017 -2022 w grudniu 2016 r. w Spółce
    rozpoczęte zostały prace dostosowując e cele zawarte w projekcie Strategii CSR do celów i działań ujętych
    w Strategii biznesowej. W roku 2017 kontynuowane były prace nad Strategią CSR na lata 2018 -2022.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    20
    Otoczenie makroekonomiczne Grupy LOTOS S.A.
    i jej grupy kapitałowej w 2017 roku
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    21
    3. O t o c z e n i e m a k r o e k o n o m i c z n e G r u p y L O T O S S . A .
    i j e j g r u p y k a p i t a ł o w e j w 2 0 1 7 r o k u
    3.1. Czynniki cenotwórcze na rynku ropy naftowej i gazu ziemnego
    3.1.1. Zaludnienie świata
    W 2017 roku liczba ludności na świecie wzrosła do 7,55 mld. Średnio przez ostatnie 50 lat przybywało nas około 1,6%
    rocznie. Wraz ze wzrostem ludności rosło zapotrzebowanie na ropę naftową. Średniorocznie przez ostatnie 50 lat
    o 2,3%. Wykres poniżej po kazuje silną korelację tych dwóch wartości.
    Liczba ludności na świecie
    Źródło : Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie http://www.worldometers.info/world -population/world -
    population -by-year/ ; BP Statistical Review of World Energy 2017
    Zaludnienie świata na km 2
    Źródło: www.worldometers.info/world -population/world -population -by-year
    25,0
    35,0
    45,0
    55,0
    65,0
    75,0
    85,0
    95,0
    105,0
    2
    3
    4
    5
    6
    7
    8
    Miliardy
    Liczba ludności na świecie (mld) Zapotrzebowanie na ropę naftową (mb/d)


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    22
    3.1.2. Kondycja światowej gospodarki w 2017 roku
    W 2017 roku, zgodnie z prognozami agencji i instytucji finansowych, przewidywany wzrost gospodarki światowej
    wyniesie 3,7% r/r. Prognozowany wzrost jest następstwem pozytywnych informacji dotyczących poprawy kondycji
    gospodarki Chin, Japonii oraz pań stw Unii Europejskiej.
    Dynamika PKB w okresie 2016 -2017
    2016 2017 % r/r
    Gospodarka globalnie 3,6% 3,7% +0,1%
    Kraje OECD 3,3% 4,2% +0,9%
    Unia Europejska 2,5% 2,1% -0,4%
    Strefa EURO 1,8% 2,1% +0,3%
    USA 2,1% 2,5% 0,4%
    Chiny 6,7% 6,8% +0,1%
    Indie 7,1% 6,7% -0,4%
    Źródło: Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie World Economic Outlook Update, October 2017
    oraz OECD data
    Wraz ze wzrostem liczby ludności i światowej gospodarki rośnie zapotrzebowanie na ropę naftową i produkty uzyskane
    z jej przerobu. Średnio, na podstawie dostępnych opracowań ekonomicznych, wyniosło ono w 2017 roku 97,9 mb/d.
    Jest to około 1,5% więcej niż rok wcześniej.
    Zapotrzebowanie na ropę naftową w latach 2016 -2017 (mb/d)
    2016 2017 % r/r
    EIA (USA) 96,9 98,2 +1,3 4%
    IEA 96,1 97,7 +1, 66%
    OPEC 95,4 96,8 +1, 48%
    Średnia 96,1 97,6 +1, 56 %
    Źródło: Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie EIA, Short -Term Energy Outlook, listopad 2017; IEA, Oil
    Market Report, październik 2017; OPEC, Oil Market Report, październik 2017 oraz JBC Energy, Mid -Term Outlook
    2017 -2022, maj 2017
    3.1.3. Zmiany globalnych i regionalnych wartości podaży i popytu ropy naftowej w 2017 r oku
    W 2017 roku pierwszy raz od ponad 2 lat globalna podaż ropy naftowej przekroczyła globalny popyt. Średnio rocznie
    zapotrzebowanie na ropę naftową przekraczało jej produkcję o około 1,4 mln bbl dziennie. W 2016 roku średnia
    nadpodaż tego surowca wynosiła ok oło 0,7 mln bbl dziennie.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    23
    Globalny popyt i podaż ropy naftowej (mln bbl)
    Źródło: Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie danych Międzynarodowej Agencji Energi, www.iea.org
    Podaż ropy naftowej na świecie
    Kraje OPEC jako znaczący producenci na globalnym rynku naftowym, wykorzystywały dotychczas wolne moce
    produkcyjne do dostosowania podaży ropy naftowej oraz stabilizacji cen surowca w pożądanym przedziale cenowym.
    Rewolucja łupkowa w Stanach Zjednoczonych i pojaw iająca się nadpodaż surowca spowodowały odejście kartelu
    od tej polityki. Dopiero pod koniec listopada 2016 roku kraje należące do OPEC oraz stowarzyszone zdecydowały się
    zamrozić niecałe 2% globalnej produkcji. I tak w 2017 roku kraje należące do kartelu oraz Rosja konsekwentnie
    stosowały postanowienia porozumienia oraz przedłużały je dwukrotnie. Tym sposobem podaż ropy od producentów
    OPEC spadła o około 0,5 mln baryłek dziennie. W Stanach Zjednoczonych produkcja tego surowca wzro sła o około
    0,6 mln baryłek dziennie w 2017 roku.
    Produkcja ropy naftowej przez OPEC w latach 2014 -2017 (mln bbl/d)
    Źródło: Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie danych Międzynarodowej Agencji Energi, www.iea.org
    91
    92
    93
    94
    95
    96
    97
    98
    99
    1Q14 2Q14 3Q14 4Q14 1Q15 2Q15 3Q15 4Q15 1Q16 2Q16 3Q16 4Q16 1Q17 2Q17 3Q17 4Q17
    popyt podaż
    35
    36
    37
    38
    39
    40
    41
    1Q14 2Q14 3Q14 4Q14 1Q15 2Q15 3Q15 4Q15 1Q16 2Q16 3Q16 4Q16 1Q17 2Q17 3Q17 4Q17


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    24
    Produkcja ropy naftowej przez największych producentów OPEC w 2017 roku (mln bbl/d)
    Źródło: Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie danych Międzynarodowej Agencji Energi, www.iea.org.
    Produkcja ropy naftowej w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie w 2017 roku (mln bbl/d)
    Źródło: Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie danych Międzynarodowej Agencji Energi, www.iea.org
    Popyt na ropę naftową na świecie
    Stany Zjednoczone, Europa, Chiny i Indie odpowiadają za połowę globalnego popytu na ropę. Na prze strzeni ostatnich
    4 lat konsumpcja ropy naftowej w tych krajach rośnie. Co roku średnio o 1,3 mln baryłek dziennie. Głównymi czynnikami
    są wspomniany wcześniej wzrost gospodarczy oraz demografia.
    -1
    1
    3
    5
    7
    9
    11
    1Q17 2Q17 3Q17 4Q17
    Arabia Saudyjska Iran Irak Kuwejt Zjednoczone Emiraty Arabskie Libia Pozostał kraje OPEC
    0
    2
    4
    6
    8
    10
    12
    14
    16
    1Q17 2Q17 3Q17 4Q17
    Stany Zjednoczone Kanada Inne kraje Ameryki Północnej i Południowej


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    25
    Konsumpcja ropy naftowej w obu Amerykach, Europie, Chinach i Indiach. (mln bbl/d)
    Źródło: Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie danych Międzynarodowej Agencji Energi, www.iea.org
    3.1.4. Wpływ kursu USD/PLN na działalność Grupy Kapitałowej LOTOS
    Rok 2017 był okresem deprecjacji dolara amerykańskiego w stosunku do głównych walut. Zazwyczaj deprecjacja
    dolara (w którym denominowane są międzynarodowe transakcje towarowe) jest pozytywnie skorelowana z ceną ropy
    naftowej, gdyż popyt może wzrastać w krajach, które doświadczyły wzrostu siły nabywczej swoich wa lut. Taką sytuację
    obserwowaliśmy w drugiej połowie 2017 roku.
    Notowania waluty amerykańskiej vs. cena ropy naftowej Brent Dated w 2017 roku
    Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Thomson Reuters
    0
    5
    10
    15
    20
    25
    30
    2014 2015 2016 2017
    Ameryki Europa Chiny Indie
    3
    3,2
    3,4
    3,6
    3,8
    4
    4,2
    4,4
    sty 17 lut 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17
    38
    43
    48
    53
    58
    63
    68
    73
    Brent Dated USD/PLN


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    26
    Pozostałe czynniki cenotwórcze na rynku ropy naftowej i gazu zimenego:
    • sytuacja makroekonomiczna, wzrost gospodarczy poszczególnych regionów i państw,
    • niepewna sytuacja geopolityczna, trwające lub zagrażające działania terrorystyczne lub wojny mogące
    wpływać na podaż, możliwości transportu lub popyt na węglowodory i produkty naftowe,
    • dostępność i koszt budowy lub korzystania z rurociągów, tankowców i innych instalacji transportowych
    i przetwórczych,
    • cena, dostępność i dotacje rządowe dla alternatywnych źródeł energii i nowych technologii,
    • rozwój sy tuacji politycznej, gospodarczej i militarnej w regionach wydobywczych, zwłaszcza
    na Bliskim Wschodzie, w Rosji, Afryce, Ameryce Środkowej i Południowej, a także krajowe
    i zagraniczne regulacj e i działania administracji publicznej, w tym restrykcje importowe
    i eksportowe, podatki, repatriacje i nacjonalizacje,
    • globalna i regionalna kondycja gospodarcza,
    • działalność handlowa uczestników rynku i innych podmiotów pragnących zapewnić sobie dostęp
    do ropy naftowej i gazu ziemnego, lub zabezpieczyć się przed ryzykami handlowymi,
    lub działających w ramach zarządzania portfelem inwestycyjnym,
    • warunki p ogodowe i klęski żywiołowe.
    3.2. Ceny ropy naftowej i gazu ziemnego w 2017 roku
    Pod koniec 2017 roku cena rop y Brent Dated wynosiła 66 $/bbl, co było trzyletnim maksimum. Średniorocznie
    notowania tego surowca wzrosły do 54,2 $/bbl i były o 11 $/bbl wyższe niż r ok wcześniej. W ciągu roku sentyment
    na rynku ropy się poprawiał i baryłka Brent Dated wzrosła ostatecznie o 20%.
    W 2017 roku ceny gazu ziemnego były średniorocznie 26% wyższe niż w 2016 roku. Podobnie jak notowania ropy
    naftowej, notowania gazu ziemnego rosły w ostatnim półroczu.
    Ceny ropy naftowej i gazu ziemnego w 2017 roku
    Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych Thomson Reuters
    15
    25
    35
    45
    55
    65
    75
    sty 17 lut 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17
    Brent Dated (USD/bbl) NBP (USD/boe)


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    27
    Ceny ropy naftowej i gazu ziemnego w latach 2013 – 2017
    Źródło: Opracowanie własne na pods tawie danych Thomson Reuters
    Cena ropy naftowej w okresie 1861 -2017 (Brent Dated USD/bbl)
    Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych BP
    10
    30
    50
    70
    90
    110
    130
    sty 13 lip 13 sty 14 lip 14 sty 15 lip 15 sty 16 lip 16 sty 17 lip 17
    Brent Dated (USD/bbl) NBP (USD/boe)
    0,0
    20,0
    40,0
    60,0
    80,0
    100,0
    120,0
    140,0
    1861 1869 1877 1885 1893 1901 1909 1917 1925 1933 1941 1949 1957 1965 1973 1981 1989 1997 2005 2013
    Cena nominalna (USD) Cena realna (USD z 2013 roku)
    Rozpoczęcie wydobycia na skalę przemysłową w Pensylwanii (USA)
    Rozpoczęcie eksportu z Rosji
    Woj na Jom Kippur (wojna izraelsko - arabska)
    Rewolucja islamska w Iranie Agresja Iraku na Kuwejt


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    28
    3.3. Czynniki kształtujące rentowno ść działalności poszukiwawczo –wydobywczej
    oraz bieżące tendencje w branży
    Czynniki kształtujące rentowność działalności poszukiwawczo –wydobywczej
    • Uwarunkowania makroekonomiczne
    Kluczowym czynnikiem kształtującym rentowność działalności poszukiwawczo -wydobywczej są uwarunkowania
    makroekonomiczne, w szcz ególności w odniesieniu do poziomu cen ropy naftowej i gazu ziemnego. Rentowność
    działalności determinowana jest różnicą pomiędzy przychodami ze sprzedaży, które są pochodną wolumenu produkcji
    oraz cen surowców, a kosztami operacyjnymi, uwzględniając m.in. : koszty wydobycia, transportu, sprzedaży, koszty
    podatkowe. Po trwającym od 2014 roku kryzysie naftowym, rok 2017 przyniósł poprawę koniunktury na rynku
    surowców: średnia cena ropy naftowej wyniosła 54 USD/bbl, natomiast średniej cena gazu ziemnego była n a poziomie
    32 USD/boe, co oznacza wzrost o blisko 25% w stosunku do średnich cen zanotowanych w roku 2016. Równolegle,
    na przestrzeni ostatnich 4 lat branża wydobywcza dokonała znaczących optymalizacji po stronie kosztowej w zakresie
    m.in.: kosztów wierceń i usług offshore, bezpośrednich kosztów wydobycia (ang. lifting costs), kosztów
    zagospodarowania nowych złóż (standaryzacja rozwiązań technicznych, postęp technologiczny, udoskonalone
    procesy kontraktacji i zakupów produktów i usług offshore) – zanotowany średni spadek kosztów operacyjnych o ponad
    40% w stosunku do roku 2013. Oczekiwany stabilny poziom cen surowców w perspektywie średnioterminowej, przy
    zoptymalizowanej bazie kosztów operacyjnych zapewnia efektywność prowadzonej działalności poszukiwawczo -
    wydobywczej i daje komfort inwestorom przy podejmowaniu decyzji odnośnie nowych projektów rozwojowych.
    • Otoczenie regulacyjne
    Działalność LOTOSU w obszarze wydobycia kształtowana jest przez szereg regulacji prawnych, w tym Prawo
    Geologiczne i Górnicze w Polsce, regulacje Unii Europejskiej oraz międzynarodowe konwencje w zakresie m.in.
    zagadnień ochrony środowiska naturalnego. W n ajbliższej przyszłości, na wyniki działalności poszukiwawczo -
    wydobywczej mogą mieć wpływ następujące czynniki regulacyjne: (i) zmiany regulacji podatkowych dotyczących
    wydobycia węglowodorów; (ii) zmiany regulacji dotyczących ochrony środowiska naturalnego , w tym wprowadzenie
    bardziej rygorystycznych regulacji i/lub wzrost wysokości obowiązkowych zabezpieczeń na poczet ryzyka
    spowodowania szkód w środowisku naturalnym; (iv) zmiany w systemie koncesjonowania oraz warunków i trybu
    przydzielania nowych pozwole ń na poszukiwanie i wydobywanie węglowodorów. Zmiany regulacyjne i spełnianie
    nowych wymogów i coraz bardziej rygorystycznych norm wprowadzanych na mocy tych regulacji może się wiązać
    z koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów ka pitałowych i/lub kosztów operacyjnych.
    Spodziewamy się, że w najbliższej przyszłości na wyniki wpływ będą miały następujące czynniki regulacyjne:
    (i) planowane zmiany regulacji podatkowych dotyczących wydobycia węglowodorów; (ii) dal sze wprowadzanie bardziej
    rygorystycznych regulacji dotyczących ochrony środowiska naturalnego; (iii) wzrost wysokości obowiązkowych
    zabezpieczeń na poczet ryzyka spowodowania szkód w środowisku naturalnym, oraz (iv) zmiany regulacji
    nakładających obowiąze k utrzymywania zapasów ropy naftowej i wybranych produktów naftowych.
    Bieżące tendencje w branży
    Ekonomiści przewidują, że ceny ropy naftowej w najbliższej przyszłości utrzymają się w przedziale 40 – 70 $/bbl.
    Producenci ropy naftowej w ostatnich latach na uczyli się jak zarabiać w takich warunkach. Przede wszystkim mocno
    obniżyli koszty wydobycia surowca, dzięki nowym technologiom, modelom współpracy, innowacjom. To sprawia,
    że pomimo mocnego spadku wycen złóż, branża cały czas jest at rakcyjna dla inwestorów.
    3.4. Czynniki kształtujące rentowność działalności rafineryjnej oraz bieżące tendencje w branży
    Czynniki kształtujące rentowność działalności rafineryjnej
    • Ceny ropy naftowej i gazu ziemnego , jako podstawowy surowiec wykorzystywany
    w działalności rafineryjnej, wahania cen ropy naftowej mają także znaczny bezpośredni wpływ na
    wysokość kosztów ponoszonych przez rafinerie,
    • Wysokość i struktura popytu na produkty naftowe oraz podaż produktów naftowych .
    Zgodnie z danymi JBC globalny popyt na produkty rafineryjne utrzyma trend wzrostowy . Kontynuacja rozwoju
    gospodarek krajów Europy Środkowo -Wschodniej implikuje dalszy wzrost zużycia paliw, dążący do poziomu Europy


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    29
    Zachodniej. Z punktu widzenia producentów paliw , to właśnie rynek Europy Środkowo -Wschodniej, jako wciąż rosnący,
    jest bardziej perspektywiczny w kolejnych latach .
    Globalny popyt na produkty rafineryjne (mld boe)
    Źródło: Strategia Grupy LOTOS na lata 2017 – 2022 .
    Prognozowany popyt na najważniejsze paliwa transportowe
    (benzyny, olej napędowy, lekki olej opałowy, paliwo lotnicze w mln ton)
    Źródło: Strategia Grupy LOTOS na lata 2017 – 2022 .
    438 421
    400
    376
    2015 2020 2025 2030
    Europa Zachodnia
    -14
    95,7
    85,9 80,5
    100,6
    reszta świata
    Europa
    2016 2021 15,2
    14,8


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    30
    Prognozowany popyt na najważniejsze paliwa transportowe
    (benzyny, olej napędowy, lekki olej opałowy, paliwo lotnicze w mln ton)
    Źródło: Strategia Grupy LOTOS na lata 2017 – 2022 .
    W ostatnich latach w Europie odnotowano istotną nadwyżkę benzyn przy jednoczesnym niedoborze oleju napędowego.
    W związku z tak istotną nadpodażą benzyn, europejskie rafinerie skonfigurowane pod kątem realizacji większych
    uzysków z benzyn (czy też ogólnie z lekkich frakcji ropy naftowej) zostały zmuszone do eksportu tej części produkcji
    na rynki pozaeuropejskie.
    Europa: popyt na kluczowe produkty i bilans międzynarodowy (mln boe/d )
    Źródło: Strategia Grupy LOTOS na lata 2017 – 2022
    66
    67
    68 68
    2015 2020 2025 2030
    Europa Środkowo -W schodnia
    2,1
    1,8
    2016 2021
    Import netto
    • spadek popytu o 13%
    • wzros t eksportu benzyn
    do 1,4 mln boe/d
    • wzrost popytu o 10%
    • wzrost importu paliwa lotniczego
    i nafty do 0,5 mln boe/d
    5,5
    5,6
    2016 2021
    Import netto
    ON
    • wzrost popytu o 3%
    • wzrost importu oleju napędowego
    i lekkiego oleju opałowego
    do 1,0 mln boe/d
    + 3%
    1,4
    1,5
    2016 2021
    Import netto
    JET


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    31
    Stymulująco na popyt na produkty naftowe działać będzie oczekiwana poprawa sytuacji gospodarczej zarówno
    w Polsce, jak i w regionie (wzrost PKB, spadek bezrobocia), co w ocenie Grupy Kapitałowej LOTOS powinno wpłynąć
    na wzrost zapotrzebowania na produkty naftowe, w szczególności olej napędowy i paliwo lotnicze. Równocześnie
    działania adminis tracji rządowej tzw. pakiet paliwowy i koncernów paliwowych na rzecz przeciwdziałania nielegalnemu
    obrotowi produktami naftowymi w Polsce , przyczyniły się do jego ograniczenia i dodatkowo wpłynęły na wzrost
    rejestrowanego popytu na olej napędowy.
    • Czynniki makroekonomiczne , takie jak, m.in. spadek tempa wzrostu realnego PKB oraz poziomu
    inwestycji w Polsce, spadek produkcji przemysłowej i wzrost bezrobocia, mają niekorzystny wpływ
    na popyt na produkty naftowe, co z kolei skutkuje presją na o bniżenie ich ceny oraz obniżenie poziomu
    marż rafineryjnych
    • Globalny przerób w rafineriach, wykorzystanie mocy, zamknięcia rafinerii, od 2009 roku firmy
    zajmujące się przerobem ropy naftowej zamknę ły szereg rafinerii o łącznych mocach przerobowych
    w wysokości 3,7 mln bbl/d w regionie basenu oceanu atlantyckiego. Jednakże, wielkość ta wydaje się
    niewystarczająca, gdyż wiele europejskich rafinerii ma niską rentowność, a ich moce przerobowe
    utrzymują się na niskim poziomie. Istotne ryz yko zamknięcia dotyczy szczególnie małych rafinerii
    o niskim poziomie kompleksowości przerobu surowca , ponieważ rafinerie te mają wysokie jednostkowe
    koszty operacyjne.
    Zamknięcia rafinerii w Europie w latach 2009 – 2017
    Rok
    zamknięcia Nazwa rafinerii
    Nelson
    Complexity
    Index *
    Moce
    przerobowe
    (tys. b/d)
    Właściciel Kraj
    2015 Collombey b.d. 78 Tamoil Szwajcaria
    2015 Gela 13,1 105 Eni Włochy
    2014 Milford Haven 7,0 135 Murphy Oil Wielka Brytania
    2014 Mantova 8,4 57 Eni Włochy
    2014 Paramo b.d. 15 Unipetrol Czechy
    2013 Harburg 9,6 107 Shell Niemcy
    2013 Porto Marghera 6,8 80 Eni Włochy
    2012 Coryton 12,0 172 Petroplus Wielka Brytania
    2012 Kherson 3,1 138 Alliance Oil Co. Ukraina


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    32
    2012 Drogobich 3,0 64 Ukraine Oil Co. Ukraina
    2012 Petit Couronne 7,3 141 Petroplus Francja
    2012 Berre l'Etang 6,7 105 LyondellBasel Francja
    2012 Roma 7,7 92 Total ERG Włochy
    2011 Arpechim 7,3 77 Petrom Rumunia
    2011 Cremona 7,5 90 Tamoil Raffnazione SPA Włochy
    2011 Reichstett 5,3 78 Petroplus Francja
    2010 Teesside b.d. 117 Petroplus Wielka Brytania
    2010 Dunkirk 6,1 140 Total Francja
    2010 Odessa 3,9 56 Lukoil Ukraina
    2010 Wilhelmshaven 5,0 260 Hestya Energy Niemcy
    2009 Antwerp 4,5 24 Petroplus Belgia
    Źródło: Opracowanie własne Spółki na podstawie danych JBC
    * Nelson Complexity Index - Wskaźnik Kompleksowości Nelsona tj. współczynnik złożoności procesu przeróbczego,
    który odzwierciedla intensywność inwestycji w rafinerii, potencjalne koszty stałe oraz potencjał generowania w artości
    dodanej przez rafinerię .



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    33
    Wykorzystanie mocy produkcyjnych rafinerii w 2016 roku i prognoza do 2020 roku
    Źródło: World Oil Outlook 2017
    • cracki produktów naftowych (tj. różnica pomiędzy notowaniami produktów naftowych
    a notowaniami ropy Brent), ze względu na fakt, iż formuły cenowe, w zawieranych umowach sprzedaży
    produktów naftowych, bazują co do zasady na międzynarodowych notowaniach tych produktów, a cena
    kupowanej ropy naftowej, z której powstają te produkty, bazuje n a notowani ach ropy Brent
    Crack produktu naftowego to różnica pomiędzy ceną produktu a ceną referencyjną ropy naftowej. W 2017 roku marże
    z notowań na produktach naftowych przedstawiały się następująco:
    • Benzyna – najniższa 104,49 USD/t, najwyższa 249,66 US D/t – roczna dynamika zmiany wyniosła -
    26,65%, tj. - 39,24 USD/t
    • Paliwo lotnicze (Jet) – najniższa 90,16 USD/t, najwyższa 149,99 USD/t – roczna dynamika zmiany
    wyniosła +32,10%, tj. +32,01 USD/t
    • Diesel – najniższa 63,98 USD/t, najwyższa 126,49 USD/ t – rocz na dynamika zmiany wyniosła
    +25,04%, tj. +21,01 USD/t
    • Lekki Olej Opałowy (LOO) – najniższa 54,98 USD/t najwyższa 111,99 USD/t) – roczna dynamika
    zmiany wyniosła +30,49%, tj. +21,26 USD/t
    • Ciężki Olej Opałowy (COO) – najniższa -157,58 USD/t, najwyższa -67,13 USD/t – roczna dynamika
    zmiany wyniosła +26,64 % tj. -31,24 USD/t.
    W 2017 roku szczególnie crack na benzynę charakteryzował się wysoką zmiennością.
    0,00% 20,00% 40,00% 60,00% 80,00% 100,00%
    Inne kraje azjatyckie
    Chiny
    Bliski Wschód
    Rosja + Państwa Morza
    Kaspijskiego
    Europa
    Afryka
    Ameryka Łacińska
    USA + Kanada
    Świat
    prognoza 2020 2016


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    34
    Marże z notowań na produktach w 2017 roku (USD/t)
    Źródło: Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie da nych Thomson Reuters.
    • dyferencjał (spread) Brent -Ural (tj. różnica pomiędzy notowaniami ropy Brent, a notowaniami ropy Ural) –
    podstawowym surowcem wykorzystywanym w działalności rafineryjnej w regionie jest ropa Ural (zwana również
    REBCO), podczas gdy cracki produktów naftowych oparte są na notowaniach ropy Brent dodatni dyferencjał Brent -
    Ural (tzn. gdy notowania ropy Ural są niższe niż notowania ropy Brent) wpływa korzystnie na wyniki finansowe,
    natomiast ujemny dyferencjał Brent -Ural (tzn. gdy notowania ropy Ural są wyższe niż notowania ropy Brent) wpływa
    niekorzystnie na wyniki finansowe .
    Grupa LOTOS S.A. jako główny surowiec wykorzystuje ropę rosyjską REBCO (Russian Export Blend Crude Oil).
    W porównaniu z globalnym benchmarkiem Brent, REBCO jest ropą cięższa, ma wyższą zawartość siar ki i pozwala
    wyprodukować więcej tzw. średnich destylatów (diesel, paliwo lotnicze).
    Brent Blend to lekka, słodka ropa wydobywana na Morzu Północnym z gęstością API* około 38 i zawartości ą siarki
    około 0,4%.
    Russian Export Blend, rosyjski benchmark ropy, jest mieszaniną kilku surowych gatunków rop stosowanych w kraju
    lub wysyłanych na eksport. Ropa rosyjska jest kwaśną ropą, charakteryzującą się średnią ciężkością, o gęstości API
    około 32 i zawartości siarki około 1,4%.
    Gorsze cechy tego surowca oznaczają , że zniżka w stosunku do benchmarku ropy Brent jest uzasadniona. Różnica
    w cenach obu gatunków rop nazywana jest dyferencjałem Ural/Brent (USD/bbl). Wzrost dyferencjału Ural/Brent wpływa
    na zwiększenie marży rafineryjnej koncernów polskich .
    -180
    -130
    -80
    -30
    20
    70
    120
    170
    220
    270
    sty 17 lut 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17
    Benzyna JET Diesel LOO COO


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    35
    Charakterystyka rop naftowych
    Brent Blend Ural
    Pochodzenie Wielka Brytania Rosja
    Gęstość (g/ml) 0,833 0,866
    API * 38,3 31,9
    Siarka (% wagi) 0,42 1,43
    Skład frakcyjny (% wagi)
    Brent Blend Ural
    Gazy 2,5 1,6
    Benzyny 20,8 12,9
    Nafta 11,9 10,4
    Oleje napędowe 23,7 22,9
    Oleje próżniowe 26,5 29,3
    Pozo stałość próżniowa 14,7 22,9
    * Gęstość API (ang. API gravity) – skala gęstości ropy naftowej opracowana przez American Petroleum Institute
    (API).
    Wyższa gęstość API, oznacza lżejszą ropę. Ropy lekkie mają gęstość API 38 stopni lub więcej, zaś ciężkie ropy –
    gęstość API 22 stopni lub mniej. Ropa o gęstości API pomiędzy 22 a 38 stopni jest ogólnie określana jako ropa
    o średniej g ęstości.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    36
    Dyferencjał Brent -Ural i notowania ropy naftowej Brent Dtd (USD/bbl) w 2017 roku
    Źródło: Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie danych Thomson Reuters
    W 2017 roku poziom dyferencjału Brent -Ural kształtował się pomiędzy -0,05 USD/baryłkę i -2,85 USD/baryłkę,
    co z jednej strony było spowodowane czynnikami geopolitycznymi zmniejszającymi podaż rop o podobnej
    charakterystyce do ropy Ural.
    • kursy wymiany walut – polski złoty jest walutą sprawozdawczą, ceny ropy i produktów naftowych
    są denominowane lub powiązane z dolarem,
    • otoczenie regulacyjne - min. obowiązek spełnienia bardziej rygorystycznych wymogów dotyczących
    wartości wskaźnika NCW dla biokomponentów
    Bieżące tendencje w branży rafineryjnej
    Przez ostatnie dwa lata marże rafineryjne utrzymywały się znacznie powyżej średniej długoterminowej. Kluczowym
    czynnikiem dobrych wyników gdańskiej rafinerii były wysokie marże rafineryjne, jak ró wnież pakiety paliwowe
    wprowadzone przez administrację państwową, które poskutkowały zmniejszaniem się szarej strefy.
    Marże rafineryjne na świecie (USD/bbl)
    Źródło: Opracowanie własne Grupy LOTOS na podstawie danych BP; Przedstawione marże rafineryjne st anowią
    benchmark dla trzech rejonów koncentracji działalności rafineryjnej: amerykańskiej wybrzeże Zatoki Meksykańskiej,
    północno -zachodnia Europa (NWE - Rotterdam) oraz Singapur
    -3
    -2,5
    -2
    -1,5
    -1
    -0,5
    0
    40
    45
    50
    55
    60
    65
    70
    sty 17 lut 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17
    Brent Dated Spread Ural - Brent
    0
    2
    4
    6
    8
    10
    12
    14
    16
    18
    1Q12 3Q12 1Q13 3Q13 1Q14 3Q14 1Q15 3Q15 1Q16 3Q16
    USGC Medium Sour Coking NWE Light Sweet Cracking
    Singapore Medium Sour Hydrocracking


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    37
    Działalność operacyjna Grupy LOTOS S.A.
    i jej grupy kapitałowej.
    Segment wydobywczy
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    38
    4. D z i a ł a l n o ś ć o p e r a c y j n a G r u p y L O T O S S . A . i j e j g r u p y k a p i t a ł o w e j
    4.1 Segment wydobywczy
    4.1.1. Charakterystyka aktywów wydobywczych, produkty i rynki zbytu
    Grupa Kapitałowa LOTOS prowadzi działalność poszukiwawczo -wydobywczą w obszarze Morza Bałtyckiego oraz
    Norweskiego Szelfu Kontynentalnego. W 2017 roku wydobycie węglowodorów realizowane było: ze złóż
    zlokalizowanych na Morzu Bałtyckim - głównie ropa naftowa z niewielką ilością gazu towarzyszącego, że złóż
    norweskich - gaz i kondensat (tj. lekka ropa naftowa) z istotną przewagą gazu ziemnego, a także ze złóż lądowych
    na Lit wie – ropa naftowa.
    W 2017 roku, średnie dzienne wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego LOTOSU wyniosło 22,9 tys. boe / dzień
    (baryłek ekwiwalentu ropy), co oznacza potencjał roczny na poziomie 1,1 mln toe (ton ekwiwalentu ropy).
    74% łącznego wolumenu, tj. 17 tys. boe / dzień, pochodziło ze złóż norweskich.
    Na koniec 2017 roku, Grupa LOTOS dysponował łącznymi potwierdzonymi rezerwami ropy naftowej i gazu ziemnego
    w kategorii 2P (ang. proved and probable) na poziomie 88,2 mln boe , uwzględniając 8,8 mln ton ropy naftowej oraz
    3,3 mld m3 gazu ziemnego.
    Rezerwy i wydobycie Grupy Kapitałowej LOTOS
    Rezerwy ropy naftowej i gazu ziemnego w kategorii 2P na dzień 31 grudnia 2017 roku
    Średnia dzienna produkcja ropy i gazu w roku 2017
    Do grudnia 2017 roku, działalność poszukiwawczo -wydobywcza LOTOSU realizowana była w ramach Gr upy
    Kapitałowej LOTOS Petrobaltic. Spółka LOTOS Petrobaltic S.A. zarządzała segmentem wydobywczym, prowadząc
    jednocześnie działalność operacyjną oraz działalność usługowo -serwisową w Polsce, a także była właścicielem
    aktywów wydobywczych w Norwegii (spółka LOTOS E&P Norge AS) oraz na Litwie (Grupa Kapitałowa AB LOTOS
    Geonafta).
    Dla zapewnienia efektywnej real izacji Strategii Grupy LOTOS w obszarze wydobycia, w 2017 roku przeprowadzona
    została reorganizacja kapitałowa tego obszaru. Utworzona została nowa spółka zarządzająca Segmentem
    wydobywczym – LOTOS Upstream (‘LUPS’), która skupi w sobie następujące funkcje biznesowo - organizacyjne:
    strategia i rozwój biznesu, zarządzaniem portfelem aktywów, nadzór właścicielski, kontroling oraz organizacja
    finansowania zewnętrznego. LUPS będzie realizował plany rozwojowe w oparciu o spółki zależne: LOTOS E&P Norge
    (Norwegi a), AB LOTOS Geonafta (Litwa) oraz Baltic Gas (projekt B4B6), w wyniku zakupu udziałów w tych spółkach


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    39
    od LOTOS Petrobaltic, a także, potencjalnie, w oparciu o nowe spółki celowe do realizacji projektów wydobywczych
    na nowych rynkach, np. w Wielkiej Brytan ii.
    Spółka LOTOS Petrobaltic skoncentruje się na działalności operacyjno - serwisowej w obszarze Basenu Bałtyckiego,
    docelowo z możliwością świadczenia usług offshore również poza Grupą Kapitałową LOTOS. W 2017 roku działalność
    pomocniczo -usługowa realizow ana była poprzez spółki zależne: Miliana Shipholding Company Limited wraz
    ze spółkami zależnymi zarządza flotą statków specjalistycznych, świadcząc usługi z tego zakresu, spółka Energobaltic
    Sp z o.o. zajmuje się przetwarzaniem gazu ziemnego wydobytego ze złóż bałtyckich oraz produkcją energii
    elektrycznej, energii cieplnej, LPG oraz kondensatu.
    W ramach realizowanego procesu reorganizacji kapitałowej obszaru wydobycia, w dniu 12 grudnia 2017 roku nastąpiło
    zamknięcie transakcj i sprzedaży przez LOTOS Petrobaltic S.A. do LUPS wszystkich posiadanych akcji w spółkach
    LOTOS E&P Norge AS w Norwegii oraz AB LOTOS Geonafta na Litwie.
    Zakładana struktura biznesowa Segmentu wydobywczego po reorganizacji kapitałowej
    Działalność poszukiwawczo -wydobywcza w Polsce
    LOTOS prowadzi działalność poszukiwawczo -wydobywczą w Polsce za pośrednictwem spółki zależnej LOTOS
    Petrobaltic oraz jej spółek zależnych i wspólnych przedsięwzięć. Głównym obszarem aktywności jest polska stre fa
    Morza Bałtyckiego, a także koncesje lądowe w północno -wschodniej oraz północno -zachodniej Polsce.
    Wydobycie LOTOSU ze złóż bałtyckich wyniosło średnio 4,9 tys. boe/dzień w roku 2017, co stanowi 21% łącznego
    wolumenu Segmentu. Według stanu na koniec 201 7 roku, rezerwy 2P złóż bałtyckich to 45,2 mln boe
    (w tym: 5,4 mln ton ropy oraz 0,57 mld m 3 gazu ziemnego), co stanowi 51% łącznych rezerw Segmentu.
    Polska - Morze Bałtyckie:
    W obszarze Morza Bałtyckiego, LOTOS Pe trobaltic S.A. posiada 3 koncesje łączne na poszukiwanie
    i rozpoznawanie oraz wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego w obszarach Łeba, Rozewie i Gotlandia, a także
    (uwzględniając spółki zależne i wspólne przedsi ęwzięcia) posiada 4 koncesje na wydobywanie węglowodorów
    ze złóż B3, B8 B4 i B6.
    Kluczowe aktywa w ramach posiadanych koncesji uwzględniają:
    • Złoże produkcyjne B3: realizowane wydobycie ropy naftowej i towarzyszącego gazu ziemnego na średnim
    poziomie 2,1 tys. boe/dzień w roku 2017, pozostałe rezerwy wydobywalne w kategorii 2P na poziomie
    8,3 mln boe wg stanu na dzień 31.12.2017, eksploatacja zgodnie z aktualnym terminem ważności koncesji
    zakładana do roku 2026 (postę powania w toku w sprawie zmiany koncesji B3, w zakresie m.in. wydłużenia
    okresu obowiązywania oraz możliwości wiercenia dodatkowych otworów).
    • Złoże B8 w fazie zagospodarowania oraz wstępnej produkcji: projekt realizowany przez spółkę celową
    B8 Sp. z o.o. Baltic S.K.A. („SPV B8”), która w 2017 roku realizowała wstępne wydobycie ropy naftowej
    LOTOS Petrobaltic
    SPV 8 statki
    platformy
    LOTOS Upstream
    LOTOS
    Norge
    LOTOS
    Geonafta Baltic Gas


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    40
    ze złoża B8 na średnim poziomie 2,8 tys. boe/dzień i jednocześnie prowadziła prace związane z przebudową
    platformy Petrobaltic, która będzie pełniła funkcję centrum produkcyjnego na złożu. Pozostałe rezerwy
    wydobywalne w kategorii 2P na poziomie 36,9 mln boe wg stanu na dzień 31.12.2017, eksploatacja zgodnie
    z aktualnym terminem ważności koncesji zakładana do roku 203 6.
    • Złoża gazowe B4 /B6 przygotowywane do zagospodarowania: projekt realizowany przez spółkę zależną Baltic
    Gas Sp. z o.o. i Wspólnicy Spółka komandytowa we współpracy z partnerem, firmą CalEnergy Resources
    Poland Sp. z o.o. Udział LOTOS w projekcie wynosi 51%. W 2017 roku zrealizowano główny etap prac
    w ramach fazy projektowania technicznego oraz dodatkowe prace znajdujące się na ścieżce krytycznej,
    w tym m.in. projektowanie techniczne odcinka lądowego gazociągu. Szacowane zasoby wydobywalne gazu
    ze złóż B4B6 to blisko 5 mld m3 (udział 100%).
    Polska – koncesje lądowe:
    Działania na obszarze lądowym w Polsce realizowane są na koncesji własnej Młynary oraz przy współpracy
    z PGNiG na koncesjach Kamień Pomorski oraz Górowo Iławeckie (udział LOTOS 49%).
    Ws zystkie projekty lądowe znajdują się obecnie w fazie poszukiwawczej. Realizowane są prace poszukiwawczo -
    rozpoznawcze celem odkrycia nowych złóż węglowodorów, w szczególności w 2017 roku: (i) na koncesji Górowo
    Iławeckie prowadzono prace przygotowawcze do p lanowanej w 1 kw. 2018 roku akwizycji badań sejsmicznych 3D, (ii)
    na koncesji Kamień Pomorski wykonano i dokumentowano wyniki otworu poszukiwawczego Stawno -1, który z uwagi
    na brak przepływu węglowodorów został zlikwidowany, (iii) na koncesji rozpoczęto te renowe prace przygotowawcze,
    związane z planowanymi do wykonania badaniami sejsmicznymi 2D.
    Koncesje Grupy Kapitałowej LOTOS w Polsce na dzień 31 grudnia 2017 roku
    Działalność poszukiwawczo -wydobywcza w Norwegii
    Działalność poszukiwawczo -wydobywcza w Norw egii realizowana jest za pośrednictwem spółki zależnej LOTOS E&P
    Norge AS (‘LEPN’), z siedzibą w Stavanger. Na koniec 2017 roku, LEPN był udziałowcem 26 koncesji na poszukiwanie,
    rozpoznanie i wydobycie złóż węglowodorów na Norweskim Szelfie Kontynentalnym. Ponadto, w ramach
    rozstrzygnięcia rundy koncesyjnej APA 2017 (Awards in Predefined Areas), w dniu 16 stycznia 2018 roku Spółka
    otrzymała od władz norweskich ofertę 2 nowych koncesji: PL918S oraz PL910. Po przyjęciu nowych koncesji przez
    wła dze Spółki, łączna liczba koncesji w Norwegii wzrośnie do 28.
    Wydobycie LOTOSU ze złóż norweskich w roku 2017 kształtowało się na średnim poziomie 17,0 tys. boe/dzień,
    co stanowi 74% łącznego wolumenu Segmentu. Według stanu na koni ec 2017 roku, rezerwy 2P złóż bałtyckich
    to 39,3 mln boe (w tym: 2,9 mln ton ropy oraz 2,7 mld m3 gazu ziemnego), co stanowi 45% łącznych rezerw Segmentu.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    41
    Kluczowe aktywa w ramach posiadanych koncesji uwzględniają:
    Obs zar Heimdal (zakup w grudniu 2013 roku) obejmujący:
    • Złoża produkcyjne Atla (udział LEPN 20%), Skirne (udział 30%), Vale (udział 25,8%), Heimdal (udział 5%):
    realizowane wydobycie gazu i kondensatu z istotną przewagą gazu ziemnego (81%) na średnim poziomie
    3,6 tys. boe/dzień w roku 2017, pozostałe rezerwy wydobywalne złóż obszaru Heimdal w kategorii 2P to 2,7
    mln boe wg stanu na dzień 31.12.2017.
    • Odkryte złoża do zagospodarowania w obszarze na północ od Heimdal: FriggGammaDelta, Langfjellet, Rind,
    Fulla , Froy ze średnim udziałem LOTOS na poziomie 10%. W 2017 roku, LOTOS we współpracy
    z Operatorem, firmą AkerBP, prowadził analizy optymalnego wariantu zagospodarowania złóż w ramach tzw.
    projektu Greater Heimdal. Pot encjał zasobowy posiadanych ww. złóż to ok. 34 mln boe dla udziału LOTOS.
    Obszar Sleipner (zakup w grudniu 2015 roku) obejmujący:
    • Złoża produkcyjne Sleipner Vest, Sleipner East, że złożami satelitarnymi Gungne i Loke (udział LEPN 15%):
    realizowane wydobycie gazu i kondensatu z istotną przewagą gazu ziemnego (72%) na średnim poziomie
    13,5 tys. boe/dzień w roku 2017, pozostałe rezerwy wydobywalne złóż produkcyjnych obszaru Sleipner
    w kategorii 2P to 15,5 mln boe wg stanu na dzień 31.12.2017.
    • Złoże Utgard w fazie zagospodarowania: operatorem złoża jest firma Statoil, a zagospodarowanie
    realizowane jest w modelu tzw. „fast track”, przy wykorzystaniu synergii z i stniejącą infrastrukturą hubu
    Sleipner. Zasoby wydobywalne złoża Utgard to 8,1 mln boe dla udziału LOTOS. Rozpoczęcie komercyjnej
    produkcji ze złoża planowane jest na początek 2020 roku. W pierwszych pięciu latach eksploatacji zakłada
    się roczny wolumen wy dobycia na poziomie 4 tys. boe/dzień dla udziału LOTOS.
    Ponadto, LOTOS posiada 20% udział w złożu Yme, które przygotowywane jest do ponownego zagospodarowania
    i uruchomienia wydobycia ropy naftowej. W dniu 27 października 2017 roku p artnerzy koncesji zatwierdzili Plan
    Zagospodarowania Złoża (ang. PDO), który w dniu 19 grudnia 2017 roku został złożony do Ministerstwa Ropy
    i Energii celem zatwierdzenia. Zasoby wydobywalne złoża Yme to 12,9 mln bbl ropy naftowej dla udziału LOTOS.
    Rozpoczęcie komercyjnej produkcji ze złoża planowane jest w 1 połowie 2020 roku.
    Obok udziałów bezpośrednio w złożach, LEPN w ramach posiadanych koncesji jest także udziałowcem
    w infrastrukturze gazowej w o bszarach Heimdal (5%) i Sleipner (15%), które stanowią centra przetwarzania oraz
    transportu gazu i kondensatu (tzw. huby gazowe) o strategicznym znaczeniu dla eksportu gazu z Norwegii
    do Europy Centralnej oraz Wielkiej Brytanii.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    42
    Koncesje Grupy Kapitałowej LOTOS w Norwegii na dzień 31 grudnia 2017 roku
    Działalność poszukiwawczo -wydobywcza na Litwie
    Działalność poszukiwawczo -wydobywcza na Litwie realizowana jest za pośrednictwem spółki zależnej AB LOTOS
    Geonafta z siedzibą w Gargždai. Spółka posiada swoją własną grupę kapitałową, w skład której wchodzą następujące
    podmioty:
    • UAB Genciu Nafta (10 0% należy do AB LOTOS Geonafta)
    • UAB Minijos Nafta (5 0% należy do AB LOTOS Geonafta)
    • UAB Manifoldas (10 0% należy do AB LOTOS Geonafta)
    W 2017 roku spółki litewskie eksploatowały lądowe złoża ropy naftowej w obrębie 7 bloków koncesyjnych: Girkaliai ,
    Genciai, Kretinga, Nausodis, Plunge, Klaipeda, Gargždai. Wydobycie LOTOSU na Litwie w roku 2017 kształtowało się
    na średnim poziomie 1,0 tys. b oe/dzień, co stanowi 4% łącznego wolumenu Segmentu. Według stanu na koniec
    2017 roku, rezerwy 2P złóż litewskich to 3,6 mln bbl ropy naftowej (0,47 mln ton), co stanowi 4% łącznych rezerw
    Segmentu.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    43
    Koncesje Grupy Kapitałowej LOTOS na Litwie na dzień 31 grudnia 2017 roku
    4.1.2. Logistyka Segmentu wydobywczego
    Morze Bałtyckie
    Wydobycie ropy naftowej oraz gazu towarzyszącego ze złoża B3 odbywa się przy pomocy platformy produkcyjnej
    „Baltic Beta” i platformy bezzałogowej „PG -1”. Wydobyta ropa naftowa transportowana jest tankowcem
    lub zbiornikowcem i w całości sprzedawana do Grupy LOTOS. W ydobyty gaz ziemny przesyłany jest rurociągiem
    podwodnym o długości ponad 80 km do Elektrociepłowni Energobaltic we Władysławow ie, stanowiącej własność
    Energobaltic Sp. z o.o. (spółka w 100% zależna od LOTOS Petrobaltic).
    Wstępna produkcja ropy naftowej ze złoża B8 odbywa się przy pomocy platformy wiertniczej „LOTOS Petrobaltic”.
    Wydobyta ropa naftowa transportowana jest tankowce m lub zbiornikowcem i w całości sprzedawana do Grupy LOTOS.
    Docelowa produkcja prowadzona będzie przy wykorzystaniu platformy „Petrobaltic”, po jej odpowiednim dostosowaniu
    i przebudowie. Gaz ziemny będzie przesyłany do Elektrociepłowni Energobaltic we Wła dysławowie.
    Usługi logistyki morskiej w obszarze Morza Bałtyckiego realizowane są przez spółki z Grupy Kapitałowej Miliana
    Shipholding Company Limited. Usługi te obejmują m.in.: odbiór i magazynowanie ropy naftowej w rejonie wydobycia,
    transport ropy naft owej ze złoża do portu, asystę ratowniczą dla platform.
    Norweski Szelf Kontynentalny
    Spółka LOTOS E&P Norge AS jest udziałowcem w koncesjach obejmujących infrastrukturę wydobywczą
    w obszarach Heimdal oraz Sleipner w tym: c entrum przetwarzania oraz transportu gazu i kondensatu Heimdal (udział
    5%, operatorem Statoil Petroleum AS) oraz centrum przetwarzania oraz transportu gazu i kondensatu Sleipner (udział
    15%, operatorem Statoil Petroleum AS).
    Wydobywany gaz ze złóż Heimdal i Sleipner wtłaczany jest do systemu rurociągów Gassled, a następnie dostarczany
    do punktów odbioru w Wielkiej Brytanii i Europie kontynentalnej (Holandia, Niemcy).


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    44
    Kondensat ze złóż Heimdal wtłaczany jest do systemu rurociągów Forties Pipeline System (F PS), a następnie
    dostarczany do punktu odbioru w Kinneil Terminal / Hound Point w Szkocji (Wielka Brytania), gdzie jest przetwarzany
    na produkty końcowe tj. ropę naftową tzw. Forties Blend oraz frakcje gazowe.
    Kondensat ze złóż Sleipner transportowany jest rurociągiem do punktu odbioru w Karsto (Norwegia), gdzie jest
    przetwarzany na produkty końcowe tj. lekką ropę naftową tzw. Gudrun Blend oraz frakcje ciekłe (NGL).
    Litwa
    Wydobycie ropy naftowej ze złóż litewskich odbywa się przy pomocy lądowej infrastruktu ry wydobywczej. Wydobyta
    ropa naftowa transportowana jest drogą lądową do terminalu morskiego w Lipawie na Łotwie, a następnie tankowcem
    do Gdańska, skąd sprzedawana jest do Grupy LOTOS. Wyjątkiem jest ropa wydobywana przez spółkę zależną UAB
    Minijos Nafta (w której udział LOTOS Geonafta wynosi 50%), której sprzedaż odbywa się do rafinerii Orlen Lietuva.
    Towarzyszący wydobyciu ropy gaz ziemny jest w całości spalany.
    4.1.3. Otoczenie konkurencyjne dla działalności wydobywczej
    Polska
    Po wycofaniu się większości inwestorów zagranicznych w związku z brakiem potwierdzenia rentowności wydobycia
    gazu łupkowego w Polsce , kluczowymi graczami na polskim rynku poszukiwawczo -wydobywczym są spółki
    z udziałem Skarbu Pańs twa. Liderem jest PGNiG, który prowadzi działania w obszarze 48 koncesji poszukiwawczo -
    rozpoznawczych (55% wszystkich wydanych koncesji w Polsce na dzień 31.12.2017) oraz 213 koncesji wydobywczych
    (96% wszystkich koncesji).
    W polskiej strefie Morza Bałtyc kiego LOTOS jest liderem w obszarze poszukiwań i wydobycia. Wszystkie
    3 koncesje łączne na poszukiwanie, rozpoznawanie oraz wydobywanie węglowodorów , a także wszystkie
    4 koncesje na wydobywanie węglowodorów z bałtyckich złóż ropy naftowej i gazu ziemnego w polskiej strefie
    ekonomicznej wydane zostały na rzecz LOTOS Petrobaltic i jej spółek zależnych i wspólnych przedsięwzięć.
    Na koncesjach wydobywczych obejmujących złoża gaz u ziemnego B4B6 prace realizowane są przy współpracy
    z partnerem CalEnergy Resources Poland sp. z o.o. (w ramach spółki Baltic Gas Spółka z ograniczoną
    odpowiedzialnością i wspólnicy sp.k.). Udział LOTOS w projekcie B4B6 wynosi 51%.
    Podmioty o największej liczbie koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie
    złóż węglowodorów w Polsce (stan na dzień 31 grudnia 2017 roku)
    Podmiot Liczba koncesji
    PGNIG S.A. 48
    Orlen Upstream Sp z o.o .7 16
    ShaleTech Energy Sp. z o.o. 7
    LOTOS Petrobaltic S.A. 8 6
    Podmioty o największej liczbie koncesji na wydobywanie
    węglowodorów ze złóż w Polsce (stan na dzień 31 grudnia 2017 roku)
    Podmiot Liczba koncesji
    PGNIG S.A. 213
    LOTOS Petrobaltic S.A. 9 4
    ZOK Sp. z o.o. 2
    7 Łącznie z koncesjami udzielonymi FX Energy oraz koncesjami we współpracy z PGNiG przy udziale Orlen 49% 8 Łącznie z koncesjami lądowymi we w spółpracy z PGNiG przy udziale LOTOS 49% 9 LOTOS Petrobaltic i jej spółki zależne i wspólne przedsięwzięcia, w tym: LOTOS Petrobaltic S.A. (1 koncesja), B8 Spółka z o.o. BALTIC spółka komandytowa (1), Baltic Gas spółka z o.o. i wspólnicy spółka komandytowa (2)


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    45
    Norweski Szelf Kontynentalny
    Z uwagi na wysoką perspektywiczność zasobową i wciąż duży potencjał nowych odkryć ropy naftowej i gazu ziemnego ,
    Norweski Szelf Kontynentalny pozostaje atrakcyjnym obszarem aktywności firm z branży poszukiwawczo -
    wydobywczej. Otoczenie konkurencyjne kształtowane jest m.in. przez uwarunkowania makroekonomiczne, w tym
    wahania cen surowców i stąd podlega nieustannym zm ianom. Początek 20. wieku przyniósł duży wzrost aktywności
    wydobywczej na Szelfie Norweskim i w konsekwencji wzrost liczby graczy E&P z ok. 25 w roku 2002 do blisko 60
    w roku 2013. Ożywienie spowodowane było m.in.: korzystnymi zmianami regulacyjnymi, wprowadzeniem mechanizmu
    zwrotu kosztu poszukiwań, wzrostem cen ropy naftowej oraz łatwiejszym dostępem do kapitału.
    Kryzys naftowy zapoczątkowany w roku 2014 i utrzymujące się niskie ceny surowców spowodowały odwrócenie
    pozytywnego trendu i spadek liczby aktywnych firm do 43 w roku 2017. Największym graczem rynkowym jest firma
    Statoil, która skupia ok. 33% rezerw produkcyjnych w Norwegii oraz 32% bieżącej produkcji. Inni kluczowi gracze to
    państwowa spółka Petoro (27% wydobycia) oraz duże międzynarodowe koncerny jak: Total, Shell, ExxonMobil,
    AkerBP, ConocoPhillips z udziałem w wydobycia 4 -5% każda. Obok „gigantów” na Szelfie funkcjonują także firmy
    wydobywcze o średniej i małej kapitalizacji, m.in.: Lundin, Wintershall, DEA, Eni, Spirit En ergy, OMV, INEOS, Point
    Resources, Repsol, w tym także polskie podmioty LOTOS oraz PGNiG. LOTOS z produkcją 17 tys. boe/dzień oraz
    poziomem rezerw 2P 39 mln boe, posiada ok. 0,4% udział w rynku norweskim.
    Aktualnie na Szelfie Norweskim widoczne są oznak i ożywienia w branży E&P. Firmy dostosowały się do sytuacji makro
    i są w stanie efektywnie funkcjonować w środowisku niższych cen surowców dzięki wdrożonym inicjatywom
    optymalizacji w zakresie m.in.: kosztów wierceń i usług offshore, bezpośrednich kosztów wydobycia (ang. lifting costs),
    kosztów zagospodarowania nowych złóż (standaryzacja rozwiązań technicznych, postęp technologiczny,
    udoskonalone procesy kontraktacji i zakupów produktów i usług offshore). Efektem wdrożonych działań
    proefektywnościowych są n iższe koszty operacyjne – średni spadek o ponad 40% w stosunku do roku 2013,
    a także większa rentowność nowych inwestycji rozwojowych.
    Poprawa sentymentu rynkowego widoczna jest także u graczy, którzy zachęceni pozytywnym i perspektywami wchodzą
    na rynek norweski. Nową grupę inwestorów stanowią niezależne firmy E&P, wpierane przez fundusze typu private
    equtiy. Z drugiej strony, duże międzynarodowe koncerny decydują się na dezinwestycje swoich portfeli wydobywczych
    na Morzu Północnym, szukając większych możliwości rozwoju dostosowanych do ich skali i aspiracji. Stwarza to okazje
    biznesowe dla średnich i mniejszych graczy, takich jak LOTOS, które zaczynają mieć coraz większy udział zarówno
    w transakcjach M&A ja k również w organicznym rozwoju nowych złóż na Szelfie Norweskich.
    Litwa
    Na Litwie nie ma aktywnego rynku E&P. Spółki z Grupy Kapitałowa LOTOS Geonafta są jedynymi podmiotami
    prowadzącymi wydobycie ropy naftowej ze złóż litewskich. LOTOS jest 100% właścicielem aktywów litewskich,
    za wyjątkiem spółki UAB Minijo s Nafta, gdzie posiada 50% a pozostali inwestorzy to: Tethys Oil AB, Odin Energy A/S
    i inwestorzy prywatni.
    4.1.4. Charakterystyka kierunków rozwoju Segmentu wydobywczego
    Segment wydobywczy realizuje kierunki rozwoju zdefiniowane w Strategii Grupy Kapitałowe j LOTOS na lata 2017 -
    2022 „Stabilizacja i bezpieczny rozwój”. Grupa Lotos zidentyfikowała pięć głównych celów strategicznych,
    w ramach, których Segment wydobywczy odpowiedzialny jest w szczególności za realizację pierwszego z nic h
    tj.: „Efektywne wykorzystanie koncesji wydobywczych, dalsza technologiczna optymalizacja rafinerii, wprowadzenie
    nowych produktów i paliw alternatywnych oraz dbałość o standardy jakości” oraz przypisanej mu inicjatywie:
    „Nowa bezpieczniejsza koncepcja rozwoju zrównoważonego portfela wydobywczego”.
    Działania w obszarze wydobycia ukierunkowane są na budowę zbilansowanego i zdywersyfikowanego portfela
    aktywów. LOTOS zamierza zwiększać zaangażowanie w zagospodarowanie now ych złóż, sukcesywnie zwiększać
    wagę działalności poszukiwawczej w portfelu oraz ograniczać udział koncesji w dojrzałej fazie wydobycia.
    Obok rozwoju organicznego, LOTOS planuje aktywnie korzystać z okazji inwestycyjnych dostępnych na rynku
    i uzupełniać portfel w oparciu o zakup nowych atrakcyjnych aktywów.
    Istotnym elementem Strategii w obszarze wydobycia jest budowa silnej pozycji wokół istniejących hubów Sleipner
    i Heimd al, a także budowa nowych hubów np. w obszarze na północ od Heimdal. Działania ukierunkowane
    są tu na maksymalizację wydobycia z aktualnie produkujących złóż, efektywne zagospodarowanie nowych złóż przy


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    46
    wykorzystaniu istniejącej infrastruktury w opcji tzw. fast -track, wydłużenie cyklu życia hubu i odsunięcie
    w czasie zobowiązań związanych z likwidacją infrastruktury produkcyjnej. LOTOS w ramach realizacji strategii hubowej
    współpracuje z doświadczonymi operatorami Statoil oraz AkerBP, co zapewnia wysoką efektywność działań.
    Głównym kierunkiem rozwoju działalności wydobywczej będą obszary Morza Północnego, zarówno w ramach Szelfu
    Norweskiego jak również Brytyjskiego, a także region B asenu Bałtyckiego (Morze Bałtyckie, koncesje lądowe w Polsce
    i na Litwie).
    Całkowite nakłady inwestycyjne przewidziane w Strategii Grupy LOTOS na rozwój zdefiniowanych projektów
    wydobywczych to 3 mld PLN w okresie 2017 -2022. Dodatkowo, Strategia przewiduj e możliwość alokacji dodatkowych
    środków z puli 3,3 mld PLN do podziału między Segmenty na nowe projekty roz wojowe w perspektywie 2018+.
    W wyniku realizacji założeń Strategii, zakładane jest osiągnięcie następujących parametrów pr zez Segment
    wydobywczy:
    KPI Perspektywa 2017 -2018 Perspektywa 2019 -2022
    Roczna EBITDA 0,6 – 0,7 mld PLN 1,6 – 1,8 mld PLN
    Wydobycie 22 tys. boe/dzień 30 – 50 tys. boe/dzień
    Rezerwy 2P 60 mln boe > 60 mln boe
    W 2017 roku, LOTOS prowadził następujące kluczowe działania w obszarze wydobycia w celu zapewnienia realizacji
    zakładanych celów strategicznych:
    • Optymalizowane było wydobycie z aktualnie eksploatowanych złóż: w szczególności, w ramach złóż pakietu
    Sleipner, LOTOS we współpracy z Operatorem, firmą Statoil, realizował programu intensyfikacji produkcji,
    który zakłada wiercenie dodatkowych otworów prod ukcyjnych (ang. infills wells), a także wydłużanie okresu
    eksploatacji istniejących otworów, w wyniku czego w 4 kw. 2017 roku rozpoznane zostały dodatkowe rezerwy
    produkcyjne ze złóż Sleipner na poziomie ok. 5 mln boe dla udziału LOTOS.
    • Realizowane były p rojekty zagospodarowania nowych złóż w celu dywersyfikacji i zbilansowania portfela
    aktywów w tym m.in.: (i) trwały prace związane z zagospodarowaniem złoża Utgard w obszarze Sleipner
    w Norwegii, z planowanym terminem uruchomienia pro dukcji na początku 2020 (rezerwy 2P 8,1 mln boe,
    oczekiwana średnia produkcja ok. 4 tys. boe/dzień dla udziału LOTOS), (ii) Partnerzy koncesji Yme zatwierdzili
    Plan Zagospodarowania Złoża Yme w Norwegii, z planowanym terminem uruchomienia produkcji w pierw szej
    połowie 2020 (rezerwy 2P 12,9 mln boe, oczekiwana średnia produkcja ok. 5 tys. boe/dzień dla udziału
    LOTOS), (iii) prowadzone były prace w celu zagospodarowania bałtyckich złóż gazu ziemnego B4B6
    o potencjale zasobowym bl isko 5 mld m 3 i udziale LOTOS 51%.
    • Realizowana była konsekwentnie strategia umacniania pozycji wokół istniejących hubów Sleipner
    i Heimdal: LOTOS współpracował z Operatorem, firmą Statoil, w zakresie m.in.: (i) intensyfikacji wydobycia
    z aktualnie eksploatowanych złóż, (ii) budowania wartości dodanej poprzez zagospodarowanie nowych złóż
    w sposób efektywny i przy relatywnie niskim zaangażowaniu kapitałowym wykorzystując istniejącą
    infrastrukturę techniczną – projekt Utgard, (iii) poszukiwania nowych możliwości rozwoju poprzez
    zagospodarowanie kolejnych złóż w pobliżu hubu: w ramach rozstrzygnięcia rundy koncesyjnej APA 2017
    (Awards in Predefined Areas), LOTOS otrzymał od władz norweskich ofertę 2 nowych koncesji
    posz ukiwawczo -wydobywczych. Jedna z nich, koncesja PL918S, zlokalizowana jest na zachód od hubu
    Heimdal i obejmuje odkryte złoże Peik możliwe do zagospodarowania poprzez podłączenie do istniejącej
    infrastruktury Heimdal. Operatorem koncesji jest firma Statoil z udziałem 75%, udział LOTOS Norge
    to 25%. Realizowane działania mają na celu wzrost efektywności operacyjnej, wydłużenie okresu
    funkcjonowania hubów i odsunięcie w czasie zobowiązań z tytułu infrastruktury technicznej,
    a w konsekwencji maksymalizację wartości dodanej z aktywów zlokalizowanych w obszarze hubów
    • Realizowane były działania w kierunku budowy nowych hubów na Szelfie Norweskim: w szczególności
    LOTOS we współpracy z firmą AkerBP pro wadził analizy optymalnego wariantu zagospodarowania odkrytych
    zasobów w obszarze na północ od Heimdal, uwzględniając złoża, w których LOTOS posiada udziały
    tj. FriggGammaDelta, Langfjellet, Rind, Froy, Full, a także potencjalnie dodatkowe złoża Krafla i Askja.
    Projekt daje możliwość zbudowania pozycji w nowym atrakcyjnym obszarze we współpracy z doświadczonymi
    partnerami (AkerBP, Statoil) i zapewnia perspek tywy rozwoju w długim terminie. Potencjał zasobowy
    posiadanych złóż w obszarze Greater Heimdal to ok. 34 mln boe dla udziału LOTOS.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    47
    • Dla zapewnienia wysokiej efektywności działań, przeprowadzona została reorganizacja kapitałowa obszaru
    wydobycia, poprzez u tworzenie nowej spółki holdingowej LOTOS Upstream, która będzie realizowała plany
    rozwojowe w oparciu o spółki zależne: LOTOS E&P Norge (Norwegia), AB LOTOS Geonafta (Litwa) oraz
    Baltic Gas (projekt B4B6). Spółka LOTOS Petrobaltic skoncentruje się na dział alności operacyjno - serwisowej
    w obszarze Basenu Bałtyckiego.
    W efekcie konsekwentnie realizowanych działań w obszarze wydobycia, w 2017 roku LOTOS osiągnął wyniki zgodne
    z wyznaczonymi celami strategicznymi: wydobycie LOTOSU w Polsce, Norwegii i na Litw ie kształtowało się na średnim
    poziomie 22,9 tys. boe/dzień (powyżej celu 22 tys. boe/dzień), potwierdzone rezerwy węglowodorów w kategorii 2P
    na dzień 31.12.2017 wyniosły 88,2 mln boe (powyżej celu 60 mln boe), natomiast oczyszczony wyniki EBITD A
    Segmentu wydobywczego osiągnął historycznie rekordową wartość 811 mln PLN powyżej celu 0,6 -0,7 mld PLN).
    4.1.5. Podsumowanie szans i zagrożeń w Segmencie wydobywczym
    Czynniki zewnętrzne
    SZANSE ( + ) ZAGROŻENIA ( – )
    o Przesłanki wskazujące na możliwość poprawy
    koniunktury na rynku cen surowców.
    o Wyższa rentowność zagospodarowania nowych
    złóż w wyniku redukcji kosztów w branży upstream,
    m.in. w zakresie cen usług wiertniczych.
    o Większa dostępność platfor m wiertniczych z
    uwagi na niższy wskaźnik wykorzystania.
    o Potencjał do dalszych optymalizacji kosztowych
    i wzrostu efektywności branży w wyniku wdrażania
    innowacji oraz rozwiązań zaawansowanych technicznie
    i technologic zne.
    o Wycofanie się części graczy z obszaru E&P
    daje szansę nabycia atrakcyjnych aktywów.
    o Pojawienie się nowych możliwości rozwoju np. rundy
    koncesyjne APA które dają dostęp nie tylko
    do aktywów poszukiwawcz ych, ale obecnie także
    do odkrytych już zasobów (eliminacja kosztów i ryzyka
    poszukiwań).
    o Poprawiający się sentyment instytucji finansowych
    do branży upstream i lepsze perspektywy dla
    pozyskania kapitału na nowe projekty rozwo jowe.
    o Dynamika wzrostu cen ropy naftowej
    i gazu ziemnego niższa niż przyjęta
    w założeniach na lata 2017 – 2022.
    o Duża zmienność warunków
    makroekonomicznych w momencie
    podejmowania kluczowych decyzji
    w proj ektach strategicznych.
    o Rosnąca konkurencja na rynku
    transakcyjnym m.in. ze strony firm
    wspieranych przez fundusze typu Private
    Equity.
    Czynniki wewnętrzne
    MOCNE STRONY ( + ) SŁABE STRONY ( – )
    o Portfel atrakcyjnych projektów rozwojowych,
    zapewniających perspektywy wzrostu w długim terminie
    o Jasno określona i przejrzysta strategia wzmacniania
    pozycji wokół istniejących hubów oraz budowy nowych
    hubów w Norwegii
    o Dobra znajomość obszaru geograficz nego
    Szelfu Bałtyckiego i Norweskiego
    o Stałe wzmacnianie doświadczeń i budowa kompetencji
    operatorskich
    o Wrażliwość na zmiany parametrów
    makroekonomicznych oraz typowych dla branży
    ryzyk poszukiwawczych i projektów z uwagi
    na wciąż relatywnie małą skalę działalności.
    o Ograniczone perspektywy dla budowy bazy
    zasobowej w basenie Morza Bałtyckiego
    w długim terminie.
    o Duży udział relatywnie dojrzałych aktywów
    w portfelu aktywów wydobywczych.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    48
    MOCNE STRONY ( + ) SŁABE STRONY ( – )
    o Inwestycje w bezpiecznych politycznie obszarach
    o stabilnych systemach prawnopodatkowych
    i dostępie do infrastruktury logistycznej
    o Posiadane kompetencje w zakresie wiercenia
    i eksploatacji.
    o Współpraca z silnymi doświadczonymi partnerami
    o międzynarodowym zasięgu działania.
    o Wysoki poziom zadłużenia ograniczający potencjał
    prowadzenia działań poszukiwawczych i
    akwizycyjnych.
    o Konieczność rozbudo wy kompetencji w zakresie
    realizacji projektów inwestycyjnych.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    49
    Działalność operacyjna Grupy LOTOS S.A.
    i jej grupy kapitałowej.
    Segment produkcji i handlu – rafinacja ropy naftowej
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    50
    4 . 2 . S e g m e n t p r o d u k c j i i h a n d l u – r a f i n a c j a r o p y n a f t o w e j
    4.2.1. Otoczenie konkurencyjne dla działalności rafineryjnej Grupy LOTOS
    Grupa LOTOS posiada jedną z najnowocześniejszych i najmłodszych rafinerii w Europie o mocach przerobowych około
    10,5 mln ton ropy naftowej rocznie. Stan technologiczny Rafinerii jest w dużej mierze wynikiem realizacji przez Grupę
    Kapitałową LOTOS Programu 10+ zakończo nego w 2011 roku. Był jednym z największ ch przemysłowy ch projekt ów
    inwestycyjny ch w Polsce w ostatnim dziesięcioleciu. Poniesione nakłady inwestycyjne wyniosły 1,43 mld EUR.
    Modernizacja i rozbudowa Rafinerii w ramach Programu 10+ pozwoliła na uzyskiwanie większej ilości
    wysokomarżowych produktów z każdej przerobionej baryłki ropy naftowej (w tym na wzrost wolumenu paliw
    uzyskiwan ych z każdej baryłki ropy naftowej z 4 mln ton rocznie do 7,8 mln ton rocznie), w porównaniu
    do konkurencyjnych zakładów rafineryjnych zlokalizowanych w regionie Europy Centralnej , oraz umożliwiła Grupie
    przerób bardziej wymagających technologicznie gatunków rop naftowych.
    Kontynuacją procesu technologi cznego unowocześniania rafinerii oraz naturalnym zakończeniem technologicznego
    łańcucha przerobu ropy naftowej powstałego w ramach inwestycyjnego Programu 10+ jest projekt EFRA.
    Potwierdzeniem bardzo dobrego stanu technologicznego Rafinerii jest również po siadanie, zgodnie z szacunkami
    własnymi Spółki, najwyższego w Polsce i jednego z wyższych w Europie Wskaźnika Kompleksowości Nelsona
    (współczynnika złożoności procesu przetwórczego ), który odzwierciedla intensywność inwestycji w rafinerii,
    potencjalne kosz ty stałe oraz potencjał generowania wartości dodanej przez rafinerię. Wartość Wskaźnika
    Kompleksowości Nelsona dla Rafinerii jest równa 10 ,0. Wskaźnik Kompleksowości Nelsona równy lub wyższy niż 10 ,0
    posiadają jedynie wysoce zaawansowane technologicznie za kłady, w tym rafineria Slovnaft w Bratysławie na Słowacji
    (11,5) oraz rafineria MOLw Dunbie na Węgrzech (10,6). Dla porównania, zgodnie z dokumentami Grupy Kapitałowej
    ORLEN (Prezentacja „Napędzamy Przyszłość” ze stycznia 2017 roku), PKN Orlen posiadała Ws kaźnik
    Kompleksowości Nelsona na poziomie 9,5.
    Rafinerię w Gdańsku charakteryzuje wysoki współczynnik konwersji (duży udział paliw w strukturze produkcji) oraz
    selektywność w kierunku średnich destylatów pozwalająca na skuteczne dopasowanie produkcji do st ruktury popytu
    krajowego i możliwości eksportowych. Konfiguracja technologiczna Rafinerii , w połączeniu z jej atutami lokalizacyjnymi ,
    pozwalają na elastyczny dobór gatunków ropy naftowej, co umożliwia uzyskiwanie zmiennych ilości poszczególnych
    grup wyrob ów gotowych, a dzięki temu dopasowanie produkcji do struktury popytu na polskim rynku i możliwości
    eksportowych.
    Korzystna strategicznie lokalizacja Rafinerii daje istotną przewagę logistyczną w dostępie do surowców
    oraz kanał ów sprzedaży produktów w stosunku do konkurencji w regionie. Położenie Rafinerii w pobliżu morskiego
    terminala przeładunkowego zapewnia Grupie LOTOS bezpośredni dostęp do międzynarodowych rynków zbytu,
    pozwalając przede wszystkim na eksport produktów nafto wych Grupy LOTOS w szczególności na rynki krajów
    skandynawskich, północno -zachodniej Europy oraz krajów nadbałtyckich, optymalizację wykorzystywanych przez
    Grupę LOTOS kanałów sprzedaży produktów oraz prowadzenie efektywnych zakupów różnych gatunków ropy
    naftowej.
    Ponadto Rafineria posiada unikalne połączenie kanałów zaopatrzenia w surowiec , zapewniające równoczesny dostęp
    do dostaw surowców do Rafinerii zarówno drogą lądową, z Rosji, za pośrednictwem sieci rurociągów PERN,
    jak i do dostaw surowców drogą morską z wielu krajów oraz z własnych złóż. Dostęp do dwóch kanałów zaopatrzenia
    pozwala na dywersyfikację dostaw surowca, a także płynną reakcję na zmienność cen produktów naftowych i gatunków
    rop naftowych, co z kolei pozwa la na skuteczną dywersyfikację gatunków ropy naftowej przerabianej w Rafinerii,
    bez ograniczenia do rosyjskiej ropy Ural , oraz zwiększenie potencjału negocjacyjnego w zakresie warunków cenowych
    zakupu rosyjskiej ropy naftowej.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    51
    Rafineria w Gdańsku na tle konkurencyjnych rafinerii w regionie
    Źródło: opracowanie własne; zdolności produkcyjne dziennie w tys. boe/d
    Najważniejsze konkurencyjne rafinerie w regionie:
    • Rafineria w Płocku (PKN Orlen), Polska – moc przerobowa ok. 16 mln ton
    • Rafineria w Schwedt (PCK Raffinerie GmbH), Niemcy – ok. 12 mln ton
    • Rafineria w Leuna (Grupa TOTAL), Niemcy – ok. 11 mln ton
    • Rafineria w Schwechat (OMV), Austria – ok 10 mln ton
    • Rafineria w Możejkach (PKN Orlen), Litwa – ok. 10 mln ton
    • Rafineria w B ratysławie (Slovnaft, Grupa MOL), Słowacja – ok. 6 mln ton
    • Rafinerie należące do UniPetrol - Kralupy, Litvinov, Pardubice (PKN Orlen), Czechy – ok. 4 mln ton.
    Wysoka efektywność konfiguracji technologicznej rafinerii Grupy LOTOS potwierdzona jest przez ks ztałtowanie się
    tzw. modelowej marży rafineryjnej .
    Marża modelowa obliczana jest dla struktury uzysków wynikającej z uśrednionego scenariusza (z pominięciem
    sezonowości rocznej) typowej pracy rafinerii Grupy LOTOS . Założono przerób r oczny wynikający z 95% wykorzystania
    mocy wytwórczych instalacji destylacyjnych oraz, że całość wsadu stanowi ropa typu Ural, której wartość ustalana jest
    jako suma notowania Brent Dated i dyferencjału Brent -Ural.
    Więcej informacji odnośnie modelowej marży rafineryjnej dostępna pod linkiem:
    → http://inwestor.lotos.pl/1439/strefa_inwestora/modelowa_marza_rafineryjna



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    52
    Struktura uzysków rafinerii regiona lnych konkurentów Grupy LOTOS
    Źródło: opracowanie własne na podstawie raportowanych danych spółek
    Przerób ropy i struktura produkcji
    W 2017 roku rafineria Grupy LOTOS przerobiła 9,6 mln ton ropy naftowej, czyli 7% mniej niż rok wcześniej.
    Jest to spowodowane 6 tygodniowym postojem remontowym „Wiosna 2017”. Dominującym gatunkiem przerabianej
    ropy, podobnie jak w latach ubiegłych, była rosyjska ropa Ural . Jej udział wyniósł około 78,3 % i był nieco wyższy
    niż w latach poprzednich.
    Pozostałą część surowca stanowiły ropy naftowe importowane z innych kierunków, w tym około 201 tys. ton ropy
    dostarczonej przez Grupę Kapitałową LOTOS Petrobaltic. Dobór rop naftowych do przero bu oparty był na procesie
    optymalizacji produkcji, by wykorzystać nadarzające się okazje na zwiększenie marży przerobowej rafinerii.
    4.2.2. Podstawowe produkty, towary i usługi
    Głównymi grupami produktowymi uzyskiwanymi w wyniku przerobu ropy naftowej w rafinerii są:
    • paliwa (benzyna bezołowiowa, olej napędowy i lekki olej opałowy)
    • ciężki olej opałowy
    • asfalty
    • paliwo lotnicze
    • benzyna surowa
    • gaz płynny propan -butan (LPG)
    • oleje bazowe
    Paliwa
    Benzyna bezołowiowa jest paliwem przeznaczonym do si lników z zapłonem iskrowym. W ramach benzyn
    bezołowiowych Grupa wyróżnia benzynę premium, LOTOS DYNAMIC 98, która zawiera dodatki o działaniu
    przeciwutleniającym i myjącym , mające na celu poprawę czystości silnika, uzyskanie dłuższej jego żywotności oraz
    oszczędność w zużyc iu paliwa. Paliwo to dedykowane jest wyłącznie do stacji paliw działających pod marką LOTOS.
    4% 7% 10% 12% 7%
    18% 9% 8% 14%
    15%
    5%
    5% 2%
    6%
    50%
    46% 44% 35%
    43%
    5%
    2% 3%
    4%
    1% 7% 18%
    14%
    30% 20% 15%
    36%
    Grupa LOTOS Neste Oil MOL OMV PKN Orlen
    Zużycie własne Ciężki olej opałowy Paliwo Lotnicze Diesel LPG Benzyna surowa Benzyna


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    53
    Olej napędowy jest paliwem przeznaczonym do siników wysokoprężnych. W ramach olejów napędowych Grupa
    wyróżnia m.in. olej napędowy premium, LOTOS DYNAMIC DIESEL, kt óry dzięki zastosowaniu komponentów
    obniżających tarcia w silniku pozwala na lepsze wykorzystanie dynamiki i mocy silnika oraz zapewnia rozruch przy
    temperaturze –32°C. Paliwo to dedykowane jest wyłącznie do stacji paliw działających pod marką LOTOS.
    Olej napędowy posiada największy udział w sprzedaży na polskim rynku hurtowej sprzedaży paliw.
    Lekki olej opałowy jest paliwem przeznaczonym do urządzeń grzewczych. Dzięki niskiej zawartości siarki oraz
    odpowiednim dodatkom jest odporny na utlenianie, posiada działanie antykorozyjne, pozwala na utrzymywanie
    czystości dysz oraz redukcję emisji szkodliwych substancji z procesu spalania.
    Ciężki olej opałowy
    Ciężki olej opałowy jest produktem, który może mieć trzy przeznaczenia, tj. może być stosowany jako paliwo
    energetyczne, paliwo żeglugowe, jak również jako wsad do dalszego przerobu m.in. na instalacjach koksowania.
    Asfalty
    W ramach grupy produktowej „asfalty”, głównym produktem Grupy Kapitałowej LOTOS są asfalty drogowe
    przeznaczone do b udowy i utrzymania dróg, lotnisk oraz innych powierzchni utwardzonych. Poza drogownictwem
    istotnym zastosowaniem asfaltów jest również produkcja wyrobów budowlanych o właściwościach hydroizolacyjnych
    (papy asfaltowe, gonty, kleje), gdzie najczęściej wykorz ystuje się asfalty przemysłowe.
    Paliwo lotnicze
    Paliwo lotnicze jest produktem dedykowanym do silników odrzutowych.
    Benzyna surowa
    Benzyna surowa jest produktem wykorzystywanym jako surowiec w przemyśle petrochemicznym oraz do produkcji
    benzyn motorowych. Benzyna surowa jest produktem w całości przeznaczonym na eksport.
    LPG (gaz płynny propan -butan)
    LPG (gaz płynny propan -butan) jest produktem, który może być stosowany między innymi jako paliwo do silników
    wyposażonych w instalację gazową, może być wykorzystywany jako paliwo do zasilania urządzeń grzewczych,
    jako paliwo do butli gazowych oraz jako wsad do procesów petrochemicznych.
    Oleje bazowe
    W ramach grupy produktowej „oleje bazowe”, głównym produktem Grupy LOTOS są tzw. oleje bazowe grupy 1. Oleje
    te stanowią wsad do produkcji olejów smarowych, w tym silnikowych i przemysłowych.
    W ramach olejów silnikowych główne linie produktowe Grupy to m.in:
    • LOTOS Quazar, oleje syntetyczne premium do samochodów osobowych ,
    • LOTOS Thermal Control, oleje mineralne, semisyntetyczne i syntetyczne dedykowane do samochodów
    osobowych,
    • LOTOS Turdus, oleje mineralne, semisyntetyczne i syntetyczne dedykowane do taboru ciężarowego.
    W ramach olejów przemysłowych główne linie produktowe Grupy LOTOS to Hydromil, Transmil czy Remiz, stanowiące
    pełną kategorię olejów hydraulicznych, turbinowych, maszynowych oraz smarów przemysłowych.
    Pozostałe znaczące linie produktowe oferowane w gamie produktów
    • Plastyfikatory klasy TDAE i RAE oferowane pod nazwami QUANTILUS T50 i QUANTILUS T60 stosowane
    przez producentów opon i gumy w Europie i Azji. Produkty te spełniają wymagania unijnego rozporządzenia
    dotyczącego rejestracji chemikaliów, tzw. REACH i zostały zaaprobowane przez globalne koncerny


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    54
    oponiarskie.
    • Asfalty modyfikowane MODBIT – zaawansowane technolo gicznie, zwiększające odporność
    na koleinowanie się nawierzchni, przedłużające jej trwałość i odporność w ekstremalnych warunkach
    atmosferycznych.
    • Frakcja ksylenowa - wprowadzony w 2012 roku produkt petrochemiczny, otrzymywany w procesie rozdziału
    reformatu. Służy do produkcji tworzyw sztucznych. Instalacja wydzielania frakcji ksylenowej umożliwia dalszą
    dywersyfikację portfela produktów Grupy Kapitałowej LOTOS, a także ograniczenie zawartości
    węglowodorów aromatycznych w puli komponentów benzynowych rafi nerii w Gd ańsku. Poprawia
    to el astyczność technologiczną rafinerii , stwarzając możliwość alternatywnej sprzedaży części komponentów
    na rynek paliwowy bądź petrochemiczny.
    4.2.3. Logistyka segmentu (kolejowa i morska)
    Grupa Kapitałowa LOTOS systematycznie dostosowuje działania logistyczne do wymogów handlowych oraz tworzy
    efektywny, satysfakcjonujący klientów system dystrybucji, przy jednoczesnym ograniczaniu kosztów. Celem tych
    działań jest tworzenie optymalnego łańcuc ha logistycznego, sprawnie funkcjonującego w zmieniającym się środowisku
    wewnętrznym i zewnętrznym.
    W obszarze logistyki wtórnej paliw przyjęto model współpracy z firmami przewozowymi, zapewniający Grupie LOTOS
    odpowiednią elastyczność w obsłudze swoich kl ientów m.in. w zakresie zaopatrzenia stacji hipermarketowych przy
    jednoczesnej minimalizacji kosztów stałych.
    W trakcie zrealizowanego w 2017 roku postoju remontowego rafinerii Grupy LOTOS, realizowano bez zakłóceń
    dostawy do baz paliw wykorzystywanych pr zez Grupę LOTOS, z zewnętrznych źródeł zaopatrzenia, w tym dostawy
    wewnątrzwspólnotowe z krajów Unii Europejskiej.
    W ostatnim roku wprowadzony został cały szereg zmian, które miały niezwykle pozytywny wpływ na wzrost wolumenu
    sprzedaży paliw, jakość obsłu gi klientów oraz szczelność systemu dystrybucji. Wejście w życie Ustawy o systemie
    monitorowania przewozu towarów (SENT) wymagało wypracowania i wdrożenia nowych funkcjonalności
    w wykorzystywanych systemach inform atycznych w celu automatyzacji procesu przesyłania zgłoszeń do Ministerstwa
    Finansów. Dostosowano systemy TAS baz paliw, systemy nalewcze na terenie rafinerii oraz elektroniczny portal
    do składania zleceń przez klientów B2B. Rozsze rzono także wiele interfejsów odpowiedzialnych za komunikację
    z kluczowymi klientami, bazami paliw OLPP, TanQuid w Radzionkowie, Falco w Olsztynie, IMSO w Koszalinie, Trios
    w Łętowni i Pol -Oil w Modlinie co pozw oliło zapewnić bezpieczeństwo transakcji dla Grupy Kapitałowej LOTOS oraz
    jej klientów.
    Jednocześnie w 2017 roku Grupa Kapitałowa LOTOS kontynuowała prace z wykorzystaniem programu analitycznego
    (business intelligence) do kompleksowej analizy różnic materiałowych w procesie dostaw na stacje paliw. Wdrożone
    rozwiązanie w znacznym stopniu przyc zyniło się do uszczelnienia systemu kontroli ubytków w łańcuchu logistycznym
    Grupy Kapitałowej LOTOS.
    Struktura zapasów obowiązkowych została zoptymalizowana w celu osiągnięcia minimalnego poziomu kosztów
    ich utrzymywania przy jednoczesnym zabezpieczeniu potrzeb Grupy LOTOS w zakresie konieczności utworzenia
    zapasów obowiązkowych. Jednocześnie Grupa LOTOS osiągała dodatkowe przychody z tytułu świadczenia usług
    logistycznych również dla firm spoza Grupy Kapi tałowej LOTOS, w tym usługi rotacji paliw oraz sprzedaży na rynku
    tzw. „usługi biletowej” polegającej na utrzymywaniu w imieniu klientów zapasów obowiązkowych paliw w istniejącym
    potencjale przetwórczym ropy naftowej, która jest składow ana jak o zapas obowiązkowy Grupy LOTOS.
    Systematycznie weryfikowano zakres projektu budowy morskiego terminala przeładunkowego na Martwej Wiśle
    w bezpośrednim sąsiedztwie rafinerii w Gdańsku, przy uwzględnieniu planów dotyczących wolumenów i struktury
    produktów Grupy LOTOS po zakończeniu projektu EFRA. Równolegle prowadzono monitoring rynku usług
    logistycznych w celu sprawdzenia możliwych alternatywnych rozwiązań w zakresie morskich przeładunków
    małotonażowych.
    W ramach optymalizacji kosztów operacyjnych, przeprowadzono zmiany w zakresie wykorzystywanego taboru
    kolejowego, uzyskując szereg korzyści w zakresie wysokości stawek oraz ilości wykorzystywanych cystern kolejowych.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    55
    Logistyka kolejowa
    Istotnym elementem bezpieczeństwa produkcyjneg o Grupy Kapitałowej LOTOS jest ekspedycja produktów
    transportem kolejowym z rafinerii w Gdańsku. O kompleksową realizację logistyki kolejowej dla całej Grupy Kapitałowej
    dba wyspecjalizowana w tym obszarze spółka LOTOS Kolej.
    W 2017 roku LOTOS Kolej realizowała następujące usługi kolejowe:
    • przewozy kolejowe rzeczy na terenie całego kraju,
    • samodzielne przewozy towarowe na terenie Niemiec,
    • świadczenie usługi trakcyjnej,
    • przewozy całopociągowe, jak również przewozy pojedynczych wagonów,
    • utrzymanie taboru kolejowego,
    • ekologiczne czyszczenie cystern kolejowych,
    • ekspedycja towarów transportem kolejowym poza granicami kraju – usługi spedycyjne,
    • operator bocznic kolejowych Grupy Kapitałowej LOTOS.
    W 2017 roku LOTOS Kolej przewiozła 13,3 mln ton towaru, z czego 7,03 mln ton stanowiły materiały niebezpieczne.
    Spółka stale rozwija współpracę z klientami spoza Grupy Kapitałowej LOTOS , zarówno w zakresie przewozów
    krajowych jak i zagranicznych.
    W 2017 roku Spółka kontynuowała 4 -letnią umowę z Siłami Zbrojnymi RP na przewóz paliwa lotniczego F -34. Zawarta
    umowa jest skutkiem wygranego postępowania przetargowego według ściśle określonych kryteriów , takich
    jak bezpieczeństwo i jakość świadczonych usług.
    LOTOS Kolej jako nowoczesna i dyn amicznie rozwijająca się Spółka już ponad rok realizuje przewozy na terytorium
    Niemiec. W 2017 roku , korzystając z usług niemieckich jak i własnych maszynistów , Spółka przewiozła 1,339 mln ton
    produktów i planuje tą ilość sukcesywnie zwiększać. Dzięki rozw ojowi przewozów na terenie Niemiec, Spółka
    rozszerzyła swoją ofertę, a także zapewniła swoim klientom szybkie i sprawdzone połączenia transportowe między
    Polską a krajami Europy Zachodniej.
    Przewozy kolejowe zrealizowane przez LOTOS Kolej (tys. ton )
    Źródło: Opracowanie własne Grupy Kapitałowej LOTOS
    LOTOS Kolej zmniejszyła udział w polskim rynku towarowych przewozów kolejowych według pracy przewozowej
    z 10,20% do 9,76% (wg danych UTK za I -XII 2017) , utrzymując na rynku po zycję wicelidera, pomimo wzrostu pracy
    przewozowej z 5 166 mln ntkm w 2016 roku do 5 353 mln ntkm w 2017 roku (wzrost o: 3,62%) oraz wzrostu
    0 1
    2
    3
    4
    5
    6
    8
    10 11
    9
    11
    13 13 13
    0
    2
    4
    6
    8
    10
    12
    14
    2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    56
    przewiezionej masy z 12 669 tys. ton w 2016 roku do 13 335 tys. ton w 2017 roku (wzrost o 5,26%). Ponadto na uwagę
    zasługuje fakt, iż był to rekordowy rok względem wyżej wymienionych wartości. Dodatkowo należy mieć na uwadze
    okoliczność, że na rynku pojawiło się wiele nowych konkurencyjnych podmiotów. W transporcie towarów
    niebezpiecznych LOTOS Kolej od lat utrzymuje p ozycję lidera.
    Udział LOTOS Kolej w krajowym rynku przewozów towarowych w 2017 r. wg pracy przewozowej
    Źródło: Opracowanie własne Grupy Kapitałowej LOTOS na podstawie danych Urzędu Transportu Kolejowego,
    styczeń 2018 r.
    W 2017 roku LOTOS Kolej rozwijała przewozy zbóż i pasz w reżimie standardu GMP+ B4, który określa szczegółowe
    procedury podczas transportu zbóż i pasz. Dzięki uzyskaniu , wymaganego przez większość firm eksportujących zboża
    i pasze do krajów zachodnich , cer tyfikatu , LOTOS Kolej realizowała samodzielnie przewozy w specjalistycznych
    wagonach.
    W 2017 roku na mocy zawartej umowy, NEW AG , na zlecenie LOTOS Kolej , zmodernizował kolejne dwie lokomotywy
    SM42 do typu 6Dg , zwiększając tym samym ilość nowoczesnych lokom otyw, którymi dysponuje spółka. W pierwszej
    połowie 2016 roku LOTOS Kolej podjęła decyzję o sprzedaży wszystkich swoich wagonów gazowych typu 417F. Cześć
    wagonów sprzedana została w 2016 roku, pozostałe , na mocy obowiązującej umowy , zostały sprzedane w lut ym 2017
    roku.
    LOTOS Kolej ubiega się o dofinansowanie zadania ,,Zakup nowoczesnego taboru intermodalnego przez firmę LOTOS
    Kolej Sp. z o.o.” z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014 -2020. Wartość kosztów kwalifikowanych
    Projektu wynosi okoł o 148 mln PLN, wnioskowane dofinansowanie to 50%. Kompletna dokumentacja konkursowa
    została złożona w Centrum Unijnych Projektów Transportowych - dysponenta środków unijnych. Warunkiem
    rozpoczęcia Projektu jest otrzymanie dofinansowania. Projekt zakłada za kup taboru kolejowego:
    • 2 lokomotywy elektryczne,
    • 216 wagonów platform o długości powierzchni ładunkowej wynoszącej 80 stóp,
    • 108 wagonów platform o długości powierzchni ładunkowej wynoszącej 60 stóp,
    Celem Projektu jest zwiększenie udziału LOTOS Kolej w ry nku transportu intermodalnego. Tabor pozyskany
    w Projekcie ma być stopniowo włączany do eksploatacji między 2019 a 2022 rokiem.
    Logistyka morska
    Logistyka morska jest ważnym elementem w łańcuchu logistycznym Grupy Kapitałowej LOTOS. Połączenie
    rurociągami produktowymi rafinerii w Gdańsku z bazą przeładunkową paliw płynnych w Porcie Północnym pozwala
    Spółce osiągać znaczące korzyści dzięki obniżeniu kosztów transportu. Transport morski stanowi główną drogę
    PKP Cargo
    51,44%
    Lotos Kolej
    9,76%
    PKP LHS
    5,65%
    DB Cargo
    Polska 5,32%
    CTL Logistics
    4,47%
    Freightliner PL
    2,91%
    Orlen Kol -Trans
    2,84% Pozostali
    17,60%


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    57
    wysyłek eksportowanych przez Grupę LOTOS produktów naftowych oraz istotną część dostaw surowców
    i komponentów do produkcji. W roku 2017 Grupa LOTOS przeładow ała w portach morskich około 7 mln ton ropy,
    produktów naftowych i komponentów paliwowych. Liczba obsłużonych zbiornikowców wyniosła 268 jednostek , w tym
    62 zbiornikowce z ropą naftową.
    Baza Przeładunkowa Paliw Płynnych, należąca do Naftoportu, stwarza moż liwości przeładunku zbiornikowców
    o zanurzeniu do 15 m i możliwość załadunku do 150 tys. ton ropy lub produktów naftowych. Dzięki temu Grupa
    LOTOS efektywnie eksportuje nadwyżki produkcyjne, lokując je głównie na rynkach kraj ów skandynawskich, północno -
    zachodniej Europy oraz krajów nadbałtyckich. Poza Bazą Paliw Naftoportu , Grupa LOTOS korzysta także z usług
    Morskiego Terminalu Masowego w Gdyni oraz Siarkopolu w Gdańsku, gdzie obsługiwane są ładunki
    o mniejszym tonażu.
    Położenie rafinerii Grupy LOTOS w pobliżu morskiego terminala przeładunkowego ropy naftowej pozwala
    na dywersyfikację dostaw surowca, umożliwia dostawy ropy naftowej pochodzącej z własnych złóż na Bałtyku
    i na Litwie , jak również z Morza Północnego czy z innych dalszych kierunków. W roku 2017 drogą morską dostarczono
    do Grupy L OTOS ok. 4,3 mln ton ropy naftowej.
    4.2.4. Logistyka - dane o zaopatrzeniu i zakupach
    Struktura terytorialna zakupów surowców oraz towarów i materiałów ropopochodnych Grupy Kapitałowej LOTOS
    2017 2016
    mln zł % udział mln zł % udział
    Zakupy krajowe 2.868,1 16,3 % 2.432,4 16, 9%
    Zakupy zagraniczne 14.719,0 83,7 % 11.940,1 83, 1%
    Razem 17. 587,1 100,0% 14. 372,5 100,0%
    Struktura zaopatrzenia Grupy Kapitałowej LOTOS
    2017 2016
    mln zł (%) udział mln zł (%) udział
    Surowce 16.635,3 82,4% 13.886,9 83,1%
    Towary 1.326,2 6,5% 851,9 5,1%
    Usługi 1.909,6 9,5% 1.759,6 10,5%
    Materiały 313,8 1,6% 218,4 1,3%
    Razem 20. 184,9 100,0% 16.716,8 100,0%



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    58
    Struktura zaopatrzenia w towary ropopochodne Grupy Kapitałowej LOTOS
    2017 2016
    mln zł % udział mln zł % udział
    Gaz płynny 157, 9 15,0% 132,4 21,8 %
    Benzyny 184,4 17,6 % 73,2 12,1%
    Oleje napędowe 302,1 28,8 % 165,1 27,3 %
    Ropa 404,1 38,5 % 234,8 38,7%
    Pozostałe 0,7 0,1% 0,6 0,1%
    Razem 1.049,2 100,0% 606,1 100,0%
    Struktura zaopatrzenia w surowce, półprodukty, chemikalia i materiały ropopochodne Grupy Kapitałowej LOTOS
    2017 2016
    mln zł % udział mln zł % udział
    Ropa naftowa 13.137,3 79,4% 11.484,3 83,4%
    Olej napędowy 8,1 0,0% 6,7 0,0%
    Komponenty do benzyn: MTBE/ETBE 117,8 0,7% 85,6 0,6%
    Estry metylowe kwasów tłuszczowych 1.056,8 6,4% 866,0 6,3%
    Benzyny 50,3 0,3% 0,0 0,0%
    Alkohol etylowy 163,7 1,0% 163,8 1,2%
    Dodatki 90,9 0,6% 100,8 0,7%
    Destylat naftowy 0,0 0,0% 24,5 0,2%
    Komponent oleju napędowego 930,6 5,6% 222,5 1,6%
    Gaz ziemny 518, 1 3,1% 418,5 3,1%
    Asfalty, komponenty i dodatki asfaltowe 83,0 0,5% 36,0 0,3%
    Surowiec do produkcji FAME 371,5 2,3% 354,5 2,6%
    Pozostałe 9,8 0,1% 3,2 0,0%
    Razem 16.537,9 100,0% 13.766,4 100,0%
    Najwięksi dostawcy Grupy Kapitałowej LOTOS
    Głównymi dostawcami Grupy Kapitałowej LOTOS, których wartość zaopatrzenia stanowiła ponad 10% przychodów ze
    sprzedaży ogółem w roku 2017 były firmy: VITOL SA z siedzibą w Szwajcarii, Joint Stock Company Oil Company
    Rosneft z siedzibą w Rosji oraz Tatneft - Europe AG z siedzibą w Szwajcarii. Udział powyższych dostawców
    w zaopatrzeniu Grupy Kapitałowej LOTOS wyniósł odpowiednio: 25,18%, 24,29% ora z 19,26%.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    59
    W roku 2016 głównymi dostawcami Grupy Kapitałowej LOTOS, których wartość zaopatrzenia stanowiła ponad 10%
    przychodów ze sprzedaży ogółem były firmy: VITOL SA z siedzibą w Szwajcarii, Joint Stock Company Oil Rosneft z
    siedzibą w Rosji oraz Tatnef t - Europe AG z siedzibą w Szwajcarii. Udział powyższych dostawców w zaopatrzeniu
    Grupy Kapitałowej LOTOS wyniósł odpowiednio 21,78%, 19,60% oraz 14,53%.
    Zgodnie z wiedzą Spółki, do dnia publikacji niniejszego Sprawozdania Zarządu pomiędzy Grupą LOTOS S.A . i żadnym
    z wyżej wymienionych dostawców nie występowały powiązania formalne za wyjątkiem umów handlowych.
    4.2.5. Podsumowanie szans i zagrożeń
    Na sytuację w sektorze wpływać będą ogólne czynniki makroekonomiczne (np. ryzyko trwale niższego wzrostu
    gospodarczego Chin; dalsze umocnienie dolara; tempo poprawy gospodarczej w strefie Euro) oraz rozwój sytuacji
    geopolitycznej (np. napięcia na linii Ira k – Iran , sytuacja w Afryce Północnej ).
    Źródłem podstawowych zagrożeń w segmencie produkcji i handlu będzie zwiększająca się konkurencja ze strony
    rafinerii z Bliskiego Wschodu. Należy oczekiwać, że głównym europejskim kierunkiem zbytu dla tych rafinerii b ędzie
    obszar śródziemnomorski (Mediterranean), jednak oddziaływać będzie to na łączny bilans paliwowy Europy. Ponadto
    zagrożeniem będzie możliwy spadek i niski poziom cracków produktowych, szczególnie dla destylatów średnich
    (t.j lekkiego oleju opałowego i napędowego).
    Szansą może być natomiast wysoki popyt na paliwa ze strony klientów indywidualnych. Wzrost konsumpcji benzyn
    przez klientów detalicznych może być wspierany przez korzystny poziom cen detalicznych (będących pochodną
    niskich , stabilnych cen surowca wyrażonych w dolarze i słabnącego kursu polskiej złotówki względem waluty
    amerykańskiej ). Szansą może być także potencjalne zamknięcie mniejszych i przestarzałych technologicznie rafinerii,
    przeprowadzone w wyniku optymaliza cji aktywów przez europejskie koncerny paliwowe.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    60
    4.3. Segment produkcji i handlu – sprzedaż hurtowa i de taliczna
    4.3.1. Otoczenie konkurencyjne dla działalności handlowej
    Rynek paliw w Polsce zaopatrywany jest z dwóch źródeł: producenci krajowi (PKN Orlen S.A. i Grupa LOTOS S.A.)
    oraz importerzy (zrzeszeni w POPiHN oraz niezależni). W 2017 roku produkcja paliw była o 2% wyższa niż w roku
    poprzednim, a całkowity import wzrósł o 36%, w tym import członków zrzeszonych w POPiHN o 200%, a import
    pozostały nie zmienił się.
    Warto podkreślić, iż 2017 rok był drugim z kolei, w którym rynek realnie odczuwał skutki wdrożonego pakietu
    paliwowego. Po trzech latach spadków rejestrowanej konsumpcji , wywołanej intensywnym rozwojem szarej strefy,
    w 2017 roku konsumpcja paliw wzrosła o 12% (o 2,82 mln m 3), osiągając tym samym poziom 26,3 mln m 3, przy
    produkcji krajowej na poziomie 20,5 mln m 3 i imporcie 7 mln m 3.
    W 2017 roku , do wprowadzonego 1 sierpnia 2016 roku sierpnia „Pierwszego Pakietu Paliwowe go”, dołączyły kolejne
    przepisy prawne ograniczające działalność szarej strefy w obrocie paliwami w Polsce. W 2017 r. wprowadzono
    tzw. Pakiet Transportowy. Nowe regulacje wprowadziły konieczność zgłoszenia rozpoczęcia transportu oraz jego
    zakończenia (taki obowiązek ciąży zarówno na wysyłającym, odbierającym towar, jak i przewoźnikach). Wprowadzono
    również Jednolity Plik Kontrolny (JPK), który umożliwia śledzenie operacji gospodarczych.
    Kolejnym ze sposobów ograniczających szarą s trefę na rynku paliw są zmiany, które zostaną wprowadzone od 2018
    r. (w ramach nowelizacji ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych) i które będą polegać na wprowadzeniu
    obligatoryjnego blendingu paliw. Nowe regulacje spowodują, że sprzedawany w Pol sce olej napędowy będzie miał
    dodany biokomponent (w obecnym roku nieuczciwy podmiot może wprowadzać na rynek obrotu paliwami olej
    napędowy wyłącznie w postaci tak zwanej B -0, to jest bez zawartości biokomponentu).
    Wdrożone do tej pory rozwiązania oraz sk uteczne ich egzekwowanie ograniczyły nielegalny import oleju napędowego
    do Polski i spowodowały istotny wzrost zapotrzebowania na olej napędowy.
    Konsumpcja paliw w Polsce
    Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych POPIHN
    5 5 6
    15 17 20
    1
    1
    1
    0
    5
    10
    15
    20
    25
    30
    2015 2016 2017
    Mln
    m3
    Benzyny Olej napędowy Lekki olej opałowy


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    61
    4.3.2. Szara strefa na rynku paliw w Polsce
    Najintensywniejszy rozwój szarej strefy w obrocie paliwami w Polsce przypadł na lata 2012 – 2014, następnie
    w latach 2015 – 2016 (do momentu wprowadzenia Pakietów) można zaobserwować powolną zmianę trendu, jednak
    nadal wolumen szacowany, jako szaro strefowy stanowił kilkanaście procent rynku. Działania podmiotów
    funkcjonujących w szarej strefie najbardziej odczu walne były dla rynku oleju napędowego.
    Na przestrzeni lat 2011 - 2013 oficjalnie rejestrowana konsumpcja oleju napędowego spadła o 2,3 mln m 3. Biorąc
    pod uwagę silną korelację z PKB, konsumpcja oleju napędowego powinna w tym okresie wzrosnąć ok. 1 mln m 3.
    Jak wynika z analizy ekonometrycznej w kulminacyjnym momencie tj. w 2014 roku szara strefa w obrocie olejem
    napędowym mogła wynosić ok. 3,4 mln m 3.
    W momencie wprowadzenia Pakietów: Paliwowego i Energetycznego zauw ażalny był skokowy wzrost rejestrowanego
    popytu na wszystkie paliwa, w tym, w szczególności na olej napędowy, gdzie w sierpniu 2016 roku (pierwszym miesiącu
    funkcjonowania nowych przepisów) został odnotowany wzrost popytu na poziomie 30 procent. Analizując okres
    12 miesięcy od wejścia w życie nowych regulacji rejestrowany popyt na olej napędowy wzrósł o 23% rok do roku.
    Tak istotny wzrost rejestrowanego popytu był bezpośrednio przesunięciem wolumenu z szarej strefy do legalnie
    funk cjonującego rynku.
    Wzrost ten został z jednej strony zaspokojony produkcją z polskich rafinerii, które w latach 2012 – 2015 zmuszone były
    do eksportu oleju napędowego, z drugiej strony wzmożonym, oficjalnie rejestrowanym, importem oleju napędowego
    do Polsk i, głównie z takich kierunków jak Rosja, Niemcy oraz Litwa .
    Po roku funkcjonowania nowych przepisów, tj. od sierpnia 2017 roku, można zaobserwować powrót
    do jednocyfrowych wzrostów konsumpcji oleju napędowego. W sierpniu br. odnotowano wzrost popytu na olej
    napędowy na poziomie 5,4% r/r, a we wrześniu 4,1% r/r.
    Obecnie szarą strefę w obrocie paliwami szacuje się na poziomie 2 -3% ry nku – poziomie akceptowalnym w zdrowej,
    rozwijającej się gospodarce.
    4.3.3. Kanały dyst rybucji, produkty, rynki zbytu
    Działalność handlowa Grupy Kapitałowej LOTOS w 2017 roku prowadzona była w ramach Grupy LOTOS oraz jej
    spółek zależnych: LOTOS Paliwa, LOTOS Oil, LOTOS Asfalt, LOTOS -Air BP Polska. Grupa LOTOS prowadziła
    działalność handlową w kraju (sprzedaż do koncernów zagranicznych) oraz w eksporcie drogą morską i lądową. Spółki
    zależne prowadziły produkcję i sprzedaż na rzecz poszczególnych branż: paliwowej, olejowej i asfaltowej.
    Grupa Kapitałowa LOTOS realizuje sprzedaż paliw na krajowy m rynku detalicznym wyłącznie za pośrednictwem spółki
    LOTOS Paliwa. Na rynku hurtowym Grupa Kapitałowa LOTOS realizuje sprzedaż zarówno poprzez Grupę LOTOS –
    zaopatrując koncerny międzynarodowe oraz kluczowych klientów (przetargi do Agencji Rezerw Materiał owych i Agencji
    Mienia Wojskowego) oraz za pośrednictwem spółki LOTOS Paliwa - w transakcjach zawieranych z odbiorcami
    hurtowymi oraz niezależnymi operatorami.
    Grupa Kapitałowa LOTOS w 2017 roku osiągnęła udział w krajowym rynku paliw na poziomie 31,6%.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    62
    Udział Grupy Kapitałowej LOTOS w krajowym rynku paliw
    Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych POPiHN
    Produkcja Grupy Kapitałowej LOTOS, która nie jest dystrybuowana poprzez własną detaliczną sieć stacji, jest
    sprzedawana na krajowym hurtowym rynku paliw oraz w eksporcie.
    Kanały dystrybucji produkcji w ramach segmentu produkcji i handlu
    * koncerny międ zynarodowe działające na rynku polskim takie jak Statoil, Shell, BP, Lukoil
    ** niezależni operatorzy posiadających własne stacje oraz prowadzące lokalny hurt
    *** w ramach przetargów ogólnokrajowych.
    W segmencie produkcji i handlu w 2017 roku Grupa Kapitał owa LOTOS sprzedała 10 931 tys. ton. produktu. Pomimo
    realizowanego na przełomie marca i kwietnia 2017 roku postoju remontowego, spadek sprzedaży był nieznaczny
    (1,3%) i wynikał głównie z ograniczenia sprzedaży eksportowej.
    28,3%
    31,6% 33,6% 34,3% 33,2% 32,7% 31,1% 29,5% 31,6%
    2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
    Detal
    •sieć stacji paliw LOTOS
    Hurt
    •koncerny międzynarodowe*
    •klienci B2B**
    •Instytucje Państwowe***
    Eksport
    •firmy tradingowe


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    63
    Struktura asortymentowa sprzedaży Grupy Kapitałowej LOTOS
    w podziale na najważniejsze produkty (w tys . ton)
    *ciężki olej opałowy i asfalty
    Szczegółowe kategorie produktów przedstawione zostały w tabeli poniżej. Sprzedaż gazu ziemnego oraz ropy naftowej
    została ujęta osobno (jako cześć produkc ji należącej do segmentu poszukiwań i wydobycia).
    Struktura asortymentowa sprzedaży Grupy Kapitałowej LOTO S (w tys. ton)
    2017 2016 zmiana 17/16
    tys. ton % udział tys. ton % udział %
    Benzyny 1 555 14,2% 1 557 14,1% -0,1%
    Benzyna surowa 465 4,3% 521 4,7% -10,8%
    Reformat 6 0,1% 45 0,4% -86 ,7%
    Oleje napędowe 5 198 47,5% 4 797 43,4% 8,4%
    Paliwo bunkrowe 62 0,6% 65 0,6% -4,5%
    Lekki olej opałowy 279 2,6% 268 2,4% 4,1 %
    Produkty ciężkie* 1 892 17 % 2 119 19 % -10,7%
    Paliwo JET A -1 445 4,1% 656 5,9% -32,2%
    Oleje smarowe 60 0,5% 60 0,5% 0,0 %
    2 069 1 821
    2 118 1 892
    4 797 5 198
    2 078 2 020
    2016 2017
    Pozostałe Produkty ciężkie* Oleje napędowe Benzyny


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    64
    Oleje bazowe 174 1,6% 214 1,9% -18,7 %
    Gazy płynne 235 2,1% 247 2,2% -4,9%
    Ropa naftowa
    (towar)
    259 2,4% 195 1,8% 32,8%
    Pozostałe 299 2,7% 318 2,9% -5,9%
    Razem produkty,
    towary i materiały
    ropopochodne
    segmentu
    produkcji i handlu
    10 931 100.0% 11 061 100.0% -1,2 %
    Gaz ziemny (toe) 556 - 675 - -17,7%
    Ropa naftowa
    (upstream) 124 - 151 - -17,9 %
    Źródło: opracowanie własne; *ciężki olej opałowy + asfalty
    Największy udział w sprzedaży, podobnie jak w ubiegłych latach, miał olej napędowy. Wolumen sprzedaży oleju
    napędowego wyniósł w 2017 roku 5 198 tys. ton, osiągając tym samym 47,5% udział w sprzedaży ogółem (o 4 punkty
    procentowe większy niż w roku 2016). Z uwagi na rosnący udział w rynku oraz wysoką dynamikę zużycia oleju
    napędowego w kraju, wzrost sprzedaży tego paliwa w 2017 roku w stosunku do roku poprzedniego wyniósł 8,4%.
    Drugą, co do wielkości pozycją w ilościowej strukturze sprzedaży Grupy Kapitałow ej LOTOS były benzyny, z udziałem
    na poziomie 14,2%. Sprzedaż benzyny przez Grupę Kapitałową LOTOS wyniosła 1 555 ton i prezentowała zbliżony
    poziom jak w roku poprzednim.
    Ostatnią pozycją, której udział w ogólnej masie sprzedaży Grupy Kapitałowej LOTOS uk ształtował się na poziomie
    powyżej 10% są produkty ciężkie . Wielkość sprzedaży tej grupy prod uktów w 2017 roku wyniosła 1 892 tys. ton i spadła
    w por ównaniu z rokiem poprzednim o 11 %. Spadek sprzedaży wynikał głównie z przekierowania ciężkiej pozostałości
    do komponowania wyżej marżowych asfaltów.
    W 2017 roku Grupa Kapitałowa LOTOS zrealizowała w segmencie produkcji i handlu sprzedaż na rynku krajowym
    na poziomie 8 370 tys. ton (vs 7 026 tys. ton w analogicznym okresie roku 2016), na r ynek eksportowy wprowadziła
    natomiast 2 561 tys. ton produktów (vs 4 036 tys. ton w 2016 roku).
    Szczegółowy podział wszystkich kategorii produktów w podziale na kraj i ek sport zawarty został w poniższej tabeli .
    Sprzedaż gazu ziemnego oraz ropy naftowej zos tała ujęta osobno (jako cześć produkcji należącej do seg mentu
    poszukiwań i wydobycia).



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    65
    Struktura asortymentowa sprzedaży Grupy Kapitałowej LOTOS w podziale kraj -eksport ( w tys. ton)
    2017 2016 zmiana 17/16
    tys. ton % udział tys. ton % udział %
    Sprzedaż
    krajowa Benzyny 1 360 12,4% 1 142 10,3% 19%
    Benzyna surowa 8 0,1% 0 0% 100%
    Oleje napędowe 5 161 47,2 4 319 39,0% 19%
    Paliwo bunkrowe 62 0,6% 65 0,6% -5%
    Lekki olej opałowy 279 2,6% 268 2,4% 4%
    Produkty ciężkie* 561 5,1% 430 3,9 % 30 %
    Paliwo JET A -1 206 1,9% 145 1,3% 42%
    Oleje smarowe 33 0,3% 38 0,3% -13 %
    Oleje bazowe 11 0,1% 6 0,1% 83 %
    Gazy płynne 235 2,1% 221 2,0% 6%
    Ropa naftowa 259 2,4% 195 1,8% 33%
    Pozostałe 194 1,8% 196 1,8% -1%
    Razem sprzedaż krajowa 8 370 77% 7 026 64% 19%
    Sprzedaż
    zagraniczna Benzyny 195 1,8% 415 3,8% -53%
    Benzyna surowa 457 4,2% 521 4,7% -12%


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    66
    Reformat 6 0,1% 45 0,4% -87 %
    Oleje napędowe 37 0,3% 477 4,3% -92%
    Produkty ciężkie* 1 331 12,1 % 1 688 15,3 % -21 %
    Paliwo JET A-1 239 2,2 % 511 4,6% -53%
    Oleje smarowe 27 0,2% 22 0,2% 23 %
    Oleje bazowe 163 1,5% 208 1,9% -22 %
    Gazy płynne 0 0% 26 0,2% -100%
    Pozostałe 106 1,0% 123 1,1% -14%
    Razem sprzedaż
    zagraniczna 2 561 23% 4 036 36% -37%
    Razem 10 931 100.0% 11 061 100.0% -1%
    Sprzedaż
    zagraniczna (toe) Gaz ziemny (toe) 556 - 675 - -18%
    Sprzedaż
    zagraniczna
    (tony)
    Ropa naftowa
    upstream 124 - 151 - -18%
    Źródło: opracowanie własne; *ciężki olej opałowy + asfalty
    Sprzedaż krajowa w 2017 roku wzrosła o 19%. Głównym motorem jej wzrostu była sprzedaż paliw silnikowy ch (olejów
    napędowych oraz benzyn) związana z efektywnymi działaniami sprzedażowymi zarówno w kanale detalicznym
    jak i hurtowym na r osnącym rynku. Pomimo postoju remontowego Grupa Kapitałowa LOTOS była w stanie w całości
    zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na produkt na krajowym rynku paliw, rezygnując z realizacji niżej marżowych
    wysyłek oleju napędowego drog ą morską (spadek sprzedaży e ksportowej o 92%). Wzrost sprzedaży olejów
    napędowych oraz benzyn wyniósł 19%.
    Znaczący wzrost sprzedaży krajowej nastąpił również w segmencie asfaltów. Wysoka dynamika sprzedaży wynikała
    zarówno z realizacji zapotrzebowania krajowego związanego z realizac ją projektów budowlanych jak również
    z ograniczeniem ekspedycji produktu z krajowych i ościennych rafinerii. Równocześnie ograniczano sprzedaż
    eksportową ciężkiego oleju opałowego o niższej marżowości.
    Kolejny rok z rzędu rosła również sprzedaż krajowa paliwa lotniczego, co jest efektem ekspansji spółki córki LOTOS -
    Air BP na krajowych portach lotniczych. W 2017 roku spółka znacząco zwiększyła skalę operacji w kraju, notując


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    67
    rekordową ilość sprzedanego paliwa na każdym z pięciu lo tnisk, na którym prowadzone są operacje tankowania
    samolotów. Wzrost sprzedaży w 2017 roku wyniósł 42%.
    Sprzedaż eksportowa realizowana w 2017 roku była niższa od sprzedaży w 2016 roku o 37%. Spadek ten wynikał
    głównie z postoju remontowego realizowanego na przełomie marca i kwietnia oraz przekierowaniu znaczącej części
    sprzedaży na sprzedaż w kanale krajowym, cechującym się wyższą niż kanał eksportowy marżowością.
    Struktura sprzedaży w segmencie produkcji i handlu - kraj i eksport w latach 2013 -2017 (wolu men)
    Źródło: opracowanie własne
    4.3.4. Charakterystyka branży detalicznej w Polsce
    Wg danych Polskiej Organizacja Przemysłu i Handlu Naftowego (POPiHN) na koniec grudnia 2017 roku, na krajowym
    rynku paliw funkcjonowało ponad 6,6 tys. stacji paliw. Podobnie ja k w latach poprzednich, ok. jedną trzecią stacji paliw
    stanowiły obiekty krajowych koncernów, 22,4% stacji paliw funkcjonowało w sieci koncernów zagranicznych, a 40,6%
    stacji należało do operatorów niezależnych. Rozwój sieci stacji koncernów odbywał się po przez rozbudowę w oparciu
    zarówno o stacje własne (CODO) i franczyzowe (DOFO). W 2017 roku liczba stacji Grupy Kapitałowej LOTOS
    nie zmieniła się, pozostając trzecią największą siecią w Polsce.
    W 2017 roku liczba obiektów stacyjnych w kraju zmniejszyła się o ok. 160 obiektów, głównie w wyniku znacznego
    (-200) zmniejszenia liczby obiektów należących do niezależnych operatorów. Zmniejszeniu uległa również liczba stacji
    Orlen pod logo Bliska. Sieć skurczy ła się o 32 obiektów, z czego pewna część została przebrandowiona i opatrzona
    logo Orlen. Łącznie liczba obiektów pod marką ORLEN zwiększyła się o 10 obiektów . Spośród koncernów
    zagranicznych największy wzrost odnotowały stacje BP, których liczba wzrosła o 14 oraz TOTAL wzrost o 7 obiektów .
    Wśród sieci stacji niezależnych największy wzrost odnotowały stacje Anwim pod marką Moya +33 obiektów. W 2017
    roku działalność rozpoczęły również stacje pod marką AVIA firmy UNIMOT. Pojawiło się 15 obiektów pod tym bran dem.
    Liczba stacji paliw w sieciach sklepowych wzrosła o 4 obiekty – wszystkie nowootwarte obiekty należ ą do stacji
    E. Leclerc .
    Na koniec 2017 roku liczba Miejsc Obsługi Podróżnych (tzw. MOP) w kraju wynosiła 86, a 20 spośród tych stacji
    funkcjonowało w barwach LOTOS.
    67% 62% 59% 64%
    77%
    33% 38% 41% 36%
    23%
    2013 2014 2015 2016 2017
    Udział sprzedaży krajowej Udział eksportu


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    68
    Stacje paliw w Polsce na koniec 2017 roku
    Źródło: POPiHN
    Charakterystyka konkurencji
    Po 4 kwartałach 2017 roku, z uwagi na optymalizację sieci stacji paliw należących do PKN Orlen, spadł udział
    koncernów krajowych w zaopatrzeniu rynku detalicznego (spadek z 3 4,3% w 2016 roku do 3 3,3 % w 2017 roku).
    Również udział koncernów zagranicznych w rynk u detalicznym spadł o 1pp. do 20% w 2017. Udział w rynku zwiększyli
    natomiast niezależni operatorzy. Wzrost w ich przypadku wyniósł blisko 2 punkty procentowe.
    Struktura sprzedaży detalicznej paliw ciekłych w 2016 i w 2017 roku
    Źródło: POPiHN
    1776
    493
    537
    423 349 187
    2 700
    ORLEN 1776
    LOTOS 493
    BP 537
    SHELL 423
    IDS 14
    AS24 26
    AMIC (LUKOIL) 115
    CircleK 349
    TOTAL 23
    Sieci sklepowe 187
    Niezależne 2700
    34,30%
    20,70%
    38,60%
    6,40%
    2016
    koncerny krajowe koncerny zagraniczne
    operatorzy niezależni hipermarkety
    33,30%
    19,70%
    40,50%
    6,50%
    2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    69
    4.3.5. Sieć stacji paliw LOTOS i jej pozycja konkurencyjna
    Grupa LOTOS realizuje sprzedaż detaliczną poprzez sieć stacji w dwóch segmentach – Premium (LOTOS)
    i Ekonomicznym (LOTOS Optima).
    2017 rok to dalsza konsekwentna real izacja strategii Grupy LOTOS przez spółkę LOTOS Paliwa w tym,
    w szczególności poprawa efektywności sprzedaży oraz ciągłe podnoszenie standardów obsługi klienta.
    W wyniku podjętych działań mających na celu poprawę efektywności sprzedaży osiągnięto wzrost udziału stacji LOTOS
    w całkowitej sprzedaży detalicznej rejestrowanej przez POPiHN z 11,0% w 2016 roku do 11,2% w 2017 roku przy
    jednoczesnym zachowaniu podobnej, jak w innych koncernach dynamice rozwoju sieci.
    War te podkreślenia jest osiągnięcie przez stacje LOTOS wyższej od POPiHN w przeliczeniu na 1 stację:
    • dynamiki średniodobowej sprzedaży paliw +6,2% LOTOS vs. +4,9% POPiHN ( dynamika LOTOS o 26%
    wyższa niż średnia dla innych koncernów ),
    • średniomiesięcznej sprzed aży sklepowej + 8,5% LOTOS vs. +5,3% POPiHN ( dynamika LOTOS o 60%
    wyższa niż średnia dla innych koncernów ).
    W 2017 roku kontynuowano procesy standaryzacyjne stacji paliw Premium, konsekwentnie wzmacniano sieć włączając
    nowe obiekty, zarówno w formacie CODO (Company Owned Dealer Operated ) jak i podpisując nowe umowy
    z franczyzobiorcami (DOFO – Dealer Owned Franchise Operated ).
    W roku 2017 Spółka uruchomiła kolejne stacje LOTOS. Sieć powiększyła się o 14 nowych lokalizacji, w tym 5 stacji
    własnych CODO oraz 9 w formule franczyzowej DOFO. Rozwój sieci realizowany był w oparciu o plan określający
    kluczowe lokalizacje z punktu widzenia możliwości konkurowania o klientów flotowych. Istotnym elementem była
    również potrzeba uzupełnienia zdefiniowanych braków w geograficznym rozmieszczeniu stacji paliw Lotos.
    W ramach wzmacniania pozycji w strategicznym segmencie stacji przy autostradach i drogach szybkiego ruchu w roku
    2017 Spółka uczestniczyła w prowadzonych przez GDDKiA postępowaniach p rzetargowych, mających na celu
    wyłonienie dzierżawców poszczególnych MOP wzdłuż budowanych kolejnych odcinków autostrad oraz dróg szybkiego
    ruchu (tzn. dróg ekspresowych).
    W niniejszych postępowaniach przetargowych Spółka LOTOS Paliwa złożyła najkorzystni ejsze oferty i wygrała
    przetargi na dzierżawę:
    1. MOP Mała Holandia przy drodze ekspresowej S7
    2. MOP Pawliki Zachód przy drodze ekspresowej S7
    3. MOP Kochlice Wschód przy drodze ekspresowej S3
    4. MOP Kochlice Zachód przy drodze ekspresowej S3
    5. MOP Kierzno Północ przy drodze ekspresowej S8
    6. MOP Kierzno Południe przy drodze ekspresowej S8
    W roku 2017 Spółka koncentrowała swoje działania na poprawie efektywności sprzedaży detalicznej, ze szczególnym
    uwzględnieniem poprawy standardów obsługi klie nta na stacjach paliw LOTOS. W tym celu uruchomiła kompleksowy
    program szkoleniowy dedykowany wszystkich osobom zarządzającym stacjami. Program obejmował nie tylko
    tematykę standardów obsługi klienta, lecz także proces rekrutacji oraz tematykę zarządzania zespołem i motywowania
    pracowników. Dodatkowo Spółka wprowadziła nowy system premiowy dla Zarządzających stacjami – powiązany
    bezpośrednio w realizowanymi wynikami. Na stacjach o największym natężeniu ruchu wprowadzono testowo
    stanowiska szybkiej obsługi k lienta, umożliwiające płatność za zakupione paliwo bezpośrednio przy dystrybutorze,
    co usprawniło obsługę klientów dokonujących zakupu paliwa, poprawiło jakość serwisu i wizerunek sieci. Wszystkie
    opisane powyżej
    W ramach standaryzacj i usług w ramach sieci LOTOS wprowadzono ofertę Cafe Punkt na kolejnych 10 stacjach
    franczyzowych. Łącznie oferta ta dostępna jest już na blisko 80 stacjach DOFO. Dokonano także modernizacji
    i standaryzacji 4 stacji DOF O.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    70
    Sprzedaż artykułów i usług pozapaliwowych w 2017 roku wzrosła o 14% w stosunku do 2016. W tym samym czasie
    dzięki optymalizacji kosztów marża wzrosła aż o 23%. Ponadto wprowadzono szereg zmian systemowych, takich jak:
    wprowadzenie zarzadzania kategorią, ak tywne zarządzanie ceną, optymalizacja zakupów.
    Istotnym elementem w ramach budowy pozytywnego wizerunku sieci stacji paliw w roku 2017 był rozwój i kontynuacja
    współpracy z partnerem zewnętrzny w zakresie franczyzy korporacyjnej. W ubiegłym roku na kolejn ych 7 stacjach paliw
    otwarto restauracje Subway. Łącznie, na dzień 31 grudnia 2016 18 restauracji Subway działało na stacjach paliw
    LOTOS.
    Mapa stacji paliw LOTOS
    Żródło: opracowanie własne
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku pod marką LOTOS i LOTOS Optima funkcjonowały w sumie 493 stacje.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    71
    Stacje paliw LOTOS
    Źródło: opracowanie własne
    W roku 2017 w ramach doskonalenia jakości obsługi klientów, efektywności operacyjnej oraz rozwoju oferty stacji
    paliw LOTOS, podejmowano nowe inicjatyw y oraz kontynuowano dotychczasowe. Do najważniejszych działań
    należą:
    • Badania satysfakcji klientów ukierunkowanych na weryfikację realizacji standardów i jakości obsługi (w tym
    aktywnej sprzedaży) na stacjach (NPS – Net Promoter Score)
    • Rozpoczęcie test u stanowisk szybkiej obsługi klienta (płatność za zakupione paliwo bezpośrednio przy
    dystrybutorze – udrożnienie i usprawnienie obsługi klientów dokonujących zakupu paliwa, poprawa jakości
    serwisu i wizerunku sieci, zwiększenie przepustowości stacji w okre sach wzmożonego ruchu - niwelo wanie
    kolejek do dystrybutorów)
    • Wdrożenie nowego systemu kasowego PetroRetail (poprawa zarządzania sprzedażą oraz szeroko
    rozumianą gospodarką magazynową)
    • Intensywne działania akwizycyjn e w zakresie sprzedaży flotowej
    • Kontyn uacja współpracy z partnerem zewnętrznym w zakresie franczyzy korporacyjnej - na kolejnych
    7 stacjach paliw otwarto re stauracje Subway
    • Kontynuacja rozwoju oferty gastronomicznej CafePunkt
    • Wdrożenie szkoleń dla Zarządzających stacj ami oraz trenerów wewnętrznych
    Skutecznie prowadzone działania optymalizacyjne wpłynęły na poprawę wyników finansowych osiągniętych przez sieć
    detaliczną LOTOS. Wynik operacyjny powiększony o amortyzację z wyłączeniem odpisów o charakterze
    niegotówkowym ( oczyszczona EBITDA) wyniósł w 2017 roku 154 mln zł.
    256
    316
    366
    408 424 458 467 473
    7 10 11 14 17 18 20 20
    2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017
    Premium + Optima MOP


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    72
    Sytuacja finansowa Grupy LOTOS S.A.
    i jej g rupy kapitałowej
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    73
    5. S y t u a c j a f i n a n s o w a G r u p y L O T O S S . A . i j e j g r u p y k a p i t a ł o w e j
    5.1. Omówienie podstawowych wielkości ekonomiczno -finansowych oraz ocena istotnych
    czynników i nietypowych zdarzeń
    5.1.1. Otoczenie makroekonomiczne
    Wyniki finansowe osiągane przez Grupę Kapitałową LOTOS są w dużym stopniu uzależnione od warunków
    zewnętrznych. Kluczowymi parametrami wpływającymi na rentowność działalności w poszczególnych segmentach
    sprawozdawczych są zmienne zestawione w tabelach poni żej. W zrost poziomu notowań ropy naftowej Brent oraz gazu
    ziemnego UK NBP wpływa pozytywnie na zyskowność segmentu wydobywczego. Z kolei wzrost modelowej marży
    rafineryjnej (będący odbiciem rosnących marż dla poszczególnych produktów) poprawia rentowność s egmentu
    produkcji i handlu. Elementem korygującym działanie opisanych wyżej czynników na skonsolidowane wyniki
    operacyjne jest kształtowanie się kursu USD/PLN – umocnienie się USD poprawia wyniki operacyjne osiąganie przez
    Grupę Kapitałową LOTOS, a jego os łabienie działa negatywnie.
    Dane makroekonomiczne (średniorocznie)
    USD/bbl 10 2017 2016 2015 2017 / 2016
    Notowania DATED Brent FOB 54,15 43,58 52,28 24,3%
    Spread Brent/Ural 1,40 2,45 1,83 -42,9%
    Notowania gazu ziemnego UK NBP 32,20 25,84 36,26 24,6%
    Modelowa marża rafineryjna 11 7,54 6,93 7,77 8,8%
    Marża USD/t 2017 2016 2015 2017 / 2016
    Benzyna 145,93 137,06 173,64 6,5%
    Benzyna surowa 72,18 54,44 64,33 32,6%
    ON (10 ppm) 87,23 72,73 113,36 19,9%
    Lekki olej opałowy 76,70 64,72 94,60 18,5%
    Paliwo lotnicze 113,02 92,58 127,73 22,1%
    Ciężki olej opałowy -111,56 -123,51 -141,16 9,7%
    Waluta (USD/PLN) 12 2017 2016 2015 2017 / 2016
    Kurs dolara na koniec roku 3,48 4,18 3,90 -16,7%
    Średni kurs dolara 3,78 3,94 3,77 -4,1%
    10 Źródło : Thomson Reuters 11 Źródło : Grupa LOTOS S.A., zgodnie z metodologią opublikowaną raportem → bieżącym bieżącym nr 26/2016 12 Źródło : Narodowy Bank Polski


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    74
    5.1.2. Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów
    W 2017 roku przychody ze sprzedaży Grupy Kapitałowej LOTOS wyniosły 24. 185,6 mln PLN (+15,5% vs. 2016),
    przede wszystkim w związku z wyższymi notowaniami ropy i produktów naftowych na rynkach światowych. Średni
    statysty czny przychód netto ze sprzedaży przypadający na 1 tonę/(toe) sprzedanego wolumenu w 2017 roku wyniósł
    2.083 zł/t (toe) (+322 zł/t (toe), +18,3%% vs. 2016).
    Wolumen sprzedaży produktów, towarów i materiałów ropopochodnych w 2017 roku w Grupie Kapitałowej L OTOS
    spadł o około 2,3% w porównaniu z rokiem 2016. Największy spadek zanotowano dla paliwa lotniczego i produktów
    ciężkich w segmencie produkcji i handlu oraz gazu ziemnego w segmencie wydobywczym.
    Wyniki operacyjne Grupy Kapitałowej LOTOS (w mln PLN)
    2017 2016 2015 2017 -2016 2017/2016
    Przychody ze sprzedaży 24 18 5,6 20 931,1 22 709,4 3 25 4,5 15,5%
    Koszt własny sprzedaży -20 194,1 -17 215,7 -20
    249,0 -2 978,4 17,3%
    Zysk na sprzedaży 3 991,5 3 715,4 2 460,4 276,1 7,3%
    Koszty sprzedaży -1 252,3 -1 291,1 -1 284,9 38,8 -3,0%
    Koszty ogólnego zarządu -450,0 -425,9 -459,1 -24,1 5,7%
    Pozostałe przychody operacyjne 60,3 107,1 48,3 -46,8 -43,7%
    Pozostałe koszty operacyjne -121, 0 -250,8 -341,3 129, 8 -51, 8%
    Zysk/(strata) operacyjny/(a) 2 228, 5 1 854,7 423,4 373, 8 20, 2%
    EBIT LIFO 2 057, 6 1 931,8 702,1 125, 8 6,5%
    Koszt własny sprzedaży w 2017 roku w Grupie Kapitałowej wyniósł 20. 194,1 mln PLN (+17,3% vs. 2016). Szacunkowy
    jednostkowy koszt własny w 2017 roku wyniósł 1.739 PLN/t (+291 zł/t; +20,1% vs. 2016). Jednostkowa marża
    na sprzedaży w 2017 roku była na poziomie 344 PLN/t (+9,9% vs. 2016). Skonsolidow any zysk na sprzedaży
    Grupy Kapitałowej LOTOS w 2017 roku wyniósł 3. 991,5 mln PLN (+ 276,1 mln PLN; +7,3% vs. 2016).
    Koszty sprzedaży w 2017 roku były niższe o 38,8 mln PLN (-3,0% vs. 2016) , głównie na skutek niższego
    średniorocz nego kursu dolara, mniejszego wolumenu sprzedaży oraz spadku sprzedaży zagranicznej.
    Wyższe o 24,1 mln PLN (+5, 7% vs. 2016) koszty ogólnego zarządu były głównie efektem wyższego poziomu k osztów
    świadczeń pracowniczych.
    Ujemny wynik na pozostałej działalnoś ci operacyjnej w 2017 roku w Grupie Kapitałowej wyniósł -60,7 mln PLN
    i uwzględniał przede wszystkim:
    • odpis aktualizujący aktywa związane z wydobyciem na złożach litewskich Vezaiciai i Girkaliai
    na poziomie -32,9 mln PLN
    • odpis nakładów na obszar Kamień Pomorski w wysokości -23,7 mln PLN
    • odpis aktualizujący zapasy w LOTOS Petrobaltic na segmenty rurowe w kwocie -8,4 mln PLN
    • odpisy aktualizujące wartoś ć stacji paliw i kary (sporne) w kwocie -28,8 mln PLN
    • aktualizację szacunku rezerwy na morskie kopalnie ropy naftowej i gazu
    na Morzu Północnym – złoża Heimdal w wy sokości około +13,1 mln PLN
    • aktualizację rezerwy na złożu B3 na poziomie +3,1 mln PLN
    • otrzymane dotacje (głównie nieodpłatnie otrzymane lice ncje) w wysokości +16,8 mln PLN
    Zysk operacyjny Grupy Kapitałowej LOTOS za 2017 roku na poziomie 2.228, 5 mln PLN za wiera:
    • zysk operacyjny w segmencie produkcji i handlu w wysokości 1. 730,7 mln PLN
    • zysk operacyjny w segmencie wydobywczym w wysokości 507,2 mln PLN


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    75
    Na wzrost poziomu zysku operacyjnego w 2017 roku wpływ miały głównie wyższe średnioroczne ceny ropy i gaz u
    ziemnego, wyższe marże na produkty rafineryjne, rosnący trend notowań ropy i produktów naftowych w 2 połowie
    2017 roku.
    Struktura asortymentowa przychodów ze sprzedaży Grupy Kapitałowej LOTOS (w mln PLN)
    2017 2016
    mln zł % udział mln zł % udział
    Benzyny 3 682,2 15,2% 3 257,8 15,6%
    Benzyna surowa 859,6 3,6% 803,9 3,8%
    Reformat 15,7 0,1% 78,8 0,4%
    Oleje napędowe 11 864,5 49,1% 9 776,7 46,7%
    Paliwo bunkrowe 121,3 0,5% 111,3 0,5%
    Lekki olej opałowy 646,9 2,7% 530,8 2,5%
    Produkty ciężkie 2 314,8 9,6% 1 834,0 8,8%
    Paliwo lotnicze 913,1 3,8% 1 151,4 5,5%
    Oleje smarowe 297,3 1,2% 276,9 1,3%
    Oleje bazowe 488,6 2,0% 502,1 2,4%
    Gazy płynne 496,1 2,0% 428,0 2,0%
    Ropa naftowa towar 432,6 1,8% 247,1 1,2%
    Ropa naftowa produkt 252,2 1,0% 270,4 1,3%
    Gaz ziemny 574,7 2,4% 529,4 2,5%
    Pozostałe produkty, towary i materiały
    rafineryjne 424,8 1,7% 403,4 1,9%
    Pozostałe produkty, towary i materiały 463,2 1,9% 401,8 2,0%
    Usługi 488,5 2,0% 439,0 2,1%
    Efekt rozliczenia rachunkowości
    zabezpieczeń przepływów pieniężnych -150,5 -0,6% -111,7 -0,5%
    Razem 24 185,6 100,0% 20 931,1 100,0%



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    76
    Przychody netto ze sprzedaży Grupy Kapitałowej LOTOS w podziale na rynki zbytu
    2017
    2016
    mln zł % udział mln zł % udział
    Sprzedaż krajowa: 19 090,5 79,0% 14 540,1 69,5%
    - produkty i usługi 17 716,3 73,3% 13 692,3 65,4%
    - towary i materiały 1 374,2 5,7% 847,8 4,1%
    Sprzedaż zagraniczna: 5 095,1 21, 0% 6 391,0 30,5%
    - produkty i usługi 4 854,3 20,1% 6 158,5 29,4%
    - towary i materiały 240,8 0,9 % 232,5 1,1%
    Razem 24 185,6 100, 0% 20 931,1 100,0%
    Najwięksi odbiorcy Grupy Kapitałowej LOTOS
    W 2016 i 2017 roku wśród odbiorców Grupy Kapitałowej LOTOS nie było żadnego, którego udział w przychodach
    ze sprzedaży ogółem Grupy przekroczyłby 10%.
    Segmenty operacyjne
    Wyniki operacyjne segmentu wydobywczego (w mln PLN)
    2017 2016 2015 2017 -2016 2017/2016
    Przychody ze sprzedaży 1 358,7 1 228,5 711,1 130,2 10,6%
    Zysk/(strata) operacyjny/(a) 507,2 17,8 -59,4 489,4 2 749 ,4%
    Amortyzacja 307,4 582,0 249,9 -274,6 -47,2%
    EBITDA 814,6 599,8 190,5 214,8 35, 8%
    Wyższe przychody (+130,2 mln PLN vs. 2016) i wyższy wynik operacyjny (+ 489,4 mln PLN) segmentu wydobywczego
    w 2017 roku były przede wszystkim efektem wzrostu notowań ropy Brent dtd (+24,3%) i gazu ziemnego (+24,6%)
    na rynkach światowych.
    Wynik operacyjny segmentu wydobywczego w 2017 roku obciążony jest ko sztami zdarzeń o nietypowym charakterze
    w wysokości około 50 mln PLN (wymienione wyżej przy komentarzu do wyniku na pozostałej działalności operacyjnej ).
    Spadek poziomu amortyzacji segmentu wynika ze zmiany szacunków amortyzacji naturalnej majątku morskich kopalń
    ropy naftowej i gazu ziemnego w Norwegii w wyniku m.in. wzrostu zasobów wydobywalnych węglowodorów z obszaru
    Sleipner i Heimdal w LOTOS Norge oraz zmniejszenia wydobycia węglowodorów.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    77
    Wyniki operacyjne segmentu produk cji i handlu (w mln PLN)
    2017 2016 2015 2017 -2016 2017/2016
    Przychody ze sprzedaży 23 326,4 20 120,7 22 372,6 3 205,7 15,9%
    Zysk/(strata) operacyjny/(a) 1 73 0,7 1 834,7 450,7 -10 4,0 -5,7%
    Amortyzacja 537,9 487,4 466,2 50,5 10,4%
    EBITDA 2 26 8,6 2 322,1 916,9 -53,5 -2,3%
    Wyższy poziom przychodów ze sprzedaży segmentu produkcji i handlu w 2017 roku (vs. 2016) jest głównie efektem
    wyższej o 17,3% średniej ceny sprzedaży związanej z wyższymi notowaniami produktów naftowych na rynkach
    światowych, skorygowanej niższym kursem dolara.
    Grupa Kapitałowa LOTOS wykazała w segmencie produkcji i han dlu za 2017 rok zysk operacyjny na poziomie
    1.730,7 mln PLN. Niższy o 5, 7% (vs. 2016) wynik operacyjny jest skutkiem między innymi p rzeprowadzonego
    w 2017 roku postoju remontowego „Wiosna 2017”.
    Wzrost amortyzacji segmentu produkcji i handlu w 2017 roku dotyczy przede wszystkim amortyzacji części zamiennych
    w Grupie LOTOS S.A. zużytych w trakcie postoj u remontowego „Wiosna 2017” (zgodnie z MS SF 16).
    Wynik netto
    Wyniki netto Grupy Kapitałowej LOTOS (w mln PLN )
    2017 2016 2015 2017 -2016 2017/2016
    Zysk/(strata) operacyjny/(a) 2 228,5 1 854,7 423,4 373,8 20,2%
    Przychody finansowe 450,0 26,6 100,6 423,4 1 591,7%
    Koszty finansowe -234,0 -304,8 -688,2 70,8 -23,2%
    Udział w wynikach netto wspólnych
    przedsięwzięć wycenianych metodą praw
    własności
    3,2 2,9 -31,1 0,3 10,3%
    Zysk/(strata) przed opodatkowaniem 2 447,7 1 579,4 -195,3 868,3 55,0%
    Podatek dochodowy -775,9 -564,2 -68,0 -211,7 37,5%
    Zysk/(strata) netto 1 671,8 1 015,2 -263,3 656,6 64,7%
    Główne czynniki wpływające na wynik działalności finansowej w 2017 roku w wysokości + 216,0 mln PLN:
    • dodatni efekt wyceny i rozliczenia instrumentów pochodnych zabezpieczających ryzyko rynkowe na poziomie
    +314,1 mln PLN, (w 2016: -33,5 mln PLN )
    • dodatnie saldo różnic kursowych w wysokości +107,9 mln PLN (w 2016 roku: +7,8 mln PLN)
    • ujemny wynik skompensowania odsetek od zadłużenia, przychodów odsetkowych i prowizji w wysokości
    -201,0 mln PLN, (w 2016: -245,0 mln PLN)
    W związku ze stosowaniem zasady rachunkowości zabezpieczeń przepływów środków pieniężnych w odniesieniu
    do kredytów walutowych przeznaczonych na finansowanie Programu 10+ wyznaczonych na instrument
    zabezpieczający dla przyszłych transakcji sprzedaży produktów naftowych denominowanych w USD w okresie
    1 styczn ia – 31 grudnia 2017 roku odniesione zostały na kapitał rezerwowy z wyceny zabezpieczeń przepływów
    pieniężnych dodatnie różnice kursowe w wysokości +725,4 mln PLN.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    78
    Efekt wyceny i rozliczenia transakcji zabezpieczających ryzyko rynkowe w 2017 roku w Grupie Kapitałowej LOTOS
    wynoszący +314,1 mln PLN zawiera:
    • dodatni efekt rozliczenia i wyceny transakcji zabezpieczających poziom cen produktów naftowych łącznie
    z opcjami w wysokości +15,3 mln PLN
    • nadwyżkę dodatniego rozliczenia i wyceny ins trumentów pochodnych z tytułu transakcji zabezpieczających
    poziom kursów walutowych na poziomie +289,5 mln PLN
    • dodatni efekt rozliczenia i wyceny transakcji IRS zabezpieczających poziom stopy procentowej w kwocie
    +6,6 mln PLN
    • dodatni efekt rozliczenia kontraktów futures zabezpieczających ceny uprawnień do emisji CO 2 w wysokości
    +2,7mln PLN
    Zysk netto Grupy Kapitałowej LOTOS w 2017 roku wyniósł 1.6 71,8 mln PLN (+ 64,7 % vs.2016).
    Analiza skonsolidowanego wyniku finansowego Grupy Kapitałowej L OTOS (w mln PLN)



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    79
    5.1.3. Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej
    Pozycja finansowa – aktywa (w mln PLN )
    31.12.2017 31.12.2016 31.12.2015 zmiana
    w 2017 %
    Aktywa 21 171,2 19 326,3 19 169,3 1 844,9 9,5%
    Aktywa trwałe 12 462,1 12 330,7 12 437,7 131,4 1,1%
    Rzeczowe aktywa trwałe segmentu
    produkcji i handlu 8 761,5 8 261,7 7 845,0 499,8 6,0%
    Wartości niematerialne segmentu produkcji
    i handlu 163,2 170,0 174,7 -6,8 -4,0%
    Rzeczowe aktywa trwałe segmentu
    wydobywczego 2 404,2 2 390,0 2 723,4 14,2 0,6%
    Wartości niematerialne segmentu
    wydobywczego 304,8 481,8 489,7 -177,0 -36,7%
    Wspólne przedsięwzięcia wyceniane
    metodą praw własności 106,5 98,1 70,7 8,4 8,6%
    Aktywa z tytułu podatku odroczonego 415,4 596,0 924,5 -180,6 -30,3%
    Pochodne instrumenty finansowe 2,7 20,9 8,7 -18,2 -87,1%
    Pozostałe aktywa długoterminowe 303,8 312,2 201,0 -8,4 -2,7%
    Aktywa obrotowe 8 709,1 6 995,1 6 723,2 1 714,0 24,5%
    Zapasy 3 559,6 3 333,6 3 235,8 226,0 6,8%
    Należności z tytułu dostaw i usług 2 677,0 2 251,7 1 550,9 425,3 18,9%
    Należności z tytułu podatku dochodowego 1,3 8,0 12,0 -6,7 -83,8%
    Pochodne instrumenty finansowe 161,8 80,0 208,5 81,8 102,3%
    Pozostałe aktywa krótkoterminowe 388,7 577,2 856,3 -188,5 -32,7%
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 1 920,7 744,6 859,7 1 176,1 158,0%
    Aktywa przeznaczone do sprzedaży 0,0 0,5 8,4 -0,5 -100,0%
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku suma bilansowa Grupy Kapitałowej LOTOS wyniosła 21. 171,2 mln PLN
    (+1. 844,9 mln PLN vs. 31 grudnia 2016 roku).
    Główne zmiany w pozycjach aktywów:
    • wzrost o 1.176,1 mln PLN stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów
    • wyższy o 425,3 mln PLN poziom należności z tytułu dostaw i usług związany głównie z wyższymi cenami
    produkt ów na koniec 2017 roku w porównaniu z cenami na koniec 2016 roku
    • wyższy o 499,8 mln PLN poziom rzeczowych aktywów trwałych segmentu produkcji i handlu związany
    z realizacją projektów inwestycyjnych (głównie w spółce LOTOS Asfa lt z o.o. – projekt EFRA)
    • wzrost o 226,0 mln PLN poziomu zapasów w związku z wyższymi cenami zapasów produktów i ropy
    utrzymywanych na koniec 2017 roku w porównaniu z zapasami na koniec 2016 roku
    • spadek o 180,6 mln PLN stanu aktywów z tytułu podatku odrocz onego


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    80
    • spadek o 177,0 mln PLN stanu wartości niematerialnych segmentu wydobywczego
    • spadek o 19 6,9 mln PLN poziomu pozostałych aktywów (głównie lokat).
    Pozycja finansowa – kapitał własny i zobowiązania (w mln PLN)
    31.12.2017 31.12.2016 31.12.2015 zmiana
    w 2017 %
    Kapitał własny i zobowiązania 21 171,2 19 326,3 19 169,3 1 844,9 9,5%
    Kapitał własny 10 712,5 8 610,9 7 712,2 2 101,6 24,4%
    Kapitał podstawowy 184,9 184,9 184,9 0,0 0,0%
    Nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością
    nominalną akcji 2 228,3 2 228,3 2 228,3 0,0 0,0%
    Kapitał rezerwowy z wyceny zabezpieczeń
    przepływów pieniężnych -225,2 -812,8 -700,9 587,6 -72,3%
    Zyski zatrzymane 8 432,2 6 945,4 5 928,5 1 486,8 21,4%
    Różnice kursowe z przeliczenia 92,2 65,0 71,3 27,2 41,8%
    Udziały niekontrolujące 0,1 0,1 0,1 0,0 0,0%
    Zobowiązania długoterminowe 4 264,4 5 443,7 6 031,2 -1 179,3 -21,7%
    Kredyty, pożyczki, obligacje oraz
    zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 2 738,3 3 980,5 4 454,5 -1 242,2 -31,2%
    Pochodne instrumenty finansowe 6,7 36,3 54,3 -29,6 -81,5%
    Zobowiązania z tytułu podatku
    odroczonego 277,7 57,4 47,6 220,3 383,8%
    Świadczenia pracownicze 169,3 168,5 182,2 0,8 0,5%
    Pozostałe zobowiązania i rezerwy 1 072,4 1 201,0 1 292,6 -128,6 -10,7%
    Zobowiązania krótkoterminowe 6 194,3 5 271,7 5 425,9 922,6 17,5%
    Kredyty, pożyczki, obligacje oraz
    zobowiązania z tytułu leasingu finansowego 1 687,6 1 576,7 2 544,8 110,9 7,0%
    Pochodne instrumenty finansowe 72,7 172,9 110,8 -100,2 -58,0%
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 2 201,7 1 718,2 1 232,5 483,5 28,1%
    Zobowiązania z tytułu podatku
    dochodowego 210,0 49,2 11,8 160,8 326,8%
    Świadczenia pracownicze 145,3 135,6 122,2 9,7 7,2%
    Pozostałe zobowiązania i rezerwy 1 877,0 1 619,1 1 403,8 257,9 15,9%
    Wzrost stanu kapitału własnego Grupy Kapitałowej LOTOS na koniec 2017 roku do poziomu 10. 712,5 mln PLN
    (+2. 101,6 mln PLN vs. 2016) nastąpił głównie na skutek wzrostu poziomu zysków zatrzymanych o 1. 486,8 mln PLN
    powiększonego o odniesione na kapitał rezerwowy dodatnie różnice kursowych z wyceny zabezpieczeń przepływów
    pieniężnych skorygowanych o efekt podatkowy w kwocie 587,6 mln PLN.
    Udział kapitału własnego w sumie pasywów wzrósł o 6, 0 punktu procent owego (vs. 2016) i wyniósł 50, 6%.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    81
    Główne zmiany w pozycjach zobowiązań ( -256,7 mln PLN):
    • niższy o 1.131,3 mln PLN stan kredytów, pożyczek, obligacji oraz zobowiązań z tytułu leasingu finansowego
    głównie na skutek częściowej spłaty kredytów walutowych ora z wyceny kredytów walutowych po niższym
    o 16,7% kursie walutowym na koniec 2017 roku
    • wzrost poziomu zobowiązań z tytułu dostaw i usług o 483,5 mln PLN, przede wszystkim na skutek wyższych
    wolumenów i cen ropy zakupionej w listopad zie i grudniu 2017 roku w porównaniu do ropy zakupionej
    w analogicznym okresie 2016 roku
    • wzrost o 220,3 mln PLN stanu zobowiązań z tytułu podatku odroczonego
    • niższy 129,8 mln PLN poziom ujemnej wyceny pochodnych instrumentów finansowych
    • wyższy o 129,3 mln PLN stan pozostałych zobowiązań i rezerw, przede wszystkim zobowiązań budżetowych
    wynikających głównie z wyższych zobowiązań z tytułu podatku VAT, akcyzy i opłaty paliwowej
    • wzrost o 160,8 mln PLN stanu zobowiązań z tytułu p odatku dochodowego.
    Dług finansowy Grupy Kapitałowej LOTOS na 31 grudnia 2017 roku osiągnął poziom 4.425,9 mln PLN
    (-1.131,3 mln PLN vs. 31 grudnia 2016 roku). Wskaźnik relacji długu finansowego skorygowanego o wolną gotówkę
    do kapitału własnego wyniósł 23, 4% i obniżył się o 32,5 punktów procentowych vs. 31 grudnia 2016 roku).
    5.1.4. Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych
    Przepływy środków pieniężnych (w mln PLN )
    Przepływy środków pieniężnych 2017 2016 zmiana
    Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 3 126,5 2 653,9 472,6
    Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej -1 448,7 -1 003,2 -445,5
    Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej -482,7 -1 201,4 718,7
    Zmiana stanu środków pieniężnych netto 1 189,8 452,7 737,1
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu 730,8 278,1 452,7
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu 1 920,6 730,8 1 189,8
    Stan środków pieniężnych w Grupie Kapitałowej LOTOS na 31 grudnia 2017 roku , uwzględniający zadłużenie
    w rachunkach bieżących , wyniósł 1 920,6 mln PLN. Przepływy pieniężne netto zwiększyły stan środków pieniężnych
    i ich ekwiwalentów w okresie dwunastu miesięcy 2017 roku o 1.189,8 mln PLN.
    Z działalności operacyjnej Grupa Kapitałowa LOTOS wygenerowała 3.126, 4 mln PLN dodatnich przepływów
    pieniężnych (+472, 5 mln PLN vs. 2016 rok) , głównie w związku z wypracowanym zyskiem netto powiększonym
    o amortyzację, podatek dochodowy, wzrost stanu zobowiązań z tytułu dostaw i usług oraz zmniej szony o wzrost stanu
    należności z tytułu dostaw i usług.
    Przepływy pienięż ne z działalności inwestycyjnej wyniosły -1.448, 6 mln PLN i obejmowały przede wszystkim wydatki
    z tytułu realizacji kluczowych rozwojowych projektów inwestycyjnych, w szczególności projektu EFRA.
    Ujemne saldo przepływów pi eniężnych z działalności finansowej w kwocie -482,7 mln PLN wynikało głównie
    z wydatków z tytułu spłaty kredytów i pożyczek, zapłaconych odsetek oraz zapłaconej dywidendy , skorygowanych
    o wpływy z tytuł u zaciągniętych kredytów i pożyczek, środków z emisji obligacji dotyczących finansowania projektu
    zagospodarowania złoża B8 oraz dodatniego rozliczenia pochodnych instrumentów finansowych.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    82
    5.1.5. Opis istotnych pozycji pozabilansowych w ujęciu podmiotowym, p rzedmiotowym i wartościowym
    Infor mac ja o istot nych zobowiązaniac h wa runkowych
    ▪ Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku obowiązywała wystawiona w dniu 17 czerwca 2008
    roku przez spółkę LOTOS Petrobaltic S.A. bezwarunkowa i nieodwołalna gwarancja na rzecz rządu
    Norweskiego za działania spółki LOTOS Exploration and Produ ction Norge AS w zakresie poszukiwań
    i wydobycia na Norweskim Szelfie Kontynentalnym. Spółka LOTOS Petrobaltic S.A. w wystawionej gwarancji
    zobowiązuje się ponieść pełną odpowiedzialność finansową tytułem zabezpieczenia wszelkich zobowiązań
    mogących powstać w związku z działalnością spółki LOTOS Exploration and Production Norge AS w ramach
    poszukiwań i wydobycia naturalnych złóż znajdujących się pod dnem morza, w tym składowania i transportu
    przy pomocy innych środków tra nsportu niż statki na Norweskim Szelfie Kontynentalnym.
    ▪ W dniu 8 sierpnia 2017 roku Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Gdańsku wydał Grupie LOTOS
    S.A. potwierdzenia przyjęcia zryczałtowanego zabezpieczenia akcyzowego z terminem obowiązywania
    od 20 sierpnia 2017 roku do 19 sierpnia 2019 roku na łączną zryczałtowaną kwotę 240 mln złotych.
    Zabezpieczenie akcyzowe zostało złożone w formie dwóch weksli własnych.
    5.1.6. Ocena czynników i zdarzeń o nietypowym charakterze mających wpływ na wyniki z działalności
    Najważniejsze czynniki i zdarzenia o nietypowym charakterze mające wpływ na osiągnięte wyniki operacyjne
    Grupy Kapitałowej w 2017 roku:
    • odpis aktualizujący aktywa związane z wydobyciem na złożach litewskich na poziomie -32,9 mln PLN
    • odpis nakładów na obszar Kamień Pomorski w wysokości -23,7 mln PLN
    • saldo odpis ów aktualizując ych wartość stacji paliw oraz kary (sporne) w kwocie -28,8 mln PLN.
    5.1.7. Ocena sytuacji ekonomiczno – finansowej przy pomocy analizy wskaźnikowej
    Syntetycznej oceny sytuacji ekonomiczno – finansowej Grupy Kapitałowej LOTOS dokonano za pomocą analizy
    wskaźnikowej, badając kształtowanie się wartości wskaźników w obszarach rentowności, płynności, rotacji
    i zadłuże nia.
    Wskaźniki rentowności (w mln PLN lub %)



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    83
    Poprawa wskaźników rentowności: wzrost wskaźników rentowności na poziomie operacyjnym i netto
    w związku z lepszymi wynikami finansowymi.
    Obliczenie wskaźników rentowności
    Marża EBIT stosunek wyniku operacyjnego do sprzedaży netto
    EBITDA wynik operacyjny EBIT powiększony o amortyzację
    Marża EBITDA stosunek EBITDA do sprzedaży netto
    Rentowność/deficytowość sprzedaży netto stosunek wyniku netto do sprzedaży netto
    Stopa zwrotu z kapitału własnego ROE stosunek wyniku netto do wartości kapitału własnego na koniec
    okresu
    Stopa zwrotu z aktywów ROA stosunek wyniku netto do wartości aktywów na koniec okresu
    Stopa zwrotu z kapit ału zaangażowanego
    ROACE
    stosunek wyniku operacyjnego po opodatkowaniu do wartości
    kapitału własnego powiększonego o dług netto na koniec okresu
    Wskaźniki płynności (w mln PLN, wartości bezwzględnej lub %)



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    84
    • wskaźnik płynności bieżącej (1,4 1) na poziomie wyższym od poziomu z poprzednieg o roku (+6,0%) to skutek
    wzrostu stanu aktywów obrotowych (+24,5%) przy wzroście zobowiązań krótkoterminowych (+ 17,5 %)
    • wskaźnik płynności szybkiej (0,8 3) na poziomie wyższym (+ 20,3 %) od poziomu z poprzedniego roku ; wyższy wzrost
    r/r niż wskaźnika płynności bieżącej, jako efekt wzrostu o 6,8% stanu zapasów
    • wzrost poziomu kapitału pracującego o 791,4 mln PLN w związku ze wzrostem (+1. 714,0 mln PLN) stanu aktywów
    obrotowych przy wzroście stanu zobowiązań krótkotermino wych (+ 922,6 mln PLN) oraz wzrost jego udziału
    w całości aktywów
    Obliczenie wskaźników płynności
    Płynność bieżąca stosunek aktywów obrotowych do wartości zobowiązań
    krótkoterminowych (dane z końca okresu)
    Płynność szybka stosunek aktywów obrotowych pomniejszonych o zapasy
    do wartości zobowiązań krótkoterminowych (dane z końca okresu)
    Kapitał pracujący wartość aktywów obrotowych pomniejszonych o zobowiązania
    krótkoterminowe (dane z końca okresu)
    Udział kapitału pracującego w całości
    aktywów
    stosunek kapitału pracującego do wartości aktywów (dane z końca
    okresu)
    Cykle rotacji (w dniach)
    Rotacja należności 2016
    Rotacja zobowiązań
    10 20 30 40
    10 20 30 40
    Dni
    Rotacja należności 2017
    Rotacja zobowiązań
    • cykl obrotu należności w 2017 roku na poziomie 37,2 dnia (+4 dni od poziomu 2016 roku) z powodu wzrostu
    średniego stanu należności z tytułu dostaw i usług (+29,6%) przy wzroście wartości przychodów ze sprzedaży
    (+15,5%)
    • wzrost o 4 dni wskaźnika rotacji zo bowiązań z powodu wzrostu średniego stanu zobowiązań z tytułu dostaw i usług
    (+32, 8%) przy wzroście kosztu własnego sprzedaży (+17,3%)
    37,2
    33,2
    35,4
    31,4


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    85
    Obliczenie wskaźników rotacji
    Rotacja należności w dniach stosunek średniej wysokości należności z tytułu dostaw i usług
    do sprzedaży netto, pomnożony przez 365( 366 ) dni
    Rotacja zobowiązań w dniach stosunek średniej wysokości zobowiązań z tytułu dostaw i usług
    do kosztu własnego sprzedaży, pomnożony przez 365( 366 ) dni
    Wskaźniki struktury kapitału i zdolności obsługi zadłużenia ( w m ln PLN lub %)
    • spadek wskaźnika udziału zobowiązań w finansowaniu aktywów o 6, 0 punkt ów procentow ych na skutek spadku
    stanu zobowiązań ( -2,4%) przy wzroście aktywów (+9,5%)
    • spadek o 32,5 punkt u procentow ego relacji między długiem finansowym netto a kapitałem własnym (dźwigni
    finansowej) w związku ze spadkiem długu finansowego netto ( -47,9%) przy wzroście kapitału własnego (+24, 4%)
    • spadek o 26,8 punktu procentow ego wskaźnika zobowiązań do kapitału własnego jest efektem spadku ( -2,4%)
    zobowiązań przy wzroście kapitału własnego (+24, 4%)



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    86
    Obliczenie wskaźników struktury kapitału i zdolności obsługi zadłużenia
    Wskaźnik zadłużenia ogółem stosunek zobowiązań ogółem do wartości aktywów
    (dane z końca okresu)
    Dług finansowy netto
    wartość kredytów, pożyczek, obligacji i zobowiązań leasingowych
    długoterminowych oraz krótkoterminowych pomniejszona o środki
    pieniężne oraz środki pieniężne z emisji akcji (dane z końca okresu)
    Relacja zadłużenia netto
    do kapitałów własnych
    (dźwignia finansowa)
    stosunek długu finansowego netto do kapitału własnego
    (dane z końca okresu)
    Wskaźnik zobowiązań do kapitału
    własnego
    stosunek zobowiązań ogółem do wartości kapitału własnego
    (dane z końca okresu)
    5.1.8. Wykorzystanie wpływów z emisji w ramach realizacji celów emisyjnych
    W 2017 roku kontynuowano prace w zakresie realizacji projektów inwestycyjnych, na które pozyskane zostały środki
    w ramach emisji akcji zwykłych na okaziciela serii D w drodze oferty publicznej zakończonej w styczniu 2015 roku.
    Szerszy opis statusu tych projektów znajduje się w rozdziale 2.
    5.1.9. Objaśnienie różnic pomiędzy wynikami finansowymi a wcześniej publikowanymi pr ognozami
    wyników na 2017 rok
    Grupa LOTOS S.A. nie publikowała prognoz skonsolidowanych wyników finansowych na 2017 rok.
    5.1.10. Analiza jednostkowych wyników i sytuacji finansowej Grupy LOTOS S.A.
    Przychody netto ze sprzedaży Grupy LOTOS S.A. w 2017 roku osiągnęły poziom 21. 009,2 mln PLN (+16,0% vs. 2016),
    przede wszystkim na skutek wyższych notowań produktów naftowych na rynkach światowych. Średnia cena sprzedaży
    netto w Spółce w 2017 roku wyniosła 1.941 PLN/t (+289 PLN/t, +17,5% vs. 2016).
    Ogółem masa sp rzedaży produktów, towarów i materiałów ropopochodnych w Spółce w 2017 roku wyniosła
    10.821,5 tys. ton, ( -140,4 tys. ton vs. 2016). Udział sprzedaży krajowej w ogólnej masie sprzedaży wzrósł o 13,1 punkt u
    procentow ego .
    Koszt wła sny sprzedaży Spółki wyniósł w 2017 roku 18. 878,9 mln PLN (+21,2% vs. 2016). Wzrost kosztu własnego
    sprzedaży o 3. 300,7 mln PLN przy wyższych o 2. 899,2 mln PLN przychodach ze sprzedaży spowodował spadek zysku
    na sprzedaży o 401,5 mln PLN do poziomu 2. 130,3 mln PLN. Średni jednostkowy koszt własny ukształtował się
    na poziomie 1.745 PLN/t (+32 3 PLN/t, +22,8% vs. 2016) i był niższy od średniej ceny sprzedaży netto o 197 PLN/t.
    Spadek kosztów sprzedaży o 10, 3% związany jest głównie ze s padkiem sprzedaży zagranicznej, z niższym o 4,1%
    średnim kursem dolara oraz niższym o 1,3% wolumenem sprzedaży w 2017 roku.
    Koszty ogólnego zarządu w Spółce w 2017 roku wzrosły o 7, 6% głównie na skutek wyższego poziomu kosztów
    świadczeń pracowniczych.
    Sald o na pozostałej działalności operacyjnej w 2017 roku było dodatnie i wyniosło 2,5 mln PLN (w 2016 roku wyniosło
    -67,1 mln PLN).
    Grupa LOTOS S.A. wykazała za 2017 rok zysk operacyjny na poziomie 1. 220,7 mln PLN ( -267,2 mln PLN vs. 2016).
    Na spadek zysku operacyjnego wpływ miał głównie przeprowadzony w 1 półroczu 2017 roku postój remontowy
    „Wiosna 2017”, niższy średni kurs dolara w 2017 roku, niższy dyferencjał Ural /Brent oraz wyższe ceny gazu
    kupowanego przez rafinerię n a zużycie własne.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    87
    Sprawozdanie z całkowitych dochodów Grupy LOTOS S.A. ( w mln PLN )
    2017 2016 2017 -2016 2017/2016
    Przychody ze sprzedaży 21 009,2 18 110,0 2 899,2 16,0%
    Koszt własny sprzedaży -18 878,9 -15 578,2 -3 300,7 21,2%
    Wynik na sprzedaży 2 130,3 2 531,8 -401,5 -15,9%
    Koszty sprzedaży -694,8 -774,9 80,1 -10,3%
    Koszty ogólnego zarządu -217,3 -201,9 -15,4 7,6%
    Pozostałe przychody operacyjne 21,2 24,6 -3,4 -13,8%
    Pozostałe koszty operacyjne -18,7 -91,7 73,0 -79,6%
    Wynik operacyjny 1 220,7 1 487,9 -267,2 -18,0%
    Przychody finansowe 595,8 143,0 452,8 316,6%
    Koszty finansowe -117,7 -202,8 85,1 -42,0%
    Wynik przed opodatkowaniem 1 698,8 1 428,1 270,7 19,0%
    Podatek dochodowy -279,3 -267,3 -12,0 4,5%
    Wynik netto 1 419,5 1 160,8 258,7 22,3%
    Główne czynniki wpływające na wynik działalności finansowej Spółki w wysokości +478,1 mln PLN:
    • dodatni efekt wyceny i rozliczenia transakcji zabezpieczających +257,2 mln PLN
    • otrzymane w 2017 roku dywidendy +222,4 mln PLN
    • dodatnie różnice kursowe w wysokośc i 89,8 mln PLN
    • skompensowane odsetki od zadłużenia, przychody odsetkowe, prowizje i gwaran cje bankowe
    w wysokości -90 ,0 mln PLN
    Dodatni wynik działalności finansowej Grupy LOTOS S.A. w 2017 roku spowodował wzro st wyniku netto Spółki
    za 2017 rok do poziomu 1.4 19,5 mln PLN.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    88
    Pozycja finansowa Grupy LOTOS S.A. – aktywa (w mln PLN)
    31.12.2017 31.12.2016 zmiana %
    Aktywa razem 15 779,3 14 530,6 1 248,7 8,6%
    Aktywa trwałe razem 8 640,4 8 327,5 312,9 3,8%
    Rzeczowe aktywa trwałe 6 042,6 6 045,0 -2,4 0,0%
    Aktywa niematerialne 99,9 104,6 -4,7 -4,5%
    Udziały i akcje 2 288,5 1 670,5 618,0 37,0%
    Aktywa z tytułu podatku odroczonego 0,0 18,5 -18,5 -100,0%
    Pochodne instrumenty finansowe 0,7 20,8 -20,1 -96,6%
    Pozostałe aktywa długoterminowe 208,7 468,1 -259,4 -55,4%
    Aktywa obrotowe razem 7 138,9 6 203,1 935,8 15,1%
    Zapasy 3 335,5 3 092,8 242,7 7,8%
    Należności z tytułu dostaw i usług 2 597,1 2 078,5 518,6 25,0%
    Pochodne instrumenty finansowe 152,8 79,8 73,0 91,5%
    Pozostałe aktywa krótkoterminowe 225,4 401,3 -175,9 -43,8%
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty 828,1 550,7 277,4 50,4%
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku suma bilansowa Spółki wyniosła 15. 779,3 mln PLN.
    Główne czynniki zmiany poziomu aktywów (+1. 248,7 mln PLN):
    • wzrost o 518,6 mln PLN poziomu należności z tytułu dostaw i usług, głównie na skutek wyższych cen
    produktów rafineryjnych
    • wzrost o 618,0 mln PLN udziałów i akcji w związku:
    - z nabyciem 100% udziałów w spółce LOTOS Upstream w marcu 2017 roku oraz podwyższeniem jej kapitału
    zakładowego w grudniu 2017 roku o 520,0 mln PLN,
    - podwyższeniem kapitału zakładowego spółki LOTOS Lab w grudniu 2017 roku o 98 mln PLN,
    • wzrost o 242,7 mln PLN poziomu zapasów, w tym zapasów obowią zkowych w związku z wyższymi cenami
    produktów i ropy
    • wzrost o 277,4 mln PLN stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów
    • spadek o 435,3 mln PLN pozostałych aktywów, z tego o 259,4 mln PLN aktywów długoterminowych
    i o 175, 9 mln PLN aktywów krótkoterminowych.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    89
    Pozycja finansowa Grupy LOTOS S.A. – kapitał własny i zobowiązania (w mln PLN)
    31.12.2017 31.12.2016 zmiana %
    Kapitał własny i zobowiązania 15 779,3 14 530,6 1 248,7 8,6%
    Kapitał własny razem 8 892,3 7 069,6 1 822,7 25,8%
    Kapitał podstawowy 184,9 184,9 0,0 0,0%
    Nadwyżka ceny emisyjnej nad wartością nominalną akcji 2 228,3 2 228,3 0,0 0,0%
    Kapitał rezerwowy z wyceny
    zabezpieczeń przepływów pieniężnych -225,2 -812,8 587,6 72,3%
    Zyski zatrzymane 6 704,3 5 469,2 1 235,1 22,6%
    Zobowiązania długoterminowe razem 2 149,8 3 312,5 -1 162,7 -35,1%
    Kredyty 1 839,8 3 201,3 -1 361,5 -42,5%
    Pochodne instrumenty finansowe 6,7 31,1 -24,4 -78,5%
    Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego 227,2 0,0 227,2 -
    Świadczenia pracownicze 58,6 61,1 -2,5 -4,1%
    Pozostałe rezerwy i zobowiązania 17,5 19,0 -1,5 -7,9%
    Zobowiązania krótkoterminowe razem 4 737,2 4 148,5 588,7 14,2%
    Kredyty 899,9 1 083,6 -183,7 -17,0%
    Pochodne instrumenty finansowe 72,7 150,4 -77,7 -51,7%
    Zobowiązania z tytułu dostaw i usług 2 122,3 1 598,2 524,1 32,8%
    Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego 22,6 43,9 -21,3 -48,5%
    Świadczenia pracownicze 51,9 48,3 3,6 7,5%
    Pozostałe zobowiązania i rezerwy 1 567,8 1 224,1 343,7 28,1%
    Stan kapitału własnego Grupy LOTOS S.A. na koniec 2017 roku wyniósł 8. 892,3 mln PLN (+1.82 2,7 mln PLN vs. 2016).
    Wzrost ten nastąpił głównie na skutek wypracowanego w 2017 roku zysku netto w wysokości 1.4 19 ,5 mln PLN
    za 2017 rok skorygowanego o wypłacone dywidendy w wysokości 184,9 mln PLN oraz uwzględnia odniesione na
    kapitał rezerwowy dodatnie różnice kursowe z wyceny zabezpieczeń przepływów pieniężnych zmniejsz one o efekt
    podatkowy w kwocie 587,6 mln PLN.
    Udział kapitału własnego w sumie pasywów wzrósł z 48,7% w 2016 roku do 56,4 % w 2017 roku.
    Główne czynniki zmiany poziomu zobowiązań ( -574,0 mln PLN):
    • niższy o 1.545,2 mln PLN stan kredytów głównie na skutek s płaty kredytów inwestycyjnych w kwocie
    807,0 mln PLN oraz wyceny kredytów walutowych po niższym o 16,7% kursie walutowym na koniec
    roku 2017 roku


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    90
    • wzrost poziomu zobowiązań z tytułu dostaw i usług o 524,1 mln PLN, przede wszystkim na skutek wyższych
    wolumenów i cen ropy zakupionej w listopadzie i grudniu 2017 roku w porównaniu do ropy zakupionej
    w analogicznym okresie 2016 roku
    • wyższy o 342,2 mln PLN stan pozostałych zobowią zań i rezerw, przede wszystkim zobowiązań budżetowych
    wynikających głównie z wyższych zobowiązań z tytułu akcyzy i opłaty paliwowej
    • wyższy o 227,2 mln PLN poziom zobowiązań z tytułu podatku odroczonego
    • niższy o 102,1 mln PLN poziom ujemnej wyceny poch odnych instrumentów finansowych.
    Zadłużenie finansowe Grupy LOTOS S.A. na 31 grudnia 2017 roku osiągnęło poziom 2.739,7 mln PLN
    (-1.545,2 mln PLN vs. 31 grudnia 2016 roku). Wskaźnik relacji długu finansowego skorygowanego o wolną gotówkę
    do kapitału własnego wyniósł 21,5%, co stanowiło spadek o 31,3 punktów procentowych vs. 31 grudnia 2016 roku.
    Przepływy środków pieniężnych Grupy LOTOS S.A . (w mln PLN)
    Przepływy środków pieniężnych (mln zł) 2017 2016 zmiana
    Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej 1 754,1 1 526,7 227,4
    Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej -451,1 -83,9 -367,2
    Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej -1 007,9 -875,5 -132,4
    Zmiana stanu środków pieniężnych netto 291,1 568,0 -276,9
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu 536,9 -31,1 568,0
    Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu 828,0 536,9 291,1
    Stan środków pieniężnych w Spółce na 31 grudnia 2017 roku , uwzględniający zadłużenie w rachunkach bieżących ,
    wyniósł 828,0 mln PLN. Wielkość przepływów pieniężnych netto w okresie dwunastu miesięcy 2017 roku wyniosła
    291,1 mln PLN ( -276,9 mln PLN vs. 2016).
    Z działalności operacyjnej Spółka wyg enerowała 1.754,1 mln PLN dodatnich przepływów pieniężnych (+227,4 mln PLN
    vs. 2016) , głównie na skutek zysku netto 2017 roku powiększonego o amortyzację.
    Przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej wyniosły w 2017 roku -451,1 mln PLN i obejmowały przede wszystkim
    wydatki związane z zakupem udziałów i akcji w jednostkach powiązanych ( -618,0 mln PLN) oraz zakupem rzeczowych
    aktywów trwałych ( -353,8 mln PLN) , pomniejszone o otrzymane dywidendy (242,5 mln PLN), zwrot dopłaty do kapitału
    spółki LOTOS Pa liwa (116,4 mln PLN) oraz dodatnie przepływy związane z systemem cash pool (121,6 mln PLN).
    Ujemne saldo przepływów pieniężnych z działalności finansowej w kwocie -1,007,9 mln PLN wynikało głównie
    z wydatków z tytułu spłaty kredytów i zapłaconych odsetek, zapłaty dywidendy pomniejszonych o dodatnie rozliczenie
    pochod nych instrumentów finansowych.
    5.2. Główne inwestycje krajowe i zagraniczne oraz inwestycje kapitałowe
    5.2.1. Inwestycje rzeczowe
    W 2017 roku Grupa Kapitałowa LOTOS poniosła nakłady inwestycyjne w kwocie 1 445 mln PLN czego największą
    pozycję stanowiły nakłady związane z projektem instalacji opóźnio nego koksowania (Projekt EFRA), wydobyciem
    zasobów ropy naftowej i gazu ziemnego , doty czące głównie złoża B8 na Morzu Bałtyckim, a także eksploatacją złóż
    Sleipner i Heimdal w Norwegii.
    Ponadto Grupa w 2017 roku poniosła nakłady inwestycyjne na zakup katalizatorów oraz komponentów, rozbudowę
    i modernizację sieci stac ji paliw, a także budowę instalacji Węzła Odzysku Wodoru (WOW).



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    91
    Nakłady inwestycyjne Grupy Kapitałowej LOTOS poniesione w 2017 roku w podziale na kluczowe projekty
    inwestycyjne w segmencie produkcji i handlu (w mln PLN)
    Segment Produkcji i Handlu
    201 7
    EFRA 821,9
    Katalizatory w rafinerii 96,9
    Rozwój sieci stacji paliw 32,8
    Węzeł Odzysku Wodoru (WOW) 19,5
    Pozostałe 93,4
    Nakłady inwestycyjne Grupy Kapitałowej LOTOS poniesione w 2017 roku w podziale na kluczowe projekty
    inwestycyjne w segmencie wydobywczym (w mln PLN)
    Segment wydobywczy
    2017
    Złoże B8 165,7
    Norwegia Sleipner 79,2
    Norwegia Heimdal 34,6
    Pozostałe 100,6
    5.2.2. Inwestycje kapitałowe
    W 2017 roku Grupa LOTOS S.A. nie poczyniła inwestycji kapitałowych poza grupą jednostek powiązanych, szerzej
    opisanych w rozdziale 7.1.2. Zmiany własnościowe w Grupie Kapitałowej LOTOS.



    SPRAWOZDANIE ZARZĄDU Z DZIAŁALNOŚCI GRUPY KAPITAŁOWEJ LOTOS
    ZA ROK 2011
    92
    5 . 3 . F i n a n s o w a n i e
    5.3.1. Informacje na temat kredytów i pożyczek
    Informacje na temat kredytów i pożyczek Grupy Kapitałowej LOTOS na dzień 31 grudnia 2017 roku
    Nazwa (firma) banku/ jednostki ze wskazaniem formy prawnej
    Kwota kredytu / pożyczki wg umowy Kwota kredytu / pożyczki pozostała do spłaty Termin spłaty części Warunki finansowe (warunki oprocentowania, sposób płacenia odsetek, inne)
    Zabezpieczenia (część krótkoterminowa) (część długoterminowa)
    PLN Waluta PLN Waluta PLN Waluta krótko - terminowej długo - terminowej (mln) (mln) (mln) (mln) (mln) (mln)
    Konsorcjum banków (1) - 400,0 USD 696,8 200,1 USD - - 20.12.2018 -
    oprocentowanie oparte o 3M lub 6M LIBOR USD w zależności od wybranego w danym momencie okresu odsetkowego + marża bankowa
    zastaw rejestrowy na zapasach, zastaw rejestrowy na rachunkach bankowych, cesja z umów ubezpieczenia zapasów, cesja z umów przechowywania zapasów, poddanie się egzekucji
    Konsorcjum banków (2) - 1.125,0 USD 410,2 117,5 USD 1.346,3 385,8 USD 15.10.2018 15.01.2021
    oprocentowanie oparte o 1M, 3M lub 6M LIBOR USD w zależności od wybranego w danym momencie okresu odsetkowego + marża bankowa
    hipoteka, zastaw rejestrowy na ruchomościach istniejących i przyszłych, zastaw rejestrowy na rachunkach bankowych, cesja z umów ubezpieczenia dotyczących rafinerii w Gdańsku, cesja umów licencyjnych oraz sprzedaży o wartości powyżej 10 mln PLN/rok, podda nie się egzekucji
    Konsorcjum banków (3) - 425,0 USD 152,9 43,7 USD 493,5 140,9 USD 15.10.2018 15.01.2021 oprocentowanie stałe


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    93
    Nazwa (firma) banku/ jednostki ze wskazaniem formy prawnej
    Kwota kredytu / pożyczki wg umowy Kwota kredytu / pożyczki pozostała do spłaty Termin spłaty części Warunki finansowe (warunki oprocentowania, sposób płacenia odsetek, inne)
    Zabezpieczenia (część krótkoterminowa) (część długoterminowa)
    PLN Waluta PLN Waluta PLN Waluta krótko - terminowej długo - terminowej (mln) (mln) (mln) (mln) (mln) (mln)
    Konsorcjum banków (4) 200,0 USD lub równowartość 0,1 -
    -
    -
    Kredyt w rachunku bieżącym -
    oprocentowanie oparte o LIBOR 3M dla środków wykorzystanych w USD, W IBOR 3M dla wykorzystania w PLN oraz EURIBOR 3M dla wykorzystania w
    EUR + dla każdej z walut marża jak dla Kredytu A. Płatność odsetek zawsze co trzy mce w datach 15.01, 15.04, 15.07 lub 15.10.
    Konsorcjum banków (5) 150,0 - 16,8 - 75,0 - 31.12.2018 30.06.2023 WIBOR 3M + marża bankowa hipoteki
    Konsorcjum banków (6) 100,0 - 10,0 - 62,5 - 31.12.2018 31.03.2025 LIBOR 6M + marża bankowa
    zastaw rejestrowy na zapasach, zastaw rejestrowy na rachunkach bankowych, cesja praw z umów sprzedaży, zastaw na udziałach jednostek zależnych
    Bank PEKAO S.A. 20,0 - 5,1 - - - 31.12.2018 - WIBOR 3M + marża bankowa hipoteki
    PKO BP S.A. 20,0 - 5,1 - - - 31.12.2018 - WIBOR 3M + marża bankowa hipoteki
    Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki W odnej w Gdańsku
    6,9 - 0,6 - 4,3 - 30.11.2018 31.07.2024
    0,8 stopy redyskontowej weksli, nie mniej niż 3%
    weksel in blanco, przelew wierzytelności


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    94
    Nazwa (firma) banku/ jednostki ze wskazaniem formy prawnej
    Kwota kredytu / pożyczki wg umowy Kwota kredytu / pożyczki pozostała do spłaty Termin spłaty części Warunki finansowe (warunki oprocentowania, sposób płacenia odsetek, inne)
    Zabezpieczenia (część krótkoterminowa) (część długoterminowa)
    PLN Waluta PLN Waluta PLN Waluta krótko - terminowej długo - terminowej (mln) (mln) (mln) (mln) (mln) (mln)
    Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki W odnej w Katowicach
    1,2 - 0,2 - 0,1 - 31.12.2018 31.05.2019
    0,95 stopy redyskontowej weksli, nie mniej niż 3%
    przelew wierzytelności
    Konsorcjum instytucji finansowych (7)
    300,0
    -
    0,2 - - - 31.12.2018 -
    LIBOR 3M lub LIBOR 6M + marża bankowa
    hipoteka kaucyjna, zastawy rejestrowe na zapasach, na zbiorze wszystkich rzeczy i praw, na wierzytelnościach, pełnomocnictwa do rachunków bankowych, oświadczenia o poddaniu się egzekucji, cesja praw z umów projektowych, ubezpieczeniowych i kontraktów handlowych, zastaw na udziałach Jednostki Dominującej w spółce LOTOS Asfalt Sp. z o.o., cesja praw z umowy pożyczki warunkowej
    44,5 12,8 USD - - 31.12.2018 -
    - 357,0 USD - - 624,1 212,5 USD - 31.12.2024
    Bank Millennium S.A. 50,9 - 5,0 - 32,2 - 31.12.2018 30.04.2025 WIBOR 3M + marża bankowa
    pierwszorzędna hipoteka, pierwszorzędny zastaw rejestrowy, cesja wierzytelności, cesja praw z polis ubezpieczeniowych majątki
    PKO BP S.A. 100 ,0 - 63,1 - - - 31.12.2018 - WIBOR 1M + marża
    zastaw rejestrowy na udziałach, zastaw finansowy na udziałach, cesja praw z polis ubezpieczeniowych
    Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. 100,0 - 63,1 - - - 31.12.2018 - WIBOR 1M + marża bankowa
    zastaw rejestrowy na udziałach, zastaw finansowy na udziałach, cesja praw z polis ubezpieczeniowych, weksel in blanco
    PKO BP S.A. - 80,0 USD 76,3 21,9 USD - - 31.12.2018 - LIBOR 1M + marża bankowa zastaw i gwarancja


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    95
    Nazwa (firma) banku/ jednostki ze wskazaniem formy prawnej
    Kwota kredytu / pożyczki wg umowy Kwota kredytu / pożyczki pozostała do spłaty Termin spłaty części Warunki finansowe (warunki oprocentowania, sposób płacenia odsetek, inne)
    Zabezpieczenia (część krótkoterminowa) (część długoterminowa)
    PLN Waluta PLN Waluta PLN Waluta krótko - terminowej długo - terminowej (mln) (mln) (mln) (mln) (mln) (mln)
    PKO BP S.A. - 105,0 USD 99,6 28,6 USD - - 31.12.2018 - LIBOR 1M + marża bankowa zastaw i gwarancja
    Luminor Bank AB - 20,0 USD 25,6 7,4 USD - - 31.12.2018 - LIBOR USD 6M + marża bankowa
    zastaw rejestrowy na
    zapasach, zastaw rejestrowy
    na rachunkach bankowych,
    cesja praw z umów sprzedaży,
    zastaw na udziałach jednostek
    zależnych
    Luminor Bank AB - 10,0 USD 18,2 5,3 USD - - 30.06.2018 - LIBOR USD 6M + marża bankowa
    Środki zgromadzone na lokatach bankowych zabezpieczających spłatę odsetek oraz rat kapitałowych*
    - - (360,1) (103,4) USD - - - - - -
    169,3
    76,5
    -
    -
    174, 1
    343,1
    -
    -
    RAZEM 1.164,0 333,9 USD 2.463,9 739,2 USD
    1.333,3 - 2.638, 0 -
    Marże bankowe dotyczące zaciągniętych kredytów i pożyczek mieszczą się w przedziale 0,85 pp. – 4,00 pp.
    Konsorcjum banków (1): Pekao S.A., Société Générale S.A., Bank Handlowy w Warszawie S.A., mBank S.A., Industrial and Commercial Bank of China (Europe) S.A. (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce, Intesa Sanpaolo S.p.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce, Banco San tander S.A., CaixaBank S.A. Oddział w Polsce, SMBCE Ltd. Skład konsorcjum uległ zmianie w wyniku podpisania w dniu 29 Listopada 2017 roku aneksu do umowy kredytowej, co szerzej opisano poniżej. Konsorcjum banków (2): Banco Bilbao Vizcaya Argentaria S.A., M UFG Bank (Europe) N.V., Pekao S.A., BNP Paribas Fortis SA/NV, Credit Agricole CIB (dawniej Calyon), DNB Bank Polska S.A., IN G Bank Śląski S.A., KBC Bank NV London, PKO BP S.A., Société Générale S.A., Bank Zachodni WBK S.A., BGŻ BNP Paribas Bank Polska S.A ., Sumitomo Mitsui Banking Corporation Europe Ltd., Bank Gospodarstwa Krajowego, Konsorcjum banków (3): Banco Bilbao Vizcaya Argentaria S.A., BNP Paribas Fortis NV, Konsorcjum banków (4): Pekao S.A., PKO BP S.A., BN P Paribas S.A. Oddział w Polsce, ING Bank Śląski S.A., BGŻ BNP Paribas Bank Polska S.A., Konsorcjum banków (5): Pekao S.A., PKO BP S.A., Konsorcjum banków (6): Pekao S.A., mBank S.A


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 201 7
    96
    Konsorcjum instytucji finansowych (7): Bank Gospodarstwa Krajowego, Bank M illennium S.A., Pekao S.A., Bank Zachodni WBK S.A., PKO BP S.A., Powszechny Zakład Ubezpieczeń S.A., Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie S.A. oraz Société Générale S.A. *Grupa LOTOS S.A. na dzień 31 grudnia 2017 dokonała skompensowania składnika aktywó w finansowych (środków zabezpieczonych na spłatę zobowiązań kredytowych) i zobowiązania finansowego z tytułu otrzymanych kredytów i wykazała zgodnie z MSR 32 „Instrumenty finansowe: prezentacja” w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w kwocie netto, gdyż pos iada ważny tytuł prawny do dokonania kompensaty ujętych kwot oraz zamierza jednocześnie zrealizować składnik aktywów i wykonać zobowiązanie. Gromadzenie środków na spłatę zobowiązań kredytowych wynika wprost z ustaleń zawartych w dokumentacji kredytowej do tyczącej kredytów inwestycyjnych związanych z finansowaniem Programu 10+ oraz z kredytem na refinansowanie i finansowanie zapasów. Spółka jest zobowiązania do zabezpieczenia i utrzymywania środków na spłatę rat kapitałowych i odsetek przypadających do spła ty w okresie do 6 miesięcy. Prezentacja netto służy odzwierciedleniu oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych z rozlicz enia dwóch lub więcej instrumentów finansowych.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    97
    Kredyty bankowe Jednostki Dominującej
    Kredyt na refinansowanie i finansowanie zapasów
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku wykorzystanie kredytu na refinansowanie i finansowanie zapasów udzielonego
    przez Konsorcjum banków (1), w kwocie nominalnej wynosi 696,3 mln zł (200,0 mln USD).
    Zmiany w umowie kredytowej na refinansowanie i finansowanie zapasów
    W dniu 29 listopada 2017 roku podpisany został aneks do umowy na finansowanie i refinansowanie zapasów, zawartej
    dnia 10 października 2012 roku, skutkujący przedłużeniem o 12 miesięcy (tj. do dnia 20 grudnia 2018 roku) okresu
    obowiązywania umowy oraz zwiększeniem kwoty kredytu z 345 mln USD do 400 mln USD. Warunki finansowe
    kredytowania dostosowano do aktualnej sytuacji rynkowej.
    Ponadto w wyniku aneksu zmianie uległ skład konsorcjum u dzielającego kredytu. Do konsorcjum dołączyły banki Intesa
    Sanpaolo S.p.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce, Banco Santander S.A., CaixaBank S.A. Oddział w Polsce, SMBCE
    Ltd.
    Zmiany do umowy kredytowej weszły w życie z dniem 20 grudnia 2017 roku.
    Kredyty inwestycyjne
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku kredyty inwestycyjne, udzielone przez Konsorcja banków (2) i (3), związane
    z finansowaniem inwestycji w ramach Programu 10+, w ykorzystane były w kwocie nominalnej 2.414,6 mln zł (693,6
    mln USD). Na dzień 31 grudnia 2016 roku była to kwota 3.794,7 mln zł (908 mln USD).
    Kredyty obrotowe
    Kredyt na finansowanie kapitału obrotowego zosta ł udzielony Grupie LOTOS S.A. na podstawie umowy z Konsorcjum
    banków (4) w formie kredytów w rachunkach bieżących i jest wykorzystywany przez Spółkę w miarę zapotrzebowania
    Spółki na kapitał obrotowy.
    Ponadto Jednostka Dominująca ma możliwość korzystania z kredytów obrotowych w łącznej kwocie 450 mln zł. Na dzień
    31 grudnia 2017 roku ani 31 grudnia 2016 roku Spółka nie wykazywała zobowiązań z tego tytułu.
    Kredyty bankowe pozostałych spółek Grupy Kapitałowej
    Łączna wartość zobowiązań z tytułu kredytów ban kowych pozostałych sp ółek Grupy Kapitałowej LOTOS na dzień
    31 grudnia 2017 roku wynosiła 1.163,3 mln zł (31 grudnia 2016 : 798,0 mln. zł). Na kwotę tę składały się głównie
    zobowiązania spółek LOTOS Asfalt Sp. z o.o. i LOTOS Paliwa Sp. z o.o. oraz spółek z segmentu wydobywczego: LOTOS
    Explorati on and Production Norge AS, SPV Baltic Sp. z o.o., AB LOTOS Geonafta.
    Umowa na finansowa nie Projektu EFRA
    W dniu 30 czerwca 2015 roku spółka LOTOS Asfalt Sp. z o.o. i konsorcjum instytucji finansowych podpisały umowę
    kredytową (wraz z umowami towarzyszącymi), której celem jest uzupełnienie środków niezbędnych do sfinansowania
    realizacji Proj ektu EFRA.
    W dniu 11 maja 2017 roku dokonano redukcji kwoty kredytu inwestycyjnego udzielonego na mocy umowy z dnia 30
    czerwca 2015 roku pomiędzy LOTOS Asfalt Sp. z o.o. a konsorcjum instytucji finansowych. W wyniku redukcji całkowita
    kwota kredytu możliw a do wykorzystania zmniejszyła się z 382 mln USD do 357 mln USD. Zmniejszenia kwoty kredytu


    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    98
    dokonano na wniosek spółki LOTOS Asfalt Sp. z o.o. w ramach wynikających ze wspomnianej umowy uprawnień
    przysługujących spółce.
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość zobowiązań z tytułu powyższych umów kredytowych wynosiła 668, 8 mln zł
    (31 grudnia 2016: 93,3 mln zł).
    Kredyty bankowe spółki LOTOS Paliwa Sp. z o.o.
    Zobowiązania spółki LOTOS Paliwa Sp. z o.o. z tytułu kredytów bankowych związa ne są przede wszystkim z kredytami
    inwestycyjnymi udzielonymi przez bank PKO BP S.A., Pekao S.A oraz mBank S.A. na refinansowanie i finansowanie
    zakupu stacji paliw.
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość zobowiązań z tytułu powyższych umów kredytów inwesty cyjnych wynosiła łącznie
    174,4 mln zł (31 grudnia 2016: 208,1 mln zł).
    Kredyty bankowe spółki LOTOS Exploration and Production Norge AS
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku spółka LOTOS Exploration and Production Norge AS wykazała 99,6 mln zł (28,6 mln USD)
    zobowiązań z tytułu kredytu inwestycyjnego na finansowanie zakupu aktywów Heimdal, udzielonego przez bank
    PKO BP S.A. (umowa z dnia 11 grudnia 2013 roku). Na dzień 31 grudnia 2016 roku zobowiązania z tytułu powyższej
    umowy wynosiły 180,4 mln zł (43 mln USD).
    Spółka LOTOS Exploration and Production Norge AS korzysta ponadto z kredytu udzielonego przez PKO BP S.A.,
    przeznaczonego na finansowanie bieżącej działalności operacyjnej i inwestycyjnej. Na dzień 31 grudnia 2017 roku
    zobowiązania z tego tytułu wynosiły 76,3 mln zł (21,9 mln USD), natomiast na dzień 31 grudnia 2016 roku było
    to 139,5 mln zł (33,3 mln USD).
    Kredyt bankowy spółki SPV Baltic Sp. z o.o.
    W dniu 31 stycznia 2014 roku spółka SPV Baltic Sp. z o.o. zawarła umowę kredytu inwestycyjnego z Nordea Bank Polska
    S.A. (obecnie PKO BP S.A.) na sfinansowanie zakupu platform y wiertniczej (umowa z dnia 20 grudnia 2013 roku).
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku zobowiązania z tego tytułu wynosiły 63,1 mln zł (31 grudnia 2016: 74,1 mln zł).
    W związku z niespełnieniem jednego z kowenantów związanych z umową k redytu inwestycyjnego zawartą przez spółkę
    SPV Baltic Sp. z o.o. z bankiem PKO BP, część długoterminowa zobowiązań z tytułu tego kredytu w wysokości
    51,1 mln zł zaprezentowana została w zobowiązaniach krótkoterminowych. Na dzie ń 31 grudnia 2017 roku zobowiązania
    te nie zostały postawione przez bank w stan wymagalności. Na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego Spółka
    dysponuje pismem o nieskorzystaniu przez bank z prawa do traktowania naruszenia wskaźnika jako przypadku nar uszenia
    umowy.
    Kredyty bankowe spółki AB LOTOS Geonafta
    W dniu 29 czerwca 2015 roku spółka AB LOTOS podpisała z Nordea Bank AB Lithuanian Branch (obecnie Luminor Bank
    AB) aneks do umowy kredytowej z dnia 27 września 2012 roku, na mocy którego bank udzie lił spółce:
    • kredytu długoterminowego w wysokości do 20 mln USD,
    • kredytu obrotowego w wysokości 10 mln USD,
    w celu refinansowania dotychczasowych kredytów.
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku zobowiązania AB LOTOS Geonafta z tytułu powyższej umowy wynosiły w sumie 43,8 mln
    zł (12,6 mln USD). Na dzień 31 grudnia 2016 roku było to 60,3 mln zł (14,3 mln USD).
    Ponadto niespełniony został jeden z kowenantów związanych z umowami kredytowymi spółki AB LOTOS Geonafta,
    w związku z tym długoterm inowa część zobowiązań z tytułu tych kredytów w wysokości 8,5 mln zaprezentowana została


    Sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz j ej grupy kapitałowej za rok 2017
    99
    w zobowiązaniach krótkoterminowych. Na dzień 31 grudnia 2017 roku zobowiązania te nie zostały postawione przez bank
    w stan wymagalności. Na dzień sporządzenia sprawozd ania finansowego Spółka dysponuje pismem o nieskorzystaniu
    przez bank z prawa do traktowania naruszenia wskaźnika jako przypadku naruszenia umowy.
    Pożyczki
    Pożyczki Grupy dotyczą głównie spółki SPV Baltic Sp. z o.o. (segment wydobywczy), która zawarła w dniu 31 stycznia
    2014 roku umowę pożyczki z Agencją Rozwoju Przemysłu S.A., z przeznaczeniem na sfinansowanie zakupu platformy
    wiertniczej (umowa z dnia 20 grudnia 2013 roku). Na dzień 31 grudnia 2017 roku zobowiązania z tytułu tej pożyczki
    wynosiły 63,1 mln zł (31 grudnia 2016: 74,1 mln zł).
    W związku z niespełnieniem jednego z kowenantów związanych z umową pożyczki zawartą przez spółkę SPV Baltic Sp.
    z o.o. z Agencją Rozwoju Przemysłu, część długoterminowa zobowiązań z tytułu tej pożyczki w wysokości 5 1,1 mln zł
    zaprezentowana została w zobowiązaniach krótkoterminowych. Na dzień 31 grudnia 2017 roku zobowiązania te nie zostały
    postawione w stan wymagalności. Na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego Spółka dysponuje pismem
    o nieskorzystaniu przez Agencję z prawa do traktowania naruszenia wskaźnika jako przypadku naruszenia umowy.
    Zobowiązania z tytułu pożyczek pozostałych spółek Grupy dotyczą spółek LOTOS Kolej Sp. z o.o i RCEkoenergia
    Sp. z o.o. i zostały zaciągnięte w celu dofinansowania modernizacji lokomotyw oraz modernizacji instalacji odpylania spalin
    w elektrociepłowni.
    5.3.1. Pozostałe umowy finansowe
    Finansowanie projektu B8
    W dniu 19 października 2016 roku B8 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Baltic Spółka komandytowo -akcyjna
    („SPV B8”), FUNDUSZ INWESTYCJI INFRASTRUKTURALNYCH – DŁUŻNY FUNDUSZ INWESTYCYJNY ZAMKNIĘTY
    AKTYWÓW NIEPUBLICZNYCH ("PFR") i BANK GOSPODARSTWA KRAJOWEGO ("BGK") zawarły następujące umowy
    dotyczące finanso wania zagospodarowania złoża ropy naftowej B8 na Morzu Bałtyckim:
    • Umowę Programu Emisji Obligacji Senioralnych,
    • Umowę Programu Emisji Obligacji Podporządkowanych,
    • Umowę Rachunków,
    • Pełnomocnictwa do Rachunków Emitenta,
    • Umowę Inwestycyjną,
    • Umowę Zlecania Wys tawiania Gwarancji Bankowych.
    Na podstawie umowy Programu Emisji Obligacji Senioralnych SPV B8 wyemituje obligacje przeznaczone na dalsze
    finansowanie nakładów na zagospodarowanie złoża B8, w tym zakup aktywów związanych z Projektem od LOTOS
    Petrobaltic or az na finansowanie płatności podatku VAT.
    SPV B8 w dniu 15 lutego 2017 roku otrzymała ostateczne potwierdzenie wypełnienia warunków zawieszających
    uruchomienie finansowania określonych w umowach programów obligacji podporządkowanych oraz senioralnych. W dniu
    27 lutego BGK i PFR przyjęły propozycję nabycia obligacji emitowanych przez Spółkę i w dniu 1 marca 2017 roku nastąpiła
    emisja I transzy obligacji w ramach programu senioralnego w wysokości 109,8 mln zł (26,9 mln USD), podporządkowanego
    w wysokości 10 1 mln zł i VAT w wysokości 85,3 mln zł. Na dzień 31 grudnia 2017 roku wartość zobowiązania z tytułu
    wyemitowanych przez spółkę B8 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Baltic S.K.A. obligacji, bez uwzględnienia
    wydatków związanych z emisją wynosi 201,3 mln zł.




    100
    5.3.2. Pożyczki wewnątrzgrupowe
    Informacje na temat pożyczek wewnątrzgrupowych grupy kapitałowej lotos na dzień 31 grudnia 2017 roku:
    Jednostka udzielająca pożyczkę
    Jednostka otrzymująca pożyczkę
    Kwota pożyczki wg umowy
    Kwota pożyczki pozostała do spłaty
    na dzień 31.12.2017 Termin spłaty części
    Warunki finansowe (warunki oprocentowania, sposób płacenia odsetek, inne)
    Zabezpieczenia Data zawarcia umowy (część krótkoterminowa) (część długoterminowa)
    PLN Waluta PLN Waluta PLN Waluta krótko - terminowej długo - terminowej
    (mln) (mln) (mln) (mln) (mln) (mln)
    LOTOS Petrobaltic S.A. Energobaltic Sp. z o.o. 9,9 - 5,0 - - -
    31.01.2018/ 28.02.2018/ 31.03.2018/ 30.04.2018/ 31.05.2018/ 30.06.2018/
    31.12.2018 WIBOR 1M + marża
    weksel własny „in blanco” z klauzulą „bez protestu” wraz z deklaracją wekslową
    30.10.2013
    LOTOS Petrobaltic S.A. LOTOS Norge AS 832,5 273 ,2 USD - - 316,3 90,8 USD - 31.01.2019 LIBOR 6M + marża
    weksel własny „in blanco” z klauzulą „bez protestu” wraz z deklaracją wekslową
    26.08.2008
    LOTOS Petrobaltic S.A. LOTOS Norge AS
    Przewalutowanie pożyczki z USD na NOK
    26,2 NOK - - 305,3 720,2 NOK - 31.01.2019 LIBOR 6M + marża
    weksel własny „in blanco” z klauzulą „bez protestu” wraz z deklaracją wekslową
    08.05.2015
    LOTOS Petrobaltic S.A. AB LOTOS Geonafta 53,1 12,0 EUR - - 19,8 4,7 EUR - 31.12.20 20 EURIBOR 6M + marża
    weksel własny „in blanco” z klauzulą „bez protestu” wraz z deklaracją wekslową
    17.12.2010
    LOTOS Petrobaltic S.A. SPV Baltic Sp. z o.o. 46,3 - - - 52,4 - - 31.01.2022 WIBOR 6M + marża Weksel in blanco 27.01.2014
    LOTOS Petrobaltic S.A. SPV Baltic Sp. z o.o. 42,6 14,0 USD - - 57,8 16,6 USD - 31.01.2022 LIBOR 6M + marża Weksel in blanco 23.12.2013
    LOTOS Petrobaltic S.A. B8 Sp. Z o.o. SKA 8,5 - - - 9,4 - - 31.12.2022 WIBOR 3M + marża Weksel in blanco 20.10.2015



    101
    Jednostka udzielająca pożyczkę
    Jednostka otrzymująca pożyczkę
    Kwota pożyczki wg umowy
    Kwota pożyczki pozostała do spłaty
    na dzień 31.12.2017 Termin spłaty części
    Warunki finansowe (warunki oprocentowania, sposób płacenia odsetek, inne)
    Zabezpieczenia Data zawarcia umowy (część krótkoterminowa) (część długoterminowa)
    PLN Waluta PLN Waluta PLN Waluta krótko - terminowej długo - terminowej
    (mln) (mln) (mln) (mln) (mln) (mln)
    AB Lotos Geonafta LOTOS Norge AS 69,6 20,0 USD 90,5 26,0 USD 31.12.2019/ 31.03.2020 LIBOR 3M + marża Weksel własny 24.10.2011
    Grupa LOTOS S.A LOTOS Upstream Sp.z o.o. 2,5 -
    31.10.2017- spłata pożyczki w całości w 2017
    -
    Oprocentowanie zmienne, stopa procentowa W IBOR 6M powiększona o marżę w wys.3,85%
    Weksel in blanco z deklaracją wekslową 28.04.2017
    Grupa LOTOS S.A. LOTOS Petrobaltic S.A 36,0 39,2 - - - 31.01.2018 - LIBOR 6M + marża Weksel in blanco 01.02.2016
    Grupa LOTOS S.A. LOTOS Petrobaltic S.A 54,0 58,8 - - - 31.01.2018 - LIBOR 6M + marża Weksel in blanco 31.05.2016
    Grupa LOTOS S.A. LOTOS Petrobaltic S.A. 84,3 22,0 USD - - 81,8 23,5 USD - 31.12.2019 LIBOR 3M + marża Weksel in blanco 26.09.2016
    Kambr Navigation Company Limited
    Miliana Shipmanagement Limited 0,8 0,2 USD 0,3 0,1 USD 0,1 0,0 USD 31.12.2018 30.06.2019 LIBOR 1M + marża Brak 29.05.2013
    Petro Icarus Company Limited
    Miliana Shipmanagement Limited 4 1,1 USD 1,4 0,4 USD 0,6 0,2 USD 31.12.2018 30.06.2019 LIBOR 1M + marża Brak 29.05.2013
    Granit Navigation Company Limited
    Miliana Shipmanagement Limited 0,6 0,2 USD 0,2 0,1 USD 0,1 0,0 USD 31.12.2018 30.06.2019 LIBOR 1M + marża Brak 29.05.2013
    Bazalt Navigation Company Limited
    Miliana Shipmanagement Limited 0,6 0,2 USD 0,2 0,1 USD 0,1 0,0 USD 31.12.2018 30.06.2019 LIBOR 1M + marża Brak 29.05.2013



    102
    Jednostka udzielająca pożyczkę
    Jednostka otrzymująca pożyczkę
    Kwota pożyczki wg umowy
    Kwota pożyczki pozostała do spłaty
    na dzień 31.12.2017 Termin spłaty części
    Warunki finansowe (warunki oprocentowania, sposób płacenia odsetek, inne)
    Zabezpieczenia Data zawarcia umowy (część krótkoterminowa) (część długoterminowa)
    PLN Waluta PLN Waluta PLN Waluta krótko - terminowej długo - terminowej
    (mln) (mln) (mln) (mln) (mln) (mln)
    Granit Navigation Company Limited
    Miliana Shipmanagement Limited 2,3 0,6 USD 1,2 0,4 USD 1,6 0,4 USD 31.12.2018 30.06.2020 LIBOR 1M + marża Brak 10.12.2014
    Petro Icarus Company Limited
    Miliana Shipmanagement Limited 12,4 3,6 USD 5,3 1,5 USD 6,6 1,9 USD 31.12.2018 30.06.2020 LIBOR 1M + marża Brak 10.12.2014
    Kambr Navigation Company Limited
    Miliana Shipmanagement Limited 2,5 0,7 USD 1,3 0,4 USD 1,6 0,5 USD 31.12.2018 30.06.2020 LIBOR 1M + marża Brak 10.12.2014
    Bazalt Navigation Company Limited
    Miliana Shipmanagement Limited 2,1 0,6 USD 1,1 0,3 USD 1,4 0,4 USD 31.12.2018 30.06.2020 LIBOR 1M + marża Brak 10.12.2014
    Miliana Shipping Group
    Miliana Shipmanagement Limited 0,6 0,2 USD 0,3 0,1 USD 0,3 0,1 USD 31.12.2018 31.12.2018 LIBOR 1M + marża Brak 25.08.2016
    Petro Aphrodite Miliana Shipmanagement Limited 0,7 0,2 USD 0,3 0,1 USD 0,4 0,1 USD 31.12.2018 30.06.2020 LIBOR 1M + marża Brak 19.08.2016
    Miliana Shipmanagement Limited St. Barbara Nav. 3,8 1,1 USD 0,9 0,3 USD 2,3 0,7 USD 31.12.2018 28.02.2023 LIBOR 1M + marża Brak 10.11.2016
    Grupa LOTOS S.A. Energobaltic
    Sp. z o.o. 10,0 10,4 - - - - 30.06.2018 WIBOR 6M + marża Weksel in blanco 19.12.2016
    RAZEM
    125,9 3,8 USD 948,4 161,2 USD
    - - EUR 4,7 EUR
    - - NOK 720,2 NOK
    125, 9 948,4



    103
    Obligacje Miliana Shipmanagement Ltd. zakupione przez Technical Ship Management Sp. z o.o.
    W dniu 8 listopada 2016 roku spółka MILIANA Shipmanagement Ltd. wyemitowała obligacje w subskrypcji prywatnej dla spółki Tech nical Ship Management Sp. z o.o. w kwocie 1,8 mln
    PLN. Data wykupu obligacji przewidziana jest na dzień 7 listopada 2018 roku.
    Obligacje LOTOS Exploration and Production Norge zakupione przez LOTOS Asfalt Sp. z o.o.
    Obligacje zostały wyemitowane w celu finansowania rozbudowy licencji produkcyjnej PL316 i 316B (złoże YME) oraz ogólne cele korporacyjne związane z finansowaniem poszukiwania
    ropy naftowej oraz działalności produkcyjnej. Na dzień 31 grudnia 2017 roku zadłużenie LOTOS Exploration and Production Norge AS z tytułu obligacji wraz z odsetkami zostało
    spłacone w cało ści w kwocie (93 mln USD)


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    104
    5.3.3. Ocena dotycząca zarządzania zasobami finansowymi
    W 2017 roku spółki z Grupy Kapitałowej LOTOS w pełni wywiązywały się z zaciągniętych zobowiązań finansowych
    wobec swoich kontrahentów.
    W okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r oku, spółki z GK LOTOS korzystały z pożyczek, kredytów inwestycyjnych
    i obrotowych - w szczególności w rachunku bieżącym oraz posiadały zobowiązania z tytułu wyemitowanych obligacji
    i leasingu finansowego.
    W ramach umów kredytowych związa nych z realizacją Programu 10+ oraz refinansowaniem zapasów, Grupa LOTOS
    S.A. zobowiązana jest utrzymywać kowenant finansowy zdefiniowany jako Tangible Consolidated Net Worth -
    na poziomie nie niższym niż ustalony w tych umowa ch.
    Nadto, w ramach kredytu na refinansowanie zapasów, Spółka zobowiązana jest do utrzymywania wskaźnika
    finansowego, określonego jako Loan to Pledged Inventory Value Ratio (wartość kredytu na zapasy/wartość zapasów
    Spółki, stanowiących przedmiot zabezpie czenia kredytu) - na poziomie nie wyższym niż określony przedmiotową umową.
    Na dzień 31 grudnia 2017 roku oraz 31 grudnia 2016 roku Spółka całkowicie wypełniała opisane powyżej zobowiązania.
    5.4. Oświadczenia Zarządu
    5.4.1. W sprawie zgodności rocznego sprawozdania finansowego i sprawozdania zarządu z działalności
    Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej
    Zarząd Grupy LOTOS S.A. w składzie:
    Marcin Jastrzębski - Prezes Zarządu
    Mateusz Aleksander Bonca - Wiceprezes Zarządu ds. Ekonomiczno -Finansowych
    Jarosław Kawula - Wiceprezes Zarządu ds. Produkcji i Handlu
    oświadcza, że wedle swojej najlepszej wiedzy, roczne sprawozdanie finansowe Grupy LOTOS S.A. oraz roczne
    skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej LOTOS za rok 2017 i dane porównywalne, sporządzone
    zostały zgodnie z obowiązującymi zasadami rachunkowości oraz że odzwierciedlają w sposób prawdziwy, rzetelny
    i jasny sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy Grupy LOTOS S.A. oraz Grupy Kapitałowej LOTOS.
    Zarząd Grupy LOTOS S.A. oświadcza ponadto, iż roczne sprawozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017 zawiera prawdziwy o braz rozwoju i osiągnięć oraz sytuacji Grupy Kapitałowej
    LOTOS, w tym opis podstawowych zagrożeń i ryzyk.
    5.4.2. W sprawie wyboru podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych
    Zarząd Grupy LOTOS S.A. oświadcza, że podmiot uprawniony do badania roczneg o skonsolidowanego sprawozdania
    finansowego Grupy Kapitałowej LOTOS za rok 2017 oraz sprawozdania finansowego Grupy LOTOS S.A. za rok 2017
    został wybrany zgodnie z przepisami prawa oraz że podmiot ten oraz biegli rewidenci dokonujący tego badania spełniali
    warunki do wyrażenia bezstronnej i niezależnej opinii o badanym rocznym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym
    oraz rocznym sprawozdaniu finansowym, zgodnie z obowiązującymi przepisami i standardami zawodowymi.
    Grupa Kapitałowa LOTOS publikuje regułę zm iany audytora w internetowym serwisie relacji inwestorskich.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    105
    5.5. Zasady sporządzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego
    Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej LOTOS oraz jednostkowej sprawozdanie finansowe Grupy
    LOTOS S.A. zostały sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej („MSSF”)
    zatwierdzonymi przez Unię Europejską, op ublikowanymi i obowiązującymi na dzień 31 grudnia 2017 roku.
    Nowe standardy, zmiany w obowiązujących standardach oraz interpretacje, które zostały przyjęte
    przez Unię Euro pejską („UE”):
    • MSSF 16 „Leasing” opublikowany 13 stycznia 2016 roku (ma zastosowanie dla okresów rocznych
    rozpoczynających się 1 stycznia 2019 roku lub później),
    • Wyjaśnienia do MSSF 15 „Przychody z umów z klientami” opublikowane 12 kwietnia 2016 roku (mają
    zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później),
    • Zmiany do MSSF 4: zastosowanie MSSF 9 „Instrumenty finansowe” łącznie z MSSF 4 „Umowy
    ubezpieczeniowe” opublikowane 12 września 2016 roku (mają zastosowanie dla okre sów rocznych
    rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później),
    • Zmiany do MSR 12: Ujmowanie aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynikających
    z nierozliczonych strat podatkowych opublikowane 19 stycznia 201 6 roku (mają zastosowanie dla okresów
    rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2017 roku lub później),
    • Zmiany do MSR 7: Inicjatywa w zakresie ujawniania informacji opublikowane 29 stycznia 2016 roku
    (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2017 roku lub później).
    Nowe standardy, zmiany w obowiązujących standardach oraz interpretacje, które nie zostały przyjęte
    przez Unię Europejską:
    • MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” opublikowany 18 maja 2017 roku (ma zastosowanie dla okresów rocznych
    rozpoczynających się 1 stycznia 2021 roku lub później),
    • KIMSF Interpretacja 22: Transakcje w walutach obcych oraz zaliczki opublikowana 8 grudnia 2016 roku
    (ma zastoso wanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później),
    • KIMSF Interpretacja 23: Niepewność związana z ujmowaniem podatku dochodowego opublikowana 7 czerwca
    2017 roku (ma zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 st ycznia 2019 roku),
    • Zmiany do MSSF 2: Klasyfikacja i wycena transakcji płatności na bazie akcji opublikowane 20 czerwca
    2016 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później),
    • Zmiany w ynikające z przeglądu MSSF cykl 2014 - 2016 wydane 8 grudnia 2016 roku (zmiany do MSSF 12
    oraz MSSF 1 mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2017 roku
    lub później, natomiast zmian y do MSR 28 mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia
    1 stycznia 2018 roku lub później),
    • Zmiany do MSR 40: Przeniesienie nieruchomości inwestycyjnej opublikowane 8 grudnia 2016 roku
    (mają zast osowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2018 roku lub później),
    • Zmiany do MSSF 9: Kontrakty z cechami przedpłat z ujemną rekompensatą opublikowane 12 października
    2017 roku (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2019 roku lub później),
    • Zmiany do MSR 28: Udziały długoterminowe w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach
    opublikowane 12 października 2017 (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia
    2019 roku lub później),
    • Zmiany wynikające z przeglądu MSSF cykl 2015 - 2017 wydane 12 grudnia 2017 roku (mają zastosowanie
    dla okresów rocznych rozpoczynających się dnia 1 stycznia 2019 roku lub później),
    • Zmiany do MSR 19 Zmiana, ograniczenie lub rozl iczenie programu opublikowane 7 lutego 2018 roku
    (mają zastosowanie dla okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2019 roku lub później).
    Daty wejścia w życie są datami wynikającymi z treści standardów ogłoszonych przez Radę ds. Międzynarodowej
    Sprawozdawczości Finansowej. Daty stosowania standardów w UE mogą różnić się od dat stosowania wynikających
    z treści standardów i są ogłaszane w momencie zatwierd zenia do stosowania przez UE.
    Grupa nie zdecydowała się na wcześniejsze zastosowanie żadnego z przyjętych przez UE standardów, interpretacji
    lub zmian, które na dzień 31 grudnia 2017 roku nie miały zastosowania.
    Analiza Z arządu i dokonana na dzień 31 grudnia 2017 roku ocena wpływu nowych lub zmienionych standardów
    na stosowane przez Grupę zasady (polityki) rachunkowości oraz przyszłe sprawozdania finansowe obejmowała


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    106
    w szczególności wpływ nowych standardów MSSF 9, 15 oraz 16, których zastosowanie może wywołać zmiany
    w rachunkowości i sprawozdawczości Grupy w latach 2018 -2019.
    Skonsolidowane sprawozdanie finansowe oraz jednostkowe sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy
    założeniu kontynuowania działalności gospodarcz ej przez spółki Grupy w dającej się przewidzieć przyszłości.
    Na dzień zatwierdzenia sprawozdań finansowych nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie
    kontynuowania działalności przez spółki Grupy.
    Walutą funkc jonalną Jednostki Dominującej i walutą prezentacji skonsolidowanego sprawozdania finansowego
    oraz jednostkowego sprawozdania finansowego jest złoty polski („złoty”, „zł”, „PLN”). Skonsolidowane sprawozdanie
    finansowe oraz jednostkowe sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w milionach złotych i wszystkie wartości,
    o ile nie wskazano inaczej, podane są w milionach złotych.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    107
    Ryzyka w działalności Grupy Kapitałowej LOTOS
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    108
    6. R y z y k a w d z i a ł a l n o ś c i G r u p y K a p i t a ł o w e j L O T O S
    Wdrożony w Grupie Kapitałowej LOTOS system zarządzania ryzykiem korporacyjnym (ang. Enterprise Risk
    Management, ERM ) wspiera skuteczną realizację strategii i procesów biznesowych m.in. poprzez:
    • identyfikację i ocenę ryzyka, w tym planowanie oraz prognozowanie wyników i możliwych odchyleń,
    w kontekście zmienności i niepewności otoczenia,
    • świadome podejmowanie decyzji biznesow ych z uwzględnieniem ryzyka,
    • aktywne kształtowanie profilu ryzyka działalności poprzez minimalizowanie wpływu zagrożeń na osiągnięcie
    wyznaczonych celów oraz przez wykorzystanie pojawiających się szans.
    Powyższe zasady wdrożone zostały w ramach Polityki za rządzania ryzykiem korporacyjnym w Grupie Kapitałowej
    LOTOS oraz opisane w szczegółowej procedurze postępowania obowiązującej we wszystkich spółkach grupy.
    6.1. Model zarządzania ryzykiem
    Mechanizmy operacyjnego – bieżącego zarządzania ryzykiem wbudowa ne są w istniejące procesy biznesowe
    (tzw. 1 linia obrony), które dostosowane są do specyfiki danej działalności oraz skali potencjalnych skutków ryzyka
    na wyniki Grupy Kapitałowej.
    Kolejnym poziomem zar ządzania jest nadzór i ocena skuteczności operacyjnych sposobów zarządzania danym ryzykiem
    – zapewniona poprzez skuteczne funkcje organizacyjne obszarów: Ryzyko, Compliance i Finanse (tzw. 2 linia obrony).
    Ostatecznie, adekwatność i skuteczność całego systemu zarządzania ryzykiem weryfikowana jest okresowo przez Audyt
    wewnętrzny (tzw. 3 linia obrony).
    Struktura systemu zarządzania ryzykiem (ERM)
    • operacyjne zarządzanie ryzykiem
    • opracowanie procedur operacyjnych
    • identyfikowanie i ocena ryzyka na etap ie decyzji biznesowych
    oraz okresowe przeglądy ryzyka w procesach i projektach
    • ustalenie zasad zarządzania ryzykiem w GKL
    • powiązanie zarządzania ryzykiem ze strategią GKL
    • prognozowanie i kształtowanie profilu ryzyka GKL
    • niezależna ocena skuteczności i adekwatności procesu
    zarządzania ryzykiem w GKL
    1 LINIA OBRONY
    Biznes
    2 LINIA OBRONY
    Ryzyko, Finanse,
    Compliance
    3 LINIA OBRONY
    Audyt Wewnętrzny


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    109
    6.1.1. Aktywne zarządzanie ryzykiem jako cel strategiczny
    Dynamiczne otoczenie oraz innowacyjny rozwój Grupy Kapitałowej LOTOS wymagają ciągłego doskonalenia i wysokiej
    aktywności w zakresie zarządzania ryzykiem.
    Aktywne zarządzanie szansami i zagrożeniami zostało zdefiniowane jako jeden z celów s trategicznych na lata
    2017 -2022. Jest realizowane poprzez dwie inicjatywy strategiczne:
    • zarządzanie ryzykiem optymalizujące wartość dla interesariuszy,
    • budowę silnej kultury otwartej dyskusji i wczesnego reagowania na symptomy ry zyk,
    w dłuższym okresie efektywniejsze zarządzanie apetytem na ryzyko.
    W roku 2017 opracowane zostały kierunki dalszego rozwoju systemu ERM w oparciu
    o najlepsze praktyki rynkowe. Wprowadzano zmiany zarówno w strukturze organizacyjnej Grupy LOTOS S.A.,
    m.in. powołano Biuro Zarządzania Ryzykiem Korporacyjnym, a także usprawnienia w samej koncepcji i funkcjonowaniu
    systemu ERM w Grupie Kapitałowej LOTOS. W ramach systemu ERM działania koncentrowane są na kluczowych
    ryzykach działal ności, w szczególności na prognozowaniu ich wpływu na działalność spółki. Pozwala to na opracowanie
    działań wyprzedzających, które mogą wpłynąć na ograniczenie lub wykorzystanie ryzyka lub jego skutków.
    Jest to kluczowa fu nkcjonalność systemu obecnie wzmacniana w Grupy Kapitałowej LOTOS .
    W roku 2017 w zakresie zarządzania ryzykiem Grupa Kapitałowa LOTOS wprowadziła:
    • kategorie tzw. TOP RISK, czyli najważniejszych ryzyk dla organizacji, które będą traktowane priorytetowo
    przez Zarządy spółek grupy i dodatkowo analizowane przez Komitet Ryzyka Korporacyjne go oraz raportowane
    Zarządowi Grupy LOTOS S.A.
    • zmiany w matrycach oceny ryzyka w zakresie kryteriów oceny skutków finansowych i reputacyjnych,
    • nową matrycę dl a oceny szans – tak by można było wskazać te szanse, które są najbardziej korzystne z punktu
    widzenia realizowanej strategii i je wykorzystać,
    • koordynatorów w spółkach G rupy Kapitałowej LOTOS , którzy będą rozwijać i wspomagać - koordynować temat
    identyfikacji i oceny ryzyka w spółkach zależnych oraz odpowiadać za komunikację ryzyka w Spółce,
    • skrócenie procesów natury formalnej i skupienie uwagi na podejmowaniu działań wyprzedzających
    / mitygujących ryzyko.
    Działania realizowane w ramach procesu zarządzania ryzykiem korporacyjnym w Grupie Kapitałowej LOTOS wspierane
    są przez wewnętrzne narzędzie informatyczne - Portal ERM, które podlega stałemu rozwojowi i doskonaleniu.
    6.1.2. Proces zarządzania ryzykiem
    Analiza i ocena ryzyka
    Ustalenie sposobu postępowania z ryzykiem, tzw odpowiedzi na ryzyko
    Wdrażanie działań ograniczajacych zagrożenia i wykorzystujących szanse
    Monitorowanie wskaźników ryzyka i statusu realizacji działań
    Okresowy przegląd ryzyka
    Identyfikacja ryzyka
    Komu nikacja
    i raportowanie


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    110
    Zarządzanie szansami oraz zagrożeniami na szczeblu korporacyjnym realizowane jest w ramach procesu
    zakładającego:
    • identyfikację ryzyk - ryzyka identyfikowane są w kontekście realizowanych celów strategicznych
    oraz operacyjnych (rocznych),
    • analizę i ocenę ryzyk – ocena odbywa się w 2 perspektywach czasowych: rocznej i długoterminowej. Kryteriami
    oceny są zarówno skutki finansowe, jak i reputacyjne, agregowane jako wpływ na parametry pozafinansowe :
    wizerunek, środowisko i ludzi,
    • ustalenie sposobu postępowania z ryzykiem - dla każdego z istotnych ryzyk ustalany jest bieżący sposób
    zarządzania, wskazywane są środki kontroli i mechanizmy zabezpieczające. Dla najważniejszych ryzyk
    (tzw. TOP RISK) przygotowywane są szczegółowe karty zarządzania danym ryzykiem - planowane są działania
    ograniczające zagrożenia i wykorzystujące szanse, także sposób postępowania na wypadek materializacji
    ryzyka,
    • wdrożenie działań ograniczających zagroże nia i wykorzystujących szanse – realizacja zadań zdefiniowanych
    w planach postępowania z ryzykiem i bieżące monitorowanie ich statusu,
    • monitorowanie wskaźników ryzyka – dla najważniejszych ryzyk definiowane są wskaźniki ryzyka ( KRI – key risk
    indicator ), które pozwalają na monitorowanie poziomu ekspozycji na ryzyko oraz prawdopodobieństwa
    materializacji ryzyka, zgodnie z przyjętymi zasadami,
    • przeglądy ryzyk – okresowo (półrocznie), dokonywany jest przegląd i aktualizacja oceny wszystki ch
    zdefiniowanych ryzyk,
    • komunikacja i raportowanie - na każdym etapie procesu wdrożono standardy komunikowania i raportowania
    wyników realizowanych działań; Zarząd i Rada Nadzorcza otrzymują systematycznie kwartalny raport o ryzyku
    w organizacji oraz skut eczności podejmowanych działań mających na celu jego ograniczenie lub wykorzystanie,
    • rocznie analizowana jest skuteczność i adekwatność systemu zarządzania ryzykiem oraz podejmowane
    są decyzje dotyczące kierunków dalszego rozwoju systemu ERM.
    6.1.3. Nadzór nad ryzykiem - uczestnicy systemu
    POZIOM NADZORU ROLA
    Rada Nadzorcza • monitoruje skuteczność systemu zarządzania ryzykiem
    Zarząd • określa apetyt na ryzyko w kontekście zdefiniowanej strategii,
    • podejmuje kluczowe decyzje dot. najważniejszych ryzyk
    (TOP RISK) w tym zasobów i systemu ERM
    Komitet Ryzyka
    Korporacyjnego
    • opiniuje i rekomenduje działania z zakresu najważniejszych ryzyk
    (TOP RISK) i systemu ERM, w tym apetytu na ryzyko
    • monitoruje realizację zaplanowanych zadań
    • w skład Komitetu wchodzą przedstawiciele kluczowych obszarów
    w organizacji
    Biuro Zarzą dzania
    Ryzykiem Korporacyjnym
    • koordynuje i wspiera prowadzone przez Właścicieli Ryzyka działania prowadzone
    w ramach procesu zarządzania ryzykiem w GK LOTOS
    • wspiera Koordynatorów ryzyka w spółkach GK LOTOS
    • syntetyzuje informację o ryzyku w organizacji
    • odpowiada za koordynację i rozwój zarządzania ryzykiem korporacyjnym
    Właściciele ryzyka • zarządzają poszczególnymi ryzykami, w tym określają sposób postępowania
    z ryzykiem, monitorują jego poziom oraz nadzoruj ą wdrożenie działań
    ograniczających ryzyko i wykorzystujących szanse
    Pracownicy / Zespoły
    projektowe • identyfikują nowe ryzyka
    • realizują działania ograniczające zagrożenia lub wykorzystujące szanse
    Biuro Audytu Wewnętrznego
    • rozpoznaje i ocenia zagrożenia dotyczące działalności Grupy Kapitałowej LOTOS
    • weryfikuje stosowane mechanizmy kontrolne i bada ich skuteczność
    • dokonuje oceny skuteczności systemu zarządzania ryzykiem w ramach oceny
    dojrzałości organizacyjnej



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    111
    6.2. Kategorie r yzyk w działalności Grupy Kapitałowej LOTOS
    Najważniejsze obszary ryzyk dla działalności GK LOTOS to ryzyka strategiczne, operacyjne finansowe oraz reputacyjne
    i compliance. Ryzyka te mają wpływ na niepewność realizacji założonych celów, zarówno strategi cznych
    jak i operacyjnych.
    Ryzyka strategiczne
    W roku 2017 kluczowymi ryzkami wpływającymi na bieżące , jak również długoterminowe wyniki , były ryzyka realizacji
    projektów strategiczno – rozwojowych, takich jak EFRA (projekt opóźnionego koksowania), zagospodarowania złoża B8
    czy zagospodarowania złóż norweskich.
    Realizacja dużych projektów rozwojowych w dwóch kluczowych obszarach biznesowyc h, czyli produkcji oraz wydobyciu,
    wymaga stałego monitorowania kluczowych elementów projektu budżetu, terminu i zakresu realizowanych prac.
    Spodziewane efekty realizowanych projektów są kluczowym elementem realizacji nowej strategii GK LOTOS.
    Systematycz ne monitorowanie statusu projektów oraz ryzyk projektów strategicznych pozwala GK LOTOS
    na wyprzedzającą analizę sytuacji oraz wdrażanie działań wspierających oraz wykorzystywanie pojawiających się szans.
    W ramach zarządz ania projektami GK LOTOS stosuje metodę zarządzania portfelowego, kierując strumienie kapitału
    w zależności od sytuacji wewnętrznej oraz zewnętrznej Spółki.
    Działalności Grupy Kapitałowej LOTOS stale towarzyszą ryzyka megatrendów. Rok 201 7 przyniósł szanse z otoczenia
    zewnętrznego w postaci wysokich craków na produktach naftowych oraz wzrostowy trend ceny ropy naftowej. Korzystne
    megatrendy pozwoliły na wykorzystanie szans oraz pozytywnie wpłynęły na wyniki działalności GK LOTOS. Istotne
    z punktu widzenia funkcjonowania GKL są także ryzyka regulacyjne na poziomie krajowym oraz europejskim.
    Stale monitorowane jest otoczenie prawne i procedowane zmiany regulacji, w celu ograniczenia ich pote ncjalnych
    negatywnych skutków oraz wykorzystania pojawiających się szans (np. w dziedzinie rozwoju elektromobilności).
    Ryzyka finansowe
    Kluczowa dla działalności każdego przedsiębiorstwa jest płynność i zdolność do finansowania działalności, która
    zapewni a nie tylko możliwość prowadzenia działalności podstawowej - bieżącej, ale także inwestowania w rozwój
    i obsługi długoterminowych zobowiązań.
    Będąc w okresie realizacji dużych inwestycji oraz obsługując zobowiązania po inwestycjach z lat p oprzednich
    (Program 10+), GK LOTOS stale monitoruje parametry płynnościowe i mierniki mówiące o poziomie zadłużenia spółki.
    W roku 2017 płynność GK LOTOS była na dobrym poziomie i pozwalała na finansowanie projektów rozwojowych zgod nie
    z założeniami strategicznymi.
    Ryzyka operacyjne
    GKL , prowadząc działalność operacyjną w różnych obszarach , stale monitoruje ryzyka w każdej z nich. Działalności
    operacyjnej towarzyszy szereg ryzyk, których mitygowanie i wykorz ystywanie stanowi codzienny element pracy kadry
    GKL.
    Szczególna dbałość przywiązywana jest do analizy ryzyk dotyczących bezpieczeństwa, środowiska i ryzyk technicznych
    zapewniających bezpieczeństwo procesów operacyjnych. Spółka przywiązuje również dużą uw agę do zapewnienia
    najwyższej jakości realizacji procesów biznesowych logistyki i sprzedaży w celu spełnienia oczekiwań klientów.
    GK LOTOS wprowadza nowe działania wpływające na stałe podwyższenie poziomu bezpieczeństwa ludzi
    oraz na wykonywanie pracy zgodnie z zasadą poszanowania środowiska wykorzystując dostępne metody ograniczania
    ryzyka.
    Reputacja i compliance
    GK LOTOS funkcjonuje w otoczeniu wielu regulacji i przepisów. W celu zminimalizowani a ryzyka nieprzestrzegania
    obowiązujących wymagań powołano we wszystkich spółkach GKL struktury compliance, wspierające działania
    w tym obszarze.
    Niezwykle istotne z punktu widzenia funkcjonowania Spółki są także dobre i ob opólnie efektywne relacje z kluczowymi
    interesariuszami: akcjonariuszami i inwestorami, społeczeństwem, środowiskiem, pracownikami, dostawcami
    oraz instytucjami finansowymi. Stale usprawniane są procesy wewnętrzne w tym proces y raportowania i komunikacji


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    112
    w celu zapewnienia najwyższej transparentności w relacjach z interesariuszami, w tym w zakresie dialogu
    o towarzyszących działalności GKL ryzykach oraz sposobach ich m itygowania.
    Ryzyko prawne
    Ryzyko pracownicze
    Ryzyko inwestorów
    Ryzyko zaufania klientów
    Ryzyko społeczne i środowiskowe
    Ryzyko HSE
    Ryzyko poszukiwawcze
    Ryzyko wydobycia
    Ryzyko produkcji
    Ryzyko sprzedaży
    Ryzyko logistyczne
    Ryzyko zakupów
    Ryzyko operacji finansowych
    Ryzyko systemów IT
    Ryzyko sił natury
    Ryzyko bezpieczeństwa (security)
    Ryzyko rynkowe
    Ryzyko płynności
    i finansowania
    Ryzyko kredytowe
    Ryzyko projektów strategicznych
    Ryzyko regulacyjne
    Ryzyko megatrendów
    Ryzyko geopolityczne
    Ryz yko technologiczne
    Ryzyko kompetencji
    Operacyjne Strategiczne
    Finansowe Reputacja &
    Compliance


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    113
    Szczegółowa charakterystka kluczowych ryzyk w Grupie Kapitałowej LOTOS
    Ryzyko małe Ryzyko umiarkowane Ryzyko znaczące
    Ryzyko stabilne Ryzyko z trendem wzrostowym Ryzyk o z trendem spadkowym
    OPIS ZAGADNIEŃ NIEFINANSOW YCH: pracownicze przeciwdziałanie korupcji poszanowanie praw człowi eka
    społeczne środowisko naturalne
    KATEGORIA SKRÓCONY OPIS
    RYZYKA
    SPOSÓB MITYGACJI /
    POSTĘPOWANIA Z RYZYKIEM
    POTENCJALNE
    NEGATYWNE SKUTKI
    RYZYKA
    POZIOM
    RYZYKA TREND
    RYZYKA STRATEGICZNE
    1. Ryzyko
    projektów
    strategicznych
    Opóźnienia w realizacji
    projektów strategicznych
    takich jak EFRA,
    zagospodarowanie złoża B8,
    WOW (węzeł odzysku
    wodoru),
    • Szczegółowe i etapowe przygotowanie projektów
    strategicznych do wdrożenia
    • Ostrożny wybór kwalifikowanych wykonawców
    • Realizacja projektów zgodnie z przyjętą w GKL metodyką i
    zasadami zarządzania projektami
    • Systematyczny przegląd ryzyk dla każdego z projektów
    • Bieżące monitorowan ie statusu projektów i prognozowanie
    parametrów projektów oraz mitygowanie pojawiających się
    zagrożeń
    • Opóźnienie
    w osiągnięciu
    oczekiwanych
    wyników finansowych
    2. Ryzyko
    geopolityczne
    Brak / utrudnienia w
    dostawach ropy i istotnych
    komponentów
    • Dywersyfikacja dostaw ropy
    • Utrzymywanie odpowiednich zapasów operacyjnych
    • Stosowanie odpowiednich klauzul w umowach w przypadku
    braku możliwości dostaw danym kanałem
    • Przerwa w produkcji
    • Ograniczenia
    przychodów i wyników
    finansowych
    P PP
    C
    S
    PK
    ŚN


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    114
    3. Ryzyko
    regulacyjne
    Negatywny wpływ na spółkę
    wynikający ze zmian w
    legislacji lub
    niedostosowanie się do
    nowych regulacji prawnych
    krajowych i europejskich
    • Funkcjonowanie struktur Działu Compliance
    • Monitorowanie nowych uregulowań i ich wdrażanie
    • Wykorzystywanie pojawiających się szans wynikających z
    nowych regulacji
    • Większe koszty
    finansowe zw. z ze
    spełnieniem nowych
    uregulowań
    • Kary w przypadku
    niedostosowania się
    do wymagań
    4. Ryzyko
    megatrendów
    Zmiany w trendach podaży i
    popytu na rynku paliw • Prowadzenie długoterminowych analiz i dostosowywanie
    odpowiedniej strategii w celu ograniczenia negatywnych
    skutków bądź wykorzystania pojawiającej się szansy i
    zdobycia przewagi konkurencyjnej na rynku (np. w dziedzinie
    elektromobilności)
    • Realizacja proje któw rozwojowych zwiększających i
    dywersyfikujących obecny portfel aktywów
    • Realizacja projektów rozwojowych poprawiających
    elastyczność produkcyjną
    • Znaczący wpływ na
    wyniki finansowe
    RYZYKA FINANSOWE
    5. Ryzyko
    płynności i
    finansowania
    Nieadekwatne zarządzanie
    kapitałem obrotowym oraz
    ograniczenie finansowania
    działalności i projektów
    rozwojowych
    • Analiza i prognoza przepływów pieniężnych oraz sytuacji
    płynnościowej GKL
    • Analiza źródeł finansowania dostępnych dla GKL
    • Dywersyfikacja źródeł finansowania.
    • Optymalizacja płynności i zadłużenia w ramach GKL
    • Skuteczne zarządzanie portfelem projektów strategicznych
    • Obniżenie
    efektywności działań
    operacyjnych
    • Ograniczenie
    rentownych inwestycji
    • Wstrzymanie,
    opóźnienie lub
    zaniechanie realizacji
    projektów
    rozwojowych
    6. Ryzyko rynkowe :
    Zmiany cen surowców i
    produktów naftowych,
    zmiany kursów walut i stóp
    procentowych
    • Postępowanie zgodnie z określoną polityką zarządzania
    ryzykiem cen surowców i produktów naftowych oraz polityką
    zarządzania ryzykiem walutowym
    • Codzienny monitoring ekspozycji na ryzyko rynkowe
    • Wybór strategii transakcyjnej w kontekście celów polityki,
    aktualnej sytuacji rynkowej oraz w ramach obowiązującej
    struktury limitów
    • Pogorszenie płynności
    i wyników finansowych
    • Trudności w płynnej
    realizacji projektów
    strategicznych
    (ryzyko, które
    w 2017 pozytywnie
    wpłynęło na wyniki
    finansowe GKL)


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    115
    7. Ryzyko
    kredytowe
    Niewypłacalność partnerów
    transakcji handlowych i
    finansowych
    • Monitorowanie ratingów i sytuacji finansowej partnerów
    • Określanie limitów poziomów kredytów kupieckich oraz limitów
    dla partnerów finansowych zgodnie z wewnętrznymi
    procedurami
    • Stosowanie różnych narzędzi finansowych w celu minimalizacji
    ryzyka
    • Pogorszenie płynności
    i wyników finansowych
    RYZYKA OPERACYJNE
    8. Ryzyko
    poszukiwawcze
    Nietrafne oszacowanie
    zasobów, w tym: nietrafne
    szacowanie zasobów i
    rezerw węglowodorów
    odkrytych otworami
    wiertniczymi,
    oraz odwiercenie
    negatywnego otworu bez
    przepływu węglowodorów
    • Przeprowadzanie licznych analiz geologicznych i inżynierii
    złożowej w zależności od otworu (poszukiwawczego,
    rozpoznawczego czy rozpoznawczo -produkcyjnego)
    • Stosowanie wielu punktów decyzyjnych w każdej fazie projektu
    (faza wstępna, faza realizacji operacy jnej, faza analityczno -
    dokumentacyjna, faza projektowa) minimalizującego ryzyko
    odwiercenia „suchego” otworu
    • Stosowanie międzynarodowych standardów oceny ryzyka
    odwiertów poszukiwawczych (tzw PoS – probability of succes)
    • Utrata szans lub
    zaangażowanie się w
    niewłaściwy projekt
    skutkujące stratami w
    wyniku odwiercenia
    „suchego” otworu
    • Ponoszenie wysokich
    kosztów działalności
    poszukiwawczej
    9. Ryzyko
    wydobycia
    Ryzyko awarii podczas
    procesu wierceń i
    wydobycia, ograniczenia
    dostępności infrastruktury
    wiertniczej i wydobywczej
    Wdrożenie licznych działań ograniczających i monitorujących
    skuteczności sposobu nadzoru nad ryzykiem w następujących
    obszarach: erupcji niekontrolowanej, awarii otworowej, rozlewu
    ropy, pożarów oraz kolizji morskic hm.in. poprzez
    • monitoring parametrów procesowych
    • testy sprawności urządzeń
    • stosowanie odpowiednich środków ochrony
    • postępowanie zgodnie z obowiązującymi procedurami
    bezpieczeństwa i realizacji prac
    • Ograniczenie
    produkcji, przerwanie
    ciągłości działania
    • Szkody dla ludzi i
    szkody środowiskowe
    • Pogorszenie reputacji
    • Ograniczenie
    przychodów oraz
    koszty związane z
    rekultywacją,
    skutkujące
    pogorszeniem
    wyników finansowych
    10. Ryzyko geologiczno -złożowe
    i techniczne instalacji
    wgłębnych
    • Wykonywanie bieżących analiz złożowych (aktualizacja modeli
    statyczno -dynamicznych) , wykonywanie bieżących analiz
    pracy odwiertów oraz pracy pomp
    • Wykonywanie działań umożliwiających realizację
    prognozowanego wydobycia
    • Realizacja cyklicznych planów przegl ądów
    • Niewykonanie
    prognozowanego
    wydobycia,
    • Pogorszenie
    przychodów i wyników
    finansowych
    P
    ŚN


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    116
    • Poddawanie urządzeń okresowym inspekcjom przez instytucje
    certyfikujące (PRS, UG, UDT).
    • Prowadzenie optymalnej polityki magazynowej części
    zamiennych oraz realizacja przyjętej polityki remontowej
    maszyn i urządzeń.
    • Podnoszenie kwalifikacji pracowników
    11. Ryzyko
    produkcji
    rafineryjnej
    Awaria infrastruktury
    produkcyjnej rafinerii • Badanie stanu technicznego urządzeń i wyposażenia instalacji
    zgodnie z opracowanymi planami
    • Opracowanie planu inspekcji w oparciu o poziom ryzyka w
    ramach RBI (Risk Based Inspection)
    • Dozór urządzeń przez służby UDT (Urzędu Dozoru
    Technicznego) oraz ZDT (Zakładowego Dozoru Technicznego)
    • Wytypowanie Urząd zeń Krytycznych, wobec których
    stosowane są szczególne zasady nadzoru
    • Realizacja rocznych Planów Prac Profilaktycznych oraz
    Planów Utrzymania Ruchu i Remontów
    • Podnoszenie kwalifikacji pracowników, w tym ćwiczenia na
    symulatorach
    • Przerwa w produkcji
    lub og raniczenie
    dostępności instalacji
    produkcyjnych
    • Brak możności
    realizowania dostaw
    do klientów
    • Ograniczenia
    przychodów i wyników
    finansowych
    12. Ryzyko HSE
    Wypadki w całym cyklu
    produkcji i łańcuchu
    logistycznym ( w tym
    wypadki drogowe, kolejowe
    podczas transportu
    produktów oraz lotnicze przy
    transporcie pracowników na
    platformę)
    • Systematyczne kontrole przestrzegania przepisów BHP na
    stanowiskach pracy
    • Podnoszenie świadomości i zaangażowania pracowników w
    budowaniu kultury bezpi eczeństwa pracy poprzez aktywnie
    prowadzone działania
    • Wdrażanie corocznego Planu BHP dla Grupy Kapitałowej
    LOTOS
    • W ramach projektu EFRA m.in. opracowanie "Zasad
    bezpieczeństwa w Projekcie EFRA" w formie książki,
    prowadzenie newslettera, wdrożenie Progra mu Incentive -
    wyróżniania pracowników za bezpieczną pracę; cotygodniowe
    przeglądy BHP z udziałem Kierownictwa budowy
    • W zakresie wypadków lotniczych:
    o Wysokie wymagania bezpieczeństwa stawiane dla floty
    powietrznej - certyfikaty AOC, E12, dopuszczenie IFR.
    o Stały monitoring warunków pogodowych i odpowiednia
    logistyka przewozów osobowych statkami, celem
    zminimalizowania ryzyka.
    o Nadzór nad warunkami umowy z przewoźnikiem, mający
    zapewnić odpowiednią jakość i bezpieczeństwo
    transportu.
    • Szkody dla ludzi i
    szkody środowiskowe
    • Pogorszenie reputacji i
    koszty odbudowy
    wizerunku
    • Koszty rekultywacji i
    odszkodowań
    • Przerwanie ciągłości
    działania, ograniczenie
    przychodów i wyników
    finansowych
    P
    ŚN
    PP
    C


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    117
    13. Ryzyko
    bezpieczeństwa
    (security)
    Zniszczenie infrastruktury
    krytycznej w wyniku
    terroryzmu
    • Okresowe prowadzenie ćwiczeń praktycznych sprawdzających
    systemy zabezpieczeń i komunikacji
    • Wdrożone procedury postępowania w przypadku naruszenia
    bezpieczeństwa fizycznego i ochrony
    • Udział w ćwiczeniach organizowanych przez Rządowe
    Centrum Bezpieczeństwa
    • Komunikacja z Wojewódzkim Centrum Zarządzania
    Kryzysowego
    • Brak możliwości
    prowadzenia
    działalności
    podstawowej
    • Wstrzymanie ciągłości
    działania, ograniczenie
    przychodów i wyników
    finansowych
    14. Ryzyko
    systemów IT
    Zewnętrzna lub wewnętrzna
    ingerencja (cyberatak) w
    systemy informatyczne (IT) i
    sterowania (OT) oraz awarie
    w wyniku braku
    wystarczających zasobów i
    nieefektywnych procesów w
    obszarze IT
    • Audyty bezpieczeństwa IT
    • Procedury wewnętrzne dotyczące zarządzania
    bezpieczeństwem systemów
    • Regularne testy bezpieczeństwa infrastruktury
    teleinformatycznej
    • Podnoszenie świadomości pracowników w zakresie
    cyberbezpieczeństwa (szkolenia, informacje, testy)
    • Wsparcie CERT ABW
    • Zakłócenia w realizacji
    kluczowych procesów
    bizneso wych w tym
    możliwość
    ograniczenia ciągłości
    działania
    • Utrata poufności,
    dostępności i
    integralności danych i
    systemów
    • Ograniczenie
    przychodów i wyników
    finansowych
    15. Ryzyko
    zakupowe
    Współpraca z nierzetelnym
    dostawcą uczestniczącym w
    tzw. „karuzeli podatkowej”
    • Szczegółowa weryfikacja kontrahentów
    • Wprowadzenie stosownych zapisów w umowach z
    kontrahentami
    • Stosowanie zasad należytej staranności
    • Powstanie zobowiązań
    podatkowych VAT
    • Ograniczenie wyników
    finansowych
    RYZYKA REPUTACJI I COMPLIANCE
    16. Ryzyko prawne
    nadużycia rozumiane jako
    celowe działanie lub
    zaniechanie działania,
    stanowiące złamanie
    przepisów prawa lub zasad
    obowiązujących w GK GL
    S.A., w wyniku którego
    dopuszczająca się go osoba
    odnosi nieuprawnione
    • Program Zarządzania Ryzykiem Nadużyć, który obejmuje
    koordynację działań w zakresie funkcjonowania rozwiązań
    ustanowionych w poszczególnych procesach biznesowych,
    służących zapobieganiu i wykrywaniu nadużyć, jak równie ż
    działania skierowane na edukowanie organizacji w zakresie
    zapobiegania nadużyciom, identyfikację i ocenę ryzyka
    nadużyć oraz formułowanie całościowej oceny poziomu
    odporności organizacji na nadużycia.
    • Straty finansowe dla
    GKL
    • Utrata reputacji
    S
    PK
    PP
    C


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    118
    korzyści lub którego
    rezultatem są
    nieuzasadnione straty
    ponoszone przez firmę (w
    tym działania korupcyjne).
    • Program Etyczny, który obejmuje swoim zakresem
    funkcj onowanie Kodeksu etyki, Rzecznika ds. etyki i Linii etyki,
    a także działalność szkoleniową.
    17. naruszenia przepisów o
    ochronie danych osobowych • Wdrożenie standardów wewnętrznych w tym obszarze, m.in. w
    ramach Polityki bezpieczeństwa, procedury o zasadach
    ochrony danych osobowych
    • Realizacja audytów, w tym przy udziale doradcy
    zewnętrznego, weryfikujących przestrzeganie obowiązujących
    zasad oraz stopień przygotowania organizacji do spełnienia
    nowych wyma gań RODO
    • Podnoszenie świadomości pracowników (szkolenia, spotkania)
    • Kary finansowe
    • Utrata reputacji
    18. Ryzyko
    środowiskowe
    wyciek ze statku
    przewożącego ropę/
    produkty GKL
    • Korzystanie z usług dostawców realizujących algorytmy
    postępowania wynikające z rezolucji Międzynarodowej
    Organizacji Morskiej (IMO) oraz respektujących wymagania
    konwencji morskich dotyczących bezpieczeństwa
    • Zapisy dot. wymagań względem stanu technicznego statków
    w umowach zawieranych z partnerami handlowymi oraz
    dostaw cami usług transportu morskiego
    • Współpraca z armatorami będącymi członkami ITOPF
    (International Tanker Owners Pollution Federation Ltd.) oraz
    posiadających stosowne certyfikaty ubezpieczeniowe
    • Uczestnictwo w funduszu International Oil Pollution
    Compensation Fund (IOPCF)
    • Skażenie ekologiczne
    • Utrata reputacji
    • Straty finansowe z
    tytułu utraty ładunku
    • Ograniczenie
    przychodów i wyników
    finansowych
    19. wyciek ropy na platformie • Utrzymanie stanu technicznego jednostek morskich
    minimalizujące wystąpienia awarii na platformach
    • Prowadzenie działań w fazie projektowania i prowadzenia
    robót wiertniczych, mających na celu kontrolę ryzyka w
    zakresie przypływów płynu złożowego do otworu wiertniczego
    • Przeprowadzanie corocznych ćwiczeń w zakresie zwalc zania
    rozlewów olejowych
    • Odpowiedni dobór sprzętu przeciwrozlewowego
    • Skażenie ekologiczne
    • Utrata reputacji
    • Koszty likwidacji szkód
    • Przerwanie ciągłości
    działania
    • Ograniczenie
    przychodów i wyników
    finansowych
    20. okresowo zwiększona emisja
    zanieczyszczeń w procesie
    rafineryjnym
    • Stałe monitorowanie parametrów procesowych oraz
    emisyjnych
    • Utrzymanie wysokich standardów technicznych; stosowanie
    wymogów BAT
    • Realizacja planów zarządzania środowiskowego
    • Utrata reputacji
    • Kary finansowe
    ŚN


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    119
    21. Ryzyko
    pracownicze
    brak akceptacji pracowników
    dla zmian wdrażanych w
    GKL
    • W przypadku działań restrukturyzacyjnych otwarta
    komunikacja z pracownikami, zakładowymi organizacjami
    związkowymi, radą pracowników dot. planowanych zmian
    • Komunikacja zewnętrzna do mediów dot. planowanych działań
    restrukturyzacyjnych
    • Umożliwianie pracownikom przekwalifikowanie, przeszkolenie
    do nowych zadań
    • Wsparcie w przypadku zmiany miejsca pracy i relokacji, pomoc
    finansowa
    • Działania outplacementowe, wsparcie w pos zukiwaniu nowej
    pracy poza GK LOTOS
    • Bieżące monitorowanie klimatu społecznego
    • Spadek lojalności i
    motywacji do pracy,
    opóźnienia w realizacji
    projektów,
    • Utrata reputacji
    • Ograniczenie
    potencjału rozwoju
    kompetencji
    22. trudności w pozyskaniu
    nowych wykwalifikowanych
    pracowników oraz
    utrzymaniu kompetentnych i
    doświadczonych
    pracowników
    • Budowa systemu zarządzania wiedzą w celu efektywnego
    przekazywania i dzielenia się wiedzą oraz systemowego
    rozwoju kompetencji pracowników niezbędnych do realizacji
    bieżących i perspektywicznych celów biznesowych
    • Program rozwoju kadry menedżerskiej
    • Budowanie angażującego środowiska pracy podnoszącego
    efektywność
    • Tworzenie wewnątrz organizacji przestrzeni dla rozwoju i
    innowacji
    • Budowanie wizerunku dobrego pracodawcy wewnątrz i na
    zewnątrz organizacji
    • większe nakłady na
    promowanie
    pracodawcy i
    rekrutację oraz na
    programy
    przeciwdziałające
    odejściom
    pracowników
    23. Ryzyko
    społeczne
    protesty społeczne w
    związku z realizacją
    projektów inwestycyjnych
    • Utrzymywanie dobrych relacji z interesariuszami. Prowadzenie
    spotkań mających na celu przybliżenie tematów realizowanych
    projektów
    • Prowadzenie otwartej komunikacji nt. bieżącej działalności
    GKL, jak również projektów realizowanych przez firmę
    • Dbałość o re lacje z mediami branżowymi, lokalnymi,
    ogólnopolskimi oraz zagranicznymi.
    • Kooperacja z nadzorem właścicielskim firmy oraz
    poszczególnymi organami administracji publicznej, celem
    przeciwdziałania tematom kryzysowym, które mogą pojawić się
    w ramach poszczegó lnych procedur legislacyjnych,
    wynikających zarówno z regulacji krajowych, jak i unijnych.
    • Opóźnienia przy
    realizacji projektów
    rozwojowych
    • Utrata reputacji
    • Ograniczenie
    przychodów i wyników
    finansowych
    S
    P
    PP
    C


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    120
    Organizacja i zarządzanie w Grupie LOTOS S.A.
    i jej grupie kapitałowej
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    121
    7. O r g a n i z a c j a i z a r z ą d z a n i e w G r u p i e L O T O S S . A . i j e j g r u p i e
    ka p i t a ł o w e j
    7.1. Powiązania własnościowe i zasady zarządzani a
    7.1.1. Informacje o posiadanych przez Grupę LOTOS S.A. oddziałach (zakładach)
    Grupa LOTOS S.A. nie posiada oddziałów (zakładów) w rozumieniu Ustawy o Rachunkowości.
    7.1.2. Zmiany w powiązaniach organizacyjnych lub kapitałow ych Grupy LOTOS S.A.
    z innymi podmiotami
    W skład Grupy Kapitałowej LOTOS wchodzą: Grupa LOTOS S.A. jako Jednostka Dominująca oraz podmioty o profilu
    produkcyjnym, usługowym i handlowym (spółki zależne oraz spółki pośredni o zależne od Grupy LOTOS S.A.)
    i fundacja.
    Ponadto Grupa posiada udziały we wspólnych przedsięwzięciach wycenianych metodą praw włas ności szerzej opisane
    w nocie 14 do skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
    Poniżej przed stawiono podstawowe informacje na temat wymienionych wyżej podmiotów, a także dane na temat
    procentowego udziału Grupy w ich wł asności na dzień 31 grudnia 2017 roku, który nie uległ zmianie w stosunku
    do stanu na dzień 31 grud nia 2016 roku .



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    122
    Nazwa podmiotu Siedziba Przedmiot działalności
    Procentowy udział Grupy
    we własności jednostki
    31.12.2017 31.12.2016
    Jednostka Dominująca
    Segment produkcji i handlu
    ● Grupa LOTOS S.A. Gdańsk W ytwarzanie i przetwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej (głównie paliw) oraz ich sprzedaż hurtowa Nie dotyczy Nie dotyczy
    Jednostki bezpośrednio zależne konsolidowane metodą pełną
    Segment wydobywczy
    ● LOTOS Upstream Sp. z o.o. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK LOTOS Upstream Sp. z o.o.) (1)
    Gdańsk Działalność firm centralnych (head offices) i holdingów 100,00% -
    ● LOTOS Petrobaltic S.A. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK LOTOS Petrobaltic S.A.) Gdańsk Pozyskiwanie oraz eksploatacja złóż ropy naftowej i gazu ziemnego 99,99% 99,99%
    Segment produkcji i handlu
    ● LOTOS Paliwa Sp. z o.o. Gdańsk Sprzedaż hurtowa, detaliczna paliw, lekkiego oleju opałowego, zarządzanie siecią stacji paliw LOTOS 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Oil Sp. z o.o. Gdańsk Produkcja i sprzedaż olejów smarowych i smarów oraz sprzedaż olejów bazowych 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Asfalt Sp. z o.o. Gdańsk Produkcja i sprzedaż asfaltów 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Kolej Sp. z o.o. Gdańsk Transport kolejowy 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Serwis Sp. z o.o. Gdańsk Działalność w zakresie utrzymania ruchu mechanicznego, elektrycznego i automatyki, usługi remontowe 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Lab Sp. z o.o. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK LOTOS Lab Sp. z o.o.) (2) Gdańsk W ykonywanie analiz laboratoryjnych 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Straż Sp. z o.o. Gdańsk Ochrona przeciwpożarowa 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Ochrona Sp. z o.o. Gdańsk Ochrona mienia i osób 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Terminale S.A. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK LOTOS Terminale S.A.)
    Czechowice - Dziedzice Magazynowanie i dystrybucja paliw 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Infrastruktura S.A. (spółka posiada swoją grupę kapitałową: GK LOTOS Infrastruktura S.A.) Jasło Magazynowanie i dystrybucja paliw. Wynajem i zarządzanie nieruchomościami własnymi lub dzierżawionymi 100,00% 100,00%
    ● LOTOS Gaz S.A. w likwidacji Kraków Spółka nie prowadzi działalności operacyjnej 100,00% 100,00%
    Jednostki bezpośrednio zależne nie objęte konsolidacją (3)
    ● Infrastruktura Kolejowa Sp. z o.o. Gdańsk Spółka nie prowadzi działalności operacyjnej 100,00% 100,00%
    ● Fundacja LOTOS Gdańsk
    Działalność społecznie użyteczna w sferze zadań publicznych określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego. Fundacja nie pro wadzi działalności gospodarczej
    100,00% 100,00%



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    123
    Nazwa podmiotu Siedziba Przedmiot działalności
    Procentowy udział Grupy
    we własności jednostki
    31.12.2017 31.12.2016
    Jednostki pośrednio zależne konsolidowane metodą pełną
    Segment produkcji i handlu
    GK LOTOS Lab Sp. z o.o.
    ● LOTOS Vera Sp. z o.o. Gdańsk Produkcja samochodów osobowych 100,00% -
    GK LOTOS Infrastruktura S.A.
    ● RCEkoenergia Sp. z o.o. Czechowice -
    Dziedzice
    Wytwarzanie i dystrybucja energii elektrycznej,
    ciepła i gazu 100,00% 100,00%
    GK LOTOS Terminale S.A.
    ● LOTOS Biopaliwa Sp. z o.o. Czechowice -
    Dziedzice
    Produkcja estrów metylowych kwasów
    tłuszczowych (FAME) 100,00% 100,00%
    Segment wydobywczy
    GK LOTOS Upstream Sp. z o.o.
    ● LOTOS Exploration and
    Production Norge AS
    Norwegia,
    Stavanger
    Poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej na
    Norweskim Szelfie Kontynentalnym;
    świadczenie usług związanych z
    poszukiwaniem i wydobyciem ropy naftowej i
    gazu ziemnego
    100,00% 99,99%
    ● AB LOTOS Geonafta (spółka
    posiada swoją grupę kapitałową:
    GK AB LOTOS Geonafta)
    Litwa,
    Gargżdai
    Poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej,
    świadczenie usług wiertniczych oraz kupno i
    sprzedaż ropy naftowej
    100,00% 99,99%
    ● UAB Genciu Nafta Litwa,
    Gargżdai Poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej 100,00% 99,99%
    ● UAB Manifoldas Litwa,
    Gargżdai Poszukiwanie i wydobycie ropy naftowej 100,00% 99,99%
    GK LOTOS Petrobaltic S.A.
    ● Aphrodite Offshore Services N.V. Curaçao
    Świadczenie usług w obszarze transportu
    morskiego (spółka nie prowadzi działalności
    operacyjnej)
    99,99% 99,99%
    ● B8 Sp. z o.o. Gdańsk Działalność usługowa wspomagająca
    górnictwo i wydobywanie 99,99% 99,99%
    ● B8 Spółka z ograniczoną
    odpowiedzialnością BALTIC S.K.A. Gdańsk Poszukiwanie i eksploatacja złóż ropy i gazu
    ziemnego 99,99% 99,99%
    ● Miliana Shipholding Company Ltd.
    (spółka posiada swoją grupę
    kapitałową: GK Miliana Shipholding
    Company Ltd.)
    Cypr,
    Nikozja
    Świadczenie usług magazynowania i
    transportu ropy naftowej oraz innych usług w
    obszarze transportu morskiego
    99,99% 99,99%
    ● Technical Ship Management
    Sp. z o.o. (spółka posiada
    swoją grupę kapitałową: GK
    Technical Ship Management
    Sp. z o.o.)
    Gdańsk
    Działalność usługowa wspomagająca transport
    morski, doradztwo w zakresie eksploatacji
    statków
    99,99% 99,99%
    ● SPV Baltic Sp. z o.o. Gdańsk Świadczenie usług w obszarze transportu
    morskiego 99,99% 99,99%
    ● Miliana Shipmanagement Ltd. Cypr,
    Nikozja
    Świadczenie usług w obszarze transportu
    morskiego 99,99% 99,99%


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    124
    Nazwa podmiotu Siedziba Przedmiot działalności
    Procentowy udział Grupy
    we własności jednostki
    31.12.2017 31.12.2016
    ● Miliana Shipping Group Ltd.
    (spółka posiada swoją grupę
    kapitałową: GK Miliana
    Shipping Group Ltd.)
    Cypr,
    Nikozja Zarządzanie posiadanymi aktywami 99,99% 99,99%
    ● Bazalt Navigation Co. Ltd. Cypr,
    Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99%
    ● Granit Navigation Company
    Ltd.
    Cypr,
    Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99%
    ● Kambr Navigation Company
    Ltd.
    Cypr,
    Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99%
    ● St. Barbara Navigation
    Company Ltd.
    Cypr,
    Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99%
    ● Petro Icarus Company Ltd. Cypr,
    Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99%
    ● Petro Aphrodite Company
    Ltd.
    Cypr,
    Nikozja Czarter statku 99,99% 99,99%
    ● Energobaltic Sp. z o.o. Władysławo
    wo
    Produkcja energii elektrycznej, energii cieplnej,
    LPG oraz kondensatu gazowego 99,99% 99,99%
    (1) Dnia 10 marca 2017 roku Grupa LOTOS S.A. nabyła 100% udziałów w spółce LOTOS Upstream Sp. z o.o.
    za łączną cenę 6 tys. zł.
    (2) Dnia 6 listopada 2017 roku spółka LOTOS Lab Sp. z o.o. nabyła 100% udziałów w spółce Lucea 3 Sp. z o.o (obecnie
    LOTOS Vera Sp. z o.o.) za łączną cenę 6 tys. zł.
    (3) Podmioty wyłączono z konsolidacji z uwagi na fakt, iż wielkości wykazywane w sprawozdaniach finansowych tych
    jednostek na dzień 31 grudnia 2016 roku są nieistotne dla realizacji obowiązku określonego w standardzie MSSF 10
    „Skonsolidowane sprawozdania finansowe”.
    7.1.3. Zmiany własnościowe w Grupie LOTOS S.A. i jej grupie kapitałowej
    W 2017 roku miały miejsce następujące zmiany w organizacji Grupy Kapitałowej LOTOS.
    B8 spółka z ograniczoną odpowiedzialnością BALTIC S.K.A. – rejestracja podwyższenia kapitału zakładowego
    W dniu 02.03.2017 r. Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie B 8 spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
    BALTIC S.K.A. podjęło uchwałę w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego z poziomu 987.817.450,00 zł
    do poziomu 1.220.243.450,00 zł, tj. o 232.426.000, - zł w drodze em isji:
    a) 23.134.132 akcji zwykłych, imiennych serii E o wartości 10,00 zł każda;
    b) 108.468 akcji zwykłych, imiennych serii F o wartości 10,00 zł każda.
    Nowo wyemitowane akcje w podwyższonym kapitale zakładowym zostały objęte przez LOTOS Petrobaltic S.A.
    z wyłączeniem prawa poboru komplementariusza Spółki, tj. B8 sp. z o.o. Pokrycie akcji nowej emisji nastąpiło zarówno
    wkładem niepieniężnym, jak i pieniężnym. Wysokość wkładu pieniężnego LOTOS Petrobaltic S.A. wyniosła
    1.084.680,00 zł, a jego wniesienie było konieczne z uwagi na warunki zawarte
    w umowach finansowania z BGK S.A. i PFR S.A.
    Dnia 10.03.2017 roku ww. podwyższenie kapitału zakładowego zostało zarejestrowane w rejestrze przedsiębiorców
    Krajowego Rejestru Sądowego.
    LUPS Sp. z o. o. – nabycie 100% udziałów, rejestracja zmiany nazwy Spółki, podwyższenie kapitału zakładowego
    Dnia 10.03.2017 r. Grupa LOTOS S.A. nabyła od Kancelarii Prawnej Domański i Wspólnicy sp.k. 100% udziałów (50
    udziałów) w spółce LUPS Spółka z ograniczoną odpowi edzialnością, z siedzibą w Gdańsku, za łączną cenę 6 tys. zł,


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    125
    tj. 120,00 zł za jeden udział. Dnia 07.04.2017r. Sąd Rejonowy Gdańsk - Północ zarejestrował nowy tekst jednolity
    umowy Spółki, w tym zmianę nazwy Spółki na LOTOS Upstream Sp. z o.o. W dniu 8 gr udnia 2017 roku Nadzwyczajne
    Zgromadzenie Wspólników LOTOS Upstream sp. z o.o. podjęło uchwałę o podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki
    z kwoty 5.000 PLN do kwoty 520.005.000 PLN tj. o kwotę 520.000.000 PLN poprzez ustanowienie 5.200.000 nowych
    udziałów o wartości nominalnej 100 PLN każdy. Wszystkie nowe udziały zostały objęte przez Grupę LOTOS i pokryte
    wkładem pieniężnym w kwocie 520.000.000 PLN.
    Dnia 06.02.2018 roku ww. podwyższenie kapitału zakładowego zostało zarejestrowane w rejestrze przedsiębiorcó w
    Krajowego Rejestru Sądowego.
    W dniu 21 lutego 2018 r. wyrażona została zgoda przez Zgromadzenie Wspólników LOTOS Upstream sp. z o.o. na
    utworzenie zależnej spółki zagranicznej, pod firmą LOTOS E&P UK Limited, z siedzibą w Londynie (Wielka Brytania)
    o ka pitale zakładowym 15 tys. GBP (celem prowadzenia działalności wydobywczej na Szelfie Brytyjskim).
    Baltic Gas Sp. z o.o. i Wspólnicy sp.k. - wpłata w ramach umówionego wkładu; podwyższenie wkładu umówionego
    przez komandytariuszy
    Dnia 24.03.2017 r. wspólnik LOTOS Petrobaltic S.A. w ramach umówionego wkładu (przedmiotowa uchwała
    wspólników z dnia 22.10.2015 r.) dokonał wpłaty na rachunek spółki Baltic Gas spółka z ograniczoną
    odpowiedzialnością i Wspólnicy sp.k. kwoty w wysokości 187.995,43 zł tytułem wniesie nia wkładu pieniężnego
    w ramach wkładu umówionego (suma wkładów wniesionych: 80.833.806,58 zł). W dniu 31 maja 2017r. wspólnicy spółki
    podjęli uchwały o podwyższeniu umówionego wkładu:
    a) LOTOS Petrobaltic S.A. (LPB) z kwoty 81.869.711 PLN do kwoty 86.396.383 PLN tj. o kwotę
    4.526.672 PLN;
    b) CalEnergy Resources Poland sp. z o.o. (CER) z kwoty 98.933.897 PLN do kwoty 109.645.403
    tj. o kwotę 10.711.506 PLN.
    Dopłaty do wkładu umówionego b ędą wpłacane na wezwanie komplementariusza. Do dnia 30 czerwca 2017r. LPB
    wpłacił na wezwanie komplementariusza kwotę 2.771.532,18 PLN, a CER 4.800.706,38 PLN. W dniu 29 września
    2017 r. wspólnik LOTOS Petrobaltic S.A. w ramach umówionego wkładu (po decyzj i wspólników z dnia 31 maja
    2017 roku) dokonał wpłaty na rachunek spółki Baltic Gas spółka z ograniczoną odpowiedzialnością i Wspólnicy spółka
    komandytowa kwoty w wysokości 2.434.257,25 PLN tytułem wniesienia wkładu pieniężnego w ramach wkładu
    umówionego.
    Na dzień 31.10.2017 suma wkładów wniesionych przez LOTOS Petrobaltic S.A. wyniosła: 86.039 tys. PLN.
    Baltic Gas sp. z o.o. – podwyższenie kapitału zakładowego
    W dniu 31 maja 2017 r. wspólnicy spółki LOTOS Petrobaltic S.A. (50% udziałów) oraz CalEnergy Resources Poland
    sp. z o.o. (50% udziałów) podjęli uchwałę ws. podwyższenia kapitału zakładowego spółki z kwoty 220.440 PLN
    do kwoty 245.000 PLN tj. o kwotę 24.600 PLN poprzez ustanowienie nowych 492 udziałów o wartości nominalnej
    50 PLN i pokryciu nowo utworzonych udziałów gotówką. W związku z podjętą uchwałę udziałowcy objęli w spółce
    udziały: LOTOS Petro baltic S.A. o wartości nominalnej 12.300 PLN, CalEnergy Resources Poland Sp. z o.o. o wartości
    12.300 PLN.
    Infrastruktura Kolejowa Sp. z o.o. – dopłata do kapitału
    W dniu 28 września 2017 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Infra struktura Kolejowa Sp. z o.o. podjęło
    uchwałę o zobowiązaniu Grupy LOTOS jako jedynego Wspólnika Spółki do dokonania dopłaty do kapitału w kwocie
    20.000, - PLN. W wykonaniu powyższej uchwały Grupa LOTOS wniosła w dniu 29 września 2017 dopłatę do kapitału
    w pełnej wysokości.
    Lucea 3 Sp. z o.o. – nabycie 100% udziałów; podwyższenie kapitału zakładowego oraz zmiana aktu założycielskiego
    spółki
    Dnia 06.11.2017 r. LOTOS Lab Sp. z o.o. nabyła od MWW Trustees Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością 100%
    udziałów ( 100 udziałów) w spółce Lucea 3 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, z siedzibą w Warszawie,
    za łączną cenę 6 tys. PLN, tj. 60,00 PLN za jeden udział. W dniu 13 grudnia 2017 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie
    Wspólników Lucea 3 Sp. z o.o. podjęło uchwałę w przedmiocie podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki z kwoty
    5.000 PLN do kwoty 40.000.000 PLN tj. o kwotę 39.995.000 PLN poprzez utworzenie 799.900 nowych udziałów
    o wartości nominalnej 50 PLN każdy udzia ł. Wszystkie nowe udziały zostały objęte przez LOTOS Lab Sp. z o.o.
    jedynego wspólnika Spółki i pokryte wkładem pieniężnym w kwocie 39.995.000 PLN. Dnia 13 grudnia 2017 roku


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    126
    Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników Lucea 3 Sp. z o.o. podjęło uchwałę w sprawie zmiany Aktu Założycielskiego
    Spółki w tym zmiany nazwy spółki z Lucea 3 Sp. z o.o. na LOTOS Vera Sp. z o.o.
    Do dnia sporządzenia niniejszego raportu podwyższenie kapitału wraz ze zmianą aktu założycielskiego spółki
    w tym nazwy spółki nie zostało zarejestrowane.
    LOTOS Lab Sp. z o.o. – podwyższenie kapitału zakładowego
    W dniu 6 grudnia 2017 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników LOTOS Lab Sp. z o.o. podjęło uchwałę
    o podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki z kwoty 1.000.000 PLN do kwoty 99.000.000 PLN tj. o kwotę 98.000.000
    PLN poprzez ustanowienie 196.000 nowych udziałów o wartości nominalnej 500 PLN każdy. Wszystkie nowe udziały
    zostały objęte przez Grupę LOTOS i pokryte wkładem pieniężnym w kwocie 98.000.000 PLN .
    Dnia 16.01.2018 roku ww. podwyższenie kapitału zakładowego zostało zarejestrowane w rejestrze przedsiębiorców
    Krajowego Rejestru Sądowego.
    LOTOS Exploration and Production Norge AS – podwyższenie kapitału zakładowego
    Dnia 12 grudnia 2017 r. Zgromadzenie Wspólników LOTOS Exploration and Production Norge AS podjęło uchwałę
    o emisji prywatnej, dla LOTOS Upstream sp. z o.o., 900.000.000 warrantów, z których każdy upoważnia do nabycia
    1 akcji serii B o wartości nominalnej 1,00 NOK każda akcja. W wykonaniu warrantów, w dniu 18 grudnia 2017 r. LOTOS
    Upstream sp. z o.o. złożyła oświadczenie o objęciu 777.085.104 akcji serii B o wartości 1 NOK każda. Nowe akcje
    zostały pokryte wkładem pieniężnym o wartości 777.085.104 NOK. W związk u z powyższym kapitał zakładowy LOTOS
    E&P Norge AS został podwyższony z kwoty 2.233.718.441 NOK do kwoty 3.010.803.545 NOK.
    Dnia 18.01.2018 roku ww. podwyższenie kapitału zakładowego LOTOS E&P Norge AS zostało zarejestrowane.
    Reorganizacja Segmentu Wydobyw czego:
    W dniu 19 kwietnia 2017 r. LOTOS Petrobaltic S.A. (sprzedający) oraz LOTOS Upstream sp. z o.o. (nabywca) podpisały
    warunkową umowę sprzedaży 100% akcji LOTOS Exploration and Production Norge AS z siedzibą w Stavanger
    w Norwegii. Cena nabycia wynosi 91,7 mln PLN.
    Dnia 29 września 2017 r. Strony podpisały aneks do ww. umowy prolongujący ostateczny termin spełnienia warunków
    zawieszających do 31 grudnia 2017 roku.
    W dniu 12 grudnia 2017 r., wobec spełnienia wszystkich waru nków zawieszających, Strony dokonały rozliczenia
    umowy z dnia 19 kwietnia 2017 roku i z dniem 12 grudnia 2017 roku LOTOS Upstream Sp. z o.o. nabyła należące do
    LOTOS Petrobaltic S.A. 2.233.718.440 akcje serii B LOTOS E&P Norge AS.
    W dniu 12 czerwca 2017 r. LOTOS Petrobaltic S.A. (sprzedający) oraz LOTOS Upstream sp. z o.o. (nabywca)
    podpisały warunkową umowę sprzedaży 72.800 akcji AB LOTOS Geonafta z siedzibą w Gargzdai na Litwie.
    Cena nabycia wynosi 59,6 mln PLN.
    Dnia 29 września 20 17 r. Strony podpisały aneks do ww. umowy prolongujący ostateczny termin spełnienia warunków
    zawieszających do 31 grudnia 2017 roku.
    W dniu 12 grudnia 2017 r., wobec spełnienia wszystkich warunków zawieszających, Strony dokonały rozliczenia
    umowy z dnia 12 czerwca 2017 roku i z dniem 12 grudnia 2017 roku LOTOS Upstream sp. z o.o. nabyła należące
    do LOTOS Petrobaltic S.A. 72.800 akcji AB LOTOS Geonafta.
    Dnia 20 grudnia 2017 r. Zgromadzenie Wspólników Aphrodite Offshore Services N.V. z sie dzibą na Curacao podjęło
    uchwałę o rozpoczęciu procesu likwidacji Spółki. Na likwidatora Spółki wybrany został Moonlight Foundation.
    Likwidator, tytułem zaliczki na poczet podziału sumy likwidacyjnej, przekazał na rzecz jedynego wspólnika (LOTOS
    Petrobalti c S.A.) kwotę 1.380 tys. USD. Podział pozostałych środków pozostających w dyspozycji likwidowanej Spółki
    nastąpi po rozliczeniu wszystkich zobowiązań oraz po pokryciu kosztów likwidacji.
    W dniu 29 stycznia 2018 r. zakończyła się procedura likwidacji spółk i Aphrodite Offshore Services N.V.,
    do rozliczenia pozostała suma likwidacyjna, co nastąpi po ostatecznym pokryciu kosztów spółki i ewentualnych
    zobowiązań podatkowych za 2017 rok.
    Dnia 19 grudnia 2017 roku został przyjęty Plan połączenia transgranicznego przez przejęcie. Spółką przejmującą
    będzie LOTOS Petrobaltic S.A. z siedzibą w Gdańsku, a spółką przejmowaną będzie Miliana Shipholding Company
    Ltd. z siedzibą w Nikozji na Cyprze – spółka w 100% zależna od LOTOS Petrobaltic S.A. W wyniku przejęcia Miliana
    Shipholding Company Ltd. przez LOTOS Petrobaltic S.A. wszystkie aktywa i zobowiązania spółki przejmowanej


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    127
    zostaną przeniesione na spółkę przejmująca, zaś spółka przejmowana zostani e wykreślona z właściwego rejestru.
    Spółka przejmująca wstąpi we wszystkie prawa i obowiązki spółki przejmowanej na drodze sukcesji uniwersalnej,
    zaś jej forma prawna, nazwa oraz siedziba pozostaną niezmienione.
    W związku z tym, że LOTOS Petro baltic S.A. jest jedynym wspólnikiem Miliana Shipholding Company Ltd.,
    w przypadku planowanego połączenia może zostać zastosowana uproszczona metoda połączenia. Plan połączenia
    został opublikowany na stronie internetowej LOTOS Pe trobaltic S.A. oraz w dzienniku urzędowym Cyprus Official
    Gazette odpowiednio w dniu 28 oraz 29 grudnia 2017 roku.
    Dnia 8 stycznia 2018 roku Zarządy Spółek Miliana Shipholding Company Ltd. oraz Miliana Shipping Group Ltd. obie
    z siedzibą na C yprze przyjęły plan połączenia tych spółek. W wyniku połączenia przez przejęcie Miliana Shipholding
    Company Ltd. będąca jedynym wspólnikiem spółki przejmowanej, przejmie Miliana Shipping Group Ltd. W efekcie
    wszystkie aktywa i zobowiązania spółki przejmowa nej zostaną przeniesione na spółkę przejmującą, zaś spółka
    przejmowana zostanie wykreślona z właściwego rejestru.
    7.1.4. Zmiany w podstawowych zasadach zarządzania Grupą LOTOS S.A. i jej spółkami zależnymi
    Poza zmianą w składzie Zarządu Spółki oraz zmianami w strukturze organizacyjnej Spółki nie nastąpiły zmiany
    w podstawowych zasadach zarządzania Grupą LOTOS S.A . W zakresie zarządzania spółkami z jej grupy kapitałowej:
    zwiększono liczebność zarządow, powołano rady nadzorcze, dokonano odejścia od zarządzania segmentowego
    realizowanego do tej pory przez dedykowanego członka zarządu Grupy LOTOS S.A . Powyższe działania
    implementowały postanowienia ustawy o zasadach zarządzania mieniem państwowym.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    128
    7.2. Zatrudnienie w Grupie Kapitałowej LOTOS
    7.2.1. Struktura zatrudnienia w Grupie Kapitałowej LOTOS
    Struktura zatrudnienia w Grupie Kapitałowej LOTOS w podziale na rodzaj stanowiska
    Spółka
    Zatrudnienie na dzień 31.12.2017 roku
    Stanowiska robotnicze Stanowiska
    nierobotnicze
    Grupa LOTOS S.A. 493 952
    LOTOS Paliwa Sp. z o.o. 0 269
    LOTOS Kolej Sp. z o.o. 691 325
    LOTOS Oil S.A. 91 179
    LOTOS Lab Sp. z o.o. 14 112
    LOTOS Serwis Sp. z o.o. 314 147
    LOTOS Straż Sp. z o.o. 76 14
    LOTOS Asfalt Sp. z o.o. 121 121
    LOTOS Gaz S.A. 0 1
    LOTOS Ochrona Sp. z o.o. 158 25
    LOTOS Air BP Polska Sp. z o.o. 41 16
    LOTOS Infrastruktura S.A. 40 31
    LOTOS Terminale S.A. 63 50
    RC Ekoenergia Sp. z o.o. 42 30
    LOTOS Biopaliwa Sp. z o.o. 23 15
    LOTOS Petrobaltic S.A. 151 211
    Energobaltic Sp. z o.o. 0 26
    LOTOS E&P Norge AS 3 27
    AB LOTOS Geonafta 50 9
    UAB Genciu Nafta 1 1
    UAB Manifoldas 0 3
    Miliana Shipping Ltd 0 0
    Technical Ship Management 0 7
    SPV Baltic Spółka z o.o. 6 5


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    129
    Spółka
    Zatrudnienie na dzień 31.12.2017 roku
    Stanowiska robotnicze Stanowiska
    nierobotnicze
    2337 2560
    Razem 4897
    Struktura zatrudnienia w Grupie LOTOS S.A. pod względ em płci stan na 31 grudnia 2017 roku
    Wyszczególnienie Mężczyźni Kobiety Razem
    stanowiska robotnicze 493 0 493
    stanowiska nierobotnicze 494 458 952
    Razem 987 458 1445
    Struktura zatrudnienia w Grupie Kapitałowej LOTOS pod względ em płci stan na 31 grudnia 2017 roku
    Wyszczególnienie Mężczyźni Kobiety Razem
    stanowiska robotnicze 2261 76 2337
    stanowiska nierobotnicze 1518 1042 2560
    Razem 3779 1118 4897
    Wielkość zatrudnienia w Grupie Kapitałowej LOTOS w latach 2012 – 2017
    Wielkość
    zatrudnienia 31.12.2012 31.12.2013 31.12.2014 31.12.2015 31.12.2016 31.12.2017
    Grupa
    LOTOS S.A. 1 349 1 345 1 350 1 364 1 406 1 445
    Grupa
    Kapitałowa
    LOTOS
    5 015 4 983 5 106 4 850 4 936 4897
    7.2.2. System kontroli programów akcji pracowniczych
    W Grupie Kapitałowej LOTOS w 2017 roku nie funkcjonował program akcji pracowniczych.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    130
    7.2.3. Umowy zawarte pomiędzy emitentem a osobami zarządzającymi oraz wartość wynagrodzeń,
    nagród lub korzyści wypłaconych osobom zarządzającym i nadzorującym Grupę LOTOS S.A.
    Wynagrodzenie wypłacone członkom Zarządu Grupy LOTOS S.A. za 2017 rok (PLN)
    Członkowie Zarządu
    Krótkoterminowe
    świadczenia
    prac ownicze
    (wynagrodzenia)
    Zarząd -jednostki
    zależne*
    Razem
    wynagrodzenie
    wypłacone
    Paweł Olechnowicz 283 424,36 0 283 424,36
    Marek Sokołowski 282 505,74 0 282 505,74
    Mariusz Machajewski 722 624,16 127 213,85 849 838,01
    Maciej Szozda 25 682,34 25 682,34
    Zbigniew Paszkowicz 256 823,40 256 823,40
    Mateusz Bonca 633 618,40 90 944,67 724 563,07
    Marcin Jastrzębski 741 397,32 90 944,67 832 341,99
    Robert Pietryszyn 102 729,36 102 729,36
    Przemysław Marchlewicz 128 411,70 128 411,70
    Kawula Jarosław 667 906,63 667 906,63
    Razem 3 845 123,41 309 103,19 4 154 226,60
    Nagrody roczne dla Członków Zarządu (PLN)
    Członkowie Zarządu
    Krótkoterminowe
    zobowiązania
    z tytułu nagrody
    rocznej
    za 2017 rok
    Marcin Jastrzębski 460 164,96
    Mateusz Bonca 427 508,60
    Jarosław Kawula 513 010,32
    Razem 1 400 683,88
    Wypłata nagrody rocznej uzależniona jest od realizacji celów postawionych przed członkami Zarządu.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    131
    Wynagrodzenie wypłacone członkom Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. za 2017 rok (PLN)
    Członkowie Rady Nadzorczej
    Razem
    wynagrodzenie
    wypłacone
    Ciach Piotr 79 268,04
    Figura Dariusz 79 268,04
    Golecki Mariusz 79 268,04
    Kozłowska -Chyła Beata 89 837,16
    Lewandowska Katarzyna 79 268,04
    Lewandowski Adam 79 268,04
    Szklarczyk -Mierzwa Agnieszka 79 268,04
    Razem 565 445,40


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    132
    7.3. Ochrona środowiska
    Realizacja działań z zakresu ochrony środowiska
    W 2017 roku, poza bezpiecznym przeprowadzeniem postoju remontowego w gdańskiej rafinerii Grupy LOTOS,
    działania z zakresu ochrony środowiska skupiły się na kontynuacji prac rozpoczętych w 2016 roku, mających
    na celu dostosowanie zak ładu do wymagań Decyzji wykonawczej Komisji z dnia 9 października 2014 r. ustanawiającej
    konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) w odniesieniu do rafinacji ropy naftowej i gazu zgodnie
    z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE w sprawie emisji przemysłowych, czyli tzw. konkluzji BAT.
    Instalacje rafineryjne Grupy LOTOS już w dniu publikacji dokumentu spełniały prawie wszystkie jego rygorystyczne
    wymagania. Dostosowania wymagały jedynie dwa obszary.
    Pierwszy z nich dotyczy zakres u i sposobu monitorowania emisji zanieczyszczeń do środowiska. Przed rozpoczęciem
    obowiązywania wymagań konkluzji BAT, rafinerie zobowiązane były przeprowadzać pomiary emisji z emitorów
    technologicznych dwa razy w roku – w okresie zimowym (październik -marz ec) oraz letnim (kwiecień -wrzesień) i na
    podstawie otrzymanych wyników, często w oparciu o inne parametry procesowe, wyznaczać emisję roczną. Pomiary
    te dotyczyły czterech najważniejszych, określonych w prawie zanieczyszczeń: dwutlenku siarki (SO 2), tlenkó w azotu
    (NO x), tlenku węgla (CO) i pyłu zawieszonego (PM).
    Wejście w życie nowych wymagań tworzy obowiązek prowadzenia pomiarów ciągłych – przy pomocy specjalnych
    systemów – w gdańskiej rafinerii Grupy LOTOS na:
    • dwóch emitorach technologicznych – ze względ u na sumaryczną moc połączonych z nimi jednostek
    produkcyjnych – w zakresie SO 2, NO x, CO i PM;
    • dwóch emitorach technologicznych – ze względu na odprowadzanie przez nie spalin z instalacji Clausa
    – w zakresie SO 2.
    Dodatkowo, konkluzje BAT z obowiązują rafinerie do okresowego monitorowania emisji polichlorowanych
    dibenzodioksyn i furanów (PCDD/F) z procesu reformingu katalitycznego, ze względu na powstawanie tych związków
    w procesie regeneracji katalizatora instalacji , w których proces ten się odbywa. W Grupie LOTOS funkcjonują dwie
    tego typu instalacje – jedna, gdzie katalizator regenerowany jest okresowo, a druga – nowsza – w której porcje
    katalizatora regenerowane są w sposób ciągły. Aby umożliwić przeprowadzenie pomiarów PCDD/F zgodnie
    z normami, niezbędne było wykonanie stanowisk pomiarowych na kanałach odprowadzających spaliny z obu instalacji.
    Nowe unijne prawo mówi również, że monitorowaniem należy objąć emisję niezorganizowaną lotnych związków
    organiczny ch (LZO) do powietrza z nieszczelnych urządzeń na terenie instalacji rafineryjnych. Zjawisko emisji
    niezorganizowanej LZO jest niekorzystne ze względu na wynikające z niej straty surowców, negatywny wpływ
    na zdrowie pracowników i środowi sko, a w skrajnych przypadkach może powodować zagrożenie wybuchem.
    Monitorowanie emisji LZO odbywać się ma w oparciu o kilka metod:
    • detekcję i pomiar stężenia węglowodorów za pomocą podręcznych urządzeń, tzw. snifferów
    • optyczne obrazowanie gazów przy użyci u kamer rejestrujących promieniowanie podczerwone
    • okresowe wyznaczanie emisji na podstawie regularnie aktualizowanych współczynników obliczeniowych
    Drugim obszarem regulowanym przez konkluzje BAT i wymagającym wdrożenia w rafinerii Grupy LOTOS
    jest program wykrywania i usuwania nieszczelności w obrębie instalacji produkcyjnych, tzw. program LDAR (ang. Leak
    Detection and Repair Programme ). Mają nim być objęte wszystkie elementy instalacji rafineryjnych, w których w wyniku
    eksploatacji mogą powstać nieszczelności, a w szczególności pomp, zaworów ręcznych i automatycznych, zasuw,
    kołnierzy itd. Istota programu polega na takiej kontroli wspomnianych przyrządów, aby umożliwić możliwie najszybsze
    wykrycie i usunięcie powstałych w nich niesz czelności, przy jednoczesnym zapewnieniu możliwie największej
    efektywności kosztowej takich działań. Największym wyzwaniem w tworzeniu tego typu programu jest inwentaryzacja
    wszystkich elementów instalacji, w których potencjalnie mogą wystąpić nieszczelnoś ci i organizacja zebranych
    informacji w informatycznych bazach danych. Szacuje się, że w gdańskiej rafinerii Grupy LOTOS takich urządzeń jest
    około 100 000. Z oczywistych powodów uznano również, że wymóg monitorowania emisji niezorganizowanej, który
    opisan o wyżej, realizowany będzie w ramach programu LDAR.
    Innym zdarzeniem z zakresu ochrony środowiska, które oprócz konkluzji BAT będzie mogło mieć istotny wpływ
    na funkcjonowanie firmy, jest publikacja nowej ustawy Prawo wodne oraz utworze nie na jej mocy nowego podmiotu –
    Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie – które przejęło większość kompetencji dotyczących gospodarki
    wodno -ściekowej od marszałków województw oraz całkowicie zastąpiło krajowy i regionalne zarządy gospodarki
    wodnej. Główne ryzyka związane z publikacją nowej ustawy i utworzeniem Wód Polskich to:
    • potencjalnie nowe podejście utworzonego organu do gospodarki wodno -ściekowej w dużych
    przedsiębiorstwach


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    133
    • niepewność dotycząca sposobu wyznaczenia opłaty za pobór wody ze środo wiska
    Innymi istotnymi zdarzeniami z obszaru zarzadzania środowiskowego w Grupie Kapitałowej LOTOS, które miały
    miejsce w 2017 roku były:
    • zmiana pozwoleń zintegrowanych Grupy LOTOS i LOTOS Asfalt pod kątem uwzględnienia instalacji projektu
    EFRA
    • złożenie wniosku o zmianę zezwolenia na emisję CO 2 dla LOTOS Asfalt związaną z uruchomieniem instalacji
    projektu EFRA – w czasie przygotowywania niniejszego Sprawozdania projekt decyzji marszałka czeka na
    uprawomocnienie się zmiany pozwolenia zintegrowanego
    LOTOS A sfalt planuje również wystąpienie o przydział dodatkowych, darmowych uprawnień do emisji CO 2
    w związku ze znaczącym zwiększeniem zdolności produkcyjnych. Wniosek zostanie złożony po uruchomieniu
    i odpowie dnio długiej, stabilnej pracy wszystkich instalacji projektu EFRA.
    Oddziaływanie środowiskowe obiektów Grupy Kapitałowej LOTOS
    Postój remontowy gdańskiej rafinerii Grupy LOTOS, który miał miejsce wiosną 2017 roku, wpłynął na jej środowiskowe
    oddziaływani e w dwojaki sposób. Z jednej strony, skutkował mniejszymi – wynikającymi z miesięcznego postoju
    instalacji – rocznymi emisjami CO 2 i zanieczyszczeń energetycznych do powietrza, ale z drugiej spowodował
    wytworzenie znacznie większych, niż zwykle ilości od padów z prac konserwacyjnych.
    Warte zaznaczenia jest również to, ze w 2017 roku relacja cen gazu ziemnego – jednego z głównych składników
    rafineryjnego gazu opałowego – i ciężkiego oleju opałowego – będącego pozostałością po przerobie ropy naftowej –
    uksz tałtowała się w taki sposób, że dużo korzystniejsze ekonomicznie było zasilanie pieców tym pierwszym paliwem.
    Rafineryjny gaz opałowy jest dużo czystszym nośnikiem energii od ciężkiego oleju opałowego – jego spalanie prowadzi
    do dużo mniejszej emisji tlenk ów siarki i pyłu. W 2017 roku piece w rafinerii zasilany były jedynie gazem opałowym,
    co istotnie wpłynęło na obniżenie emisji do powietrza – zwłaszcza w zakresie tlenków siarki i pyłu. Elektrociepłownia
    Grupy LOTOS, podobnie jak w latach ubiegłych, cały rok zasilana była wyłącznie gazem ziemnym.
    W związku z tym, że większość danych dotyczących oddziaływania na środowisko raportowana jest do urzędów
    do końca lutego i marca, niektóre z nich nie były jeszcze dostępne w czasie przygotowywania niniejszego
    Sprawozdania. Poniższe zestawienia zawierają jedynie te dane, które były dost ępne na początku lutego 2018 r.
    Emisja do powietrza
    Emisja dwutlenku węgla z instalacji Grupy LOTOS i LOTOS Asfalt
    Spółka Emisja roczna CO 2 [Mg ]
    2016 2017
    Grupa LOTOS 1 899 938 1 717 335
    Elektrociepłownia 282 019 249 951
    Instalacje rafineryjne 1 617 919 1 467 384
    LOTOS Asfalt 12 041 11 962
    Zakład w Gdańsku 7 966 7 633
    Zakład w Jaśle 4 075 4 329
    Emisja zanieczyszczeń do powietrza z instalacji Grupy LOTOS
    Instalacja
    Emisja roczna [Mg]
    2016 2017
    SO 2 NO x PM CO SO 2 NO x PM CO
    Elektrociepłownia 1 87 1 7 4 210 5 18
    Instalacje rafineryjne 1613 775 133 281 231 634 72 286


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    134
    7.4. Istotne umowy oraz postępowania sądowe w 2017 roku
    7.4.1. Istotne transakcje z podmiotami powiązanymi na warunkach innych niż rynkowe
    W roku zakończonym 31 grudnia 2017 roku nie zawierano transakcji z podmiotami powiązanymi na warunkach innych
    niż rynkowe.
    7.4.2. Umowa z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych
    Na podst awie uchwał Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. z dnia 17 grudnia 2009 roku, 31 października 2012 roku
    oraz 31 lipca 2015 roku podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych Spółki odpowiednio za lata
    2010 -2012, 2013 - 2015 oraz za lata 2016 -2017 zo stała spółka Ernst & Young Audyt Polska spółka z ograniczoną
    odpowiedzialnością sp. k., wpisana na listę podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych
    prowadzoną przez PIBR (poprzednio KIBR) pod numerem 130.
    Ernst & Young Audyt Polska sp. z o. o. sp. k. z siedzibą w Warszawie na podstawie umowy wraz z aneksami zawartej
    z Grupą LOTOS S.A. w dniu 30 lipca 2013 roku dokonała między innymi:
    • przeglądu jednostkowych oraz skonsolidowanych sprawozdań finansowych za I półrocza 2013 -2017 roku,
    • badania je dnostkowych oraz skonsolidowanych sprawozdań finansowych za lata 2013 -2017.
    Łączne wynagrodzenie należne z tytułu badania, przeglądów oraz procedur weryfikacyjnych
    Ernst & Young Audyt Polska sp. z o.o. sp. k . za rok 2017 (w mln PLN)
    2017
    Badanie rocznych jednostkowych i skonsolidowanych sprawozdań
    finansowych wybranych spółek Grupy Kapitałowej LOTOS, w tym: (1) 0,9
    Grupa LOTOS S.A. 0,2
    Usługi poświadczające, w tym: 0,2
    Grupa LOTOS S.A. 0,2
    Usługi doradztwa podatkowego -
    Pozostałe usługi, w tym: 0,02
    Grupa LOTOS S.A. -
    Razem 1,1
    (1) wynagrodzenie za badanie wybranych spółek Grupy Kapitałowej LOTOS jest płac one na podstawie odrębnych
    umów zawartych pomiędzy podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych i każdą z wybranych
    spółek Grupy Kapitałowej LOTOS.
    Wynagrodzenie za badanie, usługi poświadczające, usługi doradztwa podatkowego oraz pozostałych usług
    dla spółek LOTOS Exploration and Production Norge AS oraz AB LOTOS Geo nafta należne odpowi ednio
    dla Ernst & Young AS oraz UAB Ernst & Young Baltic (spółek grupy Ernst & Young) za rok 2017 wyniosło
    0,92 mln PLN .


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    135
    W 2016 roku łączne wynagrodzenie należne z tytułu badania, przeglądó w oraz procedur weryfikacyjnych wyniosło
    2,0 mln PLN (Grupa LOTOS S.A. 1 mln PLN), w tym z tytułu badania rocznych jednostkowych i skonsolidowanych
    sprawozdań finansowych wybranych spółek Grupy Kapitałowej LOTOS 1,1 mln PLN (Grupa LOTOS S.A.
    0,3 mln PLN), usług poświadczających 0,8 mln PLN (Grupa LOTOS S.A. 0,7 mln PLN), pozostałych usług
    0,1 mln PLN (Grupa LOTOS S.A. 0,01 mln. PLN).
    7.4.3. Postępowania toczące się przed sądem, organem właściwym dla postępow ania arbitrażowego
    lub organem administracji publicznej
    W 2017 roku nie toczyły się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem
    administracji publicznej postępowania dotyczące zobowiązań albo wierzytelności Grupy LOTOS S.A. ani spółek od
    niego zależnych, których wartość dotycząca s półek Grupy Kapitałowej LOTOS stanowiłaby co najmniej 10 %
    kapitałów własnych Spółki. Istotne sprawy sądowe zostały przedstawione w nocie 29 .1 do skonsolidowanego
    sprawozdania finansowego .


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    136
    Informacje dotyczące akcji Grupy LOTOS S.A.
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    137
    8. Informacje dotyczące akcji Grupy LOTOS S.A.
    8.1. Grupa LOTOS S.A. na Giełdzie Papierów Wartościowych
    Akcje Grupy LOTOS notowane są na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie od 9 czerwca 2005 roku.
    ISIN Warsaw Stock Exchange Thomson Reuters Bloomberg
    PLLOTOS00025 LTS LTSP.WA LTS PW
    Kapitał zakładowy Grupy LOTOS S.A. wynosi 184.873.362 zł i dzieli się na 184.873.362 akcji o wartości
    nominalnej 1 zł każda, w tym:
    • 78.700.000 akcji zwykłych na okaziciela serii A
    • 35.000.000 akcji zwykłych na okaziciela serii B
    • 16.173.362 akcji zwykłych na okaziciela serii C
    • 55.000.000 akcji zwykłych na okaziciela seri i D
    Każda akcja daje prawo do jednego głosu na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy.
    Ostatniego dnia 2017 roku kapitalizacja Grupy LOTOS S.A. wyniosła około 11 mld zł.
    Kurs akcji Grupy LOTOS (zł) i wolumen obrotu (szt.)
    0
    10
    20
    30
    40
    50
    60
    70
    80
    0
    0,5
    1
    1,5
    2
    2,5
    3
    3,5
    cze 05 cze 06 cze 07 cze 08 lip 09 lip 10 lip 11 lip 12 lip 13 sie 14 sie 15 sie 16 sie 17
    Miliony
    Wolumen obrotu Kurs zamkniecia
    Min 7,27 zł
    Max 68,85 zł


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    138
    Akcje Grupy LOTOS S.A. w 2017 roku wchodz ił w skład następujących indeksów:
    Indeksy dochodowe
    • WIG - obejmuje wszystkie spółki notowane na Głównym Rynku GPW,
    spełniające bazowe kryteria uczestnictwa w indeksach
    • WIG -PALIWA - obejmuje spółki sektora „przemysł paliwowy” należące do indeksu WIG
    • WIG Poland – obejmuje wyłącznie akcje krajowych spółek należących do indeksu WIG
    • WIG RESPECT - obejmuje firmy odpowiedzialne społecznie należące do in deksu WIG
    Indeksy cenowe
    • WIG 20 - obliczany na podstawie wartości portfela akcji 20 największych i najbardziej płynnych spółek
    z Głównego Rynku GPW
    • WIG 30 – obliczany na podstawie wartości portfela akcji 30 największych i najbardziej płynnych
    spółek z Głó wnego Rynku GPW
    • mWIG40 – obliczany na podstawie wartości portfela akcji 40 największych i najbardziej płynnych
    spółek z Głównego Rynku GPW
    * Indeks dochodowy - przy jego obliczaniu uwzględnia się zarówno ceny zawartych w nim akcji, ja k i dochody
    z dywidend i praw poboru.
    * Indeks cenowy - przy jego obliczaniu bierze się pod uwagę jedynie ceny zawartych w nim transakcji,
    a nie uwzględnia się dochodów z tytułu dywidend.
    Dane dotyczące akcji G rupy LOTOS S.A.
    2012 2013 2014 2015 2016 2017
    Liczba akcji w obrocie giełdowym
    (mln szt.) 129,87 129,87 129,87 184,87 184,87 184,87
    Kształtowanie się kursu akcji (zł)
    Kurs minimalny 21,3 0 32,97 24,05 23,83 24,10 37,00
    Kurs maksymalny 43,78 45,45 40,96 33,15 40,40 68,85
    Kurs zamknięcia 41,20 35,45 25,50 27,00 38,25 57,70
    Stopa zwrotu na koniec okresu (%) 76,82 -13,96 -28,07 4,40 44,00 50,30



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    139
    2012 2013 2014 2015 2016 2017
    Obroty na akcjach
    Wartość obrotów (mln PLN ) 2 013,15 2 211,43 1 588,52 2 227,56 2 229,86 5 061,58
    Udział w obrotach (%) 1,07 1,00 0,77 1,10 1,10 2,16
    Średni wolumen na sesję (szt.) 282 163 229 877 203 839 314 239 292 032 372 519
    Średnia liczba transakcji na sesję 810 877 851 1 534 1 569 2 739
    2012 2013 2014 2015 2016 2017
    Wycena spółki
    Kapitalizacja (mln PLN ) 5 351,00 4 603,89 3 311,69 4 991,58 7 075,10 10 667,19
    Wartość księgowa (mln PLN ) 9 066,40 9 189,60 8 258,50 7 712,20 8 610,90 8 610,9
    EV (mln PLN ) 11 642,30 10 319,79 9 627,39 11 131,30 13 373,40 13 172,2
    Wycena akcji
    Zysk na jedną akcję (zł) 7,11 0,3 0 - - 5,50 9,00
    P/E (x) 5,80 118 - - 6,9 0 6,4 0
    P/BV (x) 0,59 0,50 0,40 0,65 0,82 1,23
    EV/EBITDA (x) 11,58 12,85 - 10,22 4,58 4,3 0
    * Opracowanie własne na podstawie danych GPW oraz Spółki
    * EV (ang. Enterprise Value) tj. Wartość Przedsiębiorstwa - suma kapitalizacji rynkowej i długu, powiększona
    o udziały akcjonariuszy mniejszościowych i akcje uprzywilejowane oraz pomniejszona o śr odki pieniężne
    i ich ekwiwalenty.
    * P/E (ang. Price/Earnings) – Cena / Zysk
    * P/BV (ang. Price/Book Value) – Cena / Wartość Księgowa
    * EV/EBITDA - Wartość Przedsiębiorstwa / Zysk operacyjny powiększony o amortyzację


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    140
    Kurs akcji Grupy LOTOS S.A. w 2017 roku
    Notowania akcji Grupy LOTOS S.A. na tle indeksów giełdowych w 2017 roku
    * Wykres rebazowany, 100=zamknięcie sesji 30 grudnia 2016 roku
    Rekomendacje analityków domów maklerskich dla akcji Grupy LOTOS S.A.
    Rekomendacje dla akcji Grupy LOTOS S.A. wydaje 15 firm inwestycyjnych (w tym domy maklerskie i banki
    inwestycyjne):
    90%
    100%
    110%
    120%
    130%
    140%
    150%
    160%
    170%
    180%
    gru 16 sty 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17
    Grupa Lotos PKN Orlen WIG20 WIG Paliwa WIG Respect
    35
    40
    45
    50
    55
    60
    65
    70
    0
    0,2
    0,4
    0,6
    0,8
    1
    1,2
    1,4
    1,6
    1,8
    sty 17 lut 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17
    Miliony
    Wolumen obrotu Kurs zamkniecia
    Close 57,70 zł
    Min 37,00 zł
    Max 68,85 zł


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    141
    Biura maklerskie wydające rekomendacje na temat akcji Grupy LOTOS S.A.
    Z siedzibą w Polsce Z siedzibą za granicą
    Citi HSBC
    DM mBanku Erste Bank
    DM BZ WBK Raiffeisen Centrobank
    DM BOŚ Societe Generale
    DM PKO BP Wood & Co.
    DM BDM Haitong Bank
    DI Investors
    DM Trigon
    Ipopema Securities
    Zgodnie z wiedzą Spółki, w 2017 roku wydano 26 rekomendacji biur maklerskich, w tym:
    • 9 rekomendacji „Kupuj”
    • 2 rekomendacje „Akumuluj”
    • 9 rekomendacje „Trzymaj”
    • 1 rekomendacja „Neutralnie”
    • 2 rekomendacji „Redukuj”
    • 3 rekomendacja „Sprzedaj”
    * Kupuj ( ang. Buy ) całkowita ocz ekiwana stopa zwrotu z inwestycji przekroczy 15%
    w ciągu dwunastu miesięcy
    * Akumuluj ( ang. Accumulate ) całkowita oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji znajdzie się
    w przedziale 5% -15% ciągu dwunastu miesięcy
    * Trzymaj ( ang. Hold ) całkowita oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji wyniesie od -5%
    do +5% w ciągu dwunastu miesięcy
    * Redukuj ( ang. Reduce ) całkowita oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji wyniesie od -5%
    do -15% w ciągu dwunastu miesięcy
    * Sprzedaj ( ang. Sell ) całkowita oczekiwana stopa zwrotu z inwestycji wyniesie powyżej
    -15% w ciągu dwunastu miesięcy.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    142
    Struktura rekomendacji biur maklerskich dla akcji Grupy LOTOS S.A. w 2017 roku
    Cena docelowa akcji Grupy LOTOS S.A. wyceniana przez biura maklerskie wahała się w przedziale
    34,27 – 84,50 zł wobec 24,00 – 41,20 zł w roku poprzednim. Akcje Grupy LOTOS S.A. w 2017 roku wyceniane były
    średnio na poziomie 59,59 zł wobec 31,26 rok wcześniej.
    Rynkowa wycena akcji Grupy LOTOS S.A. wahała się w przedziale 37,00 – 68,85 zł. Kurs zamkn ięcia ostatniego
    dnia 2017 roku wyniósł 57,70 zł.
    Wydane rekomendacje oraz średnia krocząca cen docelowych na tle notowań akcji Spółki
    34%
    8% 35%
    4%
    8%
    11%
    Kupuj Akumuluj Trzymaj Neutralnie Redukuj Sprzedaj
    sty 17 lut 17 mar 17 kwi 17 maj 17 cze 17 lip 17 sie 17 wrz 17 paź 17 lis 17 gru 17
    Sprzedaj Redukuj Trzymaj Kupuj Akumuluj


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    143
    8.2 Dywiden da
    W dniu 14 czerwca 201 7 r. Zwyczajne Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS S.A. podjęło uchwałę w sprawie
    podziału zysku Spółki za 2016 r., w tym postanowiło przeznaczyć kwotę 184 873 362,00 PLN na wypłatę dywidendy
    dla Akcjonariuszy.
    Wysokość dywidendy przypadająca na j edną akcję wynosi 1 PLN brutto.
    Liczba akcji objętych dywidendą wynosi 184 873 362. Jednocześnie ZWZ Grupy LOTOS S.A. ustaliło dzień
    dywidendy na 12 września 2017 roku oraz dzień wypłaty dywidendy na 29 września 2017 roku.
    Dywidenda i stopa dywidendy (zł)
    Rok obrotowy Dywidenda Dywidenda na akcję Cena akcji na
    koniec roku
    Stopa
    dywidendy
    2005 0,0 0,0 44,2 -
    2006 40 932 000,0 0,4 49,3 0,7
    2007 0,0 0,0 44,5 -
    2008 0,0 0,0 12,0 -
    2009 0,0 0,0 31,8 -
    2010 0,0 0,0 36,4 -
    2011 0,0 0,0 23,3 -
    2012 0,0 0,0 41,2 -
    2013 0,0 0,0 35,5 -
    2014 0,0 0,0 27 -
    2015 0,0 0,0 38,25
    2016 184 873 362,0 1,0 57,70 1,7
    * Stopa dywidendy - stosunek wartości dywidendy przypadającej na jedną akcję do ceny akcji.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    144
    Historyczne dywidendy na akcję (zł)
    Rok
    obrotowy
    Dywidenda na
    akcję
    % zysku
    netto
    Dzień do
    dywidendy
    Dzień wypłaty
    dywidendy
    2005 0,0 0,0 - -
    2006 0,4 10,1 11.06.2007 nie później niż 31.07.2007
    2007 0,0 0,0 - -
    2008 0,0 0,0 - -
    2009 0,0 0,0 - -
    2010 0,0 0,0 - -
    2011 0,0 0,0 - -
    2012 0,0 0,0 - -
    2013 0,0 0,0 - -
    2014 0,0 0,0 - -
    2015 0,0 0,0
    2016 1,0 10,0 12.09.2017 29.09.2017
    * Dzień prawa do dywidendy - dzień, według którego ustala się listę akcjonariuszy uprawnionych do dywidendy
    za dany rok obrotowy.
    * Dzień wypłaty dywidendy - dzień, w którym wypłaca się dywidendę akcjonariuszom Spółki.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    145
    8.3 Nabycie udziałów (akcji) własnych
    W 20 18 roku Grupa LOTOS S.A. nie nabywała udziałów (akcji) własnych.
    8.4. Określenie łącznej liczby i wartości nominalnej wszystkich akcji (udziałów) GL S.A. oraz akcji
    i udziałów odpowiednio w podmiotach powiązanych emitenta, będących w posiadaniu osób
    zarządzających i nadzorujących GL S.A. (dla każ dej osoby oddzielnie)
    Osoby zarządzające i nadzorujące według informacji Spółki na 27 lutego 2017 roku nie posiadały akcji ani udziałów
    spółek powiązanych Grupy LOTOS S.A.
    8.5. Umowy, w wyniku których mogą w przyszłości nastąpić zmiany w proporcjach posiadany ch akcji
    przez dotychczasowych akcjonariuszy i obligatariuszy
    Zarząd Grupy LOTOS S.A. nie posiada informacji na temat umów , w wyniku których mogą w przyszłości nastąpić
    zmiany w proporcjach posiadanych akcji przez dotychczasowych akcjonariuszy i obligatariuszy.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    146
    Ład korporacyjny
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    147
    9. Ład korporacyjny
    9.1. Akcjonariat
    9.1.1. Znaczne pakiety akcji
    W 2017 roku kapitał akcyjny Grupy LOTOS S.A. nie uległ zmianom w stosunku do poprzednio raportowanego w 2016
    roku i składał się z 184.873.362 akcji zwykłych o wartości nominalnej 1 zł, mających pełne pokrycie w kapitale
    podstawowym. Każda akcja Spółki jest równoważna pojedynczemu głosowi na Walnym Zgromadzeniu Akcjonariuszy
    i posiada prawo do dywidendy.
    Udział akcjonariuszy posiadających znaczne pakiety akcji w kapitale podstawowym
    i w ogólnej liczbie głosów na Walnym Zgromadzeniu na 31 grudnia 2017 roku
    Akcjonariusze Udział w kapitale podstawowym /
    udział w ogólnej liczbie głosów na WZ
    Skarb Państwa 53,19%
    Nationale Nederlande n OFE 5,73%
    PZU OFE 5,02%
    Pozostali 36,0 6%
    Razem 100,0%
    Struktura akcjonariatu Grupy LOTOS na dzień 31 grudnia 2017 rok u
    Struktura kapitału akcyjnego
    Kapitał akcyjny Grupy LOTOS S.A. składa się z 184.873.362 akcji zwykłych, o wartości nominalnej 1 złoty, mających
    pełne pokrycie w kapitale podstawowym, które są równoważne pojedynczemu głosowi na WZ i posiadają prawo
    do dywidendy.
    53,19% 46,81% Skarb Państwa
    w wolnym
    obrocie


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    148
    Struktura kapitału akcyjnego Grupy LOTOS
    Akcjonari usze posiadający co najmniej 5% głosów na Walnych Zgromadzeniach, zwoływanych w 2017 roku:
    W dniu 17 marca 2017 roku Nadzwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Grupy LOTOS S.A.
    Podmiot Ilość akcji LOTOS Udział % na ZWZ Udział % ogółem
    Skarb Państwa 98.329.515 73,88% 53,19%
    OFE PZU „Złota Jesień” 9.250.000 6,95% 5,00%
    NN OFE 9.000.000 6,76% 4,87%
    W dniu 14 czerwca 2017 roku na Zwyczajnym Walnym Zgromadzeniu Spółki
    Podmiot Ilość akcji LOTOS Udział % na ZWZ Udział % ogółem
    Skarb Państwa 98.329.515 71,94% 53,19%
    NN OFE 9.200.000 6,73% 4,98%
    OFE PZU „Złota Jesień” 7.800.000 5,71%/ 4,22%
    Szczególne uprawnienia I ich wykonywanie zapewniające w Grupie LOTOS S.A. kontrolę niewspółmierną do udziału
    we własności
    Spółka nie wyemitowała papierów wartościowych dających Akcjonariuszom specjalne uprawnienia kontrolne. Na dzień
    publikacji niniejszego raportu Spółka nie posiada informacji o umowach między akcjonariuszami w sprawie wspólnego
    wykonywania głosów (szerzej punkt 5.1.4.)
    Ograniczenia w wykonywaniu prawa głosu na Walnym Zgromadzeniu Grupy LOTOS S.A.
    Jedna akcja Grupy LOTOS S.A. daje prawo do jednego głosu na WZ. Jednakże, zgodnie ze Statutem Spółki, prawo
    głosowania akcjonariuszy zostaje ograniczone w ten sposób, że żaden z nich nie może wykonywać na WZ więcej
    78 700 000
    35 000 000
    16 173 362
    55 000 000
    akcje serii A
    akcje serii B
    akcje serii C
    akcje serii D


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    149
    niż 10% ogólnej licz by głosów istniejących w Spółce w dniu odbywania WZ, z zastrzeżeniem, że dla potrzeb ustalania
    obowiązków nabywców znacznych pakietów akcji przewidzianych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 roku o ofercie
    publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finans owych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach
    publicznych ora z w ustawie z 22 maja 2003 roku o działalności ubezpieczeniowej, takie ograniczenie prawa głosowania
    uważane będzie za nieistniejące.
    9.1.2. Posiadacze papierów wartościowych, które dają spec jalne uprawnienia kontrolne, wraz z opisem tych
    uprawnień
    Grupa LOTOS S.A. nie wyemitowała papierów wartościowych dających akcjonariuszom specjalne
    uprawnienia kontrolne.
    9.1.3. Szczeólne uprawnienia Skarbu Państwa oraz ich wyk onywanie w spółkach kapitałowych
    Ustawa z dnia 18 marca 2010 roku o szczególnych uprawnieniach ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa oraz
    ich wykonywaniu w niektórych spółkach kapitałowych lub grupach kapitałowych prowadzących działalność w sektorac h
    energii elektrycznej, ropy naftowej oraz paliw gazowych (Dz. U. Nr 65, poz. 404) („Ustawa”) wprowadziła instytucję
    pełnomocnika do spraw ochrony infrastruktury krytycznej.
    Zgodnie z ww. ustawą Zarząd Spółki, w porozumieniu z Ministrem właściwym do spraw Skarbu Państwa oraz dyrektorem
    Rządowego Centrum Bezpieczeństwa, jest uprawniony do powoływania i odwoływania pełnomocnika do spraw ochrony
    infrastruktury krytycznej w Spółce. Do zadań pełnomocnika należy w szczególności zapewnienie Ministrowi właściwemu
    do spraw Skarbu Państwa informacji dotyczących dokonania przez organy Spółki czynności prawnych wskazanych
    wyżej, przekazywanie informacji o infrastrukturze krytycznej dyrektorowi Rządowego Centrum Bezpieczeństwa na jego
    wniosek, przekazywanie i odbieranie informacji o zagrożeniu infrastruktury krytycznej we współpracy z dyrektorem
    Rządowego Centrum Bezpieczeństwa.
    Pełnomocnik do spraw ochrony infrastruktury krytycznej może żądać od organów spółek wszelkich dokumentów oraz
    wyjaśnień w wyżej wymienionych spr awach, a następnie – po przeprowadzonej analizie – ma obowiązek ich przekazania
    Ministrowi właściwemu do spraw Skarbu Państwa oraz Dyrektorowi Rządowego Centrum Bezpieczeństwa wraz
    z pisemnym stanowiskiem oraz jego uzasadnieniem.
    W dniu 11 lipca 2011 roku Grupa LOTOS S.A. otrzymała informację o ujęciu jej majątku w wykazie składników, obiektów,
    instalacji, urządzeń i usług wchodzących w skład infrastruktury krytycznej i w związku z powyższym w dniu 23 sierpnia
    2011 roku Zarząd Gru py LOTOS S.A. powołał Pełnomocnika ds. Ochrony Infrastruktury Krytycznej.
    Zgodnie z przepisami niniejszej ustawy, Minister właściwy do spraw Skarbu Państwa może wyrazić sprzeciw wobec
    podjętej przez Zarząd Spółki uchwały lub innej dokonanej przez Zarząd Sp ółki czynności prawnej, której przedmiotem
    jest rozporządzenie składnikami mienia ujawnionymi w jednolitym wykazie obiektów, instalacji, urządzeń i usług
    wchodzących w skład infrastruktury krytycznej, o którym mowa w art. 5b ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 26 k wietnia 2007 roku
    o zarządzaniu kryzysowym, stanowiące rzeczywiste zagrożenie dla funkcjonowania, ciągłości działania
    oraz integralności infrastruktury krytycznej obejmujące:
    • w sektorze energii elektrycznej — infrast rukturę służącą do wytwarzania albo przesyłania energii elektrycznej,
    • w sektorze ropy naftowej — infrastrukturę służącą do wydobycia, rafinacji, przetwarzania ropy naftowej oraz
    magazynowania i przesyłania rurociągami ropy naftowej oraz produktów ropopocho dnych, jak również
    terminale portowe do przeładunku tych produktów oraz ropy naftowej,
    • w sektorze paliw gazowych — infrastrukturę służącą do produkcji, wydobycia, rafinacji, przetwarzania,
    magazynowania, przesyłania paliw gazowych gazociągami oraz terminal e skroplonego gazu ziemnego (LNG).
    Sprzeciwem Ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa może być również objęta uchwała organu Spółki dotycząca:
    • rozwiązania Spółki,


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    150
    • zmiany przeznaczenia lub zaniechania eksploatacji składnika mienia ( 1) Spółki, ujawnionego w jednolitym
    wykazie obiektów, instalacji, urządzeń i usług wchodzących w skład infrastruktury krytycznej, o którym mowa
    w art. 5b ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 2007 roku o zarządzaniu kryzysowym,
    • zmiany przedmiotu przedsiębiorstwa Spółki,
    • zbycia albo wydzierżawienia przedsiębiorstwa Spółki lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienia na nim
    ograniczonego prawa rzeczowego,
    • przyjęcia planu rzeczowo -finansowego, planu działalności inwestycyjnej lub wieloletniego pl anu strategicznego,
    • przeniesienia siedziby Spółki za granicę,
    jeżeli wykonanie takiej uchwały stanowiłoby rzeczywiste zagrożenie dla funkcjonowania, ciągłości działania oraz
    integralności infrastruktury krytycznej.
    9.1.4. Ograniczenia w wykonywaniu prawa głosu na Walnym Zgromadzeniu
    Jedna akcja Grupy LOTOS S.A. daje prawo do jednego głosu na WZ. Jednakże, zgodnie ze Statutem Spółki, prawo
    głosowania akcjonariuszy zostaje ograniczone w ten sposób, że żaden z nich nie może wykonywać na WZ więcej
    niż 10% ogólnej liczby głosów istniejących w Spółce w dniu odbywania WZ, z zastrzeżeniem, że dla potrzeb ustalania
    obowiązków nabywców znacznych pakietów akcji przewidzianych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 roku o ofercie
    publicznej i warunkach wprowad zania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach
    publicznych oraz w ustawie z 22 maja 2003 roku o działalności ubezpieczeniowej, takie ograniczenie prawa głosowania
    uważane będzie za nieistniejące.
    Ograniczenie powyższe nie dotyczy:
    1) akcjonariuszy, którzy w dniu powzięcia uchwały WZ wprowadzającej ograniczenie, są uprawnieni z akcji
    reprezentujących więcej niż 10% ogólnej liczby głosów istniejących w Spółce;
    2) akcjonariuszy działających z akcjonariuszami określonymi w pkt 1 na podstawie zawartych porozumień
    dotyczących wspólnego wykonywania prawa głosu z akcji.
    Dla potrzeb ograniczenia prawa do głosowania, o którym mowa powyżej, głosy akcjonariuszy, między którymi istnieje
    stosunek dominacji lub zależności, są sumowane zgod nie z następującymi zasadami:
    1) Przez akcjonariusza rozumie się każdą osobę, w tym jej podmiot dominujący i zależny, której przysługuje
    bezpośrednio lub pośrednio prawo głosu na Walnym Zgromadzeniu na podstawie dowolnego tytułu prawnego;
    dotyczy to także oso by, która nie posiada akcji Spółki, a w szczególności użytkownika, zastawnika, osoby
    uprawnionej z kwitu depozytowego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o obrocie
    instrumentami finansowymi, a także osoby uprawnionej do udziału w WZ mim o zbycia posiadanych akcji po dniu
    ustalenia prawa do uczestnictwa w WZ.
    2) Przez podmiot dominujący oraz podmiot zależny rozumie się odpowiednio osobę:
    1. spełniającą przesłanki wskazane w art. 4 § 1 pkt 4) Kodeksu spółek handlowych lub
    2. mającą status przedsiębiorcy dominującego, przedsiębiorcy zależnego albo jednocześnie status
    przedsiębiorcy dominującego i zależnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 roku
    o ochronie konkurencji i konsumentów, lub
    3. mającą status jednostki dominującej, jednostki dominującej wyższego szczebla, jednostki zależnej, jednostki
    zależnej niższego szczebla, jednostki współzależnej albo mającą jednocześnie status jednostki dominującej
    (w tym dominującej wyższego szczebla) i zależnej ( w tym zależnej niższego szczebla i współzależnej)
    w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości, lub
    4. która wywiera (podmiot dominujący) lub na którą jest wywierany (podmiot zależny) decydujący wpływ
    w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 22 września 2006 roku o przejrzystości stosunków finansowych


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    151
    pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorcami publicznymi oraz o przejrzystości finansowej niektórych
    przedsiębiorców, lub
    5. której głosy wynikające z posiadanych bezpośrednio lub pośrednio akcji Spółki podlegają kumulacji
    z głosami innej osoby lub innych osób na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 29 lipca 2005
    roku o ofercie publicznej i warunk ach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego
    systemu obrotu oraz o spółkach publicznych w związku z posiadaniem, zbywaniem lub nabywaniem
    znacznych pakietów akcji Spółki.
    Akcjonariusze, których głosy podlegają kumulacji i redukcji zgodnie z zasadami opisanymi powyżej, zwani są łącznie
    Zgrupowaniem. Kumulacja głosów polega na zsumowaniu głosów, którymi dysponują poszczególni akcjonariusze
    wchodzący w skład Zgrupowania. Redukcja głosów polega na pomniejszeniu ogólnej liczby głosów w Spółce
    prz ysługujących na WZ akcjonariuszom wchodzącym w skład Zgrupowania.
    Redukcja głosów jest dokonywana według następujących zasad:
    1) liczba głosów akcjonariusza, który dysponuje największą liczbą głosów w Spółce spośród wszystkich
    akcjonariuszy wchodzących w skł ad Zgrupowania, ulega pomniejszeniu o liczbę głosów równą nadwyżce
    ponad 10% ogólnej liczby głosów w Spółce przysługujących łącznie wszystkim akcjonariuszom wchodzącym
    w skład Zgrupowania
    2) jeżeli mimo redukcji, o której mowa powyżej, łączna liczba głosów pr zysługujących na Walnym Zgromadzeniu
    akcjonariuszom wchodzącym w układ Zgrupowania przekracza próg 10% ogólnej liczby głosów istniejących
    w Spółce w dniu odbywania Walnego Zgromadzenia, dokonuje się dalszej redukcji głosów należących
    do pozostałych akcjonariuszy wchodzących w skład Zgrupowania. Dalsza redukcja głosów poszczególnych
    akcjonariuszy następuje w kolejności ustalanej na podstawie liczby głosów, którymi dysponują poszczególni
    akcjonariusze wchodzący w skład Zgrupowania (od n ajwiększej do najmniejszej). Dalsza redukcja jest
    dokonywana aż do osiągnięcia stanu, w którym łączna liczba głosów, którymi dysponują akcjonariusze
    wchodzący w skład Zgrupowania nie będzie przekraczać 10% ogólnej liczby głosów w Spółce
    3) jeżeli na potrzeby redukcji nie można ustalić kolejności redukcji głosów z uwagi na to, że dwóch lub więcej
    akcjonariuszy dysponuje tą samą liczbą głosów, to głosy akcjonariuszy dysponujących tą samą liczbą głosów
    redukuje się proporcjonalnie, przy czym liczby ułamkowe zaokr ągla się w dół do pełnej liczby akcji.
    W pozostałym zakresie zasady określone w punktach poprzedzających stosuje się odpowiednio
    4) w każdym przypadku akcjonariusz, któremu ograniczono wykonywanie prawa głosu, zachowuje prawo
    wyk onywania co najmniej jednego głosu
    5) ograniczenie wykonywania prawa głosu dotyczy także akcjonariusza nieobecnego na WZ
    W celu ustalenia podstawy do kumulacji i redukcji głosów, każdy akcjonariusz Spółki, Zarząd, Rada Nadzorcza oraz
    poszczególni członkowie t ych organów, a także Przewodniczący WZ, mogą żądać, aby akcjonariusz Spółki, podlegający
    zasadzie ograniczenia prawa głosowania, udzielił informacji czy jest on w stosunku do dowolnego innego akcjonariusza
    Spółki podmiotem dominującym lub zależnym w rozumi eniu Statutu Spółki. Uprawnienie to obejmuje także prawo
    żądania ujawnienia liczby głosów, którymi akcjonariusz Spółki dysponuje samodzielnie lub łącznie z innymi
    akcjonariuszami Spółki, w stosunku do których jest podmiotem dominującym lub zależnym w rozum ieniu zgodnym
    ze Statutem Spółki. Osoba, która nie wykonała lub wykonała w sposób nienależyty powyższy obowiązek informacyjny,
    do chwili usunięcia uchybienia obowiązku informacyjnego, może wykonywać prawo głosu wyłącznie z jednej akcj i,
    a wykonywanie przez taką osobę prawa głosu z pozostałych akcji jest bezskuteczne.
    W przypadku wątpliwości wykładni postanowień dotyczących ograniczenia prawa do głosowania należy dokonywać
    zgodnie z art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego.
    Od momentu, w którym udział akcjonariuszy, którzy w dniu powzięcia uchwały Walnego Zgromadzenia wprowadzającej
    ograniczenie prawa głosowania, byli uprawnieni z akcji reprezentujących więcej niż 10% ogólnej liczby głosów


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    152
    istniejących w Spółce w kapitale zakł adowym Spółki spadnie poniżej poziomu 5% ograniczenia prawa głosowania
    akcjonariuszy wygasają.
    Z zachowaniem właściwych przepisów Kodeksu spółek handlowych istotna zmiana przedmiotu działalności Spółki może
    nastąpić bez wykupu akcji tych akcjonariuszy, kt órzy nie godzą się na taką zmianę.
    9.1.5. Ograniczenia dotyczące przenoszenia prawa własności papierów wartościowych
    Brak jakichkolwiek ograniczeń w przenoszeniu prawa własności w odniesieniu do wszystkich akcji wyemitowanych
    przez Grupę LOTOS S.A. w Grupie LOTO


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    153
    9.2. Funkcjonowanie organów Spółki
    Struktura nadzoru korporacyjnego w Grupie LOTOS S.A. na dzień 31 grudnia 2017 roku



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    154
    9.2.1. Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS S.A.
    Kompetencje i przebieg Walnych Zgromadzeń (WZ) Grupy LOTOS określają szczegółowo → Statut Spółki
    (tekst jednolity z 20 kwietnia 2017 roku) i → Regulamin Walnych Zgromadzeń (tekst jednolity z 26 sierpnia 2009 roku).
    Oba dokumenty są dostępne na stronie internetowej Spółki w zakładce → Ład Korporacyjny .
    WZ odbywa się w siedzibie Spółki, zwoływane jest przez Zarząd Spółki w przypadkach przewidzianych w Statucie
    lub przepisach Kodeksu Spółek Handlowych (KSH), poprzez ogłoszen ie dokonywane na stronie internetowej Spółki
    i w sposób określony dla przekazywania informacji bieżących zgodnie z przepisami o ofercie publicznej i warunkach
    wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych.
    W 2017 roku Zwyczajne Walne Zgromadzenie obradowało w dniu 14 czerwca.
    Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie (NWZ) może zostać zwołane przez Zarząd z własnej inicjatywy, przez Radę
    Nadzorczą, jeżeli jego zwołanie Rada uzna za wskazane, b ądź przez akcjonariuszy reprezentujących co najmniej połowę
    kapitału zakładowego lub co najmniej połowę ogółu głosów w Spółce.
    Ponadto akcjonariusz lub akcjonariusze reprezentujący co najmniej 1/20 kapitału zakładowego mogą żądać zwołania
    NWZ i umieszczen ia określonych spraw w porządku obrad tego Zgromadzenia. Jeżeli w terminie dwóch tygodni od dnia
    przedstawienia żądania Zarządowi, NWZ nie zostanie zwołane, Sąd Rejestrowy może upoważnić do zwołania NWZ
    akcjonariuszy występujących z tym żądaniem.
    Żądanie zwołania WZ oraz umieszczenia określonych spraw w porządku obrad, zgłaszane przez uprawnione podmioty,
    powinno być uzasadnione. Akcjonariusz lub akcjonariusze Spółki reprezentujący co najmniej 1/20 kapitału zakładowego
    mogą przed terminem WZ zgłaszać Spółc e projekty uchwał dotyczące spraw wprowadzonych do porządku obrad WZ
    lub spraw, które mają zostać wprowadzone do porządku obrad.
    W 2017 roku Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie obradowało w dniu 17 marca .
    Prawo uczestniczenia w WZ mają tylko osoby będące akcj onariuszami Spółki na 16 dni przed datą WZ (dzień rejestracji
    uczestnictwa w WZ). Uprawnieni z akcji imiennych i świadectw tymczasowych oraz zastawnicy i użytkownicy, którym
    przysługuje prawo głosu, mają prawo uczestniczenia w WZ, jeżeli są wpisani do księ gi akcyjnej w dniu rejestracji
    uczestnictwa w WZ. Akcjonariusz może uczestniczyć w WZ oraz wykonywać prawo głosu osobiście lub przez
    pełnomocnika. Pełnomocnik ma obowiązek ujawnić akcjonariuszowi okoliczności wskazujące na istnienie bądź
    możliwość wystąpie nia konfliktu interesów oraz głosować zgodnie z instrukcjami udzielonymi przez akcjonariusza.
    Wszystkie sprawy wnoszone pod obrady WZ są uprzednio przedstawiane RN do rozpatrzenia. W sprawach nieobjętych
    porządkiem obrad nie można powziąć uchwały, chyba ż e cały kapitał zakładowy jest reprezentowany na WZ, a nikt
    z obecnych nie zgłosił sprzeciwu dotyczącego powzięcia uchwały, za wyjątkiem wniosków o zwołanie NWZ oraz
    wniosków o charakterze porządkowym, które mogą być uchwalone. Uch wały WZ zapadają bezwzględną większością
    głosów, jeżeli Statut lub KSH nie stanowi inaczej. Uchwały i przebieg WZ są protokołowane przez notariusza. Protokół
    podpisuje Przewodniczący Zgromadzenia i notariusz.
    9.2.2. Rada Nadzorcza Grupy LOTOS S.A.
    Rada Nadzorcza Grupy LOTOS S.A. działa na podstawie Statutu Spółki (tekst jednolity z dnia 20 kwietnia 2017 roku)
    oraz Regulaminu Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. (tekst jednolity z dnia 14 lipca 2017 roku) ( →
    http://inwestor.lotos.pl/226/lad_korporacyjny/dokumenty_spolki ). Sposób procedowania i zakres kompetencji Rady
    Nadzorczej (RN) Spółki szczegółowo określa Regulamin Rady Nadzorczej Grupy LOTOS (tekst jednolity z dnia 14 lipca
    2017 roku) .
    Rada Nadzorcza może liczyć od 5 do 9 członków powoływanych przez WZ bezwzględną większością głosów
    w głosowaniu tajnym spośród nieograniczonej liczby kandydatów na wspólny okres trzyletniej kadencji. Liczbę członków
    RN usta la WZ. Przewodniczący RN powoływany jest przez WZ natomiast Wiceprzewodniczący i Sekretarz wybierani są
    przez RN z grona pozostałych jej członków. Poszczególni członkowie Rady oraz cała RN mogą zostać odwołani


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    155
    w każdym czasie prz ed upływem kadencji. Skarb Państwa, reprezentowany przez ministra właściwego do spraw energii,
    uprawniony jest do bezpośredniego powoływania i odwoływania jednego członka RN tak długo jak pozostaje
    akcjonariuszem Spółki.
    Rada Nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością Grupy LOTOS S.A. we wszystkich dziedzinach działalności
    Spółki. Rada realizuje swoje zadania kolegialnie, jednakże może powoływać stałe bądź doraźne komitety do nadzoru
    nad poszczególnymi obszarami lub zbadania poszczególnych zagad nień. Stałe komitety RN to: Komitet Audytu, Komitet
    Strategii i Rozwoju oraz Komitet Organizacji i Zarządzania.
    ZWZ obradujące w dniu 30 czerwca 2014 roku, zgodnie § 11 ust. 1 Statutu Spółki, na mocy uchwały nr 21 ustaliło liczbę
    członków Rady Nadzorczej IX wspólnej kadencji, która zakończyła się w roku 2017, na siedem osób.
    Mając powyższe na uwadze skład Rady Nadzorczej IX kadencji na dzień 1 stycznia 2017 roku przedstawiał
    się następująco: Beata Kozłowska -Chyła, Katarzyna L ewandowska, Agnieszka Szklarczyk -Mierzwa, Piotr Ciach, Dariusz
    Figura, Mariusz Golecki, Adam Lewandowski.
    W związku z kończąca się IX kadencją Rady Nadzorczej Spółki ZWZ obradujące w dniu 14 czerwca 2017 roku, zgodnie
    § 11 ust. 1 Statutu Spółki, na mocy uchwały nr 30 ustaliło liczbę członków Rady Nadzorczej X wspólnej kadencji, która
    zakończy się w roku 2020, na osiem osób, wybierając do składu Rady następujące osoby: Beatę Kozłowską -Chyłę,
    Katarzynę Lewandowską, Agnieszkę Szklarczyk -Mierzwę, Piotra Ciach a, Dariusza Figurę, Mariusza Goleckiego oraz
    Adama Lewandowskiego.
    W związku z powyższym od dnia 14 czerwca 2017 roku do dnia 31 grudnia 2017 roku oraz na dzień przekazania
    niniejszego sprawozdania Rada Nadzorcza działała w następującym składzie: Beata K ozłowska -Chyła, Katarzyna
    Lewandowska, Agnieszka Szklarczyk -Mierzwa, Piotr Ciach, Dariusz Figura, Mariusz Golecki, Adam Lewandowski.
    Akcjonariusz - Skarb Państwa, do dnia przekazania niniejszego raportu nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia
    do bezpośredniego powoływania i odwoływania jednego członka RN.
    Skład Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. IX kadencji
    Członkowie Rady Nadzorczej Funkcja w RN IX Kadencji
    Beata Kozłowska -Chyła Członek 25.05.2016 – 28.06.2016
    Przewodniczaca 28.06.2016 – 14.06.2017
    Katarzyna Lewandowska Członek 27.01.2016 – 24.02.2016
    Wiceprzewodnicząca 24.02.2016 – 14.06.2017
    Agnieszka Szklarczyk -Mierzwa Członek 28.06.2016 – 21.07.2016
    Sekretarz 21.07.2016 – 14.06.2017
    Dariusz Figura Członek 27.01.2016 – 14.06.2017
    Mariusz Golecki Członek 28.06.2016 – 14.06.2017
    Piotr Ciach Członek 22.12.2016 – 14.06.2017
    Adam Lewandowski Członek 22.12.2016 – 14.06.2017
    Skład Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. X kadencji
    Beata Kozłowska -Chyła Członek Przewodnicząca 14.06.2017
    Funkcję Członka Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. pełni od dnia 25 maja 2016 roku. Od dnia 28 czerwca 2016 roku
    pełniła funkcję Przewodniczącej Rady IX kadencji. W dniu 14 czerwca 2017 roku została powołana przez Zwyczajne


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    156
    Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS S.A. do składu Rady Nadzorczej X wspólnej kadencji n a funkcję
    Przewodniczacej Rady.
    Zgodnie ze złożonym oświadczeniem spełnia kryteria niezależności.
    Doktor habil itowany nauk prawnych i wykładowca na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego,
    którego jest absolwentką. W latach 1994 -1997 odbyła aplikację radcowską i uzyskała wpis na listę radców prawnych
    prowadzoną przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Warszawie. Pełniła funkcję p.o. Dyrektora Przedsiębiorstwa
    Państwowego „Uzdrowisko Konstancin" w Konstancinie -Jeziornej. Była zastępcą Dyrektora Departamentu Prawno -
    Licencyjnego w Urzędzie Nadzoru nad Funduszami Emerytalnymi (UNFE). Pełniła funkcję dora dcy Ministra Finansów.
    Była członkiem Rady Nadzorczej PZU SA, a następnie członkiem Zarządu PZU SA. Ponadto pełniła funkcję członka
    Rady Nadzorczej TFI PZU SA i PTE PZU SA, a także członka Rady Nadzorczej Telewizji Polskiej S.A. Prowadziła
    doradztwo prawne w Kancelarii Radcy Prawnego. Ponadto od roku 2010 jest Arbitrem Rekomendowanym Sądu
    Arbitrażowego przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie. Jest autorką licznych publikacji naukowych z zakresu
    prawa spółek, prawa papierów wartościowych oraz problematy ki przekształceń własnościowych i prywatyzacji
    przedsiębiorstw państwowych. Jest także autorką ekspertyz prawnych sporządzanych na zlecenie Sejmu RP, m.in.
    do projektu ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym. Prowadzi działalność d ydaktyczną na Wydziale Prawa
    i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.
    Piotr Ciach Członek 14.06.2017 – 14.07.2017
    Wiceprzewodniczący 14.07.2017 –
    Funkcję Członka Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. zaczął pełnić od dnia 22 grudnia 2016 roku, wchodząc w skład
    Rady IX kadencji. W dniu 14 czerwca 2017 roku został powołany przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS
    S.A. do składu Rady Nadzorczej X wspólnej kadencji.
    Absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu Mar ii Curie - Skłodowskiej w Lublinie. Ukończył studia MBA prowadzone przez
    Gdańską Fundację Kształcenia Menadżerów we współpracy z IAE Aix -en -Provence Graduate School of Management.
    Naczelnik Wydziału w Departamenci e Nadzoru Ministerstwa Energii.
    Aktualnie j est Członkiem Rady Nadzorczej Spółki Restrukturyzacji Kopalń S.A. Zasiadał w Radach Nadzorczych takich
    spółek jak Polski Holding Obronny Sp. z o.o., Międzynarodowa Korporacja Gwarancyjna Sp. z o.o., Telefony Podlaskie
    S.A., Polska Grupa Zbrojeniowa S.A., T auron PE S.A.
    Katarzyna Lewandowska Członek 14.06.2017 – 14.07.2017
    Sekretarz 14.07.2017 –
    Funkcję Członka Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. zaczęła pełnić od dnia 27 stycznia 2016 roku, wchodząc w skład
    Rady IX kadencji. W dniu 14 czerwca 2017 roku zos tała powołana przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS
    S.A. do składu Rady Nadzorczej X wspólnej kadencji.
    Absolwentka Szkoły Głównej Handlowej. Od 1996 roku zatrudniona w Ministerstwie Skarbu Państwa, gdzie zdobyła
    szerokie doświadczenie w obszarze sprawowania nadzoru właścicielskiego nad spółkami różnych branż m.in. przemysłu
    obronnego, podmiotami zarządzającymi portami morskimi o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej,
    podmiotem realizującym monopol Skarbu Państwa na prowadzenie działalnośc i w zakresie gier liczbowych i loterii
    pieniężnych czy też spółkami sektora węgla kamiennego. Obecnie zatrudniona w Departamencie Jednostek
    Nadzorowanych i Podległych w Ministerstwie Przedsiębiorczości i Technologii .
    Posiada wieloletnie doświadczenie z zakresu prawa spółek oraz nadzoru właścicielskiego zdobyte również w organach
    nadzoru spółek prawa handlowego. Obecnie Przewodnicząca Rady Nadzorczej w PZU S.A.
    Agnieszka Szklarczyk -Mierzwa Członek 14.06.2017 –
    Funkcję Członka Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. zaczęła pełnić od dnia 28 czerwca 2016 roku, wchodząc w skład
    Rady IX kadencji. Funkcję Członka Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. zaczęła pełnić od dnia 28 czerwca 2016 roku,
    wchodząc w skład Rady IX kadencji. W dniu 14 czerwca 2017 roku została powołana przez Zwyczajne Walne
    Zgromadzenie Grupy LOTOS S.A. do składu Rady Nadzorczej X wspólnej kadencji.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    157
    Absolwentka prawa na Wydziale Prawa i Administracji Uniwer sytetu Jagiellońskiego w Krakowie (2004) oraz Krajowej
    Szkoły Administracji Publicznej w Warszawie (2007). Ukończyła aplikację radcowską w Okręgowej Izbie Radców
    Prawnych w Warszawie. Radca prawny. W latach 2007 – 2009 pracowała na stanowisku głównego spec jalisty
    w Departamencie Współpracy Międzynarodowej i Prawa Europejskiego Ministerstwa Sprawiedliwości. W latach 2009 -
    2015 główny specjalista w Departamencie Ropy i Gazu Ministerstwa Gospodarki. Obecnie naczelnik wydziału
    w Departamencie Ropy i Gazu Ministerstwa Energii. Posiada doświadczenie w zakresie prawa międzynarodowego
    publicznego i prywatnego, prawa Unii Europejskiej, prawa gospodarczego i energetycznego w szczególności regulacji
    bezpiecze ństwa paliwowego oraz współpracy międzynarodowej w tym obszarze.
    Dariusz Figura Członek 14.06.2017 –
    Funkcję Członka Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. zaczął pełnić od dnia 27 stycznia 2016 roku, wchodząc w skład
    Rady IX kadencji. W dniu 14 czerwca 2017 roku został powołany przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS
    S.A. do składu Rady Nadzorczej X wsp ólnej kadencji.
    Zgodnie ze złożonym oświadczeniem spełnia kryteria niezależności.
    Absolwent Politechniki Warszawskiej (Wydział Elektroniki i Technik Informacyjnych), kierunek informatyka oraz studiów
    Executive MBA w Warsaw Business School at Warsaw University of Technology (wraz z HEC School of Management -
    Paris, London Business School i the Norwegian School of Economics).
    Przez całe życie zawodowe zatrudniony w sektorze prywatnym, pracując m.in. dla dużych firm zagraniczn ych oraz jako
    konsultant UN IDO.
    Obecnie pełniący funkcję wiceprezesa zarządu spółki informatycznej, odpowiedzialnego za finanse, utrzymanie IT oraz
    zarządzanie ryzykiem.
    Mariusz Golecki Członek 14.06.2017 –
    Funkcję Członka Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. zaczął pełnić od dnia 28 czerwca 2016 roku, wchodząc w skład
    Rady IX kadencji. W dniu 14 czerwca 2017 roku został powołany przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS
    S.A. do składu Rady Nadzorczej X wspólnej kadencji .
    Doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny oraz kierownik pracowni Badań Kognitywnych nad Prawem
    na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego. W pracy naukowej specjalizuje się w ekonomicznej
    behawioralnej analizie prawa, komparatystyce prawniczej oraz teorii prawa.Od 2011 r. wykładowc a w Szkole Głównej
    Handlowej w Warszawie (program European Master in Law and Economics) oraz członek zarządu Polskiego
    Stowarzysze nia Ekonomicznej Analizy Prawa.
    Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego (1998) oraz Wydziału Prawa Uniwersytetu
    w Cambridge, Wlk. Brytania (Trinity College 2002). W latach 1998 – 2000 doradca w Ministerstwie Kultury
    i Sztuki/Dziedzictwa Narodowego, w latach 2000 – 2001 ekspert Departa mentu Programowego KPRM oraz Ministerstwa
    Finansów, w latach 2002 – 2003 stypendysta Komisji Europejskiej w Instytucie Ekonomii Prawa na Uniwersytecie
    w Hamburgu, w latach 2004 – 2008 adiunkt w katedrze Ekonomii Wyższej Szkoły Bi znesu – National Louis University
    w Nowym Sączu, zaś w latach 2008 – 2009 profesor wizytujący w Centrum Prawa Europejskiego na Wydziale Prawa
    Uniwersytetu w Cambridge. W roku 2010 profesor wizytujący na International Christian Universi ty w Tokio oraz
    Uniwersytecie Keio (Jean Monet Chair for EU Law) w Japonii. W latach 2013 – 2014 profesor wizytujący na Wydziale
    Prawa Uniwersy tetu w Debreczynie na Węgrzech.
    W latach 2015 -2017 adwokat Izby Adwokackiej w Warszawie, a od stycznia 2017 r. Ra dca Prokuratorii Generalnej
    Rzeczypospolitej Polskiej. W latach 2016 -2017 Dyrektor Departamentu Prawnego w Ministerstwie Finansów. Od stycznia
    2017 r. Dyrektor Departamentu Prawa Międzynarodowego i Europejskiego w Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej
    Polskiej. W latach 2016 -2017 Zastępca Przewodniczącego delegacji polskiej w V grupie roboczej Komisji ONZ do Spraw
    Międzynarodowego Prawa Handlowego (UNCITRAL). Od października 2016 roku Przewodniczący Rady
    ds. Przeciwdz iałania Unikaniu Opodatkowania przy Ministrze Rozwoju i Finansów.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    158
    Adam Lewandowski Członek 14.06.2017 -
    Funkcję Członka Rady Nadzorczej Grupy LOTOS S.A. zaczął pełnić od dnia 22 grudnia 2016 roku wchodząc w skład
    Rady IX kadencji. W dniu 14 czerwca 2017 roku został powołany przez Zwyczajne Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS
    S.A. do składu Rady Nadzor czej X wspólnej kadencji.
    Zgodnie ze złożonym oświadczeniem spełnia warunki niezależności.
    Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego (tytuł magistra nauk prawnyc h) i radca prawny (Okręgowa Izb a Radców
    Prawnych w Warszawie).
    Praktykę zawodową zdobywał pracując m.in. w sektorze bankowo finansowym (PeKaO S.A., BOŚ S.A., Bank Polskiej
    Spółdzielczości S.A., Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. ). W latach 2006 -2009 dyrektor wykonawczy Pionu
    Prezesa Zarządu, dyrektor Biura Spółki odpowiedzialny za obsługę organów statutowych PGNiG S.A., dyrektor Biura
    Kadr. W latach 2013 -2015 pełnił funkcję dyrektora Departamentu Kadr w PGNiG S.A. Od 2016 roku dyre ktor Pionu
    Zarządzania Przeds iębiorstwa w PGNiG Termika S.A.
    Zgodnie ze złożonymi oświadczeniami wszystkich nowopowołanych Członków Rady Nadzorczej Spółki, nie figurują oni
    w Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych, prowadzonym na podstawie ustawy o KRS, ani n ie wykonują działalności
    konkurencyjnej w stosunku do działalności wykonywanej w przedsiębiorstwie Grupy LOTOS S.A. oraz nie są
    wspólnikami w konkurencyjnych spółkach cywilnych lub spółkach osobowych, ani członkami organów spółek
    kapitałowych, czy też czło nkami organów jakichkolwiek innych konkurencyjnych osób prawnych.
    Członkowie Rady Nadzorczej delegowani do samodzielnego pełnienia obowiązków
    Rada Nadzorcza może delegować swoich członków do samodzielnego pełnienia określonych funkcji.
    W dniu 20 kwietnia 2 017 roku Rada Nadzorcza delegowała dwóch Członków RN - Pana Mariusza Goleckiego oraz
    Pana Adama Lewandowskiego (każdego z osobna) do samodzielnego pełnienia czynności nadzorczych w zakresie:
    • weryfikacji procesu przygotowania i realizacji umów inwestycyjnych i remontowych (uchwała nr 191/IX/2017)
    oraz
    • weryfikacji procesu przygotowania i realizacji projektu pod nazwą „Węzeł Odzysku Wodoru (WOW)” (uchwała
    nr 192/IX/2017) .
    9.2.3. Zarząd Grupy LOTOS S.A. oraz uprawnienia poszczególnych czł onków
    Zarząd Grupy LOTOS S.A. działa na podstawie dostępnych na stronie internetowej Spółki w zakładce Ład Korporacyjny
    dokumentów → Statut Spółki i Regulamin Zarządu Spółki .
    Zarząd reprezentuje Grupę LOTOS S.A. wobec osób trzecich oraz prowadzi wszelkie sprawy korporacyjne Grupy
    LOTOS S.A. Ponadto poszczególni członkowie Zarządu prowadzą działania zgodnie z podziałem kompetencji
    wynikającym z funkcji operacyjnych powierzonych im w Spółce Jednocześnie każdy z członków Zarządu ma prawo
    reprezentować Spółkę we wszystkich czynnościach sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem
    przedsiębiorstwa Spółki z wyłączeniem czynności zastrzeżonych postanowieniami KSH lub Statutem Spó łki
    do kompetencji WZ lub RN oraz spraw przekraczających zwykły zarząd przedsiębiorstwem, które wymagają uprzedniej
    uchwały Zarządu oraz spraw znajdujących się w kompetencji innego członka Zarządu.
    Skład Zarządu Grupy LOTOS S.A. w 2017 roku przedstawiał się następująco:
    W okresie od 1 stycznia 2017 roku do 12 stycznia 2017 roku Zarząd działał w składzie:
    Marcin Jastrzębski, Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych, p.o. Prezes Zarządu,
    Mateusz Aleksander Bonca, Wiceprezes Za rządu ds. Strategii i Rozwoju,
    Mariusz Machajewski – Wiceprezes Zarządu ds. Ekonomiczno -Finansowych.
    W dniu 12 stycznia 2017 roku Rada Nadzorcza, po wszczętym w dniu 20 grudnia 2016 roku postępowaniu
    kwalifikacyjnym, dokonała wyboru oraz powołała do Zarządu Grupy LOTOS S.A. na dalszy okres IX kadencji Marcina
    Jastrzębskiego jako Prezesa Zarządu oraz Jarosława Kawulę - Wiceprezesa Zarządu ds. Produkcji. W związku
    z powyżs zym Marcin Jastrzębski złożył rezygnację z pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu ds. Operacyjnych.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    159
    Jednocześnie Rada ustaliła, iż Zarząd IX wspólnej kadencji od tego momentu będzie działał w czteroosobowym składzie,
    określając nowy podział kompetencji pomi ędzy Członków Zarządu Spółki.
    W dniu 5 września 2017 roku Rada Nadzorcza na mocy uchwały nr 16/X/2017 zadecydowała o odwołaniu ze składu
    Zarządu Mariusza Machajewskiego, Wiceprezesa Zarządu ds. Ekonomiczno -Finansowych.
    W związku z powyższy m Rada Nadzorcza podjęła uchwałę dotyczącą określenia trzy -osobowego składu Zarzą du Grupy
    LOTOS S.A. IX kadencji dnia 4 grudnia 2017 roku.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    160
    Mając powyższe na uwadze Zarząd Grupy LOTOS S.A. od dnia 5 września 2017 roku do dnia przekazania niniejszego
    sprawozdania funkcjon ował w następującym składzie:
    Marcin Jastrzębski
    Prezes Zarządu 12.01.2017
    Mateusz Aleksander
    Bonca
    Wiceprezes Zarządu
    ds. Strategii i Rozwoju
    Wiceprezes Zarządu
    ds. Ekonomiczno –
    Finansowych
    01.06.2016 – 28.02.2018
    od 01.03.2018
    Jarosław Kawula
    Wiceprezes Zarządu
    ds. Produkcji
    Wiceprezes Zarządu
    ds. Produkcji I Handlu
    12.01.2017 – 28.02.2018
    od 01.03.20 18
    Profile kariery i doświadczenie zawodowe Członków Zarządu znajdują się na korporacyjnej → stronie internetowej .



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    161
    Uchwał Zarządu wymagają:
    1) przyjęcie i zmiana Regulaminu Zarządu,
    2) przyjęcie i zmiana Regulaminu organizacyjnego przedsiębiorstwa Spółki, w tym struktury organizacyjnej
    przedsiębiorstwa Spółki,
    3) przyjęcie prawem wymaganych regulaminów w przedsiębiorstwie Spółki,
    4) udzielenie prokury – wymagana uchwała podjęta jednogłośnie przez wszystkich czło nków Zarządu,
    5) przyjęcie budżetu rocznego Spółki,
    6) przyjęcie strategii Grupy Kapitałowej Grupy LOTOS S.A.,
    7) przyjęcie sprawozdania finansowego Spółki za poprzedni rok obrotowy, sporządzonego zgodnie
    z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej wraz ze sprawozdaniem Zarządu
    z działalności Spółki za poprzedni rok obrotowy – nie później niż w terminie trzech miesięcy
    od dnia bilansowego,
    8) przyjęcie skonsolidowanego sprawozdania finansowego za poprzedni rok obrotowy, sporządzonego zgodnie
    z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej oraz sprawozdania z działalności Grupy
    Kapitałowej Grupy LOTOS S.A. za popr zedni rok obrotowy – nie później niż w terminie trzech miesięcy
    od dnia bilansowego,
    9) zwoływanie zwyczajnych i nadzwyczajnych Walnych Zgromadzeń z własnej inicjatywy, na wniosek
    akcjonariusza lub akcjonariuszy reprezentujących co najmni ej 1/20 kapitału zakładowego oraz w innych
    przypadkach przewidzianych KSH i w wymaganych terminach,
    10) ustalanie porządku obrad Walnego Zgromadzenia,
    11) realizowanie przez Spółkę inwestycji kapitałowych lub inwestycji rzeczowych i zaciąganie wynikających
    z nich zobowiązań oraz dezinwestycji w powyższym zakresie, jeżeli powstaną w związku z nimi wydatki,
    obciążenia lub rozporządzenia przekraczające kwotę 500 000 złotych netto,
    12) wykonywanie przez Spółkę prawa głosu na walnych zgromadzeniach i z gromadzeniach wspólników spółek
    zależnych w sprawach:
    a) podwyższenia lub obniżenia kapitału zakładowego,
    b) połączenia z inną spółką lub przekształcenia spółki,
    c) zbycia, wydzierżawienia przedsiębiorstwa spółki, ustanowienia na nim użytkowania,
    13) tworzenie spółek prawa handlowego oraz spółek zagranicznych,
    14) nabywanie lub zbywanie udziałów oraz praw udziałowych w spółkach,
    15) nabywanie lub zbywanie akcji, z wyłączeniem nabywania lub zbywania akcjiw publicznym obrocie papierami
    wartościowymi, chyba że takie nabycie lub z bycie powoduje uzyskanie lub utratę pozycji dominującej,
    16) nabycie lub zbycie nieruchomości, prawa użytkowania wieczystego lub udziałuw nieruchomości,


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    162
    17) tworzenie lub przystępowanie do spółek osobowych, organizacji lub przedsięwzięć powodujących
    nieograniczoną odpowiedzialność z majątku własnego Spółki,
    18) sprawy, które wymagają podjęcia uchwały przez Radę Nadzorczą lub Walne Zgromadzenie,
    19) sprawy przekraczające zwykły zarząd przedsiębiorstwem,
    20) sprawy, których prowadzeniu sprzeciwił się choćby jeden z pozostałych członków Zarządu,
    21) sprawy, których rozstrzygnięcia w formie uchwały Zarządu zażąda Prezes Zarządu.
    Zwykłe czynności Spółki, niezastrzeżone do decyzji Zarządu (podejmowane w formie uchwały), prowadzone
    są jednoosobowo przez Prezesa i przez poszczególnych Członków Zarządu według wewnętrznego podziału
    kompetencyjnego.
    Prezes Zarządu uprawniony jest do powierzenia prowadzenia danej sprawy wybranemu członkowi Zarządu lub może
    przejąć daną sprawę do samodzielnego prowadzenia, odmiennie niż wynika to z wewnętrznego podziału
    kompetencyjnego określonego w Regulaminie organizacyjnym Grupy LOTOS S.A.
    Ponadto w ramach podziału pracy Prezes Zarządu kieruje pracami Zarządu, a także prowadzi i nadzoruje niżej
    wymienione sprawy korporacy jne Spółki:
    • zwoływanie posiedzeń Zarządu i przewodniczenie obradom
    • prowadzenie akt i protokołów Zarządu
    • wykonywanie obowiązków z zakresu prawa handlowego, spraw rejestru przedsiębiorców
    • obsługa organów Spółki i sporządzania protokołów
    • reprezentacja Zarządu wobec pozostałych organów Spółki, z zastrzeżeniem postanowień przepisów Kodeksu
    Spółek Handlowych i Statutu Spółki
    Prezes Zarządu uprawniony jest także do jednoosobowego dokonywania czynności w sprawach z zakresu prawa pracy,
    na podstawie art. 3¹ Kodeku p racy.
    Tryb procedowania Zarządu Spółki, tj. zwoływania posiedzeń, podejmowania uchwał i ich archiwizacji oraz kompetencje
    poszczególnych członków Zarządu szczegółowo określa → Regulamin Zarządu Grupy LOTOS S.A.
    Na przestrzeni roku 2017 Zarząd Grupy LOTOS S.A odbył 40 posiedzeń i podjął 276 uchwał – w tym 28 w trybie
    § 21 ust. 7 Regulaminu Zarządu.
    Zasady powoływania i odwoływania osób zarządzając ych
    Zgodnie z postanowieniami Statutu Grupy LOTOS S.A. Zarząd może liczyć od trzech do siedmiu członków. Zarząd
    powoływany jest przez Radę Nadzorczą, która również określa liczbę Członków Zarządu. Rada Nadzorcza dokonuje
    wyboru Członków Zarządu po przepro wadzeniu postępowania kwalifikacyjnego, zgodnie z postanowieniami
    rozporządzenia Rady Ministrów 18 marca 2003 roku w sprawie przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego
    na stanowisko członka zarządu w niektórych spółkach handlow ych (Dz. U. Nr 55, poz. 476) oraz mając na względzie
    ustalone przez Ministra Skarbu Państwa „Dobre praktyki w zakresie doboru kandydatów na członków organów spółek
    o kluczowym znaczeniu dla Skarbu Państwa”.
    Dodatkowo Członkowie Zarządu po winni spełniać wymogi określone w ustawie z dnia 16 grudnia 2016 r. o zasadach
    zarządzania mieniem państwowym (Dz. U. z 2016 r. Nr 2259).
    Kadencja Zarządu jest wspólna i trwa 3 lata. Prezes, Wiceprezesi i pozostali Członkowie Zarządu oraz cały Zarząd mogą
    być odwołani lub zawieszeni z ważnych powodów przez Radę Nadzorczą w każdym czasie przed upływem kadencji.
    Mandat każdego z Członków Zarządu wygasa najpóźniej z dniem odbycia WZ zatwierdzającego sprawozdanie
    finansowe za ostatni pełny rok obrotowy. Uchwały RN w sprawie powołania oraz odwołania poszczególnych Członków


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    163
    lub całego Zarządu zapadają w obecności co najmniej 2/3 członków Rady. W ygaśnięcie mandatu Członka Zarządu
    następuje również przez złożenie rezygnacji.
    Obecna – IX wspólna kadencja, która rozpo częła się z dniem 29 czerwca 2015 roku upływa w 2018 roku.
    9.2.4. Zasady zmiany statutu Grupy LOTOS S.A.
    Zmiana Statutu Grupy LOTOS S.A. wymaga podjęcia uchwały przez WZ Spółki bezwzględną większością głosów,
    przy czym zmiana §10 ust. 1 Statutu Spółki wymaga większości 4/5 głosów i reprezentacji co najmniej połowy kapitału
    zakładowego Spółki na WZ.
    Po podjęciu przez WZ uchwały w sprawie zmian w Statucie Spółki, Zarząd Grupy LOTOS S.A. zgłasza ten fakt do sądu
    rejestrowego. Zmiana dokonana w Statucie obowiązuje z chwilą zarejestrowania jej przez sąd.
    Następnie RN ustala tekst jednolity Statutu uwzględniający wprowadzone zmiany, o ile WZ udzieli RN upoważnienia
    w tym zakresie.
    W roku 2017 Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Grupy LOTOS S.A. w dniu 17 marca zostało zwołane przez Zarząd
    Spółki w celu realizacji obowiązku wynikającego z treści art. 4 ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 9 sierpnia 2016 r. o zasadach
    kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami. Określenie zasad kwalifikacji i powoływania członków
    organów zarządzających i nadzorczych w spółkach wchodzących w skład Grupy Kapitałowej Grupy LOTOS S.A.
    w uchwale Walnego Zgromadzenia zapewni ja wność i przejrzystość w ww. zakresie.
    Na wniosek Akcjonariusza – Skarbu Państwa, z dnia 24 lutego 2017 roku Zarząd Spółki dokonał rozszerzenia porządku
    obrad NWZ o kwestie dotyczące zmian Statutu Spółki, upoważnienia Rady Nadzorczej do ustalenia jednoliteg o tekstu
    Statutu Spółki oraz zmiany uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia z dnia 22 grudnia 2016 r.
    W związku z powyższym NWZ w dniu 17 marca 2017 roku w uchwale nr 3 dokonało zmian Statutu Spółki, a w uchwale
    nr 4 upoważniło Radę Nadzorczą do ustalenia tekstu jednolitego Statutu z uwzględnieniem zmian wynikających
    z podjętej uchwały. Rejestracja zmian Statutu w Krajowym rejestrze Sądowym nastąpiła w dniu 6 kwietnia 2017 roku.
    9.3. Zbiór zasad ładu korporacyjnego, które Grupa LOTOS S.A. stosowała w 2017 roku
    Dobre Praktyki to normy utrwalające wysokie standardy obyczajó w korporacyjnych, przez co wspomagają organizację
    w dostosowaniu systemu nadzoru korporacyjnego do rozwiązań przyjętych w Unii Europejskiej. Grupa LOTOS S.A.
    Dba o relacje z inwestorami i dokłada starań by budować je w sposób partnerski i satysfakcjonujący dla obu stron.
    Kluczowe cele wdrażania ładu korporacyjnego w Grupie Kapitałowej LOTOS to:
    • przejrzystość działania
    • zaufanie w relacjach z Interesariuszami
    • wartość Spółki dla akcjonariuszy
    Od debiutu giełdowego w czerwcu 2005 roku Grup a LOTOS przestrzegała większości zaleceń skodyfikowanych
    w dokumencie „Dobre praktyki w spółkach publicznych”, a od początku 2008 roku realizowała „Dobre Praktyki Spółek
    Notowanych na GPW”, zmienione Uchwałą Rady Giełdy z dnia 19 października 2011 roku, a następnie uchwałą
    z 21 listopada 2012 roku. Począwszy od 1 stycznia 2016 roku, Spółka realizuje znowelizowany zbiór → Dobrych Praktyk
    Spółek Notowanych na GPW 2016 ..
    Zgodnie z wprowadzonymi zasadami informowania, Spółka raportuje wówczas, gdy nastąpi naruszenie którejś z zasad
    w sposób incydentalny lub trwały. Raporty są publikowane poprzez giełdową platformę Elektroniczna Baza Informacji
    (tzw. EBI), analogicznie jak raporty bieżące i umieszczane w dwóch wersjach językowych w internetowym → serwisie
    relacji inwestorskich Spółki.
    Obligatoryjne zasady ładu korporacyjnego st osowane przez Grupę LOTOS w 2017 roku
    W dniu 4 stycznia 2016 roku Spółka opublikowała → wykaz Dobrych Praktyk, które stosuje , w internetowym serwisie
    relacji inwestorskich Grupy LOTOS S.A. z wyszczególnieniem i uzasadnieniem trzech wyłączeń:



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    164
    „Spółka publikuje:
    I.Z.1.16. informację na temat planowanej transmisji obrad walnego zgromadzenia - nie późnie j niż w terminie 7 dni
    przed datą walnego zgromadzenia: zasada nie jest stosowana.
    Komentarz spółki: Spółka nie transmitowała dotychczas o brad Walnego Zgromadzenia, choć nie wyklucza transmisji
    w przyszłości.
    I.Z.1.20 . zapis przebiegu obrad walnego zgromadzenia, w formie audio lub wideo: zasada nie jest stosowana.
    Komentarz spółki: Spółka nie rejestrowała dotychczas przebiegu obrad Walnego Zgromadzenia w formie audio
    lub video. W ocenie Spółki f orma dokumentowania obrad Walnego Zgromadzenia pozwalała na zachowanie
    transparentności i ochrony praw akcjonariuszy. Ponadto, informacje dotyczące podejmowanych uchwał Spółka
    przekazuje w formie raportów bieżących, a także publikuje na stronie internetowe j www.lotos.pl. Spółka nie wyklucza
    w przyszłości dokumentowania obrad w formie audio lub video.
    IV.Z.2. Jeżeli jest to uzasadnione z uwagi na strukturę akcjonariatu spółki, spółka zapewnia powszechnie dostępną
    transmisję obrad wa lnego zgromadzenia w czasie rzeczywistym: zasada nie jest stosowana.
    Komentarz spółki: W opinii Spółki nie istnieją zagrożenia płynące z niestosowania ww. zasady z uwagi na fakt,
    że Spółka zapewnia akcjonariuszom możliwość uczes tniczenia w Walnym Zgromadzeniu osobiście lub przez
    pełnomocnika. Ponadto Walne Zgromadzenia odbywają się w siedzibie Spółki w Gdańsku, co ułatwia Akcjonariuszom
    lub ich pełnomocnikom stawienie się w miejscu obrad. Spółka realizuje nałożone przepisami praw a obowiązki
    informacyjne i niezwłocznie, nie później niż w terminie 24 godzin od zakończenia Walnego Zgromadzenia, przekazuje
    w formie raportów bieżących informacje o treści podjętych uchwał, wynikach głosowań oraz informacje o ewentualny ch
    zgłoszonych sprzeciwach i jednocześnie publikuje te informacje na korporacyjnej stronie internetowej. Ponadto Spółka
    publikuje również pytania i odpowiedzi udzielone Akcjonariuszom podczas Walnego Zgromadzenia. Wydaje się,
    że powyższe jest wystarczające dla zapewnienia Akcjonariuszom udziału w Walnym Zgromadzeniu.
    Rekomendacje „Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW” stosowane przez Spółkę w 2017 roku
    Grupa Kapitałowa LOTOS rozumie, że ład korporacyjny stanowi element spektrum działań, który podnosi
    jej wiarygodność, jako podmiotu notowanego na rynku regulowanym GPW, a przez to także konkurencyjność rynkową,
    dlatego uznaje wdrażanie i realizację dobrych praktyk za swój żywotny interes. Grupa podejmuje działania
    by przekazywane uczestnikom rynku kapitałowego informacje były jednoznaczne i rzetelne. W 2015 roku i w latach
    poprzednic h Grupa LOTOS S.A. i jej spółki zależne dokładały staranności, by ich polityka informacyjna była efektywna
    i wspierała cel realizacji → zasad ładu kor poracyjnego , tj. przejrzystość działania Grupy LOTOS S.A. jako spółki
    giełdowej, zaufanie w relacjach z Interesariuszami , konsekwentne budowanie wartości spółki dla akcjonariuszy.
    Polityka informacyjna spółki i komunikacja z inwestorami
    (DPSN Dział I Rekomendacje)
    Grupa Kapitałowa LOTOS dba o to, by relacje z inwestorami i interesariuszami budować i rozwijać w sposób partnerski,
    oparty na dialogu, satysfakcjonujący dla obu stron. Grupa analizuje i stopniowo wdraża nowe narzędzia komunikacji,
    stale dosk onali treść i formę przekazu.
    Zespół Relacji Inwestorskich Grupy LOTOS S.A. ( kontakt : → zespół IR ) dąży do prezentowania inwestorom
    precyzyjnego, rzetelnego i przejrzystego obrazu działalności Spółki, jej strategii i sytuacji finansowej, z zachowaniem
    reguł zaangażowania, dostępności i równego traktowania wszystkich inwestorów.
    W celu przekazania informacji inwestorom, Spółka wykorzystuje wachlarz narzędzi relacji inwestorskich, m.in. mailing,
    newslett er, webmaster , uczestnictwo w konferencjach dedykowanych akcjonariuszom instytucjonalnym, indywidualnym
    i przedstawicielom domów maklerskich, telekonferencje, spotkania one -on -one, dni otwarte dla analityków i inwestorów,
    uczestnictwo w indeksie RESPECT.
    W 2017 roku zespół ds. Relacji Inwestorskich wspierał Zarząd Spółki w organizacji spotkań z inwestorami i utrzymywaniu
    regularnych kontaktów z uczestnikami rynku kapitałowego.
    Dbając o akcjonariuszy indywidualnych Spółka współpracuje ze Stowarzyszeniem In westorów Indywidualnych (‘SII’).


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    165
    W 2017 roku Grupa LOTOS wzięła udział w dedykowanej im Konferencji Wall Street 21 organizowanej przez SII
    w Karpaczu, gdzie miała okazję zaprezentować część drugą dedykowanego inwestorom indywidu alnym → Poradnika
    Inwestora Grupy LOTOS S.A. , którego publikacja to nowatorska inicjatywa Spółki mająca na celu ułatwienie analizy
    i zrozumienia sprawozdań finansowych podmiotów z sektora naftowego. Oferując to narzędzie, Grupa LOTOS S.A. dąży
    do zwiększenia świadomości i wiedzy na temat działalności Spółki oraz tego jak nasz biznes przekłada się
    na generowanie wartości dla akcjonariuszy.
    Uczestnikom rynku, interesariuszom Spółki dedykowany jest → Internetowy serwis relacji inwestorskich Grupy LOTOS
    aktualizowany na bieżąco i dwujęzyczny (polski i angielski ) - w celu zapewnienia równego dostępu do informacji
    inwestorom i analitykom spoza Polski. Serwis grupuje informacje i narzędzia w czterech blokach tematycznych:
    1. → Spółka - przedstawia Grupę Kapitałową, jej strategię, strukturę kapitału akcyjnego i społeczną
    odpowiedzialność biznesu.
    2. → Raporty i dane - porządkują dane finansowe i pozafinansowe (m.in. wygodny do pobrania plik → databook
    w formacie excel), a także raporty bieżące i okresowe Grupy Kapitałowej publikowane na GPW
    3. → Strefa inwestora – blok zaw iera informacje nt. metodologii liczenia i aktualizowane miesięcznie wielkości
    → modelowej marży rafineryjnej Grupy LOTOS S.A. oraz → dane makroekonomiczne z notowań surowców
    i produktów naftowych na światowych rynkach, a także informacje nt. polityki i wypłat dywidendy przez Spółkę,
    przydatne dla inwestorów narz ędzia (kalkulator, archiwum notowań akcji LOTOS), gromadzi w jednym miejscu
    pliki do pobrania w tj. raporty okresowe, prezentacje strategii i programów efektywnościowych, prospekt
    emisyjny. Inwestor znajdzie tu także listę analityków domów maklerskich wyda jących raporty analityczne
    o Spółce wraz z ich aktualnymi rekomendacjami dla papierów wartościowych LOTOS będących w obrocie
    na GPW. Harmonogram wydarzeń w Spółce (wyniki kwartalne, działalność WZ, dzień otwarty i inne istotne
    z punktu widzenia akcjonariuszy wydarzenia o potencjalnym wpływie na wycenę walorów LOTOS) jest
    tu publikowany w zakładce → „ Kalendarz inwestora ”
    4. → Ład korporacyjny – blok porządkuje dane z zakresu realizacji przez Grupę LOTOS S.A. dobrych praktyk
    spółek notowanych na GPW, zawiera też informacje o składzie i kompetencjach, zasadach działania Zarządu
    Grupy LOTOS S.A., Rady Nadzorczej i Walnego Zgromadzenia wraz z doku mentami, na podstawie których
    funkcjonują organy Spółki.
    Ład informacyjny
    Zespół ds. Komunikacji , wspierany przez Zespół Relacji Inwestorskich Grupy LOTOS S.A. , realizuje spójną
    i transparentną politykę komunikacji Grupy Kapit ałowej LOTOS poprzez utrzymywanie bieżącego kontaktu z mediami.
    Sposób działania i odpowiedzialność biura jest szczegółowo opisana w procedurach Grupy LOTOS i poddawana jest
    okresowej ocenie.
    Założenia polityki sponsoringowej
    Zgodnie z zasadami sponsoring u w Grupie LOTOS S.A. i jej spółkach zależnych współpraca na warunkach sponsoringu
    z beneficjentami odbywa się przede wszystkim na obszarze kraju, w powiatach i województwach, gdzie prowadzona jest
    działalność Grupy Kapitałowej LOTOS, czyli między innymi s tacje paliw oraz lokalne alianse biznesowe. Współpraca
    taka może być prowadzona także za granicą na terenie oddziaływania Grupy Kapitałowej LOTOS lub jej kluczowych
    partnerów społecznych i biznesowych.
    W 2017 roku działania sponsoringowe prowadzone były pr zez Grupę LOTOS S.A głównie w obszarze sportu, kultury
    i działań społecznych. W zakresie sportu powyższa działalność polegała na wspieraniu projektów o charakterze
    ogólnonarodowym m.in. sponsoring reprezentacji Polski w piłce nożnej, Pol skiego Związku Narciarskiego oraz
    sponsoring sportów motorowych. Kontynuowano współpracę w zakresie sportu zawodowego lub amatorskiego,
    jak również przy cyklicznych wydarzeniach sportowych, w których jest eksponowana marka LOTOS. Wspierano również
    inicjatywy społeczno -sportowe skierowane do dzieci i młodzieży.
    W obszarze sponsoringu kultury Grupa LOTOS angażowała się przede wszystkim w realizację wydarzeń o istotnym
    potencjale promocyjnym i wizerunkowym dla marki LOTOS. Dodatkowe kryterium wyboru projektów kulturalnych
    stanowił wymiar społeczny i ranga artystyczna. Kontynuowano kluczowe projekty realizowane w latach poprzednich.
    Wydatki Grupy LOTOS S.A. w 2017 roku na działania z zakresu sponsoringu sportu kultury oraz działań pro społecznych
    wyniosły ok. 39 mln PLN. Kluczowe działania w zakresie sportu i kultury, to przede wszystkim:
    • sponsoring sportu :
    o projekty o charakterze ogólnonarodowymm.in. sponsoring reprezentacji Polski w piłce nożnej, Polskiego
    Związku Narciarskiego czy wyś cigu kolarskiego Tour de Pologne,


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    166
    o projekty z obszaru sportów motorowych, w tym przede wszystkim wsparcie Kajetana Kajetanowicza
    w Rajdowych Mistrzostwach Europy ERC,
    o sponsoring tenisistki Agnieszki Radwańskiej,
    o szkolenie dzieci i mł odzieży w ramach m.in. Narodowego Programu Rozwoju Skoków Narciarskich
    oraz Programu „Piłkarska przyszłość z LOTOSEM”.
    • sponsoring kultury :
    o Festiwal Jazz Wolności,
    o LOTOS Jazz Festival – Bielska Zadymka Jazzowa,
    o Festiwal Teatru Polskiego Radia i Teatru Polskiej Telewizji „Dwa Teatry”,
    o Siesta Festival,
    o Teatr Atelier, Lato Teatralne 2017.
    W 2017 roku działalność prospołeczna koncentrowała się na trzech kluczowych obszarach, tj.:
    • ochrona środowiska i ekologia ze szczególnym uwzględnieniem ochrony walorów przyrodniczych Morza
    Bałtyckiego oraz terenów przyrodniczych sąsiadujących z zakładami należącymi do Grupy Kapitałowej Grupy
    LOTOS S.A.,
    • bezpieczeństwo w ruchu drogowym,
    • wyrównywanie różnic społecznych oraz wsparcie edukacji ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży.
    W ramach programów proekologicznych prowadzono inicjatywy mające na celu m.in. podwyższenia świadomości istoty
    ochrony środowiska i działań ekologicznych. W tej dziedzinie spółka realizowała programy „Chron imy Naturę na Wyspie
    Sobieszewskiej”, „Kierunek Bałtyk” oraz edukacyjną komunikację w Internecie poprzez platformę Kierunek Bałtyk.
    W obszarze bezpieczeństwa w ruchu drogowym Spółka kontynuowała inicjatywę „LOTOS – Mistrzowie w pasach”.
    Projekt ten ma na c elu edukację i propagowanie prawidłowych postaw w zakresie bezpieczeństwa pasażerów
    samochodów i prawidłowego zapinania pasów oraz przewożenia dzieci, tym samym zmniejszenie liczby
    poszkodowanych pasażerów w wypadkach drogowych.
    Ponadto w 2017 roku kontyn uowano program „Zdolni z LOTOSEM” oraz Festiwal E(x) plory, których celem jest rozwój
    nauki i edukacji zdolnych uczniów. Kontynuowano również akcje i działania o charakterze społecznym adresowane
    do bezpośredniego otoczenia spółki, które służą budowie pozytywnego wizerunku i relacji ze społecznością lokalną.
    Zarząd i Rada Nadzorcza
    (DPSN Dział II Rekomendacje, pkt.5)
    Grupą LOTOS S.A. kieruje Zarząd, którego członkowie działają w interesie spółki i ponoszą odpowiedzialność za jej
    działalność. Spółka jest nadzorowana przez skuteczną i kompetentną Radę Nadzorczą, która opiniuje strategię Spółki
    i weryfiku je pracę Zarząd u w realizacji celów zapisanych w Strategii Grupy LOTOS S.A. na lata 2017 – 2022.
    Zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą, Spółka uważa, że Członkowie Zarządu i RN realizują zalecenia DPSN dotyczące
    zaangażowania w wykonywanie swych obowiązków or az kierują się w swym postępowaniu interesem Spółki.
    Systemy kontroli wewnętrzne j
    (DPSN Dział III Rekomendacje)
    Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z 19 lutego 2009 roku w sprawie informacji bieżących i okresowych […],
    Zarząd Grupy LOTOS S.A. j est odpowiedzialny za system kontroli wewnętrznej i jego skuteczność w odniesieniu
    do procesu sporządzania sprawozdań finansowych.
    Proces postępowania przy sporządzaniu, zatwierdzaniu i przekazywaniu do publikacji sprawozdań fi nansowych reguluje
    wewnętrzna procedura, zgodnie z którą nadzór nad przygotowaniem sprawozdań finansowych pełni Dyrektor Biu ra
    Centrum Finansowo -Księgowego , Główny Księgowy . Za sporządzenie jednostkowego i skonsolidowanego
    sprawozdania finansowego odpowiedzialne jest Biuro Sprawozdawczości funkcjonujące w Grupie LOTOS S.A.
    Skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami
    Sprawozdawczości Finansowej ( MSSF) na podstawie sprawozdania finansowego Grupy LOTOS S.A. oraz sprawozdań
    finansowych jednostek kontrolowanych przez Grupę LOTOS S.A.
    Grupa LOTOS S.A., LOTOS Petrobaltic S.A., LOTOS Asfalt Sp. z o.o., LOTOS Oil Sp. z o.o., LOTOS Paliwa Sp. z o.o.,
    LOTOS Kolej Sp. z o.o., LOTOS Serwis Sp. z o.o., norweska spó łka LOTOS Exploration and Production Norge AS,


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    167
    litewska spółka AB LOTOS Geonafta i jej jednostki zależne, "APHRODITE Offshore Services" N.V., "MILIANA"
    Shipholding Company Ltd. i jej jednostki zależne za wyjątkiem spółki Technical Ship Management Sp. z o.o . oraz B8 Sp.
    z o.o. i B8 Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością BALTIC S.K.A., prowadzą swoje księgi rachunkowe zgodnie
    z polityką (zasadami) rachunkowości określoną przez MSSF. Pozostałe spółki Grupy prowadzą swoje księgi rachunkowe
    zgodnie z polityką (zasadami) rachunkowości określonymi przez Ustawę z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości
    oraz politykami, standardami rachunkowości zależnymi od siedziby zagranicznej spółki. Skonsolidowane sprawozdanie
    finansowe zawiera korekty nie ujęte w księgach rachunkowych jednostek Grupy stosujących inne standardy
    rachunkowości niż MSSF, wprowadzone w celu doprowadzenia danych finansowych tych jednostek do zgodności
    z MSSF.
    W celu zapewniania jednolitych zasad rachunkow ości funkcjonująca w Spółce polityka rachunkowości została
    przekazana do stosowania przez spółki z Grupy Kapitałowej LOTOS przy sporządzaniu pakietów konsolidacyjnych.
    Walne Zgromadzenie i relacje z akcjonariuszami
    (DPSN Dział IV Rekomendacje)
    Grupa LOTO S S.A. dba o partnerskie relacje i równe traktowanie akcjonariuszy w zakresie transakcji i umów zawieranych
    z nimi lub ich podmiotami powiązanymi.
    Spółka umożliwia równy dostęp kobietom i mężczyznom do zasiadania w organach nadzorczych i sprawowania funkcji
    kierowniczych, a tym samym nie pr owadzi polityki dyskryminowania bądź faworyzowania żadnej z płci.
    (DPSN Dział I Rekomendacje, pkt.9)
    Liczba kobiet i mężczyzn zasiadających w Radzie Nadzorczej
    kobiety mężczyźni
    01.01.2012 - 27.01.2012 1 5
    27.01.2012 - 29.02.2012 1 4
    29.02.2012 - 31.12.2012 2 4
    01.01.2013 - 31.12.2013 2 4
    01.01.2014 – 30.06.2014 2 4
    30.06.2014 - 31.12.2014 3 3
    01.01.2015 – 30.06.2015 3 3
    30.06.2015 – 23.12.2015 3 3
    23.12.2015 – 31.12.2015 3 4
    31.12.2015 – 26.01.2016 3 4
    26.01.2016 – 27.01.2016 3 3
    27.01.2016 – 12.04.2016 3 3
    12.04.2016 – 13.05.2016 3 4
    13.05.2016 – 25.05.2016 3 2


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    168
    25.05.2016 – 28.06.2016 4 2
    28.06.2016 – 22.12.2016 5 2
    22.12.2016 – 31.12.2016 3 4
    01.01.2017 – 31.12.2017 3 4
    01.01.2018 - aktualnie 3 4
    Liczba kobiet i mężczyzn zasiadających w Zarządzie i kierownictwie Grupy LOTOS S.A.
    (31 grudnia 2017 r. )
    kobiety mężczyźni
    Zarząd* 0 0
    Kierownictwo wyższego szczebla 6 24
    Kierownictwo niższego szczebla 67 171
    Razem 73 195
    * członkowie zarządu nie są pracownikami spółki
    Konflikt interesów i transakcje z podmiotami powiązanymi
    (DPSN Dział V Rekomendacje)
    Spółka posiada przejrzyste procedury zapobiegania konfliktom interesów i zawieraniu transakcji z podmiotami
    powiązanymi w warunkach możliwości wystąpienia konfliktu interesów.
    W dniu 1 stycznia 2013 roku wprowadzony został → Kodeks etyki Gru py Kapitałowej LOTOS , który zastąpił istniejące
    od połowy minionej dekady dokumenty określające zasady postępowania pracowników i menadżerów grupy kapitałowej.
    Dokument określa zachowania wewnątrz organizacji, a także relacje z uczestnikami rynku kapitałow ego, klientami
    i partnerami, społecznością lokalną oraz konkurencją. Jest on kluczowym elementem szerszego projektu, ustanowienia
    kompleksowego Programu etycznego.
    Inny istotny element obowiązujących w organizacji norm stanowi przyjęta w 2012 roku → Polityka przeciwdziałania
    nadużyciom . Ustanowienie obu dokumentów zgodne jest z celami Strategii społecznej odpowiedzialności Grupy
    Kapitałowej LOTOS na lata 2012 -2015 . Interesariusze Grupy Kapitałowej LOTOS mają możliwość zgłosić osobom
    od powiedzialnym za przeciwdziałanie naruszeniom postanowień Kodeksu etyki swoje podejrzenia lub wiedzę na temat
    zdarzeń o tym charakterze. Służą temu utworzone specjalnie w tym celu kanały komunikacji z Rzecznikiem ds. etyki
    Grupy Kapitałowej LOTOS.
    Polity ka wynagrodzeń kluczowych menadżerów
    (DPSN Dział VI Wynagrodzenia)
    Wynagrodzenia Zarządu oraz RN Grupy LOTOS S.A. podlegają ograniczeniom i zasadom określonym w Ustawie z dnia
    9 czerwca 2016 roku o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niekt órymi spółkami (Dz.U. z 2016 roku
    poz. 1202.)
    Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie obradujące w dniu 22 grudnia 2016 roku, w ramach swoich kompetencji, w uchwale
    nr 3 ustaliło zasady wynagradzania Członków RN. Zgodnie z podjętą uchwałą Członkom Rady Nadzorczej przysługuje
    wynagrodzenie ustalone jako iloczyn przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat
    nagród z zysku w czwartym kwartale roku poprzedniego, ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego
    oraz mnożnika :


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    169
    a) dla Przewodniczącego Rady Nadzorczej – 1,7,
    b) dla pozostałych Członków Rady Nadzorczej – 1,5.
    Zasady kształtowania wynagrodzeń Członków Zarządu zostały ustalone przez Radę Nadzorczą podczas posiedzenia
    w dniu 8 marca 2017 roku w uchwale nr 168/IX/2017, zgodnie z którymi poszczególnym Członkom Zarządu przysługuje
    wynagrodzenie całkowite, na które składa się odpowiednio:
    a) zryczałtowane miesięczne (za miesiąc kalendarzowy) wynagrodzenie podstawowe (wynagrodzenie stałe):
    o dla Prezesa Za rządu - w wysokości 61 652, 92 zł
    o dla innego Członka Zarządu - w wysokości: 57 249,14 zł.
    b) wynagrodzenie uzupełniające za dany rok obrotowy (wynagrodzenie zmienne) uzależnione od poziomu realizacji
    celów zarządczych.
    Wynagrodzenie stałe i wynagrodzenie zm ienne Zarządzającego nie mogą przekroczyć kwoty 100 000,00 zł liczonej
    średniomiesięcznie w skali roku obrotowego.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    170
    Informacje niefinansowe i polityka
    różnorodności
    Sprawozdanie Zarządu
    z działalności Grupy LOTOS S.A.
    oraz jej grupy kapitałowej
    za rok 2017


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    171
    10. Informacje niefinansowe i polityka różnorodności – ujawnienia jednostkowe
    i skonsolidowane
    10.1. Opis modelu biznesowego Grupy LOTOS S.A. i grupy kapitałowej
    Grupa Kapitałowa LOTOS w 2017 roku, podobnie jak w latach poprzedniego cyklu strategicznego tj. 2011 – 2015 i 2016
    roku, koncentruje się w swej podstawowej działalności na:
    • poszukiwaniu i wydobyciu węglowodorów
    • przerobie ropy naftowej
    • handlu produktami naftowym i
    Spółka dąży do poprawy efektywności handlowej
    optymalizując pro cesy rafineryjne i logistyczne. Celem
    realizowanej strategii jest wydłużenie łańcucha wartości
    i zwiększenie marż uzyskiwanych ze sprzedaży produktów.
    Model Tworzenia Wartości Grupy Kapitałowej LOTOS
    wyrósł z gruntownych, realistycznych analiz
    i długoterminowych prognoz światowego rynku ropy, dzięki
    czemu gwarantuje on Grupie stabilny i bezpieczny rozwój
    w latach 20 17 -2022.
    10.2. Zagadnienia społeczne – wpływ na łańcuch wartości
    10.2.1. Opis i wskaźniki efektywności realizowanej polityki społecznej Spółki i Grupy - społeczna
    odpowiedzialność biznesu
    Grupa Kapitałowa LOTOS dąży do prowadzenia swojej działalności we wszystkich o bszarach w sposób zrównoważony,
    przy poszanowaniu określonych prawem warunków i z zachowaniem zasad społecznej odpowiedzialności biznesu
    (ang. Corporate Social Responsibility, CSR ).
    Spółka uznaje, że biznes powinien być prowadzony w zgod zie z normami etycznymi, środowiskiem naturalnym
    i potrzebami społeczeństwa, dlatego przyjęła system wartości, który traktuje jako długofalowe zobowiązanie wobec
    wszystkich interesariuszy.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    172
    Cztery naczelne wartości społecznej odpowiedzialności Grupy Kapitałowej LOTOS to:
    czystość – zobowiązanie do przestrzegania najwyższych standardów środowiskowych i ekologicznych
    oraz deklaracja etycznej i uczciwej konkurencji, a także przeciwdziałanie naruszaniu praw
    człowieka.
    otwartość – stosunek Grupy Kapitałowej LOTOS do zmian, potrzeb świata i oczekiwań ludzi.
    innowacyjność – świadome działanie ukierunkowane na: uzyskanie korzyści biznesowej, przewagi
    konkurencyjnej, zrównoważony rozwój lub rozwiązanie istotnych problemów spo łecznych
    lub środowiskowych.
    odpowiedzialność – postawa wobec przyszłości ludzi i środowiska naturalnego,
    kraju i bezpieczeństwa jego pozycji w świecie.
    W 2017 roku Grupa LOTOS w zakresie działalności prospołe cznej kontynuowała działania realizowane w poprzednich
    latach. Koncentrowały się one na trzech kluczowych obszarach:
    • ochrona środowiska i ekologia - zwłaszcza w obszarze ochrony bioróżnorodności Morza Bałtyckiego z uwagi
    na nadmorskie położenie naszej rafi nerii oraz w odniesieniu do cennych przyrodniczo terenów znajdujących się
    w bezpośrednim sąsiedztwie Spółki,
    • bezpieczeństwo w ruchu drogowym - na które oddziałujemy zarówno jakością naszych produktów,
    jak i kompleksowymi pro gramami edukacyjnymi,
    • wyrównywanie szans społecznych oraz wsparcie edukacji i rozwoju dzieci i młodzieży - do których
    kierujemy programy społeczno -sportowe oraz szereg projektów, których celem jest wsparcie rozwoju
    utalentowanej młodzieży.
    Udział w rankingach CSR
    Grupa LOTOS zgodnie z deklaracją Otwartości systematycznie poddaje się badaniom, przeglądom, audytom,
    przeprowadzanym przez niezależne instytucje. Efekty tych badań przekładają się na wysokie miejsca Spółki
    w kluczowych rankingach oceniających kwestie związane z CSR.
    W grudniu 2017 r. Grupa LOTOS po raz jedenasty już znalazła się w RESPECT Index (tj. ang. Responsibility, Ecology,
    Sustainability, Participation, Environment, Community, Transparency) – indeksie najbardziej odpowiedzialnych
    społecznie spółek Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. LOTOS spełnił bardzo wysokie wymagania projektu
    RESPECT i tym samym znalazł się w elitarnym gronie 28 firm, które weszły w skład nowego portfela indeksu. Grupa
    LOTOS jest obecna w RESPECT Index nieprzerwanie od początku istnienia tego projektu. W LOTOSIE każdy
    z obszarów ujętych w nazwie indeksu znajduje odzwierciedlenie w codziennej działalności biznesowej. W ten sposób
    Spółka buduje zaufanie wśród inwestorów i minimalizuje ryzyka biznesowe.
    W 2017 r. Grupa LOTOS zajęła wysokie 4. miejsce w XI już edycji Rankingu Odpowiedzialnych Firm. Stanowi
    on zestawienie największych spółek w Polsce, ocenianych pod k ątem jakości zarządzania społeczną odpowiedzialnością
    biznesu. Wśród kategorii podlegających ocenie w Rankingu Odpowiedzialnych Firm znalazły się: odpowiedzialne
    prowadzenie biznesu, relacje z interesariuszami zewnętrznymi i wewnętrznymi, odpowiedzialne re lacje z otoczeniem
    społecznym, przyrodniczym, zrównoważony rozwój, odpowiedzialne innowacje w zakresie jakości życia zawodowego,
    rozwoju społecznego i wpływu na środowisko.
    W 2017 r. Grupa LOTOS została po raz kolejny uhonorowana prestiżowym tytułem „Firm a Dobrze Widziana” w kolejnej
    edycji konkursu organizowanego przez Business Centre Club.
    LOTOS nagrodzony został też Złotym Listkiem CSR. Tym samym znalazł się w gronie przedsiębiorstw,
    które w codziennej działalno ści wdrażają najwyższe standardy odpowiedzialności społecznej, ujęte w normie ISO 26000.
    Więcej informacji na temat bieżącej działalności w zakresie społecznej odpowiedzialności Grupy Kapitałowej LOTOS
    znajduje się na: → www.odpowiedzialny.lotos.pl


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    173
    Działalność Fundacji LOTOS
    W 2015 roku Zarząd Grupy LOTOS podjął decyzję o powołaniu Fundacji
    LOTOS . Jej kluczowym zadaniem jest zarządzanie polityką dobroczynną
    firmy. Misją Fundacji jest wszechstronna działalność społeczna wnosząca
    pozytywny wkład w rozwój otoczenia społecznego i przyrodniczego.
    Fundacja LOTOS w 2017 roku wsparła inicjatywy społeczne na łączną
    kwotę w wysokości 2 473 356 zł.
    Podział środków na poszczególne sfery życia przedstawiał się następująco:
    Sfera życia Kwota przekazanych
    darowizn (w zł)
    Ilość
    podmiotów
    Bezpieczeństwo
    120 000
    2
    Działalność społeczna i charytatywna 714 750
    24
    Kultura i sztuka 439 000
    18
    Nauka, edukacja i oświata 634 700
    21
    Ochrona i promocja zdrowia 396 986
    27
    Podtrzymywanie tradycji 120 920
    7
    Sport 47 000
    5
    Razem 2 473 356 104
    10.2.2. Procedury należytej staranności w obszarze realizowanej polityki społecznej
    W każdym z obszarów Spółka współpracuje z uznanymi i sprawdzonymi partnerami społecznymi, zgodnie
    z kompetencjami i przyjętymi wartościami. Więcej na ten temat na stronie → www.odpowiedzialny.lotos.pl
    Grupa LOTOS, jako firma społecznie odpowiedzialna, poparła i od lat stosuje w różnych sferach swojej działalności
    dobre praktyki, zasady i postulaty sformułowane zarówno w Polsce, jak i na arenie międzynarodowej przez uznane
    organizacje społeczne, branżowe oraz organy administracji publicznej, odnoszące się do kwestii odpowiedzialności
    społecznej oraz zrównoważonego rozwoju, np.: wytyczne normy ISO 26 000, która nawiązuje do siedmiu sfer: ładu
    organizacyjnego, prawa człowieka, praktyk z zakresu pracy, środo wiska, uczciwych praktyk operacyjnych, zagadnień
    konsumenckich, zaangażowania społecznego i rozwoju społeczności lokalnej.
    Działania Grupy LOTOS podejmowane w 2017 roku odpowiadały na wyzwania zdefiniowane w Celach Zrównoważonego
    Rozwoju ( Sustainable Deve lopment Goals, SDGs ) do 2030 roku ogłoszonych przez ONZ we wrześniu 2015 roku, Wizji
    Zrównoważonego Rozwoju dla Polskiego Biznesu do 2050 oraz 10 Zasadach United Nations Global Compact. Spółka
    zadeklarowała poparcie dla 10 zasad United Nations Global Compa ct w 2009 roku. Stanowi to zobowiązanie do:
    1. Popierania i przestrzegania praw człowieka przyjętych p rzez społeczność międzynarodową
    2. Eliminowania wszelkich przypadków łam ania praw człowieka przez firmę
    3. Poszanowa nia wolności stowarzyszania się
    4. Eliminowania w szelkich form pracy przymusowej
    5. Pop ierania zniesienia pracy dzieci
    6. Efektywnego przeciwdziałania dysk ryminacji w sferze zatrudnienia


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    174
    7. Prewencyjnego pode jścia do środowiska naturalnego
    8. Podejmowania inicjatyw mających na celu promowanie postaw odpowiedzialności ekologicznej
    9. Stosowania i rozpowszechniania przyjaznych środowisku t echnologii
    10. Przeciwdziałania korupcji we wszystkich formach, w tym wymuszeniom i łapówkarstwu
    W czerwcu 2017 r. Grupa LOTOS oficjalnie przystąpiła do Inicjatywy partnerstwa na rzecz reali zacji Celów
    Zrównoważonego Rozwoju 2030 ONZ (SDGs) podczas konferencji "Agenda 2030 na rzecz zrównoważonego rozwoju -
    cele dla świata, wyzwanie dla kraju, odpowiedzialność dla wszystkich", która miała miejsce w Ministerstwie Rozwoju
    w Wa rszawie. Tym samym Spółka znalazła się w gronie kilkudziesięciu firm i instytucji w Polsce, które podpisały oficjalną
    deklarację zaangażowania się w realizację globalnych celów ONZ.
    W 2017 roku Grupa LOTOS kontynuowała też działania wynikające z partnerstwa strategicznego z Forum
    Odpowiedzialnego Biznesu - organizacji pozarządowej, która od kilkunastu lat skutecznie promuje CSR na polskim
    rynku. Grupa LOTOS jest partnerem strategicznym FOB od 2008 r.
    Raportowanie wyników CSR
    Jedno z zobowiązań Grupy LOTOS, podjętych wobec interesariuszy i zawartych w Strategii CSR w 2008 roku, dotyczyło
    wdrożenia kompleksowego systemu raportowania wyników. Jako najlepszą metodę sporządzania raportów przyjęto
    stosowanie się do międzynarodowych Wytycznych raportowania kwestii zrównoważonego rozwoju - Global Reporting
    Initiative (GRI). Standard GRI zdobył uznanie, jako jedyny kompleksowo ujmujący aspekty CSR przy jednoczesnym
    zapewnieniu porównywalności i mierzalności dokonań w poszczególnych obsz arach działalności firmy. Spółka
    przygotowuje raporty wg tego standardu od 2006 r.
    W 2017 roku został opublikowany Zintegrowany Raport Roczny Grupy Kapitałowej LOTOS za 2016 rok. Przygotowany
    on został w oparciu o Ramowe Zasady Raportowania i Wytyczne kwe stii zrównoważonego rozwoju Global Reporting
    Initiative (wersja GRI G4 na poziomie Core) wraz z Suplementem dla sektora gazu i ropy naftowej.
    W 2017 roku w ramach procesu opracowywania treści do Raportu przeprowadzono szereg konsultacji z kluczowymi
    grupa mi interesariuszy wewnętrznych i zewnętrznych, a także dokładną analizę źródeł zewnętrznych. Pozwoliły
    one na wytypowanie ostatecznej listy aspektów GRI, które uwzględnione zostały w raporcie.
    Zgodnie z wytycznymi GRI G4, proces sk ładał się z trzech etapów:
    • Identyfikacja – wyłonienie kluczowych zagadnień w obszarze odpowiedzialności firmy oraz realizowanego
    biznesu.
    • Priorytetyzacja – przez proces dialogu z interesariuszami wewnętrznymi zidentyfikowana została istotność
    zagadnień k luczowych dla organizacji.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    175
    • Walidacja – podczas warsztatu walidacyjnego zdefiniowano ostateczną listę zagadnień priorytetowych, które
    zostały ujęte w raporcie.
    Zintegrowany Raport Roczny Grupy Kapitałowej LOTOS „Stabilizacja i bezpieczny rozwój” wydany w 2017 roku otrzymał
    nagrodę przyznawaną przez Instytut Rachunkowości i Podatków - drugie miejsce w kategorii „Przedsiębiorstwa”
    w konkursie „The Best Annual Report”. Raport dostępny jest w serwisie internetowym → www.raportroczny.lotos.pl .
    Program etyczny
    W Grupie Kapitałowej LOTOS obowiązuje → Kodeks etyki . Określa on system wartości etycznych oraz normy
    i standardy postępowania, którymi pracownicy LOTOSU powinni się kierować w pracy i w relacjach z kluczowymi grupami
    interesariuszy, w tym uczestnikami rynku kapitałowego, k lientami i partnerami, społecznością lokalną oraz konkurencją.
    Zgłoszenia naruszeń Kodeksu etyki rozpatruje Rzecznik ds. etyki Grupy Kapitałowej LOTOS. Inny istotny element
    obowiązujących w organizacji norm stanowi przyjęta → Polityka Przeciwdziałania Nadużyciom . Ustanowienie obu
    dokumentów było zgodne jest z celami → Strategii społecznej odpowiedzialności Grupy Kapitałowej LOTOS na lata
    2012 -2015 .
    10.3. Środowisko naturalne – wpływ na łańcuch wartości
    10.3.1. Opis i wskaźniki efek tywności realizowanej polityki ochrony środowiska w Spółce i Grupie
    W efekciei doprowadzenia w 2012 roku do rafinerii Grupy LOTOS gazu ziemnego i zastosowaniu go jako składnika
    rafineryjnego gazu opałowego, jako głównego paliwa w zakładowej elektrociepłowni oraz surowca do produkcji wodoru,
    Spółka stale może utrzymywać nie tylko emisję zanieczyszczeń do powietrza, ale również emisyjność – emisję
    odniesioną do CWT (ang. Complexity Weighted Tonne), czyli do przerobu na wszystkich instalacjach – w zakresie
    dwutlenku węgla na stałym, niskim poziomie. Ciągłe udoskonalenia techniczne w obrębie instalacji oraz stałe
    poprawianie systemu zarządzania produkcją rafineryjną ograniczają szkodliwe oddziaływanie na środowisko naturalne.
    Działania te, pomimo przeprowadzonego w 2017 roku postoju remontowego, pozwoliły nam jeszcze utrzymać
    współczynnik emisyjności dwutlenku węgla, wyrażony w kg CO 2/CW T na poziomie najbardziej efektywnych emisyjnie
    rafinerii w Europie.
    Emisyjność instalacji Grupy LOTOS S.A. w z akresie dwutlenku węgla w latach 2014 -2017 (kg CO 2/CWT)
    Średni współczynnik emisyjności, z uwzględnieniem remontu, w 2017 roku wyniósł 30,3 kg CO 2/CWT.
    Bardzo istotne dla nas jest również to, że dzięki naszemu zaangażowaniu w sprawne zarządzanie ochroną środowiska,
    wszystkie spółki Grupy Kapitałowej LOTOS w 2017 roku dotrzymały warunków udzielonych im pozwoleń
    środowiskowych.
    30,0 29,8 29,1 30,3 30,4
    39,5
    36,6
    28,2 27,5 27,5 27,7 28,2 28,5 29,0 29,7
    Sty Lut Mar Kwi Maj Cze Lip Się Wrz Paź Lis Gru
    2014 2015 2016 2017 2017 2017 2017 2017 2017 2017 2017 2017 2017 2017 2017
    Benchmark europejski Cel strategiczny Grupa LOTOS
    Remont


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    176
    10.3.2 Procedury należytej starann ości w obszarze ochrony środowiska naturalnego
    Działalność Grupy LOTOS, ze względu na swoją naturę i skalę, wiąże się z dużą odpowiedzialnością – nie tylko
    za pracowników i otaczające nas społeczności, ale również za stan otacza jącego nas środowiska. W naszej codziennej
    pracy kierujemy się kilkoma zasadami „ekoodpowiedzialności”, które pomagają nam utrzymać pewność,
    że wykorzystujemy wszystkie możliwości, aby działać odpowiedzialnie – w zg odzie z naszym sumieniem i w oparciu
    o naszą najlepszą wiedzę.
    Pierwszą ze wspomnianych zasad jest minimalizowanie negatywnego wpływu na środowisko. Wpisuje się tu nie tylko
    zarządzanie ochroną środowiska w taki sposób, aby spełnić wyma gania prawne, ale również wszelkie działania
    wybiegające ponad prawo – w pozytywnym tego sformułowania znaczeniu. Bardzo dobrze wpisuje się w to – w naszej
    ocenie stale aktualna i ciągle jeszcze dająca pewien potencjał – inwestycja doprowadzenia gazu ziemn ego do rafinerii.
    Z punktu widzenia biznesowego jest to tańsze źródło energii i surowca do produkcji wodoru, a dla środowiska jest
    to najczystsze ze znanych paliw kopalnych. Na doprowadzeniu sieci gazu ziemnego skorzystały również społeczności
    zamieszkujące okoliczne miejscowości. Nie bez znaczenia dla otoczenia były też – zrealizowane pomimo braku
    wymagań prawnych w tym zakresie – uszczelnienie najbardziej uciążliwych zapachowo urządzeń w naszej oczyszczalni
    ścieków w Gdańsku, recy rkulacja oczyszczonych ścieków i kondensatu pary wodnej, czy zawracanie i wykorzystanie
    gazów zrzutowych zamiast spalenia ich na pochodniach.
    Drugą zasadą jest włączanie aspektów naszego środowiskowego oddziaływania w proces podejmowania decyzji oraz
    wzięc ie odpowiedzialności za wpływ tych decyzji na środowisko. Dobrym przykładem jest tu realizacja postoju
    remontowego w 2017 roku, przed którym przeanalizowaliśmy wszystkie znane nam i możliwe do przewidzenia aspekty
    oddziaływania planowanych prac na poszczeg ólne elementy środowiska zarówno na każdym z etapów – wyłączania,
    postoju i uruchamiania instalacji. W celu wyeliminowania wskazanych w przeprowadzonej analizie zagrożeń
    podejmowano odpowiednie działania, takie jak mycie dróg, czy ustawianie namiotów ogran iczające pylenie.
    Oprócz naszego własnego, bezpośredniego oddziaływania, dużą wagę przykładamy do tego, jak do ochrony środowiska
    podchodzą nasi kontrahenci. Na etapie wyboru firm, z którymi współpracę bierzemy pod uwagę, weryfikujemy,
    czy posiadają one odpowiednie zezwolenia z zakresu ochrony środowiska – jeśli są one wymagane. Na etapie
    zawierania umowy zobowiązujemy kontrahentów do podpisania odpowiednich klauzul, w których zobowiązują się do
    prowadzenia działalności w zgodzie wymaganiami prawnymi dotyczącymi ochrony środowiska. W trakcie wykonywania
    umowy przeprowadzamy audyty wykonawców, podczas których sprawdzamy, czy faktycznie realizują oni wszystkie
    obowiązujące ich środowiskowe wymagania prawne – głównie w zakresie gospo darki odpadami, ale również
    te dotyczące opłat za korzystanie ze środowiska, czy sposobu przechowywania substancji niebezpiecznych.
    Trzecia z zasad „ekoodpowiedzialności” mówi o prowadzeniu firmy zgodnie z zasadą zrównoważ onego rozwoju, czyli
    z uwzględnieniem potrzeb wszystkich interesariuszy – w tym również środowiska. Zależy nam na tym, aby w każdym
    obszarze naszej działalności podkreślać, że kwestie związane z ochroną środowiska stanowią jedną z najważnie jszych
    przesłanek stymulujących nasze działania. Dotyczy to zarówno codziennego prowadzenia instalacji produkcyjnych,
    w pełnej zgodności z najostrzejszymi wymogami ochrony środowiska, jak i uwzględniania w naszych planach
    rozwojowych i nnowacyjnych projektów technologicznych i stosowaniu takich rozwiązań technicznych, które z punktu
    widzenia ochrony środowiska i racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych spełniają definicję najlepszych
    dostępnych technik. Dbamy o to, aby tak kształto wać i prowadzić procesy produkcyjne, żeby w pierwszej kolejności
    realizowana była zasada prewencji – zapobieganiu powstawania zanieczyszczeń i uciążliwości u źródła. Stosowanie
    zasady zrównoważonego rozwoju i odpowiedzialności społecznej w naszej działalno ści oznacza również wytwarzanie
    wysokiej jakości produktów, o możliwie najmniejszej uciążliwości dla środowiska w miejscu ich stosowania. Przykładamy
    też znaczną wagę do podnoszenia świadomości ekologicznej pracowników, którym poprzez komunikację wewnętrzn ą
    przybliżamy problematykę ochrony środowiska, rozumianą jako działania indywidualne, zakła dowe regionalne oraz
    globalne.
    10.4. Zagadnienia pracownicze i realizowana polityka różnorodności - wpływ na łańcuch wartości
    10.4.1. Opis i wskaźniki efektywności realizowanej polityki zarządzania zasobami ludzkimi w Spółce i Grupie
    oraz procedury należytej staranności w tym obszarze
    Naszym celem strategicznym w obszarze polityki kadrowej jest zapewnienie optymalnego zatrudnienia dostosowanego
    do realizacji celów biznesowych Grupy Kapitałowej LOTOS. Wierzymy, że współpraca z wysoko wykwalifikowanymi,


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    177
    zmotywowanymi i zaangażowanymi pracownikami podnosi efektywność i zapewnia przewagę konkurencyjną naszej
    firmy.
    Polityka kadrowa w Grupie Kapitałowej LOTOS jest oparta o procedur y regulujące poszczególne zagadnienia procesów
    rekrutacji i zarządzania pracownikami:
    • Dobór personelu: „Planowanie i realizacja zatrudnienia w Grupie LOTOS S.A.”, a także m.in. „Standardy
    przeprowadzania procesu rekrutacji i selekcji w Grupie Kapitałowej LOTOS - Przewodnik dla kierowników
    zlecających proces doboru kadr”.
    • Adaptacja w firmie nowo zatrudnionej osoby: „Program adaptacyjny dla pracowników nowo zatrudnionych
    w Grupie LOTOS S.A.”
    • Rozwój i szkolenia pracowników – „Szkolenia i rozwój pracowników” oraz „System Okresowej Oceny
    Pracowników (SOOP)”.
    Normy i standardy postępowania, którymi kierujemy się w pracy i w relacjach zawodowych określa Kodeks etyki Grupy
    Kapitałowej LOTOS. Ponadto w relacjach z pracownikami oraz pozostałymi interesariuszami kierujemy się 10 Zasadami
    United Nations Global Compact z zakresu praw człowieka, praw pracowniczych, ochrony środowiska i przeciwdziałania
    korupcji.
    Naszym priorytetem jest budowanie zaufania między kadrą kierowniczą i pracownikami, a tak że sprawiedliwe
    traktowanie wszystkich osób, bez względu na zajmowane stanowisko, staż pracy, przynależność do związków
    zawodowych, wygląd zewnętrzny, wiek, płeć, orientację seksualną, wyznanie, narodowość czy przekonania polityczne.
    Dodatkowym narzędziem wspierającym budowę właściwych relacji między pracownikami a kierownictwem
    jest Zakładowy Układ Zbiorowy Pracy (ZUZP), a także procedury wewnętrzne, które standaryzują proces zarządzania
    zasobami ludzkimi.
    W ZUZP wszyst kim naszym pracownikom, niezależnie od formy i czasu zatrudnienia, oferujemy ten sam pakiet
    świadczeń socjalnych (jest on także zagwarantowany w Regulaminie korzystania z Zakładowego Funduszu Świadczeń
    Socjalnych).
    Jak tworzymy kulturę organizacyjną popr awiającą efektywność pracy?
    • Podejmujemy inicjatywy ukierunkowane na budowanie pożądanej kultury organizacyjnej, m.in. poprzez
    współpracę z Rzecznikiem ds. etyki w ramach promowania Programu etycznego.
    • Promujemy wartości etyczne zgodne z Kodeksem etyki, a także prowadzimy działania komunikacyjne mające
    na celu poprawę świadomości pracowników i kadry kierowniczej m.in. wdrożyliśmy szkolenia e -learningowe
    jak unikać konfliktu interesów w pr acy.
    • Wykorzystujemy coroczną ocen ę okresow ą pracowników do otwartej komunikacji kierownik – pracownik
    i wspólnego ustalenia i rozliczenia celów rozwojowych i zawodowych.
    • Budujemy kulturę zaangażowania pracowników poprzez prowadzenie bad ań opinii pracowników oraz realizacje
    działań doskonalących . Dzięki nim poznajemy postawy panujące wśród pracowników firmy, monitorujemy
    satysfakcję, zaangażowanie i opinie pracowników, a następnie staramy się wykorzystać pozyskane informacje
    do stworzenia w firmie sprzyjającego środowiska pracy oraz osiągania celów biznesowych.
    • Utrzymujemy dobre relacje i współpracujemy ze związkami zawodowymi i Radami Pracowników
    System Okresowej Oceny Pracowników
    W Grupie Kapitałowej LOTOS przywiązujemy dużą wagę do k ompetencji kluczowych , czyli zestawu umiejętności,
    postaw oraz wiedzy i doświadczeń, które umożliwiają skuteczną realizację naszych zadań. W przypadku naszej firmy
    są to: współpraca, zaangażowanie, otwartość na zmiany. Wierzymy, że kompetencje te pow inni posiadać wszyscy nasi
    pracownicy bez względu na pełnione role czy zajmowane stanowiska.
    Co oznaczają dla nas kompetencje kluczowe?
    Współpraca:
    • budowanie relacji, m.in. szacunek dla innych, życzliwość, wsparcie, pozytywne nastawienie do współpracy,
    • ws półpraca w zespole,
    • kultura osobista.
    Zaangażowanie:
    • inicjatywa,


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    178
    • nastawienie na realizację celów i zadań,
    • usprawnianie działania organizacji, m.in. zgłaszanie trudności i szukanie sposobu rozwiązania problemów,
    propozycje usprawnień, podnoszenie efektywności swojej i swojego obszaru.
    • identyfikacja z organizacją, m.in. zachowanie zgodne zwartościami firmy, dbanie o jej dobry wizerunek,
    • przestrzeganie zasad, procedur i standardów.
    Otwartość na zmiany:
    • pozytywne nastawienie do zmian i ich akceptacja,
    • zainteresowanie nowymi rozwiązaniami,
    • dostosowywanie swoich działań do wprowadzanych zmian,
    • sygnalizowanie potrzeby zmian we własnym obszarze i aktywny udział we wdrażaniu zmian.
    Kompetencje kluczowe sprawdzamy podczas okresowej oceny pracowników Grupy K apitałowej LOTOS. W przypadku
    osób zajmujących stanowiska kierownicze oceniamy dodatkowo kompetencje menedżerskie, m.in. zarządzanie pracą
    zespołu, przywództwo, budowanie potencjału zespołu, myślenie strategiczne i decyzyjność. Na pozostałych
    stanowiskach pod uwagę bierzemy natomiast kompetencje funkcyjne niezbędne na konkretnym stanowisku pracy,
    m.in. dyscyplinę pracy, odporność na stres, umiejętności negocjacyjne i pracę projektową.
    Dodatkowe zalety SOOP:
    Rozmowy przełożonych z pracowni kami są okazją do przekazania informacji zwrotnej na temat poziomu kompetencji,
    realizacji celów zawodowych i rozwojowych. Zebrane w ten sposób dane pomogą kierownikom lepiej planować dalsze
    działania, m.in. podział obowiązków czy ścieżki rozwoju pracownik ów oraz motywować pracowników do osiągania celów.
    Polityka szkoleniowo -rozwojowa
    Grupa Kapitałowa LOTOS zapewnia odpowiednie warunki do efektywnego rozwoju oraz praktycznego zastosowania
    nabywanej wiedzy i umiejętności wszystkich pracowników, przez cały czas trwania stosunku pracy. Cele i zadania
    określone w krótko i długoterminowych planach rozwojowych grupy kapitałowej znajdują odzwierciedlenie w planach
    rozwojowych ustalanych corocznie podczas oceny okresowej pracowników. Niezależnie od wieku i czasu p rzejścia
    na emeryturę, pracownicy mają możliwość uczestniczenia w zdobywaniu bądź poszerzaniu wiedzy i uprawnień
    zawodowych oraz umiejętności ogólnorozwojowych.
    Zgodnie z przyjętą Strategią CSR Grupa LOTOS realizuje działania zmierzające do aktywizacji pracowników 50+,
    wzmacniania kulturę dzielenia się wiedzą i korzystania z eksperckiej wiedzy pracowników 50+, angażując ich w proces
    rozwoju współpracowników.
    Pracownicy 50+ angażowani są do roli opiekunów nowo zatrudnianych pracowników w ramach realizowanego
    Programu Adaptacyjnego – „Wsparcie na starcie”.
    Pozwala on nowym pracownikom zapoznać się z wartościami oraz kulturą
    organizacyjną firmy, a przy aktywnym wsparciu doświadczonego kolegi – ułatwia
    odnalezienie się w nowym środowisku zawodowym, a także integrację z zespołem
    oraz obniża stres związany z podjęciem nowej pracy.
    W firmie funkcjonują rozwiązania oparte na coachingu i mentoringu, przy czym ten ostatni głównie w obszarze pionu
    produkcji, gdzie pozyskiwanie wiedzy trwa najdłu żej i wymaga wieloletniego doświadczenia. Coachami i mentorami
    są doświadczeni specjaliści ds. szkoleń operacyjnych, którzy poprzez bezpośredni kontakt, przekazują wiedzę młodszym
    kolegom zatrudnionym na stanowisku aparatowego.
    Powoła nie w Pionie Dyrektora ds. Produkcji zespołu ds. szkoleń operacyjnych umożliwiło przeniesienie cennej wiedzy
    w obszarze produkcji. Głównym kryterium rekrutacji wewnętrznej do zespołu było długoletnie doświadczenie w pracy na
    instalacjach rafineryjnych i wy nikająca z niego bogata, unikatowa wiedza techniczno -technologiczna specyficzna
    dla sektora paliwowego. W skład kilkuosobowego zespołu wchodzą głównie doświadczeni pracownicy w wieku 50+.
    Angażują się m.in. w takie działania, jak:
    • prow adzenie szkoleń on -the -job (indywidualnych rozmów szkoleniowo -oceniających), w tym szkoleń
    z wykorzystaniem symulatorów, skierowanych do aparatowych, mających na celu przekazanie wiedzy
    i rozwinięcie umi ejętności niezbędnych przy obsłudze instalacji rafineryjnych (około 600 rocznie)
    • prowadzenie wybranych modułów szkolenia podstawowego dla pracowników nowo zatrudnionych
    w obszarze produkcji, przedmiot, którego stanowi wiedza techni czno -technologiczna istotna na stanowisku
    aparatowego (12 dni szkoleniowych w ramach jednej edycji + egzamin, przeprowadzanie egzaminów
    stanowiskowych weryfikujących wiedzę z obsługi danej instalacji lub określonego obszaru rafineryjnego (około
    200 -300 roc znie)


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    179
    • organizacja praktyk w Pionie Dyrektora ds. Produkcji skierowanych dla studentów i uczniów szkół średnich
    chcących poznać charakter pracy na wydziałach produkcyjnych i skonfrontować wiedzę teoretyczną z praktyką
    • udział w remontach instalacji
    • opiniowan ie, opracowywanie i aktualizowanie procedur i instrukcji
    • uczestnictwo w komisjach awaryjnych
    • opracowywanie materiałów szkoleniowych umożliwiających zatrzymanie wiedzy z obszaru produkcji
    w organizacji.
    Grupy Kapitałowej LOTOS konc entruje się na zapewnieniu pracownikom najlepszych warunków do rozwoju
    zawodowego, co wiąże się ze zdobywaniem i uzupełnianiem przez nich wiedzy niezbędnej do efektywnego wykonywania
    obecnych i przyszłych zadań.
    Cele polityki szkoleniowej Grupy Kapitałowe j LOTOS :
    • wzrost wartości firmy poprzez ciągłe doskonalenie i pełne wykorzystanie potencjału pracowników;
    • zapewnienie zasobów potrzebnych do realizacji kluczowych zadań wynikających ze strategii firmy;
    • nastawienie na teraźniejszość i przyszłość - odpowiadanie na bieżące i przyszłe wymogi stanowiskowe;
    • doskonalenie kultury organizacyjnej w kierunku podnoszenia efektywności i dzielenia się wiedzą;
    • identyfikacja i analiza potrzeb szkoleniowych, planowanie i ocena efektywności szkoleń;
    • doskonalenie nar zędzi wykorzystywanych w procesie zarządzania szkoleniami.
    Założenia polityki szkoleniowej Grupy LOTOS:
    • dostępność – szkolenia są przeznaczone dla wszystkich grup pracowniczych;
    • spójność – system szkoleń uwzględnia misję i strategię Grupy LOTOS;
    • odpowiedzialność – za efekty szkoleń i rozwój odpowiadają wszyscy uczestnicy tego procesu;
    • ciągłość – planowanie szkoleń jest powiązane z wynikami Systemem Okresowej Oceny Pracowników (SOOP),
    ścieżkami kariery, planami sukcesji oraz programami rozwojowymi dedykowanymi poszczególnym grupom
    pracowniczym;
    • elastyczność – planowanie i wdrażanie szkoleń są powiązane z monitorowaniem zmieniającego się otoczenia
    zewnętrznego firmy oraz ze zmianami w oczekiwaniu dotychczasowych kwalifikacji pracowników.
    Źródłem wi edzy o tym, jakich szkoleń oczekują nasi pracownicy jest coroczna ocena przeprowadzana w ramach Systemu
    Okresowej Oceny Pracowników (SOOP). Optymalną dla danego pracownika formę rozwoju umożliwia Katalog działań
    rozwojowych, czyli podpowiedzi przygotowanyc h w formularzu SOOP.
    Wybierając tematykę szkoleń pod uwagę bierzemy również wyniki badania satysfakcji i zaangażowania pracowników,
    plany rozwojowe pracowników w poszczególnych komórkach organizacyjnych, a także potrzeby rozwojowe firmy.
    Wychodząc naprze ciw wyzwaniom związanym ze zmianami zachodzącymi wewnątrz naszej firmy oraz w jej otoczeniu,
    już w 2004 roku wdrożyliśmy autorski program szkoleniowo -rozwojowy Akademia LOTOS.
    Akademia LOTOS inicjuje i realizuje programy talentowe, dedykowane różnym grupo m pracowników, m.in.:
    • Program Lider Przyszłości;
    • Program Mistrz;
    • Akademia Menedżera ;
    • Program Rozwoju Kompetencji Zarządczych Pracowników Służb Technicznych;
    • Program Sukcesji Grupy Kapitałowej LOTOS.
    Dzięki działaniom podejmowanym w ramach Akademii LOTOS rozwijamy kulturę dzielenia się wiedzą. Stworzyliśmy
    program adaptacyjny „Wsparcie na starcie”, system certyfikowania szkoleń w obszarze produkcji, cykl szkoleniowy
    „W drodze do doskonałości”. W Grupie Kapitałowej LOTOS propagujemy f ormułę e -learningową na potrzeby
    zapewnienia rozwoju naszej kadry. Jest to odpowiedź na coraz większy odsetek wśród pracowników naszej firmy osób
    pomiędzy 25 -35 rokiem życia, które preferują korzystanie z nowoczesnych narzędzi informatycznych.
    W 2017 roku ilość dni szkoleniowych na osobę: w Grupie Kapitałowej LOTOS – 2,5
    w Grupa LOTOS S.A - 2,8



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    180
    Rekrutacja
    Prowadzimy procesy rekrutacyjne uwzględniając wysokie kwalifikacje i umiejętności pracowników Grupy LOTOS
    oraz konieczność zapewnienia im możliwości rozwoju zawodowego. W pierwszej kolejności rozpatrujemy aplikacje
    pracowników Grupy Kapitałowej LOTOS, aby umożliwić efektywny transfer wiedzy pomiędzy spółkami Grupy Kapitałowej
    LOTOS. Ró wnocześnie, poprzez publikacje ogłoszeń prasowych i internetowych, informacje w mediach, udział w tragach
    pracy itp. prowadzimy rekrutacje zewnętrzne, dzięki którym pozyskujemy nowych pracowników, wzbogacających
    organizację w kwalifikacje niezbędne dla rea lizacji zadań stojących przed Grupą Kapitałową LOTOS. Procesy rekrutacji
    i selekcji kandydatów prowadzimy w sposób transparentny i obiektywny, w oparciu o wysokie standardy etyczne. Grupa
    LOTOS S.A. jako członek Koalicji na Rzecz Przyjaznej Rekrutacji w sw oich działaniach posługuje się Kodeksem Dobrych
    Praktyk. Dzięki powyższym działaniom Grupa LOTOS S.A. utrzymała, ceniony przez kandydatów i możliwy
    do wykorzystania w działaniach wizerunkowych, certyfikat „Strefa przyjazne j rekrutacji”. Wdrożyliśmy przewodniki
    „Standardy przeprowadzania procesu rekrutacji i selekcji w Grupie Kapitałowej LOTOS” dla osób odpowiedzialnych
    za koordynowanie procesu doboru kadr oraz kadry kierowniczej zlecającej procesy rekrut acyjne.
    Realizujemy systemową analizę przyczyn odejść pracowników w celu monitorowania i eliminowania ich przyczyn,
    a co za tym idzie obniżenia kosztów rekrutacji i utrzymania w organizacji najbardziej wartościowych pracowników .
    ---------------------
    Grupa LOTOS jest Członkiem Strategicznym Polskiego Stowarzyszenia Zarządzania Kadrami, co umożliwia w dalszej
    perspektywie dostęp do najnowszej wiedzy branżowej z zakresu HR, najlepszych praktyk i sprawdzonych narzędzi
    poprawiający ch efektywność biznesową organizacji. W 2017 roku przystąpiliśmy do kolejnego badania certyfikacyjnego
    prowadzonego przez Polskie Stowarzyszenie Zarządzania Kadrami. Wynik badania zdecydował o przedłużeniu
    certyfikatu „HR Najwyższej Jakości” Grupie LOTOS, który otrzymują firmy o najwyższych standardach zarządzania
    kapitałem ludzkim.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    181
    10.5. Poszanowanie praw człowieka - wpływ na łańcuch wartości
    10.5.1. Opis i wskaźniki efektywności realizowanej polityki poszanowania praw człowieka w Spółce i Grupie
    Grupa Kapitałowa LOTOS prowadzi działalność biznesową w otoczeniu, w którym
    obowiązuje system prawny regulujący kwestie praw człowieka. Utrzymuje relacje
    z kontrahentami, którzy działają legalnie i są zobowiązani do przestrzegania regulacji
    prawnych, w t ym również w zakresie praw człowieka.
    Jako firma świadoma swojego wpływu na otoczenie, której działalność
    jest nierozerwalnie związana z kontrahentami, Grupa Kapitałowa LOTOS chce
    współpracować z partnerami traktujący mi powszechnie akceptowany system
    wartości jako priorytet. Celem tego podejścia jest etyczne funkcjonowanie łańcucha
    dostaw zapewniające, że poszczególne firmy podwykonawcze traktują swoich
    pracowników w godny sposób.
    Grupa Kapitałowa LOTOS dąży do tego, aby wszystkie zapytania ofertowe w ramach procesu wyboru kontrahenta oraz
    umowy zawierane zarówno z nowymi, jak i dotychczasowymi dostawcami zawierały klauzule dotyczące społecznej
    odpowiedzialności (CSR) dotyczące: BHP , zasad i standardów postępowania, etyki, braku konfliktu interesów,
    antykorupcji, ochrony środowiska, przestrzegania praw człowieka, wpływu na społeczeństwo. Stosowanie klauzul
    w umowach podpisywanych przez spółki wchodzące w skład Grupy Kapitałowej LOTOS ma charakter obligatoryjny.
    LOTOS kieruje się filozofią zintegrowanego zarządzania łańcuchem dostaw, tzn. dąży do maksymalizacji zintegrowanych
    efektów ekonomicznych z działalności operacyjnej, jednocześnie w jak największym stopniu uwzględniając oczekiwania
    wszystkich interesariuszy.
    Grupa Kapitałowa LOTOS buduje swoją strategię odpowiedzialności społecznej w obszarze łańcucha dostaw na bazie
    metodologii projektu Corporate Human Rights Benchmark . Służy on zwróceniu uwagi globalnego biznesu na łamanie
    podstawowych prawa człowieka – przez firmy, ich podwykonawców lub dostawców. Jego celem jest też stworzenie
    rankingu globalnych spółek giełdowych i wyróżnienie tych, które najlepiej prowadzą działani a zapobiegające łamaniu
    praw człowieka. Metodologia projektu Corporate Human Rights Benchmark korzysta z uznanych na świecie standardów
    – zasad postępowania biznesu w obszarze praw człowieka wypracowanych przez ONZ . Dodatkowo metodologia
    uwzględnia Cele Zr ównoważonego Rozwoju (Sustainable Development Goals, SDGs), czyli 17 kwestii,
    które w szerokich konsultacjach społecznych uznano za najważniejsze dla dalszego rozwoju świata.
    Polityka CSR Grupy Kapitałowej LOTOS odpowia da na wyzwania zdefiniowane w Celach Zrównoważonego Rozwoju
    do 2030 roku ogłoszonych przez ONZ we wrześniu 2015 roku.
    Grupa LOTOS od 2009 roku jest członkiem międzynarodowej organizacji United Nations Global Compact, powołanej
    w 2000 roku z inicjatywy Sekretarza Generalnego ONZ. Spółka przestrzega i stosuje w swej działalności 10 zasad
    UN Global Compact, związanych m.in. z przestrzeganiem praw człowieka, wspieraniem ochrony środowiska,
    czy przeciwdziałaniem korupcji.
    Normy i standardy postępowania, którymi kierują się pracownicy LOTOSU w pracy i w relacjach zawodowych określa
    Kodeks etyki Grupy Kapitałowej LOTOS. Zawarte są w nim zapisy dot. respektowania praw człowieka. Priorytetem jest
    budowanie zaufania między kadrą kierowniczą i pracownikami, a także sprawiedliwe traktowanie wszystkich osób,
    bez względu na zajmowane stanowisko, staż pracy, przynależność do związków zawodowych, wygląd zewnętrzny, wiek,
    płeć, orie ntację seksualną, wyznanie, narodowość czy przekonania polityczne.
    10.5.1. Procedury należytej staranności w obszarze poszanowania praw człowieka
    W spółkach Grupy Kapitałowej LOTOS co roku wyznaczane są cele i zadania ukierunkowane na podniesienie
    bezpieczeństwa pracy, ujednolicenie wdrażanych standardów, wymianę doświadczeń i wiedzy specjalistów z branży
    bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia. Kluczowym celem jest dla LOTOSU podniesienie świadomości i poziomu
    zaangażowania w poprawę bezpieczeństwa po stronie kad ry kierowniczej i pracowników wszystkich szczebli oraz
    podwykonawców. Bezpieczeństwo w miejscu pracy wiąże się ściśle z poszanowaniem praw człowieka.



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    182
    10.6. Polityka przeciwdziałania korupcji - wpływ na łańcuch wartości
    10.6.1. Opis i wskaźniki efektywności realizowane j polityki przeciwdziałania korupcji w Spółce i Grupie
    Rok 2017 stanowił kontynuację podnoszenia standardów funkcjonujących rozwiązań i mechanizmów ograniczających
    możliwości zaistnienia działań nadużyciowych - w tym korupcyjnych. Powyższe realizowane było w ramach systemu
    przeciwdziałania nadużyciom, którego celem jest ciągłe podwyższanie odporności organizacji na nadużycia, czyli:
    • minimalizowanie możliwości wystąpienia nadużyć,
    • ograniczanie ich szkodliwych skutków,
    • mobilizowanie zasobów przyspieszających powrót organizacji do sytuacji poprzedzającej wystąpien ie zdarzenia
    o takim charakterze.
    Wskaźniki efektywności realizowanej polityki przeciwdziałania nadużyciom (w tym korupcji):
    • Ocena zagrożenia ryzykiem nadużyć – raz na 3 lata na podstawie badania kwestionariuszowego.
    • Ocena skuteczności działań – raz na 3 lata na podstawie badania kwestionariuszowego.
    Powyższe odbyły się ostatni raz w roku 2017 w formie elektronicznej. Z przeprowadzonego badania wynika:
    • wzrost świadomości zagrożeń związanych z ryzykiem nadużyć (w stosunku do poprzedniego badania);
    • postrzega nie działań służących zapobieganiu i wykrywaniu nadużyć jako skuteczne (wzrost postrzegania
    skuteczności w stosunku do poprzedniego badania).
    10.6.2 Procedury należytej staranności w obszarze działań antykorupcyjnych
    Działania realizowane były m.in. popr zez:
    1. Realizowanie Programu Zarządzania Ryzykiem Nadużyć (PZRN) tj. m.in.:
    • prowadzenie działań edukacyjnych (pr ewencja) identyfikacji zagrożeń
    • informowanie o odpowiedzialności za dzia łania i przestępstwa korupcyjne
    • przeprowadzanie postępowań wyjaśniających dotyczących zgłoszonych podejrzeń o wystąpi eniu
    nadużycia (w tym korupcji)
    • bieżące monitorowanie funkcjonowania systemów, procesów i kontroli w obszarach przedsiębiorstwa pod
    kątem id entyfikacji słabości i zagrożeń
    • uszczelnianie systemów poprzez wprowadzan ie mechanizmów ograniczających zagrożenia.
    2. „Politykę Przeciwdziałania Nadużyciom w Grupie Kapitałowej LOTOS” , która określa:
    • jednoznaczne stanowisko Zarządu Grupy LOTOS S.A.: „NIE TOLERUJEMY NADUŻYĆ”
    • proces postępowania z otrzymanym zgłoszeniem pode jrzeni a o wystąpieniu nadużycia
    • kanały zgłaszania podejrzeń nadużycia: telefon, e -mail, formularz internetowy i intranetowy, poczta
    tradycyjna
    3. Zdefiniowanie ryzyka korporacyjnego dot. istotnych nadużyć w tym wszelkich form działań korupcyjnych
    i ustanowienie Karty Zarządzania Ryzykiem, w której został:
    OBOWIĄZUJĄCE
    UREGULOWANIA
    • Polityka przeciwdziałania nadużyciom
    • Karta zarządzania ryzykiem istotnych nadużyć (w tym korup cji)
    • Regulamin Organizacyjny
    • Regulamin pracy
    • Kodeks etyki
    • Zakresy obowiązków
    • Klauzule CSR (w tym antykorupcyjna)
    ODPOWIEDZIALNOŚCI
    • Członkowie Zarządu
    • Kierownictwo
    • Pracownicy
    • Biuro Audytu Wewnętrznego
    • Kancelaria prawna
    KANAŁY ZGŁASZANIA
    • Bezpośredni przełożony/ Dyrektor Biura Audytu Wewnętrznego
    • Formularz zgłoszeniowy (WWW lub Intranet)
    • Dedykowany adres e-mail
    • Dedykowany numer telefoniczny z możliwością nagrania wiadomości
    KOMUNIKACJA
    • Zewnętrzna
    • Raport roczny
    • Raportowanie systemowe
    DZIAŁANIA
    OPERACYJNE
    • Identyfikacja i ocena ryzyka
    • Systemowe rozwiązania kontrolne
    • Prewencja i detekcja
    • Postępowania wyjaśniające
    EDUKACJA
    • Szkolenia
    • Spotkania tematyczne/ profilowane
    • Wzrost świadomości kadry kierowniczej i pracowników
    Najważniejsze elementy składowe systemu przeciwdziałania nadużyciom (w tym korupcji) w Grupie Kapitałowej LOTOS :



    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    183
    • określony sposób zarządzania ryzykiem i monitorowania ryzyka
    • wprowadzony plan ograniczania ryzyka i postępowania w przypadku jego materializacji.
    4. Kodeks etyki stanowiący zbiór standa rdów etycznych jakimi należy kierować się w firmie, przedstawiający
    m.in. podejście do ryzyka korupcji i do relacji z otoczeniem.
    5. Rzecznika ds. Etyki , który odpowiada za upowszechnienie wartości i zasad określonych w Kodeksie etyk i.
    6. Przyjęte do stosowania w zapytaniach ofertowych i umowach klauzule CSR (społecznej odpowiedzialności
    biznesu) – w tym klauzula antykorupcyjna.
    Dodatkowe działania w ramach polityki przeciwdziałania nadużyciom (w tym korupcji) wprowadzone w 2017 r.:
    Zmiany organizacyjne i działania odpowiadające na potrzeby organizacji wprowadzone w 2017r . tj.:
    • wyodrębnienie w ramach Biura Audytu Wewnętrznego Zespołu ds. Zarządzania Ryzykiem Nadużyć
    • rozwinięcie działalności operacyjnej Działu Weryfikacji Kontrahentów powstałego w ramach struktury
    organizacyjnej GL SA w IV kwartale 2016 roku
    • rozszerzenie na wszystkie spółki zależne Grupy LOTOS S.A. obowiązku weryfikacji kontrahentów
    zgodnie z zaktualizowaną procedurą, której celem jest m.in. obniżenie ryzyk wystąpienia nadużyć (w tym
    korupcji) w relacja ch biznesowych GKL – kontrahent
    • w spółkach zależnych Grupy LOTOS S.A. w ramach Programu Zarządzania Ryzykiem Nadużyć
    przeprowadzone zostały szkolenia z zakr esu przeciwdziałania nadużyciom
    • w ramach szkoleń dla nowych pracow ników są przekazywane podstawowe informacje dotyczące Polityki
    Przeciwdziałania Nadużyciom oraz odpowiedzialności pracowników w tym zakresie.
    10.7. Opis i rezultaty zarządzania istotnymi ryzykami związanymi z działalnością Spółki/Grupy,
    relacjami z otoczeniem i kontrahentami w opisanych wyżej 5 obszarach
    Grupa Kapitałowa LOTOS jako firma społecznie odpowiedzialna, kierująca się zasadami zrównoważonego rozwoju,
    prowadzi swoją działalność z wysokim zaangażowaniem oraz dbałością o kwestie: pracownicze, społeczne,
    poszanowania praw człowieka, środowisko naturalne oraz prowadzi działania przeciw korupcji. Grupa Kapitałowa
    LOTOS w ramach zarządzania ryzykiem korporacyjnym, identyfikuje w swojej działalności ryzyka ze wspomnianych
    obszarów i realizuje działania mitygują ce w celu ich ograniczenia.
    Istotne ryzyka zostały szczegółowo opisane w tabeli poniżej . Wskazano w nich odniesienia do poszczególnych obszarów
    oddziaływania pozafinansowego: patrz symbole P (pracownicze), S (społeczne), ŚN (środowisko naturalne),
    PK (przeciwdziałanie korupcji), PPC (poszanowanie praw człowieka).
    W celu zapewnienia należytej staranności i ograniczenia istotnych ryzyk Grupa LOTOS S.A. jako spółka giełdowa
    utrzymuje system zapewnienia zgodności (zwany dalej Sy stemem Compliance), który obejmuje wszystkie komórki
    organizacyjne Grupy LOTOS S.A. oraz spółki zależne. Głównymi zadaniami systemu jest zapobieganie i ograniczanie
    ryzyka prawnego jak również zapewnienie zgodności prowadzonej działalności z wymaganiami pr awnymi, regulacjami
    korporacyjnymi, a także normami etycznymi oraz przyjętymi standardami postępowania.
    W 2017 roku nowo utworzony Dział Compliance skupiał się na rozwoju systemu poprzez wdrażanie jednolitych zasad
    w całej Grupie Kapitałowej LOTOS. W ramach compliance tworzone były stopniowo mechanizmy korporacyjne
    i rozwiązania organizacyjne pozwalające na minimalizowanie ryzyka naruszenia prawa i jego konsekwencji.
    Najważniejsze akt ywności obejmowały bieżący monitoring prawny i wdrożenie zmieniających się przepisów, śledzenie
    nowych projektów legislacyjnych oraz koordynowanie procesu zgłaszania stanowiska spółki odnoszącego się do nich.
    Ponadto w komórkach organizacyjnych Grupy LOTOS S.A. oraz spółkach zależnych prowadzona była ocena zgodności
    prowadzonej działalności z wymaganiami prawnymi. Utworzono elektroniczną platformę do wymiany informacji
    i dokumentacji Compliance. Prowadzono również działalność s zkoleniową i edukacyjną skierowaną do pracowników
    Spółki w zakresie istotnych zmian w obowiązujących regulacjach.
    W spółce funkcjonuje system wykrywania nieprawidłowości, który zapewnia osobom zgłaszającym (sygn alistom)
    poufność i anonimość.


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    184
    Tab. 44 . Opis kluczowych ryzyk związanych z zagadnieniami niefinansowymi w Grupie Kapitałowej LOTOS
    Ryzyko małe Ryzyko umiarkowane Ryzyko znaczące
    Ryzyko stabilne Ryzyko z trendem wzrostowym Ryzyko z trendem spadkowym
    OPIS ZAGADNIEŃ NIEFINANSOW YCH: pracownicze przeciwdziałanie korupcji poszanowanie praw człowieka
    społeczne środowisko naturalne
    KATEGORIA SKRÓCONY OPIS
    RYZYKA
    SPOSÓB MITYGACJI /
    POSTĘPOWANIA Z RYZYKIEM
    POTENCJALNE
    NEGATYWNE SKUTKI
    RYZYKA
    POZIOM
    RYZYKA
    TREND
    RYZYKA OPERACYJNE
    1. Ryzyko
    wydobycia
    Ryzyko awarii podczas
    procesu wierceń
    i wydobycia, ograniczenia
    dostępności infrastruktury
    wiertniczej i wydobywczej
    Wdrożenie licznych działań ograniczających i monitorujących
    skuteczności sposobu nadzoru nad ryzykiem w następujących
    obszarach: erupcji niekontrolowanej, awarii otworowej, rozlewu ropy,
    pożarów oraz kolizji morskichm.in. poprzez
    • monitoring parametrów pro cesowych
    • testy sprawności urządzeń
    • stosowanie odpowiednich środków ochrony
    • postępowanie zgodnie z obowiązującymi procedurami
    bezpieczeństwa i realizacji prac
    • Ograniczenie
    produkcji, przerwanie
    ciągłości działania
    • Szkody dla ludzi
    i szkody środowiskowe
    • Pogorszenie reputacji
    • Ograniczenie
    przychodów oraz
    koszty związane
    z rekultywacją,
    skutkujące
    pogorszeniem
    wyników finansowych
    2. Ryzyko geologiczno -
    złożowe i techniczne
    instalacji wgłębnych
    • Wykonywanie bieżących analiz złożowych (aktualizacja modeli
    statyczno -dynamicznych) , wykonywanie bieżących analiz pracy
    odwiertów oraz pracy pomp
    • Wykonywanie działań umożliwiających realizację
    prognozowanego wydobycia
    • Realizacja cyklicznych planów przegl ądów
    • Niewykonanie
    prognozowanego
    wydobycia,
    • Pogorszenie
    przychodów i wyników
    finansowych
    P PP
    C
    S
    PK
    ŚN
    P
    ŚN


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    185
    • Poddawanie urządzeń okresowym inspekcjom przez instytucje
    certyfikujące (PRS, UG, UDT).
    • Prowadzenie optymalnej polityki magazynowej części
    zamiennych oraz realizacja przyjętej polityki remontowej maszyn
    i urządzeń.
    • Podnoszenie kwalifikacji pracowników
    3. Ryzyko BHP
    Wypadki w całym cyklu
    produkcji i łańcuchu
    logistycznym ( w tym
    wypadki drogowe,
    kolejowe podczas
    transportu produktów
    oraz lotnicze przy
    transporcie pracowników
    na platformę)
    • Systematyczne kontrole przestrzegania przepisów BHP
    na stanowiskach pracy
    • Podnoszenie świadomości i zaangażowania pracowników
    w budowaniu kultury bezpieczeństwa pracy poprzez aktywnie
    prowadzone działania
    • Wdrażanie corocznego Planu BHP dla Grupy Kapitałowej
    LOTOS
    • W ramach projektu EFRA m.in. opracowanie "Zasad
    bezpieczeństwa w Projekcie EFRA" w formie książki,
    prowadzenie newslettera, wdrożenie Programu Incentive -
    wyróżniania pracowników za bezpieczną pracę; cotygodniowe
    przeglądy BHP z udziałem Kierownictwa budow y
    • W zakresie wypadków lotniczych:
    o Wysokie wymagania bezpieczeństwa stawiane dla floty
    powietrznej - certyfikaty AOC, E12, dopuszczenie IFR.
    o Stały monitoring warunków pogodowych i odpowiednia
    logistyka przewozów osobowych statkami, celem
    zminimalizowania ryzyka.
    o Nadzór nad warunkami umowy z przewoźnikiem, mający
    zapewnić odpowiednią jakość i bezpieczeństwo transportu.
    • Szkody dla ludzi
    i szkody środowiskowe
    • Pogorszenie reputacji
    i koszty odbudowy
    wizerunku
    • Koszty rekultywacji
    i odszkodowań
    • Przerwanie ciągłości
    działania, ograniczenie
    przychodów i wyników
    finansowych
    4. Ryzyko
    zakupowe
    Współpraca
    z nierzetelnym dostawcą
    uczestniczącym w tzw.
    „karuzeli podatkowej”
    • Szczegółowa weryfikacja kontrahentów
    • Wprowadzenie stosownych zapisów w umowach z kontrahentami
    • Stosowanie zasad należytej staranności
    • Powstanie zobowiązań
    podatkowych VAT
    • Ograniczenie wyników
    finansowych
    RYZYKA REPUTACJI I COMPLIANCE
    5. Ryzyko prawne
    nadużycia rozumiane
    jako
    celowe działanie lub
    zaniechanie działania,
    stanowiące złamanie
    przepisów prawa lub
    • Program Zarządzania Ryzykiem Nadużyć, który
    obejmuje koordynację działań w zakresie funkcjonowania
    rozwiązań ustanowionych w poszczegó lnych procesach
    biznesowych, służących zapobieganiu i wykrywaniu
    nadużyć, jak również działania skierowane na
    edukowanie organizacji w zakresie zapobiegania
    • Straty finansowe
    dla GKL
    • Utrata reputacji
    P
    ŚN
    S
    PK
    PP
    C
    PP
    C


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    186
    zasad obowiązujących
    w GK GL S.A.,
    w wyniku którego
    dopuszczająca się
    go osoba odnosi
    nieuprawnione
    korzyści lub którego
    rezultatem są
    nieuzasadnione straty
    ponoszone przez firmę
    (w tym działania
    korupcyjne).
    nadużyciom, identyfikację i ocenę ryzyka nadużyć oraz
    formułowanie całościowej oceny poziomu odporn ości
    organizacji na nadużycia.
    • Program Etyczny, który obejmuje swoim zakresem
    funkcjonowanie Kodeksu etyki, Rzecznika ds. etyki
    i Linii etyki, a także działalność szkoleniową.
    6. naruszenia przepisów
    o ochronie danych
    osobowych
    • Wdrożenie standardów wewnętrznych w tym obszarze,
    m.in. w ramach Polityki bezpieczeństwa, procedury o
    zasadach ochrony danych osobowych
    • Realizacja audytów, w tym przy udziale doradcy
    zewnętrznego, weryf ikujących przestrzeganie
    obowiązujących zasad oraz stopień przygotowania
    organizacji do spełnienia nowych wymagań RODO
    • Podnoszenie świadomości pracowników (szkolenia,
    spotkania)
    • Kary finansowe
    • Utrata reputacji
    7. Ryzyko
    środowiskowe
    wyciek ze statku
    przewożącego ropę/
    produkty GKL
    • Korzystanie z usług dostawców realizujących algorytmy
    postępowania wynikające z rezolucji Międzynarodowej
    Organizacji Morskiej (IMO) oraz respektujących
    wymagania konwencji morskich dotyczących
    bezpieczeństwa
    • Za pisy dot. wymagań względem stanu technicznego
    statków w umowach zawieranych z partnerami
    handlowymi oraz dostawcami usług transportu morskiego
    • Współpraca z armatorami będącymi członkami ITOPF
    (International Tanker Owners Pollution Federation Ltd.)
    oraz pos iadających stosowne certyfikaty
    ubezpieczeniowe
    • Uczestnictwo w funduszu International Oil Pollution
    Compensation Fund (IOPCF)
    • Skażenie
    ekologiczne
    • Utrata reputacji
    • Straty finansowe
    z tytułu utraty
    ładunku
    • Ograniczenie
    przychodów
    i wyników
    finansowych
    ŚN
    S


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    187
    8. wyciek ropy na
    platformie
    • Utrzymanie stanu technicznego jednostek morskich
    minimalizujące wystąpienia awarii na platformach
    • Prowadzenie działań w fazie projektowania i prowadzenia
    robót wiertniczych, mających na celu kontrolę ryzyka
    w zakresie przypływów płynu złożowego do otworu
    wiertniczego
    • Przeprowadzanie corocznych ćwiczeń w zakresie
    zwalczania rozlewów ole jowych
    • Odpowiedni dobór sprzętu przeciwrozlewowego
    • Skażenie
    ekologiczne
    • Utrata reputacji
    • Koszty likwidacji
    szkód
    • Przerwanie
    ciągłości działania
    • Ograniczenie
    przychodów
    i wyników
    finansowych
    9. okresowo zwiększona
    emisja zanieczyszczeń
    w procesie
    rafineryjnym
    • Stałe monitorowanie parametrów procesowych
    oraz emisyjnych
    • Utrzymanie wysokich standardów technicznych;
    stosowanie wymogów BAT
    • Realizacja planów zarządzania środowiskowego
    • Utrata reputacji
    • Kary finansowe
    10. Ryzyko
    pracownicze
    brak akceptacji
    pracowników dla
    zmian wdrażanych
    w GKL
    • W przypadku działań restrukturyzacyjnych otwarta
    komunikacja z pracownikami, zakładowymi organizacjami
    związkowymi, radą pracowników dot. planowanych zmian
    • Komunikacja zewnętrzna do mediów dot. planowanych
    działań restrukturyzacyjnych
    • Umożliwianie pracown ikom przekwalifikowanie,
    przeszkolenie do nowych zadań
    • Wsparcie w przypadku zmiany miejsca pracy i relokacji,
    pomoc finansowa
    • Działania outplacementowe, wsparcie w poszukiwaniu
    nowej pracy poza GK LOTOS
    • Bieżące monitorowanie klimatu społecznego
    • Spadek lo jalności
    i motywacji do
    pracy, opóźnienia
    w realizacji
    projektów,
    • Utrata reputacji
    • Ograniczenie
    potencjału rozwoju
    kompetencji
    11. trudności w
    pozyskaniu nowych
    wykwalifikowanych
    pracowników oraz
    utrzymaniu
    kompetentnych
    • Budowa systemu zarządzania wiedzą w celu efektywnego
    przekazywania i dzielenia się wiedzą oraz systemowego
    rozwoju kompetencji pracowników niezbędnych
    do realizacji bieżących i perspektywicznych celów
    biznesowych
    • Program rozwoju kadry menedżerskiej
    • większe nakłady
    na promowanie
    pracodawcy
    i rekrutację oraz
    na programy
    przeciwdziałające
    P


    Spr awozdanie Zarządu z działalności Grupy LOTOS S.A. oraz jej grupy kapitałowej za rok 2017
    188
    i doświadczonych
    pracowników
    • Budowanie angażującego środowiska pracy
    podnoszącego efektywność
    • Tworzenie wewnątrz organizacji przestrzeni dla rozwoju
    i innowacji
    • Budowanie wizerunku dobrego pracodawcy wewnątrz
    i na zewnątrz organizacji
    odejściom
    pracowników
    12. Ryzyko
    społeczne
    protesty społeczne
    w związku z realizacją
    projektów
    inwestycyjnych
    • Utrzymywanie dobrych relacji z interesariuszami.
    Prowadzenie spotkań mających na celu przybliżenie
    tematów realizowanych projektów
    • Prowadzenie otwartej komunikacji nt. bieżące j
    działalności GKL, jak również projektów realizowanych
    przez firmę
    • Dbałość o relacje z mediami branżowymi, lokalnymi,
    ogólnopolskimi oraz zagranicznymi.
    • Kooperacja z nadzorem właścicielskim firmy oraz
    poszczególnymi organami administracji publicznej, cele m
    przeciwdziałania tematom kryzysowym, które mogą
    pojawić się w ramach poszczególnych procedur
    legislacyjnych, wynikających zarówno z regulacji
    krajowych, jak i unijnych.
    • Opóźnienia przy
    realizacji projektów
    rozwojowych
    • Utrata reputacji
    • Ograniczenie
    przych odów
    i wyników
    finansowych
    S
    PP
    C
































    Treść w podglądzie może zawierać błędy powstałe podczas konwersji plików pdf.

Źródło: strona internetowa spółki, relacje inwestorskie, raporty bieżące i okresowe.

Oceń raport:


Pozytywny

Neutralny

Negatywny

WSZYSTKIE KOMUNIKATY SPÓŁKI
Informacje o spółce
Nazwa:Grupa Lotos SA
ISIN:PLLOTOS00025
NIP:5830000960
EKD: 23.20 wytwarzenie produktów rafinacji ropy naftowej
Adres: ul. Elbląska 135 80-718 Gdańsk
Telefon:+48 58 3087111
www:www.lotos.pl
Kalendarium raportów
2020-04-29Raport za I kwartał
2020-08-12Raport półroczny
2020-10-29Raport za III kwartał
Komentarze o spółce GRUPA LOTOS
2020-04-09 02-04-47
tuInwestor
Nikt jeszcze nie skomentował tej spółki,
możesz być pierwszy.
Odpowiedzialność
prawna

Zgłoś moderatorowi
Copyright © 2017 tu Inwestor
PiriBit Sebastian Urbański
ul. Okopowa 113/19 p.1
91-849 Łódź
NIP: 888-28-35-649